„Kultura versus kultura masowa” prof. Krzysztofa Wieleckiego to jedna z nowości wydawniczych Narodowego Centrum Kultury. Obszerne opracowanie jest wynikiem kilku dekad pracy naukowej socjologa, filozofa i badacza kultury.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Prof. Krzysztof Wielecki zajmuje się również psychologią i pedagogiką, a w polskiej humanistyce jest kontynuatorem idei prof. Margaret S. Archer. Współtworzył międzywydziałową Katedrę Realizmu Krytycznego Akademii Nauk Stosowanych TWP w Szczecinie, wykłada też na UKSW w Warszawie. Jest członkiem Zwyczajnym Papieskiej Akademii Nauk Społecznych w Watykanie.
Z autorem książki spotykamy się, aby porozmawiać o fenomenie kultury masowej i zagrożeniach płynących z jej obecności we wszelkich obszarach naszego życia.
Prof. Wielecki opowiadając o zjawisku kultury i kultury masowej, łączy ze sobą sztukę, filozofię i socjologię, a także sięga po najważniejszych badaczy kultury, co pozwala poznać zjawisko całościowo.
Gość audycji opowiada o różnicach pomiędzy kulturą a kulturą masową, wyjaśnia, dlaczego, choć często nazywana demokratyczną i tolerancyjną, tak naprawdę kultura masowa potrafi być jednym z najistotniejszych czynników wykluczenia społecznego.
Dlaczego żyjemy w kulturze narcyzmu? Co się dzieje ze współczesnym człowiekiem, mówiącym już właściwie tylko językiem kultury masowej? O tym wszystkim usłyszą Państwo w rozmowie z gościem Audycji Kulturalnych.
Książka jest dostępna w księgarni NCK. Przypominamy, że w księgarni internetowej można skorzystać ze specjalnych rabatów dla studentów i wykładowców (odpowiednio 20% i 25% rabatu). Publikacja „Kultura versus kultura masowa” jest również dostępna w promocji „Syllabus” z 50% zniżką. Więcej informacji na stronie: https://sklep.nck.pl/rabaty-oferta
Dzień dobry Państwu. Przy mikrofonie audycji kulturalnych Anna Karna.
Dziś chcielibyśmy opowiedzieć o najnowszym wydawnictwie Narodowego Centrum Kultury.
Jest to niezwykle obszerno opracowanie pod tytułem Kultura vs. Kultura Masowa.
Profesora Krzysztofa Wieleckiego, profesora socjologii, filozofa, badacza kultury, który jest dziś naszym gościem.
Dzień dobry.
Dzień dobry.
Od zarania dziejów człowiek jest twórcą kultury, ale kultura masowa w historii naszego istnienia jest dość nowym zjawiskiem.
Kiedy rodzi się kultura masowa?
Jeżeli by tak ściśle pojęcia się trzymać, to znaczy odpowiedzieć na pytanie, kiedy to pojęcie kultury masowej wchodzi do nauki,
no to to jest XVIII, XIX wiek tak naprawdę, jeszcze bardziej XIX, bo kultura masowa moim zdaniem dosyć niesłusznie jest zrozumiana z masową emisją tej kultury.
Czyli z produkcją masową. Czyli to już jest na pewno XIX wiek, może troszkę wcześniej.
No i wtedy istnieją techniczne możliwości do tego, żeby wszystko powielać w dziesiątkach, setkach, tysięcy, a nawet milionach egzemplarzy.
A czemu powiedział pan profesor, że niesłusznie tak rozumiemy to pojęcie?
Dlatego, że to jest oczywiście kwestia konwencji językowej, czy właśnie sposobu rozumienia,
ale wydaje mi się, że spostrzeżenie, że kultura masowa to jest ta, która jest emitowana masowo, jest po prostu trywialne.
Dlaczego trywialne? Bo nie wiadomo, co z tego wynika.
Masowo można na przykład świetne wystawienie Szekspira przez telewizję puszczać i to jest kultura masowa.
I można, nie chcę tu jakichś negatywnych przykładów dawać, ale powiedzmy kaczora Donalda z hamburgerem w dziobie popularyzować.
Ja nie mam nic ani do kaczora, ani do hamburgera.
Ktoś lubi, proszę bardzo.
Tylko, że na tym też masowość polega, że wszystko jedno, czy jesteśmy z Pernambuko, czy z Warszawy, czy z dowolnego miejsca na świecie,
to to jest nasza kultura. Nasza, czyli czyja, czyli niczyja.
Dlatego, że kultura w sensie ścisłym jest wytworem ludzi, którzy poprzez nią tworzą sobie taką ekosferę,
sferę właściwie dla człowieka nawet już naturalną, prawda?
Choć wydawałoby się, że przyroda jest bardziej naturalna, ale to nawet Darwin pisał,
że teoria doboru naturalnego właściwie nie stosuje się do człowieka,
bo człowiek wytwarza kulturę, która wszystkie te prawidłowości biologiczne załamuje jakoś i zmienia
i że ta kultura staje się właściwie naturalnym środowiskiem.
Czego darwiniści w naukach społecznych nie doczytali, ale on tak naprawdę pisał.
Chcę przez to powiedzieć, że jakieś inne cechy chyba tej kultury są potrzebne do tego,
żeby sensownie mówić o niej, że jest kulturą masową.
Ja bym powiedział tak, że z kulturą jest jak z towarami.
Są towary sypkie, czyli masowe, które można nakładać łopatą,
które można koparką przesuwać.
Na przykład nikt nie kupuje węgla w ten sposób, że węgielek po węgielku,
tylko prosi dwie tony węgla i tyle, bo to jest towar masowy.
Tu jest wszystko jedno, co się na to składa, bo właściwie wszystkie elementy są takie same.
Tak samo jest z dziełami sztuki.
Mogą być takie dzieła sztuki, które po prostu jak z kranu odkręcimy kran,
to po prostu leci, jak tam, nie chcę nikogo obrażać, ale powiedzmy jakieś seriale,
w których liczy się tak naprawdę zysk.
A produkcja kultury jest bardzo droga, zwłaszcza emitowana przez środki masowego przekazu tak zwane.
Jeżeli ona jest droga, to musi być jak najwięcej tego, na ilość tego sprzedane.
A ponieważ gdybyśmy chcieli do naprawdę inteligentnych ludzi kierować swój przekaz,
no to ich tam jest pewnie według krzywej dzwonowej gaussem z 10-15%,
no to byśmy nie sprzedali, znaczy sprzedalibyśmy, ale tak mało, że nie zarobilibyśmy na tym.
A tu chodzi o zysk, ponieważ kultura jest towarem i to towarem sypkim.
Czyli im więcej tą łopatą tam nałożymy tego, tym więcej zarobimy.
Taka fikcja rządziła wyobraźnią Polaków po odzyskaniu niepodległości,
kiedy mówiono, że teatr na przykład ma się utrzymać z biletów
i publiczność głosuje nogami, takie no zupełnie kretyńskie, przepraszam, powiedzenie,
bo żaden przyzwoity teatr nigdy się nie utrzyma,
dlatego że on jest adresowany właśnie do 20-25% to góra.
Nie wszyscy pójdą do teatru, nie wszyscy mają blisko.
Krótko mówiąc, to jest interes całego społeczeństwa,
żeby ta awangarda kultury była możliwie na najwyższym poziomie.
Od tego, jaki jest poziom elit kulturalnych, elit wykształcenia danego społeczeństwa,
zależy los całego tego społeczeństwa.
Zwłaszcza dzisiaj, kiedyś rzeczywiście dochód narodowy,
żeby już się trzymać ulubionego argumentu tych ludzi z wąskim czółkiem,
co to krzyczeli gospodarka głupcze, gospodarka.
No dzisiaj trzeba powiedzieć, nie, kultura i edukacja głupcze.
Dlatego, że świat też się zmienił i dzisiaj ogromna część,
i to większa część dochodu narodowego, każdego cywilizowanego kraju
jest wytwarzana w sferze przetwarzania informacji.
Ale co więcej, dzisiaj stoimy wobec tak dramatycznych i wielkich problemów.
Problemów ekonomicznych, problemów klimatycznych, problemów moralnych.
Czego by nie dotknąć, to jesteśmy w stanie jakiegoś bardzo głębokiego,
dramatycznego kryzysu.
Bardzo być może, że takiego kryzysu, który jest dla nas kwestią być albo nie być.
I to dla całej ludzkości.
A tego typu problemy, tak fundamentalne, tak ostateczne,
wymagają zdolności bardzo zaawansowanego myślenia abstrakcyjnego,
ogromnej wrażliwości.
A to jest funkcja właśnie rozwoju umysłu, rozwoju moralności,
rozwoju zdolności do uczuć wyższych.
A to z kolei jest funkcją wychowania poprzez komunikację
z odpowiednio skomplikowaną, wyrafinowaną kulturą.
Dzisiaj, jeżeli ta awangarda intelektualna nie znajdzie rozwiązań
tych dramatycznych problemów, to wszyscy zginiemy,
albo przynajmniej wszystkim nam będzie źle.
Ja już nie chcę odwoływać się do tego, co jest kwestią rozwoju tożsamości człowieka,
osiągania coraz wyższych poziomów rozwoju człowieczeństwa w człowieku.
Bo to jest argument, który trafi do ludzi, których nie trzeba przekonywać,
bo oni i tak już są przekonani.
Natomiast te moje argumenty są adresowane do ludzi właśnie wąskiego czoła,
którą chciałbym powiedzieć, że poszerzcie sobie, znajmijcie sobie kotki puszyste,
te klapki z oczu, dlatego, że to jest kwestia również waszego być albo nie być.
Bo jednak kultura i edukacja głupcze.
W swojej książce przetacza pan opinie i badania wielu naukowców,
którzy skupiają się na badaniu kultury.
Między innymi McDonalda, który twierdził, że kultura masowa powstała,
a w pewnej mierze jest tym do dziś,
jako pasożytnicza, rakowata narośl na wyższej kulturze.
Na ile jest to panu bliskie twierdzenie
i dlaczego jest tak ważne, żebyśmy rozumieli zagrożenia tej kultury?
Gdzie tkwią zagrożenia kultury masowej dla nas?
Tak, zgadzam się z tym, choć oczywiście to nie wyczerpuje
całego dramatyzmu tej kultury masowej.
Po pierwsze, on zwracał uwagę na to,
że na przykład tutaj, przepraszam, ale moim negatywnym bohaterem,
czarnym typem, gdy chodzi o kulturę Andy Warhol,
który pokazał, wydawałoby się, że pokazał,
bo oczywiście nie ma racji z gruntu,
ale starał się pokazać, że tak naprawdę nie ma takiej kwestii jak arcyzm,
bo mieszamy wszystko jedno z czymkolwiek innym
i zestawiamy właśnie monelizę z butelką Coca-Coli,
czy z puszką fasoli, czy jeszcze wszystko jedno z czym.
Czyli taki kretyński kolarz robimy.
I o co chodzi, żeby przekuść balon tej kultury wyższej, prawda?
No to przekuliśmy ten balon kultury wyższej.
Dzisiaj mamy ludzi, których sprawą kulturową jest to,
co po prostu ich kastruje intelektualnie, przepraszam za dosadność określenia.
Ale co więcej, odbiera to szansę komunikacji z kulturą wyższą,
bo ta jałowa kultura masowa nie ma wystarczająco dużo wątków,
bo potrzeba przecież, żeby była kupowana,
to ona musi bombardować coraz to nowymi wątkami,
coraz to bardziej zaskakiwać.
W związku z tym też narcyzm produkuje w nas, wytwarza.
Dlaczego? Dlatego, że uczy nas, że jesteśmy po prostu kochanymi klientami.
Jesteśmy kochanym elektoracikiem,
bo ten rynek się rozciąga też na politykę, na kulturę, na wszystko.
Że jakaś początkująca gwiazdka, która wdzięcznie rówcią dusza,
krzyczy do nas na początku koncertu,
kochani, kocham was.
No pewnie jak kochani, no to pewnie kocha, prawda?
Ale po co ona nam to mówi? Ona nas chce uwieść.
Jeszcze nie zaczęła, już nas chce uwieść.
I okazuje się, że jeżeli się wysmarujemy odpowiednim kremem,
to będziemy tego warci, prawda?
Czyli wartością tu jest krem, który nadaje wartość człowiekowi.
Oczywiście nie chcę przesadzać.
To nie jest tak, że my jesteśmy idiotami
i w związku z tym wszystko to kupujemy.
Doskonale wiemy, że gdzieś to trzeba w jakiś nawias wziąć.
Tylko, że jedni biorą to w większy nawias,
drudzy w mniejszy.
A stopniowo, rok po roku, dziesięciolecie po dziesięcioleciu,
w coraz mniejszy nawias.
I coraz bardziej żyjemy w tym getcie kultury masowej.
Co więcej jeszcze, dorabiamy do tego ideologię,
że ona jest demokratyczna, bo ona odpowie,
po prostu niech ludzie sobie oglądają to,
czy słuchają tego, co chcą.
No dobrze, ale kultura wyższa służy m.in. do tego właśnie,
żeby ten poziom człowieczeństwa w człowieku,
zdolność wyższych form intelektualnej pracy,
jak np. myślenie abstrakcyjne,
myślenie problemowe itd., itd.,
uczucia wyższe,
one się rozwijają m.in. dzięki obcowaniu
właśnie z wartościową kulturą.
Tym ona się różni od kultury masowej.
Że ta nas spłaszcza, że ta powoduje,
że jesteśmy coraz bardziej banalni,
coraz mniej żywi intelektualnie,
coraz bardziej martwi i coraz bardziej zakochani w sobie.
Ja specjalnie w tej książce powołuję się
na wiele koncepcji psychologicznych,
tych wielkich psychologów,
którzy pokazywali, że człowiek jest kimś w drodze.
To również ma poparcie w wielu ważnych koncepcjach filozoficznych.
Gabriel Marcel napisała się,
homo viator, czyli człowiek w drodze,
człowiek podróżujący.
Czyli człowiek jest kimś w drodze, w jakim sensie?
W tym sensie, że rodzimy się niewinni
i mówiąc szczerze, dosyć głupawi
i mało wrażliwi.
I bardzo dobrze,
ale przez całe życie mamy tę wielką szansę
rozwijać się, osiągać coraz wyższe i wyższe poziomy.
Nie wiem, czy pani wie,
że Maslow obliczył,
że do tych dwóch najwyższych poziomów rozwoju
dochodzi zaledwie 1% ludzi.
Rozumiem, że to jest jakaś tragedia.
Pytanie, co nas trzyma za nogi
i nie daje wspiąć się wyżej
po tej drabinie możliwego rozwoju człowieka.
90-kilka procent z nas
ma szansę dojścia do tych najwyższych poziomów.
Czemu tylko jeden dochodzi?
Co nas trzyma za nogi?
No więc kultura masowa z całą,
i brak kultury wyższej
z całą pewnością jest,
nie jedynym,
ale z całą pewnością jest
jednym z ważnych czynników.
Oczywiście, że każdy ma prawo
być radosnym kretynem
i człowiekiem bez wrażliwości.
Tylko, że wszyscy za to płacimy ceny,
a zwłaszcza ci, którzy muszą żyć z takimi.
Teraz, jaka jest jakość społeczeństwa,
które składa się w większości
z radosnych kretynów.
Stąd edukacja powszechna
jest koniecznością,
a ta edukacja powszechna
powinna operować
na kulturze wyższej właśnie.
Ale tymczasem klienci
tej edukacji powszechnej,
bo już wiemy, że to są klienci,
że oni się czują klientami,
mają roszczenie.
Mianowicie, że czemu dzieci
mają się uczyć takich rzeczy,
co to w ogóle do niczego
im nie będzie potrzebne
i to jest strasznie nudne.
Na dodatek narcyzmu,
o którym mówiłem,
narcyzm w dużej mierze kulturowy,
czy inspirowany przez kulturę,
on powoduje,
że mamy też taki stosunek,
że jak czegoś nie rozumiemy,
to uważamy, że to jest głupie.
No bo przecież nam
niczego nie brakujemy.
Jesteśmy tak cudni,
że bardziej nie można, prawda?
W związku z tym,
jeżeli czegoś nie rozumiem,
to to musi być głupie.
W związku z tym
od razu to odrzucamy.
Powiedział pan profesor o tym,
że kultura masowa
jest nazywana kulturą demokratyczną.
Możemy więc przypuszczać,
że wielu też twierdzi,
że w związku z tym
jest kulturą bardzo tolerancyjną.
A tymczasem pan pisze,
że kultura masowa
jest jednym z najistotniejszych czynników
wykluczenia społecznego.
Wykluczenia, budowania
totalitarnych struktur
kulturowych, społecznych,
w ogóle totalizowania społeczeństwa.
Tak, będę się tego kurczowo trzymał,
ale mam po temu argumenty.
Pierwsze pytanie,
uważam, że trafiła pani w dziesiątkę.
Tak, to jest jedna
z najważniejszych kwestii.
Nie tylko tej książki,
ale w ogóle świata,
w jakim żyjemy.
To jest kwestia właśnie
demokratyczności rzekomej,
a druga to jest kwestia tolerancji.
Są dwie bardzo ważne kwestie,
które wystarczają do tego,
żeby obalić mit kultury masowej
jako kultury uprawnionej,
uprawomocnionej.
A więc zacznijmy od tej demokracji.
To nie jest tak.
Dlatego, że jeżeli ktoś chce,
czy nie chce nawet korzystać
z kultury masowej,
to ona i tak jest wszędzie.
W windzie, w hotelu, restauracji,
coś tam brzęczy z boku.
Ja mam brata kompozytora.
On po prostu cierpi,
bo zewsząd atakują go dźwięki
prymitywne dla niego.
Oczywiście my w większości tego nie słyszymy,
ale to chyba nie przemawia na korzyść.
Takie hasło dowiedziałem się
dzięki redaktorom tej książki,
że to z kamandrytów.
Ja myślałem, że to Wańkowicz wymyślił.
Że to z kamandryci wymyśli takie hasło
na środek na przeczyszczenie.
W okresie międzywojennym chodziło podobno.
Mianowicie działa łagodnie,
nie przerywając snu.
No to jeżeli działa tak łagodnie,
że nie przerywa snu,
to może już lepiej tego nie stosować,
gdy chodzi o kulturę.
To jest wszędzie.
Bez żadnego wysiłku,
nie wychodząc z domu,
siedząc w swoim samochodzie.
Wszędzie mamy dostęp do tej kultury.
Ona jest właśnie tak jak polip.
Wypełnia wszystko i wypiera wszystko.
Ale też wchodzi w wartości kultury,
formy kultury wyższej
i następnie jakby wyżera środek.
I potem te formy w prawdziwej kultury,
ta Mona Lisa,
te jakieś dramaty Szekspira
w rodzaju Romeo i Julii,
już absolutnie wyeksploatowane
tylko na poziomie jednej setnej
wartości tego utworu,
właściwie sprawiają wrażenie,
że to jest cały czas kultura wyższa.
A tak naprawdę tam jest ta łapa
tej kultury masowej,
która rusza tą pacynką,
tą wydmuszką.
Ona jest bardzo łatwo dostępna.
Natomiast jeżeli ktoś chce posłuchać
naprawdę dobrej muzyki,
to niestety to kosztuje
i to wymaga, żeby na przykład
wyjść z domu.
To wymaga kupowania płyt,
które są bardzo drogie,
no bo właśnie,
ponieważ one nie sprzedają się
w wielkiej ilości,
to koszt jednostkowy jest drogi.
To wymaga kształcenia się.
To wymaga na przykład tego,
żeby w dzieciństwie poświęcić dużo czasu,
żeby chodzić na zajęcia z muzyki,
z teatru, z czegoś tam innego,
żeby po prostu w ogóle chodzić do teatru,
do filharmonii i wiele innych miejsc.
Wymaga oczywiście kupienia biletu
i tak dalej, i tak dalej.
W związku z tym naprawdę jest to,
ta kultura masowa jest demokratyczna.
Demokratyczna w tym sensie,
że ona jest wszechogarniająca.
Ale nie mamy wyboru,
bo demokracja polega na możliwości wyboru,
na wolności wyboru.
A tak naprawdę tylko niektórzy z nas
mają ten wybor.
I znowu widzimy,
że tutaj mamy mechanizm
odtwarzania elit społecznych,
struktury społecznej.
Ponieważ ci ludzie, którzy teraz są przy pieniądzach,
czy przynajmniej mają ten kapitał edukacyjny,
tak to nazwijmy,
oni będą inwestowali w rozwój kulturalny swoich dzieci.
I kompetencje tych dzieci, gdy dorosną,
będą na tyle wysokie,
że oni znowu będą zajmowali wysokie pozycje.
Teraz wobec tego,
jeżeli te kwalifikacje umysłowe
ma tylko wąska warstwa tych elit wykształcenia,
no to jest jasne,
że ona się potem odtwarza.
To jest demokracja?
No nie, bo demokracja polegałaby raczej na tym,
że wszyscy, którzy mają dość zdolności,
mają szansę tego awansu,
a tu trzeba mieć i zdolności,
ale też ogromnie zaprzeć się,
no albo mieć rodziców i ich mądrość.
Przyszło, zwróćcie Państwo uwagę,
jak niedemokratycznie rodzice traktują swoje dzieci.
Im niższa warstwa,
tym bardziej dzieci są wychowywane w błogiej wolności,
mogą robić, co im się żywnie podoba,
a im wyższa warstwa,
tym bardziej te dzieci żyją w reżimie.
Muszą chodzić na balet,
muszą chodzić do teatru,
muszą czytać książki itd., itd., itd.
I taką cenę się płaci za to,
że potem się ma tę wyższą pozycję.
I kluczem do tego jest kultura.
Ale druga sprawa,
to jest ta sprawa tolerancji,
o której Pani mówiła
i która moim zdaniem też jest kluczowa.
Otóż kultura masowa narzuca nam pewne formy.
To nie jest tak, że tylko kultura wyższa.
Kultura wyższa też narzuca pewne formy,
co jest eleganckie, co jest mądre.
Otóż kultura masowa robi dokładnie to samo,
tylko w skali masowej,
czyli można ją nazwać bronią masowego rażenia.
I ja często mówię,
że właśnie o kulturze masowego rażenia raczej.
Ale także, proszę zwrócić uwagę,
że wydaje się, że to jest taka kultura,
która pozwala nam żyć demokratycznie i pospołu,
dlatego że wszyscy potrafią się z nią skomunikować,
więc możemy sobie spokojnie porozmawiać
o ostatnich wypadkach bohaterów
naszego ulubionego serialu.
Tak jest i nie jest.
Dlatego, że z drugiej strony
ta kultura masowa zamyka nas w gettach.
Zamyka nas po pierwsze
w pewnych właśnie takich oczywistych przekonaniach,
które wcale nie wynikają z naszej mądrości,
tylko z tego, że nam zostały narzucone.
A to są najczęściej przekonania takie,
które się najlepiej sprzedają.
Czyli jesteśmy w pewnych stereotypach utrzymywani,
wychowywani do myślenia w kilku tak naprawdę stereotypach,
na tyle prostych i płaskich,
żeby większość nie miała z tym problemu.
Przecież wszystko,
co ma jakąś wartość w naszym życiu,
wymaga wysiłku.
A my chcielibyśmy być mądrzy,
inteligentni i kulturalni bez wysiłku.
I kultura masowa mówi,
chodźcie kotki puszyste,
my was jeszcze pogłaszczemy za uszkiem za tego.
I głaszcze nas za uszkiem.
A potem jest tak, że oglądamy nawet ten sam serial,
matka z córką, mąż z żoną,
czy tam ktokolwiek, nawet ludzie najbliżsi.
Tak naprawdę każdy jest zamknięty w swoim jakimś kręgu.
I tak naprawdę to jest relacja nie pomiędzy nami,
tylko koło nas.
My siedzimy koło siebie,
od czasu do czasu coś powiemy,
ale jej powiedział,
albo jak on to mógł zrobić.
Ale tak naprawdę jesteśmy odseparowani od siebie.
Bo jest ten pośrednik telewizora na przykład.
I nasza relacja nie przebiega bezpośrednio w tych ciepłych relacjach
ja, ty.
Tego my nie ma,
dlatego, że to jest relacja ja,
źródło nadające komunikat kulturowy
i ty.
A na koncercie symfonicznym jest inaczej?
Na koncercie symfonicznym jest może o tyle inaczej,
Choć legendarne domki ze spadzistymi dachami całym pokoleniom kojarzą się z wczasami spędzanymi za miastem, to do tej pory niewiele wiadomo było o ich historii. Brak archiwaliów utrudniał jej odtworzenie i gdyby nie teczka skryta za meblościanką, mogłoby się to w ogóle nie udać. Książka „Brda. Wczasy z fabryki” to… Czytaj dalej o Brda. Wczasy z fabryki
W którym parku najchętniej wypoczywał Juliusz Słowacki? Gdzie mieszkała Maria Skłodowska-Curie? Kto zaczął produkować słynne ratanowe krzesła, które stały się symbolem francuskich kawiarni? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w wydanej niedawno książce pt. „Polski Paryż”. Paryż jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystki i turystów miast na świecie. Co… Czytaj dalej o Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną
Całe jej życie wypełniała pasja do tańca: kontakt z nim wymuszała szantażem i głodem, by móc tańczyć jeździła po całej Europie, w końcu wyjechała do Stanów. Przez całe życie musiała też uciekać przed prześladowaniami i nienawiścią, w końcu, przed bolesną pamięcią. O Poli Nireńskiej pisze Weronika Kostyrko. Choć Pola Nireńska… Czytaj dalej o Tancerka i Zagłada. Historia Poli Nireńskiej
Przez 75 lat artysta łączył w nich swoje codzienne doświadczenia z bogatym życiem duchowym. Uzupełniał je o prace malarskie i szkice, wklejane bilety i zdjęcia. Wątek dzienników jest podejmowany także w najnowszej publikacji poświęconej artyście pt. „Czapski – rówieśnik XX wieku”. Józef Czapski był malarzem kapistą, rysownikiem, eseistą i komentatorem… Czytaj dalej o „Połączenie słów i obrazów”. Dzienniki Józefa Czapskiego
Pisała sztuki teatralne, recenzje, felietony. Występowała publicznie, wspierała potrzebujących, zarządzała instytucjami związanymi z literaturą. Mimo to, biografia Ireny Gombrowicz przez lata pozostawała nieznana. Może się to zmienić za sprawą poświęconej jej książki – choć, jak przekonuje autorka, Irena Gombrowicz ceniła „życie w ukryciu”. Irena Gombrowicz przyszła na świat jako trzecie… Czytaj dalej o Irena Gombrowicz – nie tylko „Starsza siostra”
Dwadzieścia pięć lat od pierwszego wydania, na polskim rynku wydawniczym pojawiło się pierwsze tłumaczenie jednej z najważniejszych teorii amerykańskiego socjologa, Howarda S. Beckera. „Światy sztuki” są próbą spojrzenia na proces powstawania dzieła, będącego wypadkową pracy wielu zaangażowanych osób. Sztuka w ujęciu Beckera staje się efektem zbiorowej pracy, a nie jedynie indywidualnego… Czytaj dalej o „Światy sztuki” Howarda S. Beckera
