Przejdź do treściPrzejdź do stopki strony
Strona główna 75 audycji o literaturze Artystyczne żywioły Juliana Tuwima

Artystyczne żywioły Juliana Tuwima

Anna Karna 23 stycznia 2024
Artystyczne żywioły Juliana Tuwima

W 2024 roku przypada 130. rocznica urodzin Juliana Tuwima. Narodowe Centrum Kultury wydało niezwykle bogate i wnikliwe studium dokonań pisarza, pt. „Uwięzione wypuszczam żywioły”. Na tom składa się kilkanaście esejów, analizujących twórczość Tuwima. Pod lupę zostały wzięte arcydzieła literatury dziecięcej, najważniejsze wiersze młodego Skamandryty, a także osobiste teksty pisarza stworzone na emigracji.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

Książka ukazała się pod redakcją Pawła Panasa, literaturoznawcy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, z którym spotkaliśmy się w Audycjach Kulturalnych.

Z redaktorem tomu rozmawiamy o tym, w jaki sposób Julian Tuwim myślał o poezji oraz czym było dla niego tworzenie. Gość audycji opowiada o debiucie pisarza w 1918 roku, a także wierszu pt. „Wiosna”, który wywołał wielki skandal i studenckie protesty.

W najnowszym podcaście rozmawiamy również o poetyckiej rewolucji w polskiej literaturze, której początkiem stał się debiutancki tom Juliana Tuwima, pt. „Czyhanie na Boga”.

Paweł Panas opowiada o „utajonym życiu” Tuwima w dzisiejszej rzeczywistości – piosenkach śpiewanych przez kolejne pokolenia artystów i bogatej twórczości dla dzieci.

Życie Tuwima, jak wielu współczesnych mu artystów, na zawsze zmieniła druga wojna światowa, podczas której Tuwim napisał najważniejsze dla niego samego dzieło, czyli „Kwiaty Polskie”. W audycji rozmawiamy o kulisach powstawania poematu, a także o okresie emigracyjnym.

Zapraszamy do wysłuchania audycji.

Książka jest dostępna w księgarni NCK.

Artystyczne żywioły Juliana Tuwima – transkrypcja podcastu

Transkrypcja odcinka Rozwiń transkrypcję
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
Dzień dobry Państwu, Anna Karna. Kłaniam się w audycjach kulturalnych.
Mistyk słowa, językowy akrobata, słowo żerca, czarnoksiężnik prostoty, kolekcjoner słów.
To zaledwie kilka określeń charakteryzujących Juliana Tuwima.
Dziś chcemy porozmawiać o poecie, a powodem do tego jest najnowsze wydawnictwo Narodowego Centrum Kultury,
będące studium twórczości i postaci pisarza pod tytułem Uwięzione wypuszczam żywioły.
Książka ta ukazała się pod redakcją Pawła Panasa, literaturoznawcy z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego,
który dziś jest naszym gościem. Dzień dobry Panu.
Witam serdecznie.
Uwięzione wypuszczam żywioły to tytuł tej książki, który jest frazą z Biblii cygańskiej pisarza.
To zresztą cytat o samym autorze. Jak o swojej twórczości myślał Tuwim?
Czym dla niego było bycie poetą?
Tę frazę Uwięzione wypuszczam żywioły zaczerpnęliśmy z wiersza Tuwima, z wiersza, który notabene ma tytuł Wiersz.
Ponieważ w moim przekonaniu ona mówi nam coś więcej, ta fraza i ten wiersz cały,
o samym Tuwimie, o jego sposobie tworzenia. I ten wiersz, i ta fraza dobrze oddaje pewien stosunek Tuwima,
poety, twórcy wybitnego, do świata i do opisywania tego świata.
I jak czytamy ten wiersz, strofa po strofie, to możemy prześledzić kolejne etapy tego tworzenia.
Zachęcam bardzo do dosięgnięcia tego wiersza.
Otóż wszystko zaczyna się od tego, że patrzymy na świat.
Patrzymy na świat w sposób uwrażliwiony.
To uwrażliwienie polega nie na jakiejś emocjonalności, tylko na odkrywaniu w świecie żywiołów
i kolekcjonowaniu tych żywiołów, które buzują gdzieś tam pod podszewką tej rzeczywistości.
Jak patrzymy na rzeczywistość, która nam się wydaje jakoś uporządkowana,
ale jak zaczniemy się bardziej temu przyglądać, to tam dostrzegamy pewne żywioły,
które buzują różnego rodzaju żywioły, estetyczne, etyczne, piękno, brzydota.
I to jest pierwszy etap, czyli dostrzegamy te żywioły.
Drugi etap tworzenia, tak jak Tuwim je rozumie i jak praktykował,
to jest próba jakby zamknięcia tych żywiołów w pewien nawias.
I tym nawiasem jest właśnie tworzenie, pisanie.
Próbujemy oddać za pomocą języka tą żywiołową świata i natury wokół nas.
Trzeci element i jednocześnie trzecia strofa tego wiersza to jest otwarcie tego nawiasu.
Otwarcie nawiasu, czyli wypuszczenie wiersza do publiczności.
Czyli ten wiersz zaczyna żyć, a łącznie z otwarciem tego wiersza
odbuchają z niego te żywioły.
I to jest to właśnie fraza, która się pojawia w naszym tytule.
Czyli właśnie uwięzione wcześniej w języku wypuszczam żywioły.
Ta żywiołowość odkrywam na nowo wyrażoną w naszym języku.
I czwarta wreszcie fraza to jest miłość.
I wtedy się zaczyna miłość.
Miłość do świata, miłość do poezji, miłość do literatury.
Ta fraza i dlatego ona znalazła się właśnie w tytule,
ona dobrze oddaje ten sposób myślenia o otworzeniu przez Tuwima.
Taką charakterystyczną cechą tej postawy twórczej Tuwima,
skoro o niej już jest mowa, był pewien rodzaj perfekcjonizmu,
ale nie perfekcjonizmu rozumianego jako jakieś takie techniczne podejście
do tworzenia, tylko raczej takie dążenie do arcydzielności.
A mam tutaj na myśli to, że jak spojrzymy na aktywność twórczą Tuwima,
to dostrzegamy, że czegokolwiek on by się nie imał,
to zawsze to było na najwyższym możliwym poziomie.
Jak tworzył poezję, to do dzisiaj uważamy,
że to jest jeden z najwybitniejszych przykładów polskiej poezji w ogóle.
Jak patrzymy na jego tłumaczenia,
na przykład wielkiej literatury rosyjskiej,
no to dochodzimy do wniosku, że one są kongenialne.
Wiele tych utworów tej literatury rosyjskiej
przyswojone mamy właśnie za pomocą frastu Wima,
a nie frastów finalnych.
Potem wiersze dla dzieci, kolejny jakby etap jego twórczości.
No te wiersze dla dzieci to są wiersze,
które są arcydziełami literatury dziecięcej.
Twórczość kabaretowa.
On bardzo dużo czasu i energii twórczej poświęcił
na tworzeniu do kabaretów warszawskich międzywojennych.
I proszę zwrócić uwagę, że ta twórczość
znowu była na najwyższym możliwym poziomie
w tym swoim gatunku.
Opisał niesamowite i wystawiane w tych kabaretach
i bardzo doceniane skecze
ze świetnym poczuciem humoru,
z bardzo ostrą satyrą.
Ale jednocześnie też w tych samych kabaretach
pojawiają się piosenki liryczne miłosne,
które do dzisiaj są uważane
za jakiś wzorzec pisania piosenek o miłości.
Na przykład miłości wszystko wybaczy do dzisiaj znane.
W związku z tym główną cechą postawy twórczy Tuwima
właśnie było to takie pełne zaangażowanie jego
i dążenie do akcji dzielności,
taki perfekcjonizm swoiście rozumiany.
O tych wszystkich wątkach piszą Państwo
w książce Uwięzione wypuszczam żywioły.
O kilku przynajmniej chciałabym powiedzieć,
czy zatrzymać się ciut dłużej.
Skamandryci, do których Tuwim należą,
których był współzałożycielem.
Zresztą według wielu był najbardziej skamandryckim ze wszystkich.
Wtedy byli objawieniem polskiej sceny poetyckiej 1918 roku.
Co to był za nowy świat?
Co oni nieśli zatem ze sobą?
Rok 1918 to jest niezwykła data w biografii Tuwima.
To nieczęsto się zdarza,
że w życiu jednego człowieka
dochodzi do takiego skumulowania pewnych faktów.
Przede wszystkim to jest data związana
z pełnym odzyskaniem niepodległości przez Polskę.
To jest pierwsza rzecz.
Być może na jego istotne tło jest.
Warto to podkreślić.
To jest niezwykła data.
Druga rzecz, która się wtedy dzieje,
w 1918 roku,
Julian Tuwim drukuje w takiej niszowej gazecie,
czasopiśmiewy, uniwersyteckim,
utwór pod tytułem Wiosna.
Dlaczego o tym mówię?
Dlatego tu mówię, że to był wielki skandal.
Tuwim drukuje utwór,
który powszechnie jest uważany
za coś niegodnego.
Studenckie organizacje w Warszawie
piszą protesty,
że jak można było coś takiego opublikować.
Krytycy mówią,
że to należy to czasopismo zamknąć,
nigdy więcej tego poety,
młodego, tego studenta
nie drukować żadnych tekstów,
że to jest czysta pornografia.
Nawet ci, którzy go bronią wtedy,
a byli tacy,
to oni raczej bronią,
bardziej go bronią,
znaczy nie tyle Tuwima bronią,
co bronią wolności słowa.
Może to jest i słabe,
może to jest jakieś obrazom burcze.
No ale w końcu niech pisze.
Co nam to szkodzi,
to jakieś niszowe czasopismo.
Więc to jest też 1918 rok.
A kilka tygodni później
ukazuje się tom,
to jest pierwszy tom Tuwima
i tutaj właśnie zaczynamy zmierzać
do tej rewolucji poetyckiej.
To jest Czechanie na Boga.
To jest pierwszy jego tom,
debiut, a jednocześnie
to jest kamień milowy rewolucji
w polskiej literaturze,
w polskiej poezji.
Od tej pory polska poezja
już nigdy nie była taka sama.
Powiedzmy trochę więcej zatem,
jaka była ta nowa poezja.
Dla nas ona może dzisiaj
brzmieć dosyć naiwnie,
albo możemy myśleć sobie,
że to przecież
cóż wielkiego się stało.
Ale w tamtym czasie
nikt tak nie pisał.
Nikt nie pisał poezji,
która by opisywała
rzeczywistość codzienną.
Zwykły świat,
albo nie codzienność,
ale opisywana za pomoc
zwykłego codziennego języka,
wkracza do poezji.
I to jest wielka rewolucja.
Od wtedy, od tego momentu,
kiedy Turim to publikuje,
rodzi się jakby
spełnie nowy nurt w poezji,
który nam dzisiaj
wydaje się nurtem naturalnym.
Dla nas naturalnym jest to,
że jest codzienność w poezji.
Że się pisze wiersze o mieście,
jak się pisze o uczuciach,
to można pisać w sposób przyziemny.
Może być pozbawione patosu,
albo ten patos ewentualny
może być osłabiany
kolokwializmami językowymi.
Wcześniej to było
nie do pomyślenia.
To była ta wielka rewolucja.
I stąd się też wzięło to połączenie
wielkiej poezji
i bycia poetą
z życiem codziennym.
Na przykład z tym,
co widzieliśmy potem
w wszelkiego rodzaju kabaretach,
w teatrach.
Że to życie kawiarniane,
to się zaczęło
po prostu ze sobą zazębiać.
Dzisiaj dla nas to jest oczywiste.
Wtedy nie było.
Jarosław Iwaszkiewicz pisał po latach
z niczym nie da się już dziś
porównać wrażenia,
jakie wiersze Tuwima zrobiły na nas.
Niewątpliwie odczuliśmy to wszystko
jako początek nowej ery poetyckiej.
Czym tak zachwycił już na początku
swojej drogi Tuwim
innych wielkich pisarzy?
Tuwim dla nich był kimś,
kto odkrywał zupełnie nowe światy.
Tuwim był takim poetą
i nadal jest,
który cały czas niepokoił i drażnił.
W sensie takim,
że dotykał takich spraw
i robił to w sposób
taki nie do końca oczywisty,
który każdego z nas
nie jakoś niepokoił
egzystencjalnych, ale codziennych.
To był jeden element,
a drugi element
to była nieprawdopodobna,
trudna do porównania
z kimkolwiek innym.
Wcześniej i też później
nieprawdopodobna wyobraźnia językowa
i jakby poszerzenie granic
wyrażania w języku polskim.
To jest ktoś,
kto całkowicie wytyczył granicę tego,
co i w jaki sposób
można powiedzieć
za pomocą polskiego języku.
To było coś,
czego oni wcześniej nie słyszeli,
nie czytali,
nie doświadczali
i co było dla nich
jakim przeżyciem.
To właściwie do dzisiaj
trochę tak jest,
że każdy,
kto jest wrażliwy
na tą warstwę językową,
to dobrze będzie sobie
zdało sprawę z tego,
że cały czas,
pomimo tylu lat,
które upłynęły,
cały czas trochę myślimy,
trochę mówimy
i trochę piszemy
językiem,
który nam pokazał Tuwi.
Rośniemy z lokomotywą,
mówimy lokomotywą,
lokomotywy znają chyba wszyscy,
którzy wychowali się
w kulturze języka polskiego.
Oczywiście tak.
To jest w ogóle ciekawe,
jeśli chodzi o Tuwima,
że Tuwim wiedzie takie życie
w naszych czasach,
teraz w naszej codzienności,
takie życie nieco utajone.
I to życie nieco utajone
polegałoby na tym,
że często bardzo słyszymy
pewne frazy,
albo posługujemy się
pewnymi frazami,
albo są nam znane
pewne frazy z Tuwima
i nawet nie wiemy,
że one są z Tuwima.
No wszystkim znana
słynna oedycja
Ojczyzna Polszczyzna
profesora Miodka.
No przecież to jest
fragment zaczerpnięty,
czy cytat zaczerpnięty
z wiersza Tuwima.
Są też piosenki przecież.
Oczywiście tak, dokładnie.
Wspomnienie,
przez niebę naśpiewane,
z Tuwima.
Grand Valsbriand,
Demarczyk,
Miłości wszystko wybaczy.
Ale żeby przejść
na inny trochę rejest,
chociaż też kultury popularnej,
no to słynny wiersz,
może jeden z najsłynniejszych
wierszy Tuwima,
choć on sam prawdopodobnie
by tego nie oczekiwał,
czyli wiersz,
który wywołał
jedno z największych
awantur w jego życiu
do prostego człowieka.
Ten wiersz,
stary wiersz
z dwustolecia międzywojennego,
on przecież jest
cały czas odświeżany,
na przykład przez
różnego rodzaju
wykonawców
poruszających się
w takich kręgach
kontrkulturowych,
albo takich bardziej
rokowych,
zbultowanych.
Ten wiersz ma taką
wymowę nieco
pacyfistyczną
i sam w sobie
jakby zachęca trochę
do tego,
żeby go aktualizować.
Prawdopodobnie
Tuwim się nie spodziewał,
że taką karierę
może ten wiersz zrobić,
a przy okazji
mogę powiedzieć,
że jak ten wiersz się ukazał,
jak wybuchła
wielka awantura
związana z tym wierszem,
ponieważ zarzucano mu,
że on jest taki,
że nie chciałby
bronić ojczyzny
przed najeźdżą,
że taki jest
abnegat narodowy
i bliscy przyjaciele
Tuwima próbowali mu
tłumaczyć,
na czym polegała
niezręczność
tego tekstu
publikowanego
w tym, a nie innym
okresie,
że jest prowokacyjny,
chociaż Tuwim tego nie chciał,
to Tuwim na to
miał jedną odpowiedź,
mianowicie taką,
że no ale jak on jest
świetnie napisany
i to pokazuje
jego podejście twórcze.
Perfekcjonizm twórczy
i ta arcydzielność
była dla niego ważniejsza
niż nawet pewne reperkusje
oczywiste
dosyć niektórych tekstów.
W tym opracowaniu
poruszają Państwo
także temat
najważniejszego utworu,
bo tak o nim pisał sam Tuwim,
a mianowicie
Kwiatów Polskich.
Kiedy powstawał ten utwór?
Jaki to był
moment
życia Tuwima?
Ten tekst pojawił się
w bardzo specyficznych
okolicznościach.
W momencie, kiedy
Tuwim
znalazł się
na emigracji.
On go zaczął pisać
w Brazylii.
Tuwim w pierwszych dniach
po wybuchu wojny
ewakuuje się
przez Rumunię
do Francji,
z Francji do Portugalii.
Tam udaje mu się
zdobyć wizę
i popłynąć
statkiem
do Brazylii,
gdzie spędza
blisko rok
i stamtąd trafia
do Stanów Zjednoczonych
na kilka lat
do końca wojny.
I w tejże Brazylii
on i w ogóle
w czasie swojego
pobytu na emigracji
bardzo cierpi.
To jest oczywiście
jakiś rodzaj
takiego powszechnego
dosyć doświadczenia
emigrantów.
Większość z nich,
nawet ci,
którym powiodło się
w jakimś stopniu
życiowo,
ale mówimy oczywiście
o emigrantach,
o twórcach,
o pisarzach,
o poetach,
to oni odczuwali
wielką tęsknotę
za Polską.
I Tuwim też ją odczuwał.
I on wprost pisał
o tym,
czy to w listach,
czy w jakichś wystąpieniach,
czy po wielu latach,
jak wspominał o te czasy,
to mówił,
że to, czego mu
najbardziej brakowało,
to nie było to,
że nie miał na przykład
co jeść,
nie miał jak się ubrać.
On cierpiał biedę,
ale twórczą.
I o tym wprost mówił.
Tęsknił za Polską,
za Polską mową,
za Polskim środowiskiem,
za Polską rzeczywistością.
I z tej tęsknoty
zaczął rodzić się
wielki poemat.
I ten wielki poemat
był pisany przez niego
właśnie w tej Brazylii
w takich jakichś napadach.
Tak przynajmniej o tym
wspominali inni.
I on też sam o tym
tak wspominał
w takich napadach twórczych.
To znaczy,
że on wiele wersów
naraz pisał.
I potrafił nie wychodzić
z łóżka
i tylko pisać
i pisać kolejne wersy,
kolejne wersy.
I przerastał ten utwór.
Ale on nie miał
dosyć takiej szczęśliwej historii,
ponieważ ten utwór
w całości został
dosyć późno wydany.
Miał problemy
nawet po powrocie
już do kraju,
gdzie wydawano mu
właściwie wszystko,
co chciało,
to miał problemy
z cenzurą.
I w tym sensie
jest to taki tekst
niezwykły,
ale to jest schyłek
wielkości Tuwima.
To znaczy taki pik.
Wspiął się na sam szczyt
i to już był koniec.
Trzeba pamiętać,
że Tuwim jako twórca,
taką datą,
o której możemy mówić,
że już jako twórca,
poważny twórca
w literaturze polskiej
właściwie się nie liczy,
to jest koniec jego emigracji.
Nic wielkiego nie stworzył
później,
a nic na miarę,
w każdym razie nic na miarę
tych tekstów
z dwudziestolecia międzywojennego
i tych kwiatów polskich.
I w tym tomie,
o którym tutaj mówimy,
który stał się powodem
naszej rozmowy,
pojawia się tekst
na ten temat.
Bardzo polecam Państwu
ten tekst.
Napisał Stanisław Gawliński
i klęska Juliana Tuwima,
gdzie pokazuje właśnie,
że największą klęskę
poniósł wtedy,
kiedy właśnie to życie
się zmieniło w życie
w Polsce po powrocie.
Znaczy wtedy się skończył poeta.
A dlaczego się skończył ten poeta?
I tu możemy wrócić
do tej frazy tytułowej.
Mianowicie on trafił
do rzeczywistości,
w której pisanie
nie oznaczało już
wypuszczanie żywiołów.
Wręcz przeciwnie.
Nie mógł w swojej poezji
po powrocie do kraju
po wojnie,
w tej rzeczywistości komunistycznej,
która tam wtedy
obowiązywała i panowała,
nie mógł wypuszczać
z poezji
ze swobodnie tych żywiołów.
To się skończyło.
Wręcz odwrotnie.
Musiał je więzić
i nie wypuszczać.
Kwiaty polskie
to są takim ostatnim
i moim zdaniem
najwyższym poziomem
jego twórczości.
To pierwszy masowy
polski poeta.
Tu mała ciekawostka.
Tuwim posługiwał się
ponad czterdziestoma pseudonimami,
ale mówi się o nim
poeta sprzeczności.
Z czego wynikało
to rozdarcie?
Tuwim urodził się
w Łodzi
w 1894 roku
w rodzinie
zasymilowanych Żydów.
I dlaczego to miało
takie znaczenie dla niego?
Dlatego, że
czy tego chciał,
czy nie chciał,
to przez całe jego
twórcze życie
ten fundamentalny konflikt,
który się pojawia
na samym początku,
wybrzmiewał
na różne sposoby.
To rozdarcie
dobrze jest widoczne
w okresie dwudziestolecia
międzywojennego,
kiedy on jest poddawany
nieustannej,
bardzo silnej,
często przybierającej
formy zupełnie
nieakceptowalne
krytyce,
ale z różnych stron.
I to jest ciekawe.
On sam o tym mówi
z takim wielkim żalem,
że dla krytyki
endeckiej polskiej
to on jest Żydem,
który mówi Polakom,
co mają myśleć,
jak mają myśleć,
jak mają pisać,
jak język polski
ma wyglądać,
ale dla części
tej krytyki
jeszcze jest w ogóle
przedstawicielem Żydokomu.
I to jest jeden element,
który wiązał się jeszcze
w dodatku
z pewnym takim
zagrożeniem fizycznym.
I to nie jest
takie gołosłowne,
to co mówię,
bo jest taki głośny
przypadek
wieczoru poetyckiego
w Drohobyczu.
Wieczór poetycki
Tuwima
i Słonimskiego,
gdzie ten wieczór
został przerwany
przez wtaknięcie
takich bojówek.
I te bojówki tam
zaczęły rzucać
jakimiś przedmiotami,
grozić pobiciem
i to się nieprzyjemnie
skończyło.
A z drugiej strony,
Tuwim też mówi,
za każdym razem
to podkreślał,
że z drugiej strony
też przez środowiska
dosyć aktywne
krytyków
ze strony
nacjonalistów żydowskich
jest oceniany
jako ten,
który jest właśnie
zasymilowany
i który całą swoją karierę
oparł na współpracę
z tymi innymi,
czyli z Polakami.
Więc on był tak trochę
jakby na takim rozdarciu.
To jest fundamentalne rozdarcie
dla człowieka
takiego jak on.
I z tego rozdarcie
się tworzą następne
i ono jakby
promieniuje
na jego twórczość.
I to dobrze widać.
To jest twórczość,
która z jednej strony
nie zapomina
o swoich korzeniach
żydowskich,
a z drugiej strony
jest arcypolska.
On to wspaniale potrafi
łączyć jak mało kto.
To jest niezwykłe.
Dlaczego mówię
o promieniowaniu
tego rozdarcia?
Dlatego, że możemy
potem to obserwować
w jego kolejnych
okresach życiowych.
To się odliło,
to takie właśnie
bycie pomiędzy.
To cały czas
jakoś było istotne
dla jego biografii.
To rozdarcie fundamentalne
pojawia się
na samym początku,
a potem ono cały czas
się pojawia
i to w tej twórczości
też się pojawia.
Co by nam Pan polecił?
Bo wszyscy znamy
doskonale
jego arcydzieła
literatury dziecięcej.
A może jak inaczej
przeczytać Tuwima?
Tuwim to jest
jeden z takich
nielicznych poetów
polskich,
niewspółczesnych zupełnie,
którzy cały czas
żyją jakby
w takiej legendzie
dosyć powszechnej
sięgniecie do jego tekstów
z pewną intencją.
Mówię o wierszach
jego poezji.
Sięgniecie do tych tekstów
po to, żeby zobaczyć
w nich
pewien taki
podskórny
niepokój
i taki pulsujący
właśnie żywiołowość.
To jest żywiołowość,
o której mówi
tytuł naszego tomu.
Nie zawsze tak się czyta,
szczególnie w szkołach.
W szkołach trochę się czyta
tego Tuwima
jak do takiego
poety uładzonego,
właśnie takiego poety
pięknego polskiego języka.
Ja proponuję Państwu
sięgnąć do jego wierszy,
z taką intencją,
żeby dostrzec w nich
to, co pod tą taką
uładzoną powierzchnią
pulsuje.
Taką żywą poezję.
To może o tyle
niezwykło dać efekty,
że dostrzeżemy w nim
kogoś,
kto nie jest poetą,
który kilkowsze lat temu
zmarł,
ratworzył w ogóle
w jakimś zapomnianym
zupełnie dwudziestoleciu
międzywojennym,
od którego nas tak wiele dzieli.
Wszystko nas dzieli,
przepaść cała.
Tylko okaże się,
że to jest ktoś,
kto po prostu opowiada
o naszym odczuwaniu świata,
o naszym odczuwaniu,
naszej współczesności,
nie jego przecież,
tylko naszej,
że daje nam język,
który cały czas
ma w sobie potencjał
opisywania
naszego doświadczenia
dwudziestego pierwszego wieku.
Uwięzione wypuszczam żywioły
to niezwykle bogate
i wnikliwe studium
twórczości i postaci
Juliana Tuwima.
Bardzo Państwu tę książkę polecamy.
To najnowsze wydawnictwo
Narodowego Centrum Kultury,
które ukazało się
pod redakcją
Pawła Panasa,
literaturoznawcy
z Katolickiego
Uniwersytetu Lubelskiego,
dzisiejszego gościa
audycji kulturalnych.
Bardzo Panu dziękuję
za to spotkanie.
Bardzo dziękuję serdecznie
i bardzo polecam Tuwima jako poeta.
Audycje kulturalne
w dobrym tonie.
Audycje Kulturalne są projektem realizowanym przez Narodowe Centrum Kultury.

Pozostałe audycje w tej kategorii

Brda. Wczasy z  fabryki

Brda. Wczasy z  fabryki

Choć legendarne domki ze spadzistymi dachami całym pokoleniom kojarzą się z wczasami spędzanymi za miastem, to do tej pory niewiele wiadomo było o ich historii. Brak archiwaliów utrudniał jej odtworzenie i gdyby nie teczka skryta za meblościanką, mogłoby się to w ogóle nie udać. Książka „Brda. Wczasy z fabryki” to… Czytaj dalej o Brda. Wczasy z  fabryki

75 audycji o literaturze

75 audycji o literaturze

Z okazji 75-lecia Narodowego Centrum Kultury, prezentujemy kolejne jubileuszowe zestawienie 75 audycji – tym razem skupiamy się na literaturze. Jubileuszowa selekcja audycji to przekrój najciekawszych rozmów o książkach – z krytykami, badaczami literatury i biografami. Wybrane audycje omawiają literaturę od klasyki poetyckiej i prozatorskiej, przez sztukę komiksu… Czytaj dalej o 75 audycji o literaturze

Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

W którym parku najchętniej wypoczywał Juliusz Słowacki? Gdzie mieszkała Maria Skłodowska-Curie? Kto zaczął produkować słynne ratanowe krzesła, które stały się symbolem francuskich kawiarni? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w wydanej niedawno książce pt. „Polski Paryż”. Paryż jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystki i turystów miast na świecie. Co… Czytaj dalej o Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

„Połączenie słów i obrazów”. Dzienniki Józefa Czapskiego

„Połączenie słów i obrazów”. Dzienniki Józefa Czapskiego

Przez 75 lat artysta łączył w nich swoje codzienne doświadczenia z bogatym życiem duchowym. Uzupełniał je o prace malarskie i szkice, wklejane bilety i zdjęcia. Wątek dzienników jest podejmowany także w najnowszej publikacji poświęconej artyście pt. „Czapski – rówieśnik XX wieku”. Józef Czapski był malarzem kapistą, rysownikiem, eseistą i komentatorem… Czytaj dalej o „Połączenie słów i obrazów”. Dzienniki Józefa Czapskiego

Irena Gombrowicz – nie tylko „Starsza siostra”

Irena Gombrowicz – nie tylko „Starsza siostra”

Pisała sztuki teatralne, recenzje, felietony. Występowała publicznie, wspierała potrzebujących, zarządzała instytucjami związanymi z literaturą. Mimo to, biografia Ireny Gombrowicz przez lata pozostawała nieznana. Może się to zmienić za sprawą poświęconej jej książki – choć, jak przekonuje autorka, Irena Gombrowicz ceniła „życie w ukryciu”. Irena Gombrowicz przyszła na świat jako trzecie… Czytaj dalej o Irena Gombrowicz – nie tylko „Starsza siostra”