Wybrany utwór: Muzeum Historii Ubioru. Co o świecie sprzed lat mówi panująca wówczas moda?
Nowa wystawa czasowa w poznańskim muzeum opowiada o sposobach, w jaki noszone w XIX i XX wieku stroje kształtowały sylwetki. Jakie były panujące ówcześnie trendy oraz kanon piękna? Oprócz gorsetów, krynolin i stelaży pod suknie, na wystawie pokazany jest oryginalny strój poznańskiej elegantki oraz ślubna kreacja prosto z Nowego Jorku.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Ekspozycja nosi tytuł „Coś dodać, coś ująć: O kształtowaniu sylwetki w XIX i XX wieku”. To nie tylko reprezentatywny zbiór akcesoriów i bielizny, z której wówczas korzystano, ale także przegląd krawieckich sztuczek. Wśród panujących trendów było m.in. maskowanie ramion u kobiet (odpowiedni krój sukien wraz z kołnierzem pozwalał optycznie wydłużyć szyję), zwężanie talii (za pomocą gorsetów, które miały swoje odpowiedniki także w rozmiarze dziecięcym), a także zaokrąglanie sylwetki mężczyzn (watowanie kamizelek i mundurów).
Oryginalnych strojów z epoki nie zachowało się w Polsce wiele. Większość przepadła w wojennej zawierusze, a panujący później ustrój komunistyczny, nie przykładał wielkiej wagi do pamiątek po mieszczanach i arystokracji. Dlatego wystawę tworzą też przygotowane z dużym pietyzmem repliki, które pozwalają poczuć ducha minionych epok. Ich oglądanie pozwala też poznać panujące wówczas zwyczaje i nastroje społeczne. Inne suknie były noszone przez panny na wydaniu, inne przez mężatki i dojrzałe matrony. Inne były też kolory, w których mogły pokazywać się w towarzystwie.
Wystawa „Coś dodać, coś ująć” zaprasza do refleksji nad tym, w jaki sposób zmieniające się standardy piękna wpływały na modę i samopoczucie ludzi. Podkreśla także rolę ubioru jako narzędzia wyrażania tożsamości i przynależności społecznej.
Muzeum istniejące od 2018 r. przybliża znaczenie ubioru historycznego (traktowanego jako sztukę użytkową) i jego roli w dziedzictwie kulturowym. Przypomina też, że jest on źródłem informacji o przeszłości, o strukturze społeczeństwa, jego minionych obyczajach i rozwoju technologii, mających wpływ na produkcję odzieży.
O wystawie „Coś dodać, coś ująć: O kształtowaniu sylwetki w XIX i XX wieku” opowiedziała Anna Moryto – inicjatorka stworzenia Muzeum i kolekcjonerka historycznych ubiorów.
Zdjęcia: dzięki uprzejmości Muzeum Historii Ubioru / fot. Anna Moryto.
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Dzisiaj mam przyjemność powitać Was z Poznania, bo to właśnie w Poznaniu, nieco na oboczu,
chociaż tak naprawdę w samym sercu miasta, znajduje się muzeum, chyba nie pomylę się wiele mówiąc,
że jedyne takie muzeum w Polsce to jest Muzeum Historii Ubioru.
To nie są tylko piękne kroje, niezwykłe ozdoby, ale to jest też historia, historia społeczeństwa,
historia ludzi, którzy te stroje nosili, decyzji i wyborów, jakie podejmowali.
A przyszłam tutaj nie tylko dlatego, że samo muzeum jest bardzo ciekawe,
ale dlatego, że od niedawna można tu oglądać nową wystawę pod tytułem
Coś dodać, coś ująć o kształtowaniu sylwetki w XIX i XX wieku.
I o tej wystawie, a także o idei całego muzeum zgodziła się opowiedzieć jego założycielka i organizatorka,
pani Anna Moryto, którą jest mi bardzo miło powitać w audycjach kulturalnych.
Dzień dobry, bardzo miło mi panią gościć w muzeum.
Mam nadzieję, że przedstawię w bardzo przystępny sposób przedstawione tutaj obiekty.
Postaram się opowiedzieć obrazowo o tym, co można zobaczyć na ekspozycji.
To jest zawsze trudne wyzwanie, ale też muszę przyznać, że piękne zadanie.
Opowiadać o takich miejscach, które jednak są kierowane do tego, żeby je oglądać
i nie tylko o nich słuchać, ale to się czasem udaje.
Mam nadzieję, że dzisiaj też tak będzie.
Ale zanim zacznę pytać o te stroje, które są przede mną i przykuwają moją uwagę, nie ukrywam,
zapytam o samą ideę.
O to, jak się stało, że to muzeum historii ubioru i fundacja zostały przez panią założone tutaj w Poznaniu.
Jest założycielką muzeum, ja natomiast fundacja jest fundacją współpracującą, ja nie jestem jej twórczynią.
Ja od właściwie dzieciństwa interesowałam się historią, tym historią sztuki użytkowej,
bo lubiłam sobie zawsze zwizualizować, jak żyli ludzie, o których się uczę, czy czytam książki.
I w którymś momencie zaczęło mi brakować tych elementów związanych z ubiorem.
Ja jako dziecko, no to było już jakiś czas temu, nie będę mówić jak dawno, dysponowałam tylko i wyłącznie tym,
co mogłam znaleźć w bibliotekach, mówiłam w języku polskim, internet był jeszcze prawie, że przyszłością.
Dostęp do informacji był bardzo utrudniony i zaczęłam sobie wyszukiwać właśnie tak bardzo szczegółowo te rzeczy o ubiorze.
No i tak się jakoś złożyło po nic do kłębka, że stało się to bardzo ważną częścią mojego życia.
Obserwuję Pani trendy, te kierunki, które się w historii ubioru pojawiały.
Od którego momentu historycznego Pani ten temat zgłębia?
Właściwie w chwili obecnej już sięgam jakby całego tematu historii ubioru, czyli po głęboką prehistorie i początki ubioru,
bo wszystkie te elementy składają się w jedną wielką całość naszej ludzkiej historii.
I to, co my często myślimy o ubraniach, czyli czy coś jest modne, czy coś jest ładne, czy brzydkie,
to jest tylko jedna bardzo niewielka część składowa samego ubioru, a za tym stoi właśnie historia, stoi przemysł, stoją nasze wybory.
W chwili obecnej jest to marketing, różne triki, sztuczki, które sprawiają, że coś musimy kupić albo coś nie jest zalecane do nabycia.
Więc to jest bardzo duży fragment historii, którym się teraz interesuje.
A gdybym miała powiedzieć, który element jest najmniej bliski memu sercu, to właśnie aktualne trendy, influencerzy.
To oczywiście jest jedna ze składowych całej tej historii ubioru, ale ta najmniej interesująca.
Myślę, że to jest wątek, który zaraz będę chciała poruszyć, kiedy zaczniemy mówić o tym, co widzimy na wystawie.
Ale to jest bardzo ciekawe, skąd Pani bierze te stroje, gdzie pozyskuje, bo podejrzewam, że większość z nich jest oryginalna.
Zdecydowana większość ubiorów jest oryginalna na ekspozycji.
Zawsze staram się, żeby była przewaga strojów oryginalnych, a jak najmniej tych dodatków wykonanych współcześnie.
Skąd one przyjeżdżają? Z różnych miejsc na świecie, głównie z Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych.
Ale są tutaj też stroje z Niemiec, z Francji.
Zresztą każdy z tych obiektów jest już właściwie wyłączony z użytkowania.
Funkcjonuje jako obiekt kolekcjonerski.
I to, gdzie on został wykonany, no niestety nie zawsze jest miejscem, z którego my go pozyskujemy.
Więc mamy stroje, które były zakupione na przykład w Stanach Zjednoczonych, a zostały wykonane.
Zresztą na wystawie prezentowana jest ta suknia wykonana w Belfaście.
Nie dość, że ma sygnaturę, to jeszcze jest zielona z takim charakterystycznym wzorem.
W Polsce bardzo niewiele tych strojów się zachowało.
Znaczna część jest już w muzeach.
Jeśli chodzi o stroje z XIX wieku, to rzeczywiście prawie ich nie ma, z różnych względów.
Raz, że nasz klimat do tej pory był na tyle trudny, że gdzieś takie pozostawione rzeczy po prostu się niszczyły, rozkładały, ulegały zagrzybieniu.
No i tkanina nie przetrwała.
Oczywiście zniszczenia wojenne, zewnątrznej, jak i II wojny światowej.
To są obiekty użytkowe, więc jeżeli po wojnie zachowały się jakieś takie olbrzymie połacie dobrej jakości tkaniny, no to było to przerabiane.
Ale zresztą to nie tylko w czasach powojennych, tylko w ogóle taka jest historia ubioru, że te stroje są używane i przerabiane do kolejnych strojów.
To, co się wydarzyło po wojnie, no mieliśmy sporo lat komuny.
A tego typu stroje to są ubiory, które należały do ziemiaństwa, do mieszczan, do inteligencji, zgniłego kapitalistycznego elementu, jak ja go nazywam.
I ta historia niekoniecznie była warta zachowaniu.
Zachowywane były stroje i zbierane, opisywane stroje ludowe i cudownie, że chociaż te są w zbiorach i to znacznych, pięknie opracowane.
Natomiast te ubiory mieszczańskie, no niestety, były wyrzucane albo niezachowywane.
Tym bardziej wartościowe wydaje się to, że takie miejsce jak Muzeum Historii Ubioru powstało i te stroje, te kreacje można oglądać.
Powiem szczerze, że już dłużej nie wytrzymam te kostiumy i suknie, które stoją przede mną, przykuwają moją uwagę do tego stopnia, że już muszę zacząć o to pytać.
Ekspozycja, którą widzimy to są te stroje z XIX i XX wieku.
Kształtowanie sylwetki.
No i tutaj oczywiście otwiera się ten wątek, ta część związana z myśleniem o tym, jakim procedurom te sylwetki były poddawane.
No i oczywiście to jest nawiązanie do tego, co dzisiaj się dzieje w świecie mody, kiedy te sylwetki są wiecznie niewystarczające.
Czegoś jest za dużo, czegoś jest za mało.
To nasze ciało w różny sposób modelujemy i wychodzi na to, że to jest historia właściwie ponad 100 lat.
Historia całej ludzkości od właściwie zarania dziejów, bo my jako powiedzmy homo sapiens czy człowiek anatomicznie współczesny coś zmienialiśmy w naszym wyglądzie.
W sylwetce pewne partie były podkreślane, inne z kolei były w jakiś sposób ukrywane.
Skóra była przemalowywana, stąd mamy i tatuaże, które się pojawiły już naprawdę dawno temu.
To nie jest żadna nowa historia.
Stąd też punktem wyjścia naszej wystawy jest człowiek witruwiański.
Postać z dzieła Marcosa Vitruzowisza Polio z I wieku przed naszą erą, zilustrowana przez Leonardo da Vinci w wieku XV.
Nasze ciało jest zbudowane w bardzo specyficzny sposób.
Ono jest proporcjonalne.
I natura sobie zażyczyła, że większość ludzi ma na przykład, to taka jedna z najbardziej charakterystycznych cech,
ma osiem wysokości własnej głowy, wysokości całego ciała.
Możemy mieć różne wzrosty, ale proporcjonalnie nasza głowa powinna tyle razy mieścić się w naszym ciele.
Na początku XX wieku zaczęto wydłużać bardzo sylwetkę.
Oczywiście te sylwetki gdzieś wcześniej też ulogały znacznym przemianom.
Na przykład w połowie wieku XIX, powiedzmy od lat mniej więcej 30 do 60, zniknęły z sylwetki damskiej ramiona.
No i one oczywiście anatomicznie były w tym samym miejscu, w którym były wcześniej,
ale za pomocą różnych trików krawieckich, watowań, przesunięcia czy wydłużenia ramienia, skrócenia rękawa,
no rzeczywiście wizualnie wydawało się, że te ramiona znikały z sylwetki.
Czy to były takie czasowe mody, czy też podejścia, przekonania, że któryś element sylwetki trzeba zamaskować,
nie warto go eksponować, a inne wręcz przeciwnie?
To wszystko było związane z aktualnie panującym kanonem piękna,
czyli wracając właśnie do tych usuniętych ramion.
Jeżeli usuniemy ramiona, dołożymy kołnierze przy twarzy do krawędzi sukni,
to szyja wydaje się być bardzo wydłużona,
bo jakby przechodzi szyja z pominięciem ramienia od razu w rękę,
czyli ona wizualnie wygląda jakby była łóższa.
Tak samo funkcjonowało w ubiorze męskim,
chociaż tu przy męskiej sylwetce dużo trudniej było uzyskać taki element,
ale na przykład mniej więcej w tym samym okresie panowie,
czy idealną męską sylwetką była taka, która ma bardzo wydłużoną i okrągłą klatkę piersiową.
Żeby uzyskać taki efekt okrągłej klatki piersiowej,
marynarki, kamizelki były watowane pomiędzy warstwami tkaniny i podszewki
i dzięki temu wypełnieniu jakby ta klatka wydawała się być rzeczywiście taką okrąglutką,
no bo naturalnie klatka piersiowa jest płaska.
Tak jak pani wspomniała, mówimy tutaj o garderobie,
na którą mogli sobie pozwolić przedstawiciele określonych warstw społecznych,
oczywiście tych najwyższych,
poza obowiązującym kanonem piękna i pewnymi zasadami związanymi z proporcjami,
wydaje mi się, że te stroje cechują się też pewnym kunsztem wykonania,
że to niejednokrotnie były takie małe, albo wcale nie małe dzieła sztuki.
Zdecydowanie to były dzieła sztuki,
zwłaszcza jeśli chodzi o te ubiory rzeczywiście należące do grupy osób zamożniejszych,
to jakby siłą rzeczy te grupy bardziej uprzywilejowane
mogą sobie pozwolić na zdecydowanie więcej.
Ale szczerze, te stroje, które są wykonane powiedzmy z nieco niższej jakości tkani,
z mniejszą ilością dekoracji, są równie pieczołowicie wykonywane,
ponieważ taki strój miał długo trwać.
Trudno w ogóle jest się odnieść do tego użytkowania stroju na przykład w wieku XIX,
bo my funkcjonujemy w zupełnie innych warunkach.
Te stroje w wieku XIX, jeszcze na początku XX,
one były użytkowane bardzo długo.
W związku z tym musiały być ubiorami wykonanymi bardzo dobrze,
żeby po prostu były łatwe w konserwacji.
Można było je bardzo długo użytkować.
Kostium wieczorowy w kolorze szaro-różowym,
wyszywany srebrną nitką, która jest przed nami,
jest podpisane, że są to lata 70 XX wieku Poznań.
Czyli to można powiedzieć jest taki lokalny element?
Zdecydowanie. Ja bardzo lubię tutaj na wszystkie wystawy
właściwie wstawiać jakiś taki wątek lokalny.
To jest ubiór ofiarowany do muzeum przez pana Piotra Szarodowskiego,
również kolekcjonera i wykładowcę akademickiego.
Ubiór został wykonany rzeczywiście w spółdzielni w Poznaniu.
Jest to kostium wieczorowy z takiej bardzo właśnie połyskliwej tkaniny.
Jest to taki strój z lat 70.,
który bardzo nawiązuje do ubiorów z końca wieku XIX.
Ta marynarka jest tego typu ubiorem,
gdzie mamy podwyższone, bufiaste rękawy.
Zwęża się w talii, nawiązując właśnie do tych strojów z końca wieku XIX.
Do tego ma bardzo długą i dosyć szeroką przy dolnej krawędzi spódnicę.
Zestawiona z nią granatowa sukienka wydaje mi się,
że już bardziej nawiązuje do takich krojów,
które kojarzymy z tymi latami 20.
Piękne lata 20. Wyszywana sukienka,
gdzie ten haft też zaczyna się na długości, powiedziałabym,
ciut poniżej linii bioder.
To jest taka typowa sukienka w stylu Art Deco
z bardzo połyskliwym haftem, szklanymi koralikami
w takich właśnie bardzo ujętych, bardzo geometrycznych formach.
Tutaj ta suknia jest zestawiona z plakatem,
na którym prezentujemy obraz George'a Barbiera,
Trzy Gracie, Sąd Parysa z 1924 roku.
Na obrazie znajdują się kobiety o bardzo wysmukłych sylwetkach,
co w zestawieniu suknią, która rzeczywiście była noszona w tamtych czasach,
pozwala nam zobaczyć, jak bardzo różni się kanon piękna
i to, do czego my dążymy,
a jak wygląda rzeczywistość.
Przy założeniu tego typu sukienki,
mimo że jest ona naprawdę bardzo piękną sukienką,
nasza sylwetka nie będzie ani strzelista,
ani bardzo wysmukła.
Raczej będziemy wyglądać na osobę o krótkich nóżkach,
niską i przysadzistą.
Możemy przejść dalej do kolejnego muzealnego pomieszczenia.
Tu są te elementy garderoby,
które mnie przyszły jako pierwsze do głowy,
kiedy usłyszałam tę frazę
kształtowanie sylwetki,
czyli te wszystkie podejrzanie wyglądające,
stelaże, gorsety,
które może i kojarzą się ze wspaniałą figurą,
ale raczej nie z komfortem użytkowania.
Tutaj, jeśli chodzi o komfort użytkowania,
to muszę przyznać, że jest to indywidualna kwestia.
I pojawienie się stelaża w ubiorze,
przynajmniej jeżeli mówimy o tym stelażu z wieku XIX,
czyli krynolinie,
ona raczej uprościła użytkowanie ubioru
i zapewniła większy komfort.
Przed stelażami generalnie większość kobiet
nosiła kilka warstw halek.
Tych halek potrafiło być bardzo dużo.
One mogły być z kończyńskiego włosia,
przeszywane sznurkiem, pikowane.
No oczywiście większość z nich była krochmalona.
Przy wchodzeniu na przykład na schody
trzeba było chwycić wszystkie halki aż do samej nogi,
bo inaczej można było sobie którąś z nich przydepnąć
i się przewrócić.
Natomiast stelaż zredukował liczbę halek do jednej,
max dwóch, no i jakby uwolnił nogi.
Pod tym stelażem można sobie kręcić kółka
i nikt tego nie zauważy.
Natomiast jeśli chodzi o stelaże te nieco wcześniejsze,
wiek XVIII czy XVI,
no to tutaj rzeczywiście ten komfort użytkowania
na pewno był niższy, ale też musimy sobie zdać sprawę z tego,
że stelaż w ubiorze damskim, który pojawia się pod koniec
wieku XV, był w pierwszej kolejności
ubiorem ceremonialnym,
ubiorem jakby szczytów elit.
I on sobie tak powolutku, powolutku,
od XV do XIX wieku
schodzi do coraz to niższych warstw społecznych,
gdzie w wieku XIX to średnio zamożne mieszczaństwo
już używało tego typu elementów w ubiorze.
A jakie zasady dotyczyły dopasowania stroju,
ale też wydaje mi się, że koloru tego stroju
do wieku osoby noszącej?
Bo mam wrażenie, że przechodząc przez muzeum
pojawiły się kreacje dla takich bardziej statecznych matron,
ale też dla panienek.
Oczywiście my dzisiaj też mamy takie zasady,
one są trochę poluzowane,
ale jednak są.
I podobnie było w wieku XIX.
Jeśli chodzi o reguły,
to muszę powiedzieć, że to zawsze jest jakaś umowa społeczna.
I ta umowa zależy od tego, kto w niej uczestniczy,
w jakim tutaj powiedzmy rejonie Europy, tak, czy świata
się znajdowaliśmy, bo cały czas mówimy o tym
w kręgu ubioru zachodniego.
Na pewno bardzo ciemne kolory
no nie były dobre dla młodych panien,
ale z kolei to też zależało od budżetu rodzinnego,
bo jeżeli powiedzmy jest rodzina,
która ma nie wiem dwie czy trzy córki,
no to one nie będą chodzić w świetlistych, super jaskrawych
i w jasnych ubiorach cały czas,
jeżeli budżet no na to nie pozwala
i ubior ma być nieco bardziej użytkowy.
Jeśli chodzi o takie bardzo oficjalne spotkania,
to ten ceremoniał powiedzmy był określony,
że rzeczywiście taka młoda kobieta nie powinna się,
czy nastolatka tak na wydaniu wchodząca w towarzystwo,
no niekoniecznie powinna się pojawiać w ubiorach ciemnych.
Z kolei kobiety, które były uważane za starsze,
no i tutaj zdarza się, że to za starsze,
to już jest taka kobieta 30+,
co dla nas jest dzisiaj czymś dosyć dziwnym.
Na przykład nie powinna nosić też jakichś bardzo, bardzo jasnych ubrań
z takimi dziewczyncymi dekoracjami.
Powinna zakrywać ciało,
tak żeby jak najmniej pokazywać tych życiowych zniszczeń.
Z perspektywy wieku XIX,
no to było może nie tyle logiczne,
no ale powiedzmy dopasowane do tamtych czasów,
no bo też średnia wieku była no nieco niższa niż aktualnie.
Rozglądam się po sali, w której teraz jesteśmy
i oczywiście moją uwagę przypomnia coś,
co jako lajk nazwę takim ogonem,
który pojawia się przy jednej z sukien,
który pewnie znamy z różnych historycznych filmów,
czy też obrazów.
Czym jest ten ogon i pewnie jak to się profesjonalnie nazywa?
Profesjonalnie nazywa się to trenem.
On jest bardzo krótki, potrafią być te treny dużo dłuższe.
To jest strój z początku lat 70.,
gdzie nawet w ubiorach dziennych
ten tren właśnie w takiej niedużej formie się pojawiał.
W ubiorach wieczorowych oczywiście on był dużo dłuższy.
Na samym skraju sali znajduje się element mody męskiej,
bo o tym właściwie najmniej dzisiaj mówiłyśmy.
Mamy niewiele tych obiektów z ubioru męskiego na ekspozycji.
To jest wyjątkowo ciekawy mundur urzędniczy.
Coś, co dzisiaj już jest zapomniane właściwie.
To jest mundur urzędniczy Sejmu Śląskiego.
Cały czas trwają poszukiwania dokładnego stanowiska,
jakie piastowała.
Mundur jest tutaj gościnnie.
Należy do braci Oleszków z Wrocławia
i tam też został wykonany.
Był używany przez jakiś czas w liceum uszulanek
jako kostium teatralny.
Jest to naprawdę niezwykle cenny obiekt,
bo tak, jest to mundur śląski wykonany we Wrocławiu,
noszony właśnie przez śląskiego urzędnika
i też ma taką bardzo ciekawy krój i konstrukcję.
Cały przód tego munduru jest watowany.
Tam pomiędzy podszewkami i tkaniną
znajduje się dobre 2-3 centymetry waty,
która sprawia, że cały tors jest okrąglutki.
To jest właściwie taka kołderka,
ale on zupełnie zmienia kształt torsu.
Dodatkowo jest bardzo mocno przewężony w talii.
Żeby podkreślić właśnie rozłożystość
i krągłość klatki piersiowej,
no to talia musiała być bardzo wąziutka.
No i oczywiście do tego,
jeżeli dołożymy rozłożyste biodra,
no to ten efekt jest jeszcze bardziej podkreślony.
To jest mundur z połowy wieku XIX,
gdzie ideałem męskiej sylwetki
była właśnie taka z okrągłą klatką piersiową,
z bardzo szczupłą talią,
szerokimi biodrami
i nogami zwężającymi się
do bardzo wąskich i wysmukłych stóp.
Oczywiście to jest ideał,
do którego dążono,
bo mundur wcale nie należał
do jakiegoś bardzo kruchego
i drobnego mężczyzny.
No ale tutaj to watowanie
jakby idealnie nadaje
ten właśnie okrągły kształt.
Tak jak poprzednio pytałam
o te stelaże,
które wydawało mi się,
że nie były zbyt wygodne,
tak tutaj przechodzimy
do gorsetów.
Gorsety, w które kobiety,
chyba mogę tak powiedzieć,
były wciskane.
To są sceny z filmów,
które kojarzymy,
że nawet osoba,
która ten gorset zawiązywała,
tak nogą dopychała,
żeby ta talia była jak najwęższa.
Tutaj mamy pewien wybór gorsetów
i może również okaże się,
że to wcale nie było tak niewygodne,
jak się mówi.
Tak właśnie jest.
Jeśli chodzi o gorsety,
kwestia wygody czy niewygody
jest bardzo indywidualna.
Dla jednych kobiet było to wygodne,
dla innych zdecydowanie mniej.
Ale dla tych,
dla których to było mniej wygodne,
one mogły po prostu się
nieco słabiej sznurować.
Mamy w zbiorach staniki od sukien,
czyli tą górną część ubioru,
które należały do kobiet,
które rzeczywiście sznurowały się ekstremalnie,
bo przy takiej dosyć sporej szerokości ramion
talia była mniej więcej proporcjonalnie szerokości uda.
Raport powstał w wyniku rozmów z rodzicami, ekspertami oraz przedstawicielami sektora kultury. Pozwoliły one stworzyć wielowymiarowy obraz pokazujący, jakich aktywności dla swoich dzieci szukają rodzice, jakie są ich oczekiwania i potrzeby, a także co hamuje ich przed uczestnictwem. O raporcie „Dziecko i sztuka” opowiada Agnieszka Karp-Szymańska. Raport przybliża sposoby uczestnictwa… Czytaj dalej o Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury
Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle”… Czytaj dalej o „Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle
Muzycy zamiast na scenie filharmonii pojawiają się na placach zabaw, skwerach, przy piaskownicach. W ten sposób spotykają się z nowymi odbiorcami muzyki klasycznej „u nich”, w najbardziej naturalnym dla słuchaczy kontekście. I pokazują, że ten rodzaj sztuki nie musi onieśmielać. Ogólnopolski projekt „Bach w piach” – cykl muzyczno-edukacyjnych flashmobów w przestrzeniach… Czytaj dalej o „Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych
Dwadzieścia pięć lat od pierwszego wydania, na polskim rynku wydawniczym pojawiło się pierwsze tłumaczenie jednej z najważniejszych teorii amerykańskiego socjologa, Howarda S. Beckera. „Światy sztuki” są próbą spojrzenia na proces powstawania dzieła, będącego wypadkową pracy wielu zaangażowanych osób. Sztuka w ujęciu Beckera staje się efektem zbiorowej pracy, a nie jedynie indywidualnego… Czytaj dalej o „Światy sztuki” Howarda S. Beckera
Muzyczne doświadczenia nastoletniego Fryderyka Chopina w wersji dla najmłodszych – w ramach tegorocznych Eufonii, w Łazienkach Królewskich odbyły się wyjątkowe koncerty dla dzieci. Dla najmłodszych, zaledwie kilkumiesięcznych Słuchaczy, był to początek ich przygody z muzyką. Małe Eufonie są kierowane do rodzin z dziećmi w dwóch przedziałach wiekowych: 0-3 oraz… Czytaj dalej o Małe Eufonie – wielkie przeżycia
Jak rozmawiać o odejściu bliskich? Czy jest jeden wzorzec przeżywania żałoby i straty – przez dzieci i dorosłych? Czy śmierć może być dobra? W rozmowie Katarzyny Sanockiej usłyszymy osobistą historię Sylwii Grzegrzółki z Działu Badań i Analiz NCK oraz komentarz Mileny Pacudy z Instytutu Dobrej Śmierci, która tworzyła treści merytoryczne… Czytaj dalej o Zakończenia Wspólne
