Audycje kulturalne w dobrym tonie.
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Dzisiejsze spotkanie zacznę od tego, że podzielę się swoim wspomnieniem z dzieciństwa.
Tak, ja wiem, że audycje kulturalne to są podcasty dotyczące wydarzeń związanych ze światem kultury i sztuki.
I oczywiście w tę stronę będę nawigować, ale wydaje mi się, że pewnym wstępem, który może wielu z nas połączyć,
będzie właśnie takie wspomnienie z dzieciństwa.
To jest wspomnienie zarejestrowane i udokumentowane w licznych rodzinnych albumach.
Wspomnienie, które można zobrazować widokiem osób przebywających, wypoczywających nad morzem
i wszyscy karnie są ubrani w peleryny i kurtki przeciwdeszczowe.
W moim przypadku był to Kołobrzeg, gdzie hasło, czy dzisiaj się chmurzy, czy dzisiaj się przejaśnia,
to były zdania, które powtarzaliśmy codziennie z wielką regularnością,
co oczywiście w ogóle nie wpływało na nasz wielki sentyment i uczucie do Morza Bałtyckiego.
Pytanie zostało sparafrazowane, trochę zmienione, obrócone w zdanie pozytywne i twierdzące
i właśnie ono stało się tytułem najnowszej wystawy w Muzeum Miasta Gdyni.
Ta wystawa nosi tytuł W Gdyni nie pada. To jest wystawa historyczno-sensoryczna,
wystawa pod wieloma względami wyjątkowa, a ja mam to szczęście i radość,
że zaproszenie do dzisiejszego spotkania przyjęła Gosia Bujak, kuratorka z Ośrodka Edukacji
Muzeum Miasta Gdyni. Bardzo miło mi jest Cię powitać.
Dzień dobry, cześć.
Bardzo długi był ten wstęp, ale wybacz, nie mogłam się powstrzymać,
żeby nie odnieść się do tego W Gdyni nie pada, ale może od tego zaczniemy,
że wyjaśnisz skąd się wziął tytuł i czy to rzeczywiście jest fraza,
jest stwierdzenie, które w Gdyni, czy w ogóle w Trójmieście, czy na Wybrzeżu
ma jakiś szczególny status?
Ja jestem Gdynianką od urodzenia i faktycznie to hasło W Gdyni nie pada
jest wyraźne w moich wspomnieniach. Od kiedy chodziłam na plażę,
czyli od najmłodszych lat, to hasło się pojawiło i wturowało mu.
Tam się przejaśnia i to jest klasyczny motyw, że właśnie jest burzowe niebo,
są ciężkie chmury, lipiec to wiadomo najbardziej deszczowy miesiąc w roku w Polsce,
no ale się z takiej na pogodę mówi, w Gdyni nie pada, siedzimy dalej lub uciekamy
już z deszczu do schronienia. Więc stąd ta historia, ona współcześnie była wturowana
przez stronę na Facebooku. Kiedyś była taka modna zakładanie różnych dziwnych
stron na Facebooku i tam było takie hasło, czy w Gdyni pada.
I było codziennie raportowane, w Gdyni nie pada, w Gdyni pada.
A więc to jest dodatkowo milenialska historia tego hasła,
ale faktycznie ono jest no od zawsze. Tak jak kojarzę też po moich rodzicach,
to zawsze się to mówiło.
To zdanie jest nieprzypadkowe, tak jak i myślę, że moje wspomnienie
było nieprzypadkowe, dlatego że wystawa w Gdyni nie pada
opowiada o Gdyni kurorcie, o Gdyni uzdrowisku.
Nie zamierzam się z tym kryć, ja nie pochodzę ani z Trójmiasta,
ani z Wybrzeża. Natomiast muszę przyznać, że jeżeli chodzi o moje skojarzenia,
to palma pierwszeństwa w kwestii kurortów należy do Sopotu,
że to jest takie miasto, które się z tym wypoczynkiem nadmorskim kojarzy.
Natomiast Gdynia to dla mnie jest bardziej historia budowy.
To miasto z morza, miasto modernizmu, to takie miasto, które się wyłoniło,
zostało wybudowane, powstało z małej rybackiej wioski.
Wasza wystawa w Muzeum Miasta Gdyni pokazuje, że tradycje wypoczynkowo-kurortowe
Tak, ona ma i to jest właśnie coś, co mnie gdzieś tam przy tym zgłębianiu
historii gdyńskiej zaskoczyło, bo tak jak mówiłaś, jakby większość,
myślę, Gdynia, no ale też musimy się odważyć, a resztę Polski kojarzy Gdynia
jako właśnie to miasto modernistyczne, tak zwane białe miasto,
z portem nowoczesne i ten Sopot jakby jest tym miastem letniskowym,
no i historyczny Gdańsk, ale faktycznie jak się wchodzi trochę głębiej
w tą historię, to był ten krótki okres, o którym my opowiadamy
na wystawie, że ta Gdynia miała być właśnie konkurencją
dla ówczesnych Sopotów. To też jest takie malownicze określenie,
że nie Sopotów, Sopoty. No i wtedy właśnie podająca decyzję o tym,
żeby tutaj w Gdyni stworzyć te kąpieliska.
Kamienna Góra, którą teraz nam właśnie jako Kamienna Góra,
nazywała się kiedyś Kamieńcem Pomorskim i ona została wyparcelowana
w kilkadziesiąt działek. Różni inwestorzy z całej Polski,
głównie z Warszawy te działki wykupywali i budowali tam wielkie wille,
do tej pory widoczne i znane, a teraz też dołączyły do nich
takie nowoczesne. No i to wszystko w zamyśle miało być
takim miastem ogrodem. No ale z biegiem czasu faktycznie ta historia
się zmieniła na tyle, że w Gdyni powstał port i to letnisko też,
nie chcę mówić umarło, ale się wycofało na drugi plan.
Drugi aspekt to też były warunki. Użyłaś słowa uzdrowisko.
Gdynia niestety nigdy nie została uzdrowiskiem, była letniskiem.
Uzdrowisko to są konkretne przepisy, których Gdynia niestety
nie spełniała, na przykład na czystość wody.
Powiedziałaś, że w pewnym momencie swojej historii Gdynia
taką miejscowością letniskową, wypoczynkową, już będę wnikała
tego uzdrowiska, była. O jakich latach, o jakich czasach my mówimy?
My opowiadamy na wystawie o końcówce XX wieku, bo opowiadamy też
o Orłowie, czyli obecnej dzielnicy Gdyni, ale wtedy osobnej miejscowości
i to był właśnie 1890, dajmy na to, do 1939.
Mówimy o tym okresie w sumie przed I wojną światową,
pomiędzy I i II. Jeśli chodzi o dokładne daty, to mogę podać,
ale myślę, że ważne, że skupiamy się na tym początku XX wieku.
Teraz trochę omawiamy, czy przybliżamy tę część wystawy,
którą tytuł nazywa, mianuje historyczną.
Do tej sensoryczności przejdziemy za moment, jeżeli się zgodzisz.
Właśnie o tę historyczną reprezentację na wystawie chciałam cię zapytać.
To znaczy, w jaki sposób my historię Gdyni jako miasta letniska,
nadmorskiego kurortu możemy poznać?
Możemy ją poznać, no głównie tak jak zawsze,
przez teksty historyczne umieszczone na ścianach,
ale też umieściliśmy na naszej wystawie kilkadziesiąt reprodukcji fotografii.
One są wyjątkowe, polecam sobie tak przejść spacerkiem po Gdyni,
pooglądać to, co znane i potem właśnie wrócić na wystawę
i spróbować porównać to, co się zmieniło
i to, co jest mniej więcej w tym samym stałym miejscu.
Mamy też eksponaty.
Eksponatów mamy też kilkanaście.
Mamy na przykład talerzak archiwalny, czy hamak archiwalny.
Nakrycia głowy, mamy reprodukcję strojów plażowych,
nawiązujących właśnie do tamtych lat, czy reprodukcję map.
Więc ta historia jest pokazana poprzez właśnie teksty,
poprzez historię, poprzez na przykład bilety,
które mamy opowiadające o rejsach po budującym się porcie.
Także jest trochę tego, czy na przykład plakaty i afisze
informujące o imprezach odbywających się w letnisku.
To też jest bardzo ciekawa.
No i mój ulubiony eksponat, a dokładnie jego reprodukcja,
czyli list mieszkańców do wójta Radkego,
czyli obecnego włodarza Gdyni,
odnośnie tego, że letnicy panoszą się po mieście,
chodzą roznagliżowani i że to nie przystoi z to obraza
wszelkich wartości moralnych, które panowały wtedy w Polsce.
A trzeba dodać, że te stroje kąpielowe nie były tak puse,
jak teraz takie znamy według młody,
tylko były tak naprawdę szlafurkami plażowymi,
kimono plażowe, więc teraz coś nawet bardziej zakrytego
niż normalnie w lato.
I myślę, że wzmianka o strojach plażowych
może być wprowadzeniem do rozmowy o części sensorycznej wystawy,
takim miękkim wprowadzeniem,
dlatego że stroje plażowe także na wystawie możemy oglądać
i to, co mnie się wydaje takie najciekawsze
i bardzo wartościowe, to to, że tych strojów możemy dotykać,
co więcej, możemy je do siebie przykładać,
sprawdzać, obserwować, jak my byśmy w takich dawnych,
nieużywanych już dzisiaj kostiumach plażowych wyglądali.
Te stroje czekają w takiej sekcji,
która nazywa się roboczo-przebieralnia.
Teraz w tym momencie są zawieszone jeden męski,
jeden damski, jeden chłopięcy, jeden dziewczęcy
i z biegiem wystawy będziemy jeszcze też zmieniać,
bo mamy jakby drugi komplet w tych strojów,
także warto przyjść nie raz, tylko na przykład dwa razy
po jakimś czasie i zobaczyć, jak ta wystawa też się zmieniła.
Jeśli chodzi o sensorykę, no to faktycznie tutaj ta aranżacja
już teraz żyje, żyje własnym życiem,
chciałabym powiedzieć nawet,
ale jest czymś, na czym nam bardzo zależało,
czyli na takim niestandardowym podejściu
do projektowania wystawy,
bo mamy na dzień dobry ściankę sensoryczną
z napisem Gdy nie pada,
która jest wykonana własnoręcznie
przez tutaj nasz zespół ośrodek edukacji,
które jest napisane w Gdy nie nie pada
i właśnie użyłyśmy na przykład piasku,
materiałów, które były użyte na wystawie,
No i jak wchodzimy w głębiej w tą wystawę,
to na pierwszy rzut oka widzimy ogromną granatową konstrukcję,
którą nazywamy głębia,
w którą można się zanurzyć,
więc jest to taka metafora
bałtyckiego wybrzeża,
która, nie ukrywam, cieszę się dużym powodzeniem,
uszyliśmy też na jej potrzeby ryby,
flądry, które leżą na ziemi,
i na wernisażu ku naszemu zdziwieniu
flądry zaczęły latać.
To też pokazywało własną interpretację
tych naszych eksponatów.
Wszyscy kojarzymy to Gdyńskie Wybrzeże,
a on się pojawia na wystawie
Co więcej, można zrobić to,
czego normalnie robić absolutnie nie wolno.
Mianowicie z tego klifów w muzeum można zjechać.
Tak. No myślę, że to jest
największy fragment naszej wystawy.
Największa konstrukcja zajmuje,
wystawa składa się z dwóch star,
a klif zajmuje połowę drugiej sali.
Więc śmiejemy się trochę,
że wybudowaliśmy dodatkowe pomieszczenie
praktycznie mieszkanie,
bo to naprawdę ma ogromne rozmiary.
I tak jak wspominałaś,
na ten klif można wejść,
ale można też zjechać z niego zjeżdżalnią
i można też na niego wstępiąć się po linie.
No jest to nie lada atrakcja
ale ja nie słyszałam o zbyt wielu zjeżdżalniach
więc fajnie jest pokazać,
że w muzeum można się też dobrze bawić.
No i też na tym klifie tutaj
odnośnie tych eksponatów
też jest taka zagwozdka,
którą myśmy mieli projektując tą wystawę.
Jak zabezpieczyć eksponaty,
żeby nie dawać ich za szkło,
a jednocześnie, żeby były widoczne,
a jednocześnie, żeby nie były dostępne
I umieściliśmy je za barierką,
więc trochę tak jak teraz na klifie
są wyznaczone ścieżki,
tak u nas jest wyznaczony obszar,
a za balustradą można zobaczyć kapelusze
To, co powiedziałaś, wydaje mi się,
że trochę wyznacza ten nowy kierunek
o którym powiedziałaś kilka minut wcześniej,
mianowicie to, żeby eksponatów
nie wkładać zawsze za szkło,
Oczywiście, że zdarzają się takie eksponaty,
w przypadku których po prostu
inaczej się nie da.
Natomiast myślę, że wychodzenie muzeów
z tego skojarzenia,
kapci się już pozbyliśmy,
ale z tego skojarzenia z gablotami,
przeszkleniami w niektórych muzeach,
w galeriach sztuki zdarzyło mi się,
że ochroniarz zwrócił mi uwagę,
że trochę za blisko jestem tego obrazu
i nie powinnam przyglądać się
z takiej bliskości.
Tutaj w Gdyni, jak rozumiem,
tego w ogóle nie ma.
Nie ma, nie ma faktycznie.
No to eksponaty, które muszą być zabezpieczone,
są po prostu zaaranżowane tak,
żeby był kawałeczek dalej,
ale nadal są bardzo dobrze widoczne.
No i tutaj taka ciekawostka,
mamy wyznaczoną taką przestrzeń,
która się nazywa galeria
i tam mamy obrazy i oryginały.
I faktycznie po pierwszym tygodniu,
nawet po pierwszych kilku dniach trwania
wystawy po otwarciu,
zrozumieliśmy, że niektóre z nich
nie mogą wyśleć tak nisko,
jakbyśmy sobie tego życzyli.
Też zachęcamy w tej części
do narysowania własnych dziejów sztuki.
mimo nadzoru pań opiekujących,
były w różnych innych miejscach,
także szybko reagowaliśmy
i właśnie podciągaliśmy te obrazy,
żeby były bezpieczne.
i jakby reagujemy po muzealniczym stylu.
Z jednej strony chcemy otwierać to muzeum.
U nas poszliśmy o krok dalej,
nawet zachęcamy do chodzenia
na boso na tej wystawie,
ale z drugiej strony ta natura eksponatów
musi zostać chroniona.
Więc to, co mogliśmy,
to reprodukowaliśmy,
a to, co chcieliśmy stawić w oryginale,
musieliśmy zabezpieczyć
na odpowiednich wysokościach.
Na przykład leżak plażowy
wisi praktycznie pod sufitem
nad współczesnymi leżakami,
więc to też jest taka,
no inny rodzaj aranżacji,
To też chyba oznacza,
czy właściwie doświadczając wystawy,
trzeba mieć oczy dookoła głowy,
albo bezpośrednio przed nami
więc warto uchylić się,
odchylić głowę do góry
co tam się dzieje pod sufitem.
Staraliśmy się po prostu
zaaranżować to tak,
żeby było w każdym możliwym miejscu
i też fajnie się obserwuje
którzy gdzieś tam wychodzą za ruch.
Myślę, że już zobaczyli wszystko,
Czy właśnie mamy pod klifem
tego, co mówiłaś sensorycznie.
w którym można się wyciszyć.
Po prostu jest tam ciemno
o takich zdobyczach człowieka,
o tym, co się wiąże
z kulturą ludzkich rąk,
przedsiębiorczości.
i opowiada o historii naturalnej.
Mówiłaś już o flondrach,
klif to jest jedno,
natomiast na wystawie
pojawiają się też glony,
ten świat przyrody,
który również nie jest płaski,
a wręcz przeciwnie,
że takim elementem wystawy,
który naprawdę podbija serca,
to są pluszowe kamienie.
to jest największy hit,
chciałoby się powiedzieć,
no ale mam też zjeżdżalnię,
że zjeżdżalnię trudno jest skonkurować,
ale faktycznie tak,
w trzech różnych rozmiarach,
także jest na czym się wylegiwać.
No i tak jak wspominałaś,
wielkoformatowe glony,
plus dywan sensoryczny,
taki nawiązujący właśnie do brzegu.
Jeśli tutaj słuchacze
byli nad Polskim Morzem,
to na pewno kojarzą to uczuć,
przez obślizgu od glonów
po prostu pomiędzy palcem,
to trochę nam nie udało to
No i te wielkoformatowe glony
to też niezwykły kawał dzieła sztuki,
tak chciałoby się powiedzieć.
Autorstwa Monery Nygórskiej,
która szyła nam te wszystkie elementy
i studiowała przyrodę w Bałtyku
i robiła powiększenia mikro glonów
i powiększała je do
kilku set większych rozmiarów.
Także te glony są różne,
polecam się do nich przytulić.
Są na tyle ciężkie,
że przypominają człowieka,
jak się tak człowiek im otuli,
także jest to bardzo, bardzo przyjemne.
Na koniec naszej rozmowy
chciałabym Ci zadać pytanie,
które jest bardzo szerokie,
które wbrew pozorom
nie jest pytaniem zamkniętym,
ale które trzeba zadać,
kiedy tematem jest wystawa sensoryczna,
Czy wystawa w Gdyni nie pada,
to jest wystawa dla dzieci?
Myślę, że głównie celujemy w dzieci,
w opiekunów z dziećmi,
że fajnie jak dorośli poczują się dziećmi
i mogą zjechać do zjeżdżalni,
bo to też dosyć urokliwe
kiedy i najmłodsi, i najstarsi
wpinęli się na klikwizji
i zjeżdżali z niego zjeżdżalnią.
Ale faktycznie to jest też coś,
podczas projektowania tej wystawy,
też myśląc o instytucjach kulturalnych w Polsce.
I ja na pomysł z tej wystawy
będąc moją bratanicą
w jednej z bawialni sensorycznych,
w której stawka godzinowa była
ale zdecydowanie droższa
niż bilat do muzeum.
Zdecydowanie droższa.
I pomyślałam, że kurczę,
przecież właśnie w taki sposób
moglibyśmy zachęcać
rodziców z dziećmi,
opiekunów z dziećmi
do zwiedzania instytucji kultury,
dając im tą przestrzeń
do wspólnej zabawy,
do wspólnego odpocząku,
też do nauki historii.
Zostawa jest jak najbardziej dla dzieci,
też podczas projektowania
tekstów, pisania tekstów.
Pomyśleliśmy o tym,
żeby teksty dla dzieci
tłumaczące niektóre ze słówek
były w dolnej części,
więc są też na poziomie jej wzroku.
Także to jest dodatkowy
taki element, ukłon
w stronę najmłodszych.
To jak najbardziej jest dla dzieci,
ale też dla dorosłych,
więc w sumie dla wszystkich.
to rogie spektrum odwiedzających,
faktycznie dominują rodziny z dziećmi,
ale też widziałam seniorów
dobrze się bawiących z flądrami,
więc myślę, że to jest
najfajniejsze w tym całym projekcie.
Bardzo się cieszę, że w ten sposób
kończymy naszą rozmowę,
również dlatego, że z czystym sumieniem
mogę wszystkich naszych słuchaczy
dlatego, że tam jeszcze do końca lutego
można oglądać wystawę
To jest wystawa historyczno-sensoryczna
w Muzeum Miasta Gdyni,
a dzisiaj opowiadała o niej
z Ośrodka Edukacji Muzeum.
Bardzo miło było mi Cię gościć
w audycjach kulturalnych.
Dzięki bardzo za zaproszenie.
