Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
Trwa 48. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.
Zapraszam dziś Państwa na rozmowę z dyrektorem Narodowego Centrum Kultury,
profesorem Rafałem Wiśniewskim. Dzień dobry.
Instytucja współorganizuje ten festiwal.
Wzorem ostatnich lat mamy trzy sekcje konkursowe.
O Złote Lwy powalczy w tym roku 16 filmów wyłonionych spośród 60 zgłoszonych produkcji.
Ich wybór, choćby ze względu na tę rekordową liczbę, nie mógł być łatwy.
Tak, rzeczywiście sama nominacja do konkursu głównego jest już wielkim wyróżnieniem,
bo tych filmów było ponad 50, więc ta selekcja jest zawsze bardzo trudna.
No i taki los jest, że ci, którzy otrzymują laurę, są zadowolenia ci, którzy ich nie otrzymują.
Przynajmniej od strony takiej formalnej, bo esencjonalnie to różnie ludzie reagują.
Przede wszystkim zawsze jest trochę tak zero-jedynkowe, że jednym się podoba,
a innym się coś nie podoba, więc takich do końca niezadowolonych chyba nie ma.
Ale na pewno ten wybór był dosyć trudny, bo dosyć dużo filmów zostało zgłoszonych w tym roku
i do konkursu głównego została szesnastka.
Jak również do tych krótkometrażowych, te 20 filmów, które zostało wyprodukowanych,
więc naprawdę było w czym wybierać. Jest trochę debiutów, to zawsze bardzo cieszy.
I chyba też dosyć dużo kobiet akcentuje swoją obecność, to jest ważne.
Ja bym tutaj chyba nie stawiał to, co jest ważniejsze w tych realiach,
ale panie pokazują swoją obecność i to jest i od strony reżyserek, w kostiumach,
od strony scenografii, producentów.
Więc ta paleta jest bardzo duża i rzeczywiście w tym roku, gdy nie pogoda,
również dopisuje do tego, żeby wybrać się, czy żeby spacerować od jednego kina do drugiego.
Bo i twórcy, a przede wszystkim publiczność, no bo bez publiczności ten festiwal byłby na pewno niepełny.
A propos kobiet, ważne też jest to, że po raz pierwszy w historii tego festiwalu
funkcję dyrektora artystycznego objęła właśnie kobieta.
To Joanna Łapińska wyłoniona w drodze otwartego konkursu.
Festiwal się zmienia. Jest to też wydarzenie, które pokazuje nie tylko te największe gwiazdy polskiego kina,
ale także jest spotkaniem całej branży filmowej i wszystkich ludzi, którzy to kino tworzą.
Dowodem na to są wydarzenia towarzyszące, ale także laureat tegorocznej Nagrody Platynowych Lwów.
Tak, tu też jest swoista gratka, że osoba, która otrzymuje najważniejsze laury,
jest spoza bezpośrednio tej ściśle dokreślonej, bo tutaj otrzymują nagrody osoby odpowiedzialne za reżyserię.
Był mały wyjątek od tego, ale przede wszystkim, więc cieszę się, że osoba, która właśnie tworzy magię, baśnię tego kina,
co została doceniona.
Również w wystawach, która jest poświęcona, liczne osoby, które się zgromadziły to zachęcę.
No i osoba, która jest na świecie bardzo dobrze rozpoznawana, jest bym powiedział swoistym znakiem jakości
i pokazanie tego, że Polacy po prostu dużo mają do zaprezentowania, potrafią i również są doceniani w tych produkcjach międzynarodowych.
I tutaj ten masterclass jest bardzo też ważny, w szczególności dla młodych adeptów, żeby wsłuchać się w głos mistrzów,
posłuchać w jaki sposób oni realizują swoje pasje, no i szukać też sposobów na siebie.
Nie kopiować, bo to nie jest przestrzeń do kopiowania, ale do szukania tych swoistych inspiracji,
które właśnie, czy to są w literaturze, ale myślę, że o tym za chwilę powiemy,
czy to jest w muzyce, czy to jest w sztukach plastycznych, czy to jest przede wszystkim w takim swoim aktywizowaniu se społecznym.
Do tego, że żeby wspólnie uczestniczyć w wydarzeniach, że właśnie kinematografia,
która jest dosyć taką plastyczną dziedziną sztuki, pokazuje, żeby po prostu łączyć małe wspólnoty, czy większe
i żeby po prostu w tych wydarzeniach wspólnie uczestniczyć, to jest bardzo ważne, żeby nie przychodzić tylko do kina samemu.
Oczywiście to nie jest w kategoriach drogowskazu, ale dobrze jest, żeby też przefiltrować te swoje emocje i zapytać się.
Nawet tak jak my rozmawialiśmy podczas samego festiwalu, mamy różne oceny, różne opinie do tych samych obrazów,
więc to jest ważne. Chyba nie ma lepszego i gorszego głosu.
Ważne, żeby po prostu wymieniać i żeby ze sobą po prostu rozmawiać, nawet jeśli mamy tak różne czasami oceny.
Na pewno też to, co robią studenci, czyli przygotowując te krótkie metraże, które są zapowiedzią,
mają ten wątek właśnie humorystyczny i to jest bardzo ciekawe, że mają pomysł na to, w jaki sposób przygotować
tą prezentację, która jednak przed wielkimi filmami będzie prezentowana, w nocy montują,
więc to są takie właśnie ponadjednostkowe właśnie, to są te małe wspólnoty, o których mówiłem
i to cieszy. Mnie ten wątek związany z pogodą bardzo rozbawił.
Był taki, bym powiedział, i klarowny ze swojej wypowiedzi i przede wszystkim trochę takiego
chyba ciśnienia i napięcia zdjął przed oglądaniem właśnie, bo to zawsze człowiek
przechodzi z jakimiś emocjami, w szczególności kiedy dotyczą one bezpośrednio
czy pośrednio na przykład danej produkcji, więc taki element jest bardzo ważny
i ta swoisa taka zębioza, która odbywa się, no festiwal ma długą tę tradycję,
zresztą takim chyba dobrym gwarantem jest Leszek Kopeć, czyli dyrektor tego festiwalu,
bo na 48 edycji, 24 jeśli dobrze pamiętam, Leszek kieruje festiwalem
i festiwal po prostu ma się dobrze. My wszyscy tworzymy ten festiwal,
niezależnie od tego, czy tam jesteśmy bezpośrednio, bo to moim zdaniem
najważniejszy polski festiwal filmów fabularnych.
W tym odcinku kroniki festiwalowej, o którym pan profesor mówił, była też wróżka.
Nikt w końcu nie wie, jaki będzie ten werdykt.
Werdykt poznamy w sobotę wieczorem.
Dodam tylko, że jury konkursu głównego przewodzi w tym roku reżyser Filip Bajon.
Emocje są wielkie. Nie wiadomo, jaki będzie wynik, ale z drugiej strony widać też,
jak publiczność reaguje na filmy w trakcie festiwalu.
Bardzo entuzjastycznie, bardzo ciepło został przyjęty film Chłopi w reżyserii
D.K. i Hugh Welshmanów. Współproducentem tego filmu jest NCK.
Chyba trudno o piękniejszy wizualnie powrót do powieści Władysława Reymonta,
który, dodajmy, niemalże 100 lat temu otrzymał za tę powieść literacką Nagrodę Nobla.
To chyba zacznę od tego, że zawsze trochę jest niezręcznie mówić o produkcji,
czy koprodukcji, w którą bezpośrednio jesteśmy zaangażowani.
Ale jeśli jest to coś dobrego i właściwego, to dlaczego o tym nie opowiadać?
I bym powiedział, ta swoista inspiracja to literatura.
Ja zawsze mówię, że szukajmy od słowa. Wszystko ta magia się zaczyna.
Od tego mówionego i od tego czytanego, a w szczególności od klasyki.
Reymont blisko 100 lat został doceniony.
Nagroda Nobla, najważniejsza nagroda, która jest takim punktem
do zwrócenia międzynarodowej uwagi przez publiczność.
Więc długo czekaliśmy na tę formę ekranizacji, bo oczywiście chłopi byli ekranizowani.
Mamy bardzo dobre przykłady, ale ważne jest to, że ludzie, którzy wcześniej tworzyli Wincenta,
który rozpromował też tę formę artystyczną, bo to jest kino artystyczne,
angażujące, bym powiedział chyba, w taką swoistą triadę.
Bo jest tak, literatura, to w tym przypadku jest takim swoistym punktem referencyjnym.
Po drugie, to jest blisko setka malarzy polskich, ukraińskich, którzy malowali te obrazy.
Też różne losy, bo kiedy wybuchła wojna na Ukrainie, a kiedy Federacja Rosyjska
zaatakowała Ukrainę, część malarzy wróciła na Ukrainę i walczyła.
Więc to też również od strony takich producenckich było bardzo duże wyzwanie,
co zrobić, szukać innych malarzy, którzy dokończą pracę.
I trzecim tym elementem, który to spaja, to jest muzyka,
która jest w piękna opowieść, którą Luke przygotował.
A całość właśnie tej triady kończy się takim zwornikiem w postaci właśnie filmu.
Te gromkie brawa, owacja na stojąco, dobre przyjęcie.
Mam nadzieję, że to będzie swoisty prognostyk do tego,
że nie tylko jury konkursowe doceni ten film,
ale przede wszystkim ten film, który ma taki potencjał międzynarodowy,
pokazując, że mamy sporo do zaoferowania,
że te polskie produkcje są na najwyższym poziomie
i zostanie dobrze przyjęty.
Mamy też takie pierwsze jaskółki tego przyjęcia wcześniejszego,
mianowicie premiera międzynarodowa odbyła się w Kanadzie.
Tam film otrzymał bardzo dobre recenzje,
więc mam nadzieję, że w Polsce.
A wracając do samej muzyki,
już serdecznie wszystkich zapraszam.
18 listopada na Eufonie,
bo tam premierowe wykonanie właśnie muzyki do chłopów,
którą stworzył Luk Łukasz Rostkowski.
Więc to swoista gratka, żeby trochę skonfrontować
i literaturę, i kinematografię,
i przede wszystkim muzykę.
Właśnie to, co robi Narodowe Centrum Kultury.
Więc szuka nie tylko tej triady,
bo mamy inne też obszary naszej aktywności,
ale w tym przypadku mam nadzieję,
że publiczność będzie podróżowała
od literatury poprzez kino do muzyki.
Trzymam kciuki za film,
i muszę powiedzieć,
jest bardzo wzruszający,
bo film ma charakter taki uniwersalistyczny.
Przede wszystkim filmy, które powstają,
one zawsze się w większości
koncentrują w środowiskach miejskich.
Ten film jest w środowisku wiejskim,
pokazując, że większość ludzi na świecie
wykonywała, czy wykonuje
podobne czynności, które są związane.
Czyli po prostu taka relacja triady.
Człowiek, natura, kultura.
Że przetwarza, korzysta z tego,
czyli mówiąc przede wszystkim z ziemi.
Stara się zagospodarować.
Ale również ten film mówi o swoistych emocjach,
które wspólnie dziedziczymy ze zwierzętami,
bo te emocje pojawiają się.
Tutaj w tym przypadku są bardzo silne.
Są takie emocje silnie ludzkie,
czyli miłość, nienawiść, plotka,
oskarżenie, nieprawda,
które się pojawiają.
Więc to są cechy typowo ludzkie.
I swoiste konstrukty,
które pokazują, w jaki sposób
jednostka i wspólnota funkcjonuje.
Więc ten film jest na podstawie powieści.
Ale właśnie siłą powieści,
siłą filmu jest pokazywanie
po prostu ludzkich emocji,
że z boku można sobie silnie racjonalizować,
ale kiedy jest człowiek uwikłany w różne stosunki afektywne,
wtedy ta optyka się zmienia.
No i prowadzi w tym przypadku
do różnych nieporozumień,
w szczególności jednostkowych.
że koszty tego wszystkiego
później cała wspólnota płaci.
chyba sięgnąć do obrazów.
Właśnie to jest chyba już ostatnia rzecz,
o której bym powiedział,
jeśli chodzi o tym filmie,
że to są dziesiątki obrazów,
które zostały z tak spietyzmem namalowane.
I teraz nakładanie na kadr,
który został nakręcony,
i później to zmontowanie
jest naprawdę to wielka sztuka.
I od strony takiej chyba produkcyjnej,
technicznej jest to ciekawy zabieg.
którzy nie widzieli Wicenta,
zachęcam, żeby zobaczyć u chłopów.
No i myślę, że warto później też wrócić do Wicenta,
żeby porównać, bo mamy coś,
co jest związane z Polską.
Nawet widać na jednym z kadrów
jest remont, który siedzi właśnie w izbie,
a już nie będę tutaj więcej spoilerował.
Ale te pozytywne cechy tego wszystkiego,
właśnie uczestnictwo,
wspólne biesiadowanie,
wspólne uczestniczenie w praktykach
takich społecznych,
które są związane właśnie z ziemią,
naprawdę warto zobaczyć.
I myślę, że to też jest taki drogowskaz
mianowicie do tego,
że w chłopi to bardzo obszerna praca,
więc myślę, że są osoby,
które na początku nie przeczytały,
albo może się tak nie wczytały.
Ja powtarzam, że warto,
przynajmniej z mojej perspektywy,
sięgnąć do takiej klasycznej literatury,
bo z biegiem czasu i naszych doświadczeń
też inaczej ją się po prostu odbiera.
I tak jak wróciłem do Pana Tadeusza,
to później okazało mi się,
że to jest po prostu tak wspaniałe.
Pamiętam, kiedy czytałem to pierwszy raz
w szkole chyba podstawowej,
jeśli dobrze pamiętam,
mniejszy był ten zachwyt.
To samo, jeśli chodzi,
w tym roku mieliśmy nad Niemnem,
podczas narodowego czytania,
znowu właśnie te opisy przyrody,
które są w każdej akurat z tych książek.
Myślę, że ci, którzy kochają właśnie naturę,
o tym, co jest takie właśnie bliskie człowiekowi,
dużo dobrego odnajdą.
Do chłopów wrócimy także podczas
Piątego Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Europy
Środkowo-Wschodniej Eufonie.
18 listopada już dzisiaj
zapraszamy Państwa na ten koncert.
Pierwszy Festiwal Polskich Filmów Fabularnych
odbył się w 1974 roku.
Od tego czasu sporo zmian zaszło w branży filmowej.
Zmieniły się przede wszystkim
kanały dystrybucji filmów.
Dzisiaj większość produkcji
możemy obejrzeć w zaciszu domowym,
chociaż wydaje mi się,
że dużego ekranu nic nie zastąpi.
Pojawia się inny problem,
bo w całej tej obfitości filmów
nie wiemy często, co wybrać.
I tutaj takim drogowskazem,
takim spotkaniem z polską kinematografią
może być program projektu
23 odsłona tego projektu
już się rozpoczęła.
W niej m.in. filmy,
które znalazły się w konkursie głównym Gdyni.
Tak, to program adresowany
do wszystkich, którzy chcą obejrzeć
ważne polskie filmy,
które poruszają problemy społeczne
i te, które są poważne
i te, które, bym powiedział,
podchodzą tak dosyć luźno,
bo są również i komedie
w ramach tego cyklu,
ale przede wszystkim filmy,
które są na afiszach
To jest bardzo ważne.
Drugą rzeczą to jest to,
że bilet i dostępność
jest cechą tego projektu,
czyli 12,99 za bilet do kina.
jedna z najtańszych ofert na rynku,
jeśli nie najtańsza.
I ważne jest to pokrycie,
sieć Heliosa funkcjonuje
żeby osoby nie były wykluczone,
żeby miały po prostu możliwość
z polskim repertuarem,
z polskim kinestem,
z polskimi aktorami
Spotkania, mam nadzieję,
i rzeczywiście dużo głosów
takich ciepłych dostajemy
w Narodowym Centrum Kultury,
jeśli chodzi o promocję
i realizację tego projektu.
Tu jest tylko chęć.
Właśnie staramy się nieustannie
tworzyć te mechanizmy,
że do kina po prostu się chodzi.
To jest jedna z tych form artystycznych,
która powinna być bardzo ważna
i nie wolno tego pomijać,
bo kiedy będziemy odchodzili
a pandemia w tym bardzo pomogła,
kina były pozamykane
że nie można było prezentować
w przestrzeni publicznej
właśnie tego rodzaju wydarzeń,
że ludzie do kina nie wrócą.
Ludzie wrócili do kina,
ludzie chcą oglądać,
bo w kinie inaczej ogląda się
inaczej się te emocje po prostu przeżywa.
Też trzeba się trochę przygotować.
Kiedy jesteśmy na kanapie,
no to możemy tak szybko
wskoczyć na tą kanapę
w którym nam jest wygodnie,
a jednak do kina wymusza nas to,
żeby wejść w tą przestrzeń publiczną
żeby ten bilet był dostępny,
żeby właśnie w relatywnie dobrej cenie
publiczność nie tylko polska,
bo zachęcamy po prostu wszyscy,
żeby skorzystali z tej oferty
i w małych miejscowościach,
raczej jest to pokrycie sieci Helios,
więc my włączyliśmy się w tą inicjatywę
i staramy się prezentować,
już wybierając tą ofertę,
która prezentuje różne polskie kino
i jest dramat, sensacja,
są wątki psychologiczne,
więc każdy z nas znajdzie jeszcze coś dla siebie.
Oczywiście jest oferta dla dzieci,
bo przypomina mi się książka
o psie, który jeździł koleją.
Kiedyś wydawała mi się bardzo gruba,
jak po latach do niej się sięgnąłem,
że ona rzeczywiście objętościowa
ale to zdradzę Państwu,
to jest pierwsza książka
na której płakałem.
Wielu z nas płakało,
myślę, przy tej książce.
W ramach programu Kultura Dostępna
mogliśmy już obejrzeć
Przed nami jeszcze film
i Doppelgangers Obowtór.
w konkursie głównym
48. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.
Kto zatriumfuje w tym roku,
dowiemy się już dziś wieczorem.
Ja rozmawiając z twórcami tych filmów,
ja mam takie poczucie,
że już samo znalezienie się w konkursie
jest, tak jak Pan mówił,
W końcu to Święto Polskiego Kina,
o którym opowiadał dziś
profesor Rafał Wiśniewski.
