Wybrany utwór: Magdalena Samozwaniec. Myśli srebrne i posrebrzane
W roku 130. rocznicy urodzin „królowej polskiej satyry” Narodowe Centrum Kultury przygotowało zbiór jej myśli i sentencji. Błyskotliwe i zaskakujące, pozwalają poznać pisarkę z innej, nieco poważniejszej perspektywy. Część z nich pochodzi z nieopublikowanych listów, pamiętników i notatek.
Magdalena Samozwaniec (1894-1972) urodziła się w słynnej krakowskiej rodzinie Kossaków. Była córką malarza, Wojciecha Kossaka i siostrą poetki Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej. Co ciekawe, wśród bliskich uchodziła za najmniej uzdolnioną.
Dziś uznawana jest za najważniejszą polską satyryczkę XX wieku. Utwory publikowała m.in. na łamach Tygodnika Ilustrowanego, Bluszczu czy Cyrulika Warszawskiego. Jej pierwszym sukcesem literackim była parodia „Trędowatej” pt. „Na ustach grzechu”. Kolejne publikacje utwierdzały pozycję pisarki wśród krytyków i czytelników. Z tymi ostatnimi pozostawała w stałym kontakcie, jeżdżąc po całym kraju, stając się prekursorką spotkań autorskich.
Po wojnie kontynuowała karierę pisarską, publikując zarówno na łamach czasopism jak i wydając kolejne bestsellery, które pieszczotliwie nazywała „samozwańcami”.
Zbiór „Myśli srebrne i posrebrzane” zawiera trzydzieści złotych myśli i sentencji, wybranych zarówno z szeroko znanych utworów Magdaleny Samozwaniec, jak i tych niepublikowanych i prywatnych. To frazy, w których tony satyryczne wybrzmiewają nieco słabiej. Są potwierdzeniem że artystka była wnikliwą obserwatorką świata i ludzkich zachowań. Za okładkę i ilustracje do publikacji odpowiada Joanna Grochocka. Do każdego egzemplarza „Myśli…” dołączona jest batikowa zakładka, wykonana ręcznie przez Helenę Szubę.
O Magdalenie Samozwaniec opowiedział nam Rafał Podraza badacz rodziny Kossaków, autor opracowania, które znalazło się w publikacji. Zbiór „Myśli srebrne i posrebrzane” jest dostępny w sklepie NCK.
Z okazji 130. rocznicy urodzin Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, premierę miał spektakl pt. „Lilka z Kossaków. Maria Pawlikowska-Janorzewska w czterech odsłonach”, o której opowiedział nam reżyser, Waldemar Śmigasiewicz.
To są audycje kulturalne. Podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Dzisiaj chciałabym zacząć od słów bohaterki tego spotkania, a brzmione
Śmiech jest bardzo człowiekowi potrzebny, ale czasem należy spojrzeć na ludzi, świat, niekoniecznie przez różowe okulary.
Należy być poważnym, by za takiego uchodzić.
No i pewnie znajdą się tacy, którzy powiedzą, że popełniłam właśnie kardynalny błąd, bo posłużyłam się słowami, które kończą publikację.
Publikację pod tytułem Magdalena Samozwaniec. Myśli srebrne i posrebrzane.
Została ona wydana przez Narodowe Centrum Kultury z okazji 130. rocznicy urodzin Magdaleny Samozwaniec.
No i można o niej powiedzieć bardzo wiele. Miała też bardzo dużo przydomków.
Nazywano ją pierwszą damą polskiej satyry, a nawet bojem w spódnicy.
Krytycy doceniali jej pióro za to, że trafiało celnie, ale też było bardzo ostre.
No i ona właśnie tym niezwykłym spojrzeniem na świat zasłynęła.
Ale co ciekawe, jej myśli i sentencje, które znajdują się w tej publikacji są też trochę inne niż moglibyśmy się tego spodziewać.
Znajduje się tu bowiem mniej humorystycznych, a więcej poważnych fraz, choć oczywiście nie do końca.
I dzisiaj o tej publikacji i o Magdalenie Samozwaniec będę rozmawiać z panem Rafałem Podrazą, badaczem rodziny Kossaków, który specjalizuje się właśnie w biografii i twórczości Magdaleny Samozwaniec.
Bardzo cieszę się, że przyjął pan zaproszenie do audycji kulturalnych.
No Madzi, zawsze bardzo chętnie i zawsze, kiedy tylko mogę.
Bardzo się cieszę. Okazja jest rzeczywiście wyjątkowa.
No a ja trzymam w rękach publikację Narodowego Centrum Kultury, która stała się okazją do dzisiejszego spotkania.
I przyznam, że kiedy wyciągałam tę książeczkę z torby, to wypadła mi z niej zakładka.
Zakładka nie byle jaka, bardzo barwna, wyjątkowa, o ciekawej fakturze.
A to dlatego, że jest ona batikowa i robiona ręcznie.
I tak sobie myślę, czy może zgodziłbyś się powiedzieć więcej, jak to się stało, że to właśnie batik został powiązany w tej publikacji z Magdaleną Samozwaniec.
Ale to ogromne zaskoczenie, kiedy pani Martyna proponowała mi opracowanie tej książeczki, tego zbioru sentencji.
Zapytała się, czy może być ta właśnie zakładka batikowa.
Ponieważ Magdalena Samozwaniec kiedyś prowadziła zakład batikarski.
Ja mówię, to prawda, było to trzy lata tylko, bo potem wyszła za mąż, a kobieta za mężna nie może zajmować się sprzedawaniem towarów.
W latach dwudziestych.
I faktycznie to była taka niespodzianka i ciekawostka zarazem dla mnie, że ktoś się tego dokopał.
Jest on taki symbol, właśnie symboliczna zakładka batikowa.
Bardzo fajny pomysł i bardzo mnie to tak ucieszyło, że ta Samozwaniec będzie też trochę inaczej pokazana.
No mnie to ujęło.
Nie tylko dlatego, że okładka jest bardzo piękna, ale też dlatego, że odkrywamy mniej znaną stronę historii Magdaleny Samozwaniec.
Wiem, że pewnie powinnam zacząć tę rozmowę od książki, od tekstów, które się w niej znalazły.
No ale skoro pojawił się batik, to ja przywołam też słowa, które przytacza pan w swoim opracowaniu.
To jest fragment listu, który ojciec Magdaleny pisał do jej matki i zastanawiał się, po kim ta ich córka ma taki dryg do pieniędzy.
Jak to jest możliwe, że tak dobrze jej to idzie?
To było takie pytanie retoryczne, wydaje mi się, bo Wojciech Kostak też był znakomitym biznesmenem.
Tak więc bardziej to było takie chyba lekko właśnie z uśmieszkiem napisane.
Ale faktycznie Magdalena Samozwaniec w odróżnieniu od Marii, Pawlikowskiej-Jasłorzewskiej starszej siostry, potrafiła swoją twórczość przekuć w pieniądze.
To był majsterszczyk, jeśli chodzi o PR. Dzisiaj moglibyśmy się od niej wiele nauczyć. Dzisiaj byłaby na pewno żywą, chodzącą gwiazdą, celebrytką w tym dobrym słowaznaczeniu, ponieważ bardzo dbała o swoje interesy.
Wiedziała, że wywiad jest cenny, wiedziała, że kontakt z publicznością jest bardzo ważny.
Więc jakby to, co dzisiaj się wykłada na zajęciach z PR-u, to ona miała w jednym paduszku od urodzenia.
To jest bardzo ciekawe. Przyznaję, że tego nie wiedziałam i to mnie zaskoczyło, że ona była pisarką podróżującą i przetarła szlaki wszystkim autorom, którzy ze swoimi publikacjami odwiedzają najróżniejsze części kraju i spotykają się z czytelnikami.
Co więcej, wielu z nich przyznaje, że to jest właśnie sól ich pracy i najpiękniejsza część związana z pisaniem, na którą zresztą bardzo czekają.
I okazuje się, że chyba za każdym razem powinni trochę podziękować Magdalenie Samozwaniec.
No Magdzia faktycznie przeczytała te szlaki. Ona jakby pierwsza zobaczyła potencjał w tych spotkaniach literackich, w odczytach literackich, to się wtedy nazywało.
I faktycznie jeździła, no też to była inna epoka, wydaje mi się, że to było tylko radio.
Więc ona docierała do swojego czytelnika z parzą, czyli face to face, czyli najlepszy kontakt z czytelnikiem, bo każdy mógł potem powiedzieć, matko, widziałem tą pisarkę, mogłem je tylko przeczytać wywiad, czy posłuchać w radiu, ale także ją zobaczyć.
Więc oczywiście Magdia w tej wewte przemierzała Polskę i to do końca życia. Ona uwielbiała jeździć, ponieważ była mistrzynią sytuacji, mistrzynią ciętej riposty.
Te żarty jej się rodziły tak naprawdę w sekundę, ale tylko w momencie, kiedy miała kontakt, odbiorcę.
Po drugie miała jedną bardzo wielką, dobrą cechę, potrafiła znakomicie improwizować.
Ona odnajdywała się w każdym towarzystwie, czy to byli ludzie na poziomie, jak to się ładnie mówi, elita, czy to były takie panie, które właśnie wyszły z roboty, ponieważ im kazano przyjść, ponieważ to były tak zwane zajęcia po pracy, czyli spotkanie z pisarką.
Więc ona odnajdywała się w każdej sytuacji, łącznie także z żołnierzami, bo miała także spotkanie z żołnierzami.
Tak sobie tam znakomicie radziła starsza pani, która rozmawiała z żołnierzami. Wychodzili wszyscy ubawieni, a o to chodziło zawsze.
A jaki był jej stosunek do własnej twórczości? Bardzo mnie rozczuliły słowa, które przywołałaś się we wspomnianym już opracowaniu, że ona sama na swoje książki, które zresztą biły rekordy popularności, z takim chyba, ja to tak interpretuję, przymrużeniem oka mówiła samozwańce.
To znaczy tak nazywała swoje książki, samozwańce. Głównie te powieści tak nazywała. Idę po samozwańce, albo czy są już samozwańce.
To tak się utarło w domu też troszeczkę, ale faktycznie to od Madzi to wyszło. Samozwaniec miała pewien problem, nie powiem może o tym mówić, ale w rodzinie jej niedoceniano.
Ani Wojciech Kostak, ani Mamidło, czyli te najbardziej kochające rodzice, jakich miała, bo tacy byli, jakoś nie widzieli w niej potencjału.
Tam była tylko Maria Padlikowska-Jasnóżewska, wybitna, lilka, cudowna, wspaniała, genialna, a Madzia to tak przy okazji.
Tylko, że to Madzia była tą najbardziej znaną Kostakówną, jeśli tak powiem, krakowską w czasie II Rzeczpospolitej i po wojnie także, no bo wiadomo jakby mimochodem przez promocję siostry.
Ona tak do książek swoich podchodziła właśnie z takim dystansem przez to, że to wyniosła z domu.
Też nie traktowała poważnych powieści satyrycznych. Ona bardziej lubiła te swoje właśnie poważne książki, jak to mówiła, poważne książki, czyli Marię i Magdalenę, Zalotnicę Niebieską.
To były jak gdyby jej wizytówki. Tamte były, bo były, chociaż były bardziej sprzedajne niż te wszystkie inne oczywiście.
Ale no taka już była. To jest, podejrzewam, troszeczkę wina domu. Miała taką trochę traumatyczną sytuację i to potem się przekładało, że nie do końca wierzyła w swoje możliwości, mam wrażenie.
Przyznam, że kiedy przeczytałam, że ona była nazywana tą najmniej rokującą w rodzinie, to mi się zrobiło przykro.
Chociaż trzeba tutaj oddać, że w krakowskiej rodzinie Kossaków konkurencja była dosyć spora.
I zastanawiam się, czy słuszne jest stwierdzenie, że była to największa artystyczna rodzina w dwudziestoleciu międzywojennym?
Na pewno. No takiej rodzin do dzisiaj nie ma. No mamy trzy pokolenia wybitnych przedstawicieli, trzech malarzy.
Do tego mamy dwie pisarki, nawet trzy, ponieważ Zofia Kossak-Sztucka też jest z Kossaków, tych Kossaków.
Więc mamy kolejną osobę. Karol Kossak, malarz kolejny, też Kossak. Simona Kossak, kolejna Kossakówna, która teraz bardzo wróciła na rynek, bym powiedział.
A to trochę inne zainteresowania. No oczywiście dalej pisanie, ale jednak biologia, świat przyrody, botanika.
Ale talent pisarski jest. Te jej rzeczy są znakomite. Kossaków było wielu, którzy coś robili.
Jest taki list Madzi, jako ciekawostkę pokazuje. To był z 1971 roku do kuzynki Anny Kruczkiewicz, w którym ona pisze
Boże, kochany, oby tylko Uzygmusia się jakiś literatnie objawił, bo ja już chyba zwariuję.
No niestety się objawił po wielu latach, a ja tak staram się z tego żartować, ale faktycznie ten przesyt antenatów
powodował, że ciężko było na pewno wybić się komukolwiek bardziej. Stąd one wybierały też troszeczkę inne profesje.
Mówię, uciekły od malarstwa, mimo że każda miała talent malarski. Zaczęły pisać.
Lilka była poetką, więc Madzia zaczęła pisać satyrę, bo tego nikt nie dotykał.
Zofia Kostak już była znana, pisała głównie powieści historyczne, więc każda miała swoją szufladkę.
To też taka była troszeczkę ucieczka, żeby sobie nie wchodzić w paradę poniekąd.
Czy one rywalizowały? Bo mam wrażenie, że mówi się o tym, że Magdalena Samozwaniec i Maria Pawlikowska-Jasnorzewska
tworzyły dość zgrany, taki inspirujący się artystycznie duet, który był pozbawiony ducha rywalizacji.
Nie, co mam teraz powiedzieć. No nie wiem, czy utrzymać wersję oficjalną, czy powiedzieć prawdę.
No powiem prawdę, no bo jakby tej prawdzie zawsze hołduje jako autor książek, faktograficznych i biograf.
No niestety przez tą chorą momentami miłość matki i ojca do Marii, no ten jej też problem wiadomo z kręgosłupem,
czy dziecko nieszczęśliwe, ta pozycja Marii była w samolistnie bardzo mocno rozbuchana,
miała bardzo rozbuchanego. I faktycznie kiedy Madzia, czyli ta głupia, ta Madziaś osiągnął sukces,
no to było dla niej to szokujące i dla wszystkich to było szokujące i pojawiła się niestety zazdrość,
ponieważ mówię, no to Magdalena była tą siostrą bardziej znaną, bardziej popularną, bardziej zapraszaną
i ta była specyficzną postacią, więc niekoniecznie lubiano jej towarzystwo.
Na to się przekłada ona relacje między siostrami na pewno.
Ta postać, którą my mamy przez książkę Magdaleny, mówię o postaci Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej,
ona jest trochę cukierkowa, ona jest trochę taka ubrana bardzo mocno w takie piękne szaty
i może marzenia Madzi, jak ona by chciała siostrę postrzegać i jak ta siostra powinna się wobec niej zachowywać.
Też pamiętajmy, że tam była konkurencja między Zofią Kostak, także, no bo to z jednego pieca kleb jadły.
Tak więc tam zawsze coś było na rzeczy, tym bardziej, że tam zawsze ktoś się pojawił,
kto mieszał między kuzynkami. Była zazdrość, była zazdrość albo takie niedowierzanie,
jak to ona odnosi sukces, a nie ja i ona jest bardziej promowana niż ja.
Pawlikowska nie mogła do końca zrozumieć, mam wrażenie.
No i pana słowa są najlepszym potwierdzeniem takiego stanowiska,
że dobrze jest rozmawiać z biografami, badaczami,
bo takie spotkania pozwalają zweryfikować różne, no czasami obiegowe opinie.
I przejdźmy może do książki, do myśli srebrnych i posrebrzanych.
Tytuł to jest fraza stworzona oczywiście przez Magdalenę Samozwaniec.
I dlaczego akurat te słowa stały się tytułem?
Dlaczego? Dlatego, że pani Marcina mi go podsunęła.
Czyli główna osoba zajmująca się tą książką zamieniała Narodowego Centrum Kultury.
I nie ukradł, bardzo mi przypadł do głosu ten cytat z Magdaleny,
z mojej wojny trzydziestoletniej.
I oczywiście byłem chętny, żeby to wykorzystać.
Tym bardziej, że ja bardzo naciskałem, prosiłem,
żebyśmy pokazali inną Magdalenę Samozwaniec.
To, co padło na początku, taką bardziej dojrzałą kobietę myślącą,
niekoniecznie satyrycznie.
Kobietę po przejściach, która jakby zna życie.
Ja przez lata pracy na tekstach Magdaleny, listach Magdaleny,
odkryłem, że ona nie była taka wesoła, taka, jak nam się wydaje,
przez te książki.
To była osoba bardzo, bardzo inteligentna,
bardzo wiedząca, jak powinno się operować przed mymi rzeczami,
czego nie powinno się drukować.
To mówię również, jeśli chodzi o siostrę,
bo nie dopuściła do publikacji dziennika wojennego Marii,
bo ja dopiero pracowałem po latach.
I już wiem, dlaczego, czytając jakby treść dziennika,
bo to by bardzo mocno uderzyło w Marię,
a na pewno zostałaby poetką komunistyczną,
bo tak by ją odbierano.
Już bardzo mocno atakowała rząd emigracyjny w swoich dziennikach
i Magdalena przewidując taką sytuację,
zabroniła publikację tego dziennika.
Więc to pokazuje, że ona była osobą bardzo,
bardzo myślącą i wiedzącą,
jak to wszystko powinno wyglądać, żeby było dobrze.
Stąd właśnie taki pomysł na ten tytuł,
który jest, uważam, taki podsumowujący 50 lat,
które ona spędziła na rynku wydawnicznym.
Fakt, że ona się pogubiła,
bo ona uważała, że w 2004 debiutowała,
ponieważ Madzia nie lubiła dat,
więc obchodziła 40-lecie,
kiedy powinna obchodzić kiedy indziej,
ale w końcu zmarła w tej prawdę w roku
swojego 50-lecia pracy literackiej,
o czym już się nie mówiło,
bo się czekała na jubileusz za dwa lata,
w 1974, prawda?
Być może Magdalena Samozwaniec,
zwłaszcza w tym kontekście,
nie byłaby zadowolona, że o tym mówię,
ale chyba to nie było łatwe zadanie,
żeby zebrać pół wieku twórczości
i przygotować tę publikację.
Zapytam najpierw o myśli zapisane na czarno.
Na ostatniej stronie oczywiście znajdujemy
tytuły książek, z których one pochodzą,
ale dlaczego wybrałeś akurat te?
Oczywiście wiem, że celem było zaprezentować
artystkę z trochę innej strony,
ale i tak wydaje mi się,
że wybór nie był wcale łatwy.
Ja się cieszę z tej propozycji,
jakie złożyło mi Narodowe Centrum Kultury,
bo ja wróciłem do Magdaleny.
Ja sobie wziąłem te wszystkie książki do siebie,
do Ustonia Morskiego,
gdzie zawsze siedzę pół roku
i tam sobie pracuję najczęściej
i zacząłem czytać Madzie od nowa.
Zupełnie inny obraz po tych latach.
Ja te książki kiedyś czytałem,
ale jakby na nowo do niej wróciłem,
sobie zaznaczałem sobie właśnie takie myśli,
które wpadły mi w oko,
w ucho, w oko.
Potem był problem z selekcją,
bo miało być tylko 30.
Nie, najpierw miało być tylko 20.
Ja mówię, że mam problem,
bo ja nie jestem w stanie robić tylko 20,
wybrać tylko 20,
bo jest tego tak dużo.
No to doszliśmy do układu,
że będzie 30 myśli.
W tym pomyślałem,
no ale jeżeli mamy dostęp
do materiałów niepublikowanych,
gdzie też są piękne,
motta,
no to czemu tego nie wykorzystać?
I faktycznie jakoś tak ustaliliśmy,
że 20 chyba jest takich właśnie z książek,
a te 10 jest tych warii,
czyli rzeczy,
które po Magdalenie zostały,
a które są nieopublikowane.
I to jest chyba dla mnie najciekawsze
i bardzo odkrywcze momentami,
no bo ja zupełnie patrzę na Madzie też inaczej
po tej lekturze tych 20 paru książek Magdaleny.
No i tu przechodzimy do tego,
co dla wielu osób może być najciekawsze,
czyli do fragmentów,
które pochodzą z niepublikowanych dotąd
zapisków artystki.
No bo oczywiście pojawia się pytanie,
czym są te notatki
i czy kiedyś będziemy mogli mieć do nich
szerszy, bardziej swobodny dostęp?
W wariach, czyli w tych rzeczach niepublikowanych
jest też wiele rzeczy nieudanych,
nie oszukujmy się.
To nie jest tak, że każdy pisze od razu genialnie.
Ja zbudowałem z książek Magdaleny
chyba 4 czy 5 książek niepublikowanych.
Faktycznie 3 miałem gotowe,
których Madzia nie zdążyła wydać.
Reszta były takim zbiorem właśnie tych rzeczy,
które ja bym chciał jeszcze w światu pokazać,
bo są one wartościowe.
I jak gdyby to one się pojawiły
i temat Magdaleny samozwaniec
zakończyłem się o dział pracę literacką.
Zaś są rzeczy właśnie takie złote myśli,
które gdzieś tam są w listach Madzi,
których nie też nie będę publikował nigdy,
bo są to rzeczy bardzo osobiste.
Te fragmenty chciałem zawsze w tej książce,
którą przygotowaliśmy dla Narodowego Centrum Kultury.
Mam kilkanaście wierszy nieudanych
Marii Padnikowskiej-Jastążewskiej,
których też nigdy nie pokażę światu,
bo moim zadaniem nie jest pokazywać
ani Magdaleny, ani linki w ich próbach literackich.
Jeżeli już pokazać, to pokazać to,
co chciały światu przekazać.
Wyjątkowy był dziennik, to był wyjątek,
bo faktycznie ten dziennik
Wojny Szatan z Kłodzi, który opracowałem,
był takim troszeczkę próbą ocalenia od zapomnienia,
ale w taki sposób, żeby nie było sytuacji,
że za chwilę jak wygasnął prawa
do Padnikowskiej-Jastążewskiej,
ktoś nie poszedł do archiwum,
wykopał cytatu chociażby,
który jest bardzo agresywny
i bez kontekstu podał go dalej.
Stąd wyszedł dziennik Padnikowskiej-Jastążewskiej.
Też miałem swój problem,
ponieważ wiem, że Lilka nie chciała
tego dziennika publikować.
Z drugiej strony problem biografa.
Nie można spalić notatek Marii Padnikowskiej-Jastążewskiej.
To jest jedna z najwybitniejszych poety,
jaką Ziemia nam dała
i byłoby to zbrodnią.
Z drugiej strony, jeżeli mogę coś ukryć,
co jest niekoniecznie dobre,
to czemu mam tego nie robić?
Od tego też jestem.
Dbać powinno się o tych moich bohaterów,
jeżeli ich mam parunastu.
Nie robić im krzywdy.
Wiem, że na przykład Madzia
nie chciałaby pewnych rzeczy pokazywać,
bo dlaczego?
Sama dość ostro cięła swoje,
jak to ona mówiła, wypociny,
ale też oczywiście parę rzeczy mogło przyjść,
które niekoniecznie muszą teraz dzisiaj być oglądane.
Choć legendarne domki ze spadzistymi dachami całym pokoleniom kojarzą się z wczasami spędzanymi za miastem, to do tej pory niewiele wiadomo było o ich historii. Brak archiwaliów utrudniał jej odtworzenie i gdyby nie teczka skryta za meblościanką, mogłoby się to w ogóle nie udać. Książka „Brda. Wczasy z fabryki” to… Czytaj dalej o Brda. Wczasy z fabryki
W którym parku najchętniej wypoczywał Juliusz Słowacki? Gdzie mieszkała Maria Skłodowska-Curie? Kto zaczął produkować słynne ratanowe krzesła, które stały się symbolem francuskich kawiarni? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w wydanej niedawno książce pt. „Polski Paryż”. Paryż jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystki i turystów miast na świecie. Co… Czytaj dalej o Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną
Całe jej życie wypełniała pasja do tańca: kontakt z nim wymuszała szantażem i głodem, by móc tańczyć jeździła po całej Europie, w końcu wyjechała do Stanów. Przez całe życie musiała też uciekać przed prześladowaniami i nienawiścią, w końcu, przed bolesną pamięcią. O Poli Nireńskiej pisze Weronika Kostyrko. Choć Pola Nireńska… Czytaj dalej o Tancerka i Zagłada. Historia Poli Nireńskiej
Przez 75 lat artysta łączył w nich swoje codzienne doświadczenia z bogatym życiem duchowym. Uzupełniał je o prace malarskie i szkice, wklejane bilety i zdjęcia. Wątek dzienników jest podejmowany także w najnowszej publikacji poświęconej artyście pt. „Czapski – rówieśnik XX wieku”. Józef Czapski był malarzem kapistą, rysownikiem, eseistą i komentatorem… Czytaj dalej o „Połączenie słów i obrazów”. Dzienniki Józefa Czapskiego
Pisała sztuki teatralne, recenzje, felietony. Występowała publicznie, wspierała potrzebujących, zarządzała instytucjami związanymi z literaturą. Mimo to, biografia Ireny Gombrowicz przez lata pozostawała nieznana. Może się to zmienić za sprawą poświęconej jej książki – choć, jak przekonuje autorka, Irena Gombrowicz ceniła „życie w ukryciu”. Irena Gombrowicz przyszła na świat jako trzecie… Czytaj dalej o Irena Gombrowicz – nie tylko „Starsza siostra”
Dwadzieścia pięć lat od pierwszego wydania, na polskim rynku wydawniczym pojawiło się pierwsze tłumaczenie jednej z najważniejszych teorii amerykańskiego socjologa, Howarda S. Beckera. „Światy sztuki” są próbą spojrzenia na proces powstawania dzieła, będącego wypadkową pracy wielu zaangażowanych osób. Sztuka w ujęciu Beckera staje się efektem zbiorowej pracy, a nie jedynie indywidualnego… Czytaj dalej o „Światy sztuki” Howarda S. Beckera
