Przejdź do treściPrzejdź do stopki strony
Strona główna Książka Sztuka w kulturze nadzoru

Sztuka w kulturze nadzoru

Martyna Matwiejuk 18 lipca 2023
Sztuka w kulturze nadzoru

Pierwszy tegoroczny numer kwartalnika „Kultura współczesna” poświęcony jest obrazom wykluczenia i reżimom kultury wizualnej. W podcaście rozmawiamy z prof. Jackiem Zydorowiczem, autorem artykułu przybliżającego temat wykorzystania obrazów monitoringu wizualnego przez artystów.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

„Pomimo wieków doskonalenia technik nadzorczych wciąż towarzyszy nam z jednej strony chęć ich oswojenia, a z drugiej niepokój płynący głównie z asymetrii relacji patrzący – oglądany” – czytamy w artykule zatytułowanym „Monitoring na celowniku. Sztuka w kulturze nadzoru”. Temat nadzoru wizualnego niejednokrotnie podejmują artyści. W audycji usłyszą Państwo o działaniach Manu Luksch, Juliusa von Bismarcka czy Jill Magid.

Jak zwraca uwagę prof. Jacek Zydorowicz, artyści prezentują różnorodne postawy wobec tego tematu. Nie zawsze kontestują – czasem wykorzystują narzędzia wizualnej inwigilacji do działania w obronie praw człowieka. Przykładem może być kolektyw Forensic Architecture, o którym usłyszą Państwo więcej w podcaście.

Artykuł ukazał się w numerze 1/2023 kwartalnika „Kultura współczesna”.

Sztuka w kulturze nadzoru – transkrypcja podcastu

Transkrypcja odcinka Rozwiń transkrypcję
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
Przy mikrofonie Martyna Matwiejuk, słuchają Państwo podcastu Narodowego Centrum Kultury.
Dziś moim gościem jest profesor Jacek Zydorowicz z Instytutu Kulturoznawstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Dzień dobry.
Dzień dobry.
Okazją do naszej rozmowy jest ostatni numer kwartalnika naukowego Kultura Współczesna,
którego tematem stały się zagadnienia dotyczące kultury wizualnej, a dokładnie obrazów z różnych względów wykluczonych oraz obrazów wykluczenia.
Temu jak sztuka reaguje na wizualny nadzór przyjrzał się mój gość w artykule zatytułowanym
Monitoring na celowniku. Sztuka w kulturze nadzoru.
Obrazami wykluczonymi byłyby tutaj na przykład obrazy rejestrowane przez system monitoringu,
które często nie wiadomo przez kogo i w jakim celu są gromadzone czy przetwarzane.
I panie profesorze, temu tematowi oczywiście przyglądają się też artyści.
Zacznijmy może od kilku przykładów podjęcia tego tematu wizualnego nadzoru przez artystów.
Może takich przykładów głośniejszych.
Warto by się pozastanawiać faktycznie, co to za przykłady to raz i dlaczego z takiego klucza,
ale czy one były głośne? Na dużą sprawę one nie były jakoś tak bardzo, bardzo mocno skandalizujące wydaje mi się.
Na tyle były zauważalne, że uznałem, że warto im się przyjrzeć, ponieważ jak zacząłem się temu tematowi właśnie głębiej przyglądać,
to się okazało, że jest tego zainteresowania pośród artystów znacznie więcej niż myślałem.
I to z rozmaitych jakby przyczyn artyści się za ten temat biorą.
I jakoś tam sobie podzieliłem nawet te, usiłowałem sobie podzielić te taktyki artystyczne
jakby z takich różnych kluczy, dlaczego się właściwie artyści za to biorą.
Jeden z takich bardziej wyrazistych przykładów, który jest dosyć gęsto przywoływany,
to taka artystka brytyjska Manu Lux zrobiła kiedyś taką bardzo aktywistyczną performance, realizację w Londynie,
jako że gdzieś zafrapowało ją, to zresztą nie tylko ją samą,
że w okolicach Whitehall w Londynie, oczywiście nieopodal Pałacu Westmisterskiego,
nagromadziło się naprawdę setki, ale to setki tych kamer monitoringowych.
No i to gdzieś tam na początku lat 2000.
Równolegnie tam się też pojawiły takie specjalne brytyjskie regulacje prawne,
Serious Organized Crime and Police Act tak zwany.
No i to wszystko zainspirowało artystkę do takiego zrobienia takiego drobiazgowego mappingu tego miejsca
i ponanosiła na mapę wszystkie te kamery, które tam znalazła,
tam chyba z 200 ich chyba naniosła na tę mapkę.
Przyjrzała się im właśnie bliżej i się okazało, że jedna z nich nawet była z tych kamerek niezabezpieczona,
więc każdy kto chciał mógł sobie bezprzewodowo przechwycić ten sygnał.
No i zaczęła tam robić rozmaite akcje, na przykład wyznaczała za pomocą taśmy klejącej na ulicy pola widzenia tych kamer.
Przy tej właśnie kamerze feralnej, którą odnalazła, rozdawała ulotki właśnie z tymi mapami,
właśnie gdzie, w jakich przestrzeniach jesteśmy filmowani.
No i skończyło się to może właśnie tyle skandalem, ile interwencją policji faktycznie,
bo policja się zainteresowała, dlaczego właśnie taka akcja, co ona jako artystka ma tutaj do tego, że jest coś filmowane.
Ona zaczęła odpytywać z kolei policjantów, jak to się dzieje, że tutaj bez niczyjej zgody aż tyle tych kamer.
No i właściwie wszystkiemu temu później też towarzyszył filmik, który gdzieś tam został ukradkiem zrobiony
i nagrany, a między innymi ta i rozmowa z policją.
Także to był taki przykład takiego miejskiego interwencjonizmu artystycznego,
który był szeroko dyskutowany, bo później podejmowali liczni aktywiści ten mapping monitoringu
i były takie namysły, czy aby to nie może przysłużyć się jakimś nie tyle zwykłym obywatelom,
ile na przykład terrorystom, bandytom i tak dalej, którzy po prostu będą w stanie sobie wytyczać
po Londynie ścieżki, tak żeby być niezarejestrowanym, nienagranym.
Także no stąd tutaj gdzieś ewentualny taki cień kontrowersji się pojawił.
Ale to jakby w przestrzeni sztuki nie tylko takie silnie aktywistyczno,
takie zaangażowane projekty się działy.
Może żeby tak z drugiego bieguna coś bardziej zabawnego pokazać, czy opowiedzieć.
To z opowiadaniu sztuki w podcaście to jest trochę jak z opowiadaniem mema w radio.
To trochę słabe, ale myślę, że pewne linki, pewne nazwiska warto sobie gdzieś tam zapamiętać
i ewentualnie prześledzić.
W każdym razie jest taki fajny berliński artysta Julius von Bismarck.
I on tutaj wykorzystał właśnie ten system monitoringu miejskiego w taki przewrotny sposób,
bo jednak w tle gdzieś tak ironicznie i zabawnie się zrobiło.
Ten projekt w 2010 roku, jeśli dobrze pamiętam, miał tytuł Public Face.
No i polegał na tym, że zebrał sygnał z tych miejskich kamer monitoringu.
Wespół z jakimiś tam kolegami od oprogramowania wymyślili taki software,
który sczytywał emocje ludzi, czyli uśmiechy, smutek, tudzież jakieś takie wszystkie nastroje pomiędzy.
No i ten taki uśredniony wynik tych wszystkich sczytanych przez kamery monitoringu twarzy
był wyświetlany, właściwie monitorowany za pomocą takiej gigantycznej emotki,
którą gdzieś tam w takich prestiżowych miejscach instalował.
To był taki wielki, neonowy, taka buźka, emotka,
która pokazywała nastrój mieszkańców, na przykład Lindau w danym momencie.
I to wtedy na latarni morskiej ta buźka się wyświetlała.
To jest takie, mówię o tyle, przedsięwzięcie fajne, warte przywołania,
że przy pomocy niekoniecznie super, super poważnych środków wyrazu
można ciekawe pytania pozadawać.
No właściwie można tu się nawet pokłócić o to, że to jest jakiś taki element
takiej taktyki art-based research, czyli takich właściwie badań społecznych
dokonywanych przez sztukę.
No i przy okazji rodzaj takiego karnawałowego odwrócenia,
gdzie poważne wbrew pozorom tematy są rozbrajane humorem.
Także tu można by jeszcze inne może przykłady takich artystycznych działań.
Ja też sobie na własne potrzeby wymyśliłem taką kategorię takich taktyk artystycznych,
które w jakiś sposób by analizowały, ale też trochę fetyszyzowały
tutaj to zjawisko monitoringu miejskiego.
I tu taka artystka Jill Maggit, Amerykanka, w pewien sposób zaczęła się odnosić
w tych swoich projektach do kategorii wojeryzmu, czyli podglądactwa,
czy typowo ludzkie, czy nieludzkie, takiej parafilii seksualnej w każdym razie,
gdzie tym seksualnym bodźcem jest sam fakt podglądania.
No i ona tu w jednym ze swoich wcześniejszych projektów wymyśliła taką kamerę,
która nie tyle będzie inwigilować ludzi, ile ją samą.
Wymyśliła taki specjalny setup, który instalowała sobie gdzieś na nodze
i de facto ta kamera transmitowała jej części intymne podczas spacerów po mieście.
Gdzieś tam to miasto oczywiście przebłyskiwało,
ale to taki rodzaj właściwie ekshibicjonizmu,
jako takiej taktyki trochę obronnej przed tym podglądactwem.
Dość przewrotny pomysł, ale dość zabawny.
Innym razem na przykład ta sama artystka wybrała się do Wielkiej Brytanii
i wymyśliła taki w Liverpoolu, taki rodzaj performansu.
Skłoniła do współpracy policję tamtejszą,
taki oddział odpowiedzialny za nadzór wizyjny
i jakby wykorzystała tę relację,
takie trochę kolaboracji, w cudzysłowie oczywiście tego terminu używam,
ale polegało to na takim bezgranicznym zaufaniu do tych funkcjonariuszy.
Pomysł był taki, że ona się ubierze w czerwony płaszcz,
żeby była łatwiej rozpoznawalna w tym monitoringu
i za pomocą właśnie tych funkcjonariuszy,
którzy ją widzieli na tym monitoringu, kazała im się nawigować,
zamknęła oczy i spacerowała po mieście,
natomiast na słuchawkach miała głos policjantów,
którzy mówili lekko w prawo, lekko w lewo,
uważaj tramwaj i tak dalej, i tak dalej,
więc taki rodzaj przewrotnego oddania się całkowicie na łaskę
tych, którzy patrzą w jakiś sposób.
Później jakby takie przedłużenie tego performansu,
które miało miejsce, to fakt, że żeby jakby dostać te nagrania oficjalnie,
musiała złożyć 31 bodaj formularzy rozmaitych wniosków
do urzędów wszelakich, żeby na mocy tego wspomnianego wcześniej prawa
się okazuje, że obywatel ma prawo, jeśli gdzieś został zarejestrowany,
ma prawo dostępu do tych nagrań,
no ale to trzeba bardzo cierpliwie o te nagrania aplikować,
więc dzięki temu sukcesowi tych aplikacji, później jako widzowie
mieliśmy okazję oglądać i już po zmontowaniu zapoznać się z tym materiałem.
Myślę, że tych przykładów można by mnożyć mnóstwo do tych taktyk,
które tak sobie roboczo podzieliłem, to myślę, że tych przykładów
pewnie na razie by wystarczyło, nie się by Państwa tutaj zasypać.
Warto zajrzeć do tekstu i pooglądać obrazkami,
albo stosowne linki poklikać, żeby się z tymi pracami pewnie samemu zapoznać.
Wiele innych działań artystycznych przywołał Pan oczywiście w artykule.
Ja może jeszcze wrócę do tego ostatniego przykładu,
bo on też pokazuje, że motywacje stojące za artystami
i właśnie obierane przez nich taktyki są bardzo różne.
Nie zawsze artyści krytykują ten nadzór wizualny.
No zgadza się. Tu myślę, że też byłoby chyba sensownie się
do tego ustosunkować poprzez przykład jakiś,
no bo w jakiś sposób ta sztuka zawsze lubiła się przyglądać rzeczywistości społecznej
i się w niej jakoś tam przeglądać.
Ale tu myślę, że takim dobrym przykładem takiej formacji,
która nie tyle kontestuje samo zjawisko monitoringu
i te wszystkie ograniczenia osobistych wolności, które z niego wynikają,
ale właśnie próbuje taktycznie wykorzystać.
To jest taki kolektyw też brytyjski, Forensic Architecture
i to jest taka ekipa, która z premedytacją właśnie,
to się określa jako media taktyczne to ich działanie,
właśnie z premedytacją wykorzystują wszystkie te zdobycze technik inwigilacyjnych
i one w ich wypadku nie są krytykowane, tylko z premedytacją używane.
Tu ci artyści wkraczają w tak niebezpieczne obszary,
w których właściwie nawet samodziennikarstwo śledztwo
czy inne organy się boją wchodzić czy lękają.
No i ciekawa rzecz jest taka, że efekt tych ich badań,
bo część tych monitoringów pozyskują w rozmaity sposób
bardziej czy mniej legalny, część jest w jakimś tam jednak dostępie.
Te materiały się później pojawiają po obróbce albo w przestrzeniach galeryjnych,
albo z drugiej strony mogą też być materiałem dowodowym
w międzynarodowych trybunałach jakichś karnych,
no bo się okazuje, że tutaj niejaki Eyal Weizmann,
to jest taki lider tego ugrupowania,
jako z pochodzenia Żyd bardzo tutaj się mocno zaangażował mentalnie
w sprawę palestyńską i tutaj w pewne nieprawidłowości nadużycia,
może o tak należałoby powiedzieć, które ze strony
izraelskich służb bezpieczeństwa, czy to wojska, czy policji,
mają miejsce dość nagminnie.
No i korzystając z tego mojtoringu robią właśnie taki międzynarodowy
nagłos rozmaitych akcji, czy będzie to jakieś nielegalne zabójstwo
lidera Hamasu, można powiedzieć z perspektywy Izraela jakoś tam
taktycznie uzasadnione, czy ideologicznie, natomiast w kategoriach
prawa międzynarodowego totalnie nielegalne.
Ostatnio nagłośnili na przykład taki najazd służb izraelskich na siedzibę
takiej w sumie pokojowej bardzo organizacji Al-Haq w miejscowości Ramala
i właściwie to pokazano taki nocny najazd na formację,
na organizację non-profit, która de facto nic nie miała wspólnego
z jakąś tam walką, z jakimś Hamasem, czy z innymi organizacjami
terrorystycznymi, a została wciągnięta na listę takiej organizacji.
No i tu właśnie Weizmann zadziałał. On to nazywa taką odwróconą kryminalistyką.
To jest to właśnie to Forensic w nazwie. I właściwie się usiłują odwrócić
tą taką tradycyjną kryminalistykę i zdemonopolizować może ją, tak?
No bo to te wszystkie narzędzia kryminalistyczne przywykliśmy,
że są przeważnie w rękach władzy, tak? A tutaj jakby takie obywatelskie
nieposłuszeństwo nakazuje wykorzystywać te wszystkie media dostępne,
również właśnie ten monitorik wizyjny właśnie do takich działań
proobywatelskich, byśmy powiedzieli. Także nie zawsze, nie zawsze protest.
Takie odwrócenie zupełne tych ról, czyli sztuka, która sprawuje tutaj
kontrolę społeczną. Kolektyw Forensic Architecture bada przypadki przemocy
ze strony państwa i łamania praw człowieka. Dziękuję bardzo za ten przykład,
ale chciałabym jeszcze zapytać, czy polscy twórcy, polscy artyści,
czy zna pan takie przypadki, w których oni również sięgają po ten temat
wizualnego nadzoru? Tak, i to ostatnio miała miejsce w Poznaniu
wyśmienita wystawa i to wystawa studencka. Jeden z naszych kierunków
na naszym wydziale, czyli media interaktywne i widowiska,
zorganizowali ostatnio studenci taką dość monumentalną wystawę
multimedialną właśnie, gdzie właściwie głównym, centralnym motywem
tej wystawy były chmury, w sensie chmury z danymi.
Generalnie kategoria danych była tutaj istotna i jeden z młodych studentów,
czy już właściwie też artystów, Maciej Kocieński zrobił bardzo fajną pracę,
ponieważ znowu łączyła humor z powagą. Wydaje mi się, że właśnie tego humoru jest ciągle
we współczesnej sztuce nie dość. On ma bardzo fajną i taką mocną funkcję krytyczną,
mało wykorzystaną właśnie przez artystów. Nie wiadomo czemu, ale jeśli artysta jest
niepoważny, to jest od razu niepoważnie przez krytykę traktowany.
Natomiast tu w tej instalacji, no znowu muszę opowiadać coś, co lepiej byłoby zobaczyć,
ale Maciej Kocieński zrobił taki dziwny montaż. Wziął trzy czy cztery takie sztuczne gołębie
plastikowe, uciął im główki i te główki oczywiście leżały sobie obok i w miejsce
tych główek zainstalował kamery, takie właśnie mikrokamery. Oprócz tej krotochwilnie
leżącej obok głowy i tych kamer, które od razu widz mógł sobie, ich rejestrację
oglądać na monitorze pod różnymi kątami, była taka dość specyficznie zabawna,
ale też taka trochę osaczająca atmosfera tej pracy. Żeby było ciekawie, jest takim
przedłużeniem tej pracy było też takie zaingerowanie w przestrzeń takich
multimediów przenośnych, w technologii mobilnych, czyli takie tradycyjne apki,
które mamy w naszych aparatach fotograficznych, tam do upiększania naszych selfie.
Tutaj zostały też przez artystę zmanipulowane w ten sposób, że w tym momencie,
jeśli usiłowaliśmy sobie zrobić selfie przy tej instalacji, to zamiast naszej głowy
pojawia się głowa tego gołąbka. Więc taki jeszcze dodatkowy poziom tej takiej
inwigilacji, której się sami sobie poddajemy. W tej chwili już okazuje się, że nie są
potrzebne jakieś wyszukane i specjalnie skomplikowane mechanizmy monitoringu,
gdyż skutecznie poprzez media społecznościowe sami się monitorujemy i wiele
z tej swojej prywatności oddajemy po prostu gratis tym, którym się to akurat
w danym momencie przydaje. Nie tylko naszym followersom, ale też wszystkim, którzy chcą
w jaki sposób naszą prywatność czy nasze preferencje zoperacjonalizować.
Częściowo w kategorii żartu, ale myślę z takimi fajnymi konsekwencjami
i takimi przemyśleniami w tle.
No celowo przebuję ten przykład, bo to bardzo młody artysta,
niemalże, nie wiem czy to nie był debiut nawet, a bardzo fajna i taka dojrzała praca.
Pewnie wielu z tych technik inwigilacyjnych nie jesteśmy świadomi,
one też zmieniają się niezwykle szybko i sztuka oczywiście na to reaguje
w rozmaity sposób, ale spróbujmy sobie to trochę usystematyzować.
Od jak dawna artyści w ogóle podejmują w swoich działaniach ten temat nadzoru wizualnego
i czy możemy powiedzieć o surveillance art, o sztuce nadzoru jako o pewnym nurcie już?
Zastanawiam się czy aż o nurcie.
Osobiście nie jestem tutaj jakimś takim wielkim fanem takich radykalnych typologii
i takich taksonomii, bo w tym względzie sztuce jest zawsze daleko
do nauk ścisłych czy przyrodniczych.
Sztuka to jest taki bardziej anarchiczny żywioł bym powiedział,
który się zawsze będzie wymykał takim kategoryzacjom.
Więc też nie jestem przekonany czy o takim osobnym nurcie w sztuce możemy mówić,
a to dlatego, że tematykę tego nadzoru wizualnego
podejmuje się właściwie w bardzo wielu różnych nurtach i tendencjach artystycznych,
więc tu raczej byłbym ostrożny.
Natomiast jeśli by tu na siłę próbować to jakoś nazwać,
to myślę, że to jest taka dosyć dobra i atrakcyjna etykieta,
która by tak celnie wyznaczała obszar problematyki.
Właśnie tej problematyki pod wspólnym mianem kultury nadzoru
i to jest użyteczne zarówno dla odbiorców sztuki,
jak i krytyków czy kuratorów.
Taki rodzaj tagowania może, czy etykietowania, jak zwał tak zwał.
Natomiast zapytuje Pani o początki tego zainteresowania
właśnie tym nadzorem wizualnym w sztuce.
Też nie jest tutaj myślę łatwa odpowiedź,
bo takie główne momenty na dobrą sprawę chyba widziałbym dwa.
Pierwszy przypadałby gdzieś tak właśnie na lata,
nie wiem, na dekady pomiędzy 60 i 80 latami wieku minionego,
czyli właściwie wszystkie takie pierwsze eksperymenty sztuki
z tymi technikami telewizyjnymi,
kiedy telewizja wyparła radio jako taki środek masowego przekazu.
Artyści momentalnie na ten wynalazek wskoczyli,
ale długo jeszcze potrwało, zanim się do transmisji telewizyjnych przebili,
ale już z kamerą i z monitorem można było działać
w tym tak zwanym krótkim zamkniętym obiegu,
kamera odbiornik czy kamera ekran.
I tam właśnie w tych latach wielu takich bardzo aktywnie eksperymentujących artystów
działało, nie wiem, od takich klasyków jak Nam June Paik czy Dan Graham
po jakichś przedstawicieli Fluxusu jak Wolf Hostel.
Później w jeszcze inny sposób taki bardzo analityczny Dieter Kissling
podchodził do tego.
No i właściwie później cały wideoart w jakiś sposób też eksplorował tutaj
przez niezliczone eksperymenty,
tutaj tę relację widzący,
widziany, kamera.
To tu zostało bardzo, bardzo intensywnie przez artystów przebadane.
Natomiast drugi chyba taki istotny moment,
też nie wiem na ile tu jest jakby trafna ta moja diagnoza,
czy to umiejscowienie, no to właśnie to upowszechnienie się monitoringu CCTV
jako takiego zjawiska też społecznego.
To się oczywiście nie wydarzyło z dnia na dzień, tak?
No bo na dobrą sprawę pierwsze systemy,
już nawet w Polsce produkowano monitoring wizyjny od 1959 roku bodaj.
Ale taki wysyp tego jako zjawiska się wydarzył,
kiedy no staniało zwyczajnie nośniki danych,
bo te dane oczywiście nie tylko się transmitowało,
ale trzeba je też było przechowywać, nagrywać.
Kiedyś to się robiło na taśmach wideo,
więc to też było męczące,
bo ileś tam tylko godzin na taką taśmę wchodziło,
to jakość tego była marna.
Z momentem ucyfrowienia tych technologii i tych nośników cyfrowych
nastąpił taki chyba jednak znaczący wysyp.
Ja bym tutaj gdzieś widział właśnie od końca lat dziewięćdziesiątych,
przełom milenijny mniej więcej.
I wtedy też obserwujemy znaczny wzrost zainteresowania
też nie tylko na gruncie sztuki,
ale na gruncie nauk społecznych, humanistycznych,
tak zwane surveillance studies.
Tego się nagle pojawiło bardzo dużo.
Rozmaitych konferencji, książek na ten temat.
Sam bym zaskoczony tutaj przytłaczającą ilością tych inicjatyw.
No i oczywiście skoro to się wyświetla jako problem społeczny,
no to momentalnie na to reagują kuratorzy,
którzy jakieś takie projekty kuratorskie właśnie,
artystyczne, wystawowe,
zaczęli organizować niejako równolegle.
No i mówię, no to wszystko byłoby chyba skorelowane jednak tak rynkowo,
z tym, że to w którymś momencie zrobiło się tanie,
skoro tanie, no to upowszechnione.
I właściwie te systemy monitoringu
przestały być monopolizowane tylko przez jakieś korporacje,
czy jakieś urzędy, czy jakieś poważne instytucje.
W dużej mierze one się sprywatyzowały,
aczkolwiek otwartą pozostaje kwestia tej prywatności wizerunku,
które wszystkie te systemy ciągle gromadzą i zbierają.
Także w jaki sposób to takie dwa istotne momenty bym tutaj wskazał jako te początki.
Wszystkich z Państwa, których udało nam się tym tematem zainteresować,
zapraszamy do lektury artykułu autorstwa profesora Jacka Zydorowicza,
który był dzisiaj gościem audycji kulturalnych.
Ten artykuł znajdą Państwo w kwartelniku Kultura Współczesna
w numerze poświęconym obrazom wykluczonym,
ale także obrazom wykluczenia.
Przeczytają w nim Państwo m.in. również o fotograficznych peryferiach Instagrama,
o filmowcach amatorach podczas II Wojny Światowej,
czy też o obrazach z odzysku wykorzystywanych w kinie.
Zachęcamy do lektury kwartalnika,
a ja bardzo dziękuję za dzisiejszą rozmowę.
Dziękuję również. Wszystkiego dobrego.
Audycje Kulturalne są projektem realizowanym przez Narodowe Centrum Kultury.

Pozostałe audycje w tej kategorii

Brda. Wczasy z  fabryki

Brda. Wczasy z  fabryki

Choć legendarne domki ze spadzistymi dachami całym pokoleniom kojarzą się z wczasami spędzanymi za miastem, to do tej pory niewiele wiadomo było o ich historii. Brak archiwaliów utrudniał jej odtworzenie i gdyby nie teczka skryta za meblościanką, mogłoby się to w ogóle nie udać. Książka „Brda. Wczasy z fabryki” to… Czytaj dalej o Brda. Wczasy z  fabryki

Wędrujący Festiwal już wkrótce w Bielsku-Białej!

Wędrujący Festiwal już wkrótce w Bielsku-Białej!

  Od 2 do 4 października 2026, w Bielsku-Białej będzie można wziąć udział w kilkunastu bezpłatnych wydarzeniach przygotowanych przez kilkudziesięciu artystów i artystek z całego świata. To pierwsza edycja międzynarodowego festiwalu sztuk interdyscyplinarnych, który każdego roku będzie odbywał się w innym mieście noszącym tytuł Polskiej Stolicy Kultury. Koncepcja festiwalu opiera… Czytaj dalej o Wędrujący Festiwal już wkrótce w Bielsku-Białej!

Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

W którym parku najchętniej wypoczywał Juliusz Słowacki? Gdzie mieszkała Maria Skłodowska-Curie? Kto zaczął produkować słynne ratanowe krzesła, które stały się symbolem francuskich kawiarni? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w wydanej niedawno książce pt. „Polski Paryż”. Paryż jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystki i turystów miast na świecie. Co… Czytaj dalej o Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

Kolekcjonerska perła: wystawa galicyjskiej ceramiki

Kolekcjonerska perła: wystawa galicyjskiej ceramiki

Wykonywane z niezwykłą precyzją figurki dam w strojach dwudziestolecia międzywojennego, postaci w strojach ludowych, a nawet przedstawienia egzotycznych zwierząt. Unikatowe wyroby z manufaktury w Pacykowie, można oglądać na wystawie w Stalowej Woli pt. „Kruche dziedzictwo Pacykowa. Ceramika ze zbiorów Muzeum – Zamek Górków w Szamotułach”. Wytwórnia fajansu w Pacykowie, niewielkiej… Czytaj dalej o Kolekcjonerska perła: wystawa galicyjskiej ceramiki

„Wojciech Weiss. Nieznane grafiki i rysunki”

„Wojciech Weiss. Nieznane grafiki i rysunki”

Choć artysta znany jest przede wszystkim ze swoich obrazów, nagradzanych i wystawianych na całym świecie, to tworzył także rysunki i grafiki, korzystając z rozmaitych technik. Przegląd jego prac, także tych wcześniej nieprezentowanych, można oglądać w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Wojciech Weiss (1875-1950) był wybitnym malarzem i grafikiem, a także profesorem… Czytaj dalej o „Wojciech Weiss. Nieznane grafiki i rysunki”