Choć legendarne domki ze spadzistymi dachami całym pokoleniom kojarzą się z wczasami spędzanymi za miastem, to do tej pory niewiele wiadomo było o ich historii. Brak archiwaliów utrudniał jej odtworzenie i gdyby nie teczka skryta za meblościanką, mogłoby się to w ogóle nie udać.
Książka „Brda. Wczasy z fabryki” to nie tylko opowieść o domkach „Brda” produkowanych w Bydgoszczy: ich architekturze i misternym wykończeniu. To także historia gospodarki PRL i przemysłu drzewnego, poszukiwania dewiz, a także planowania czasu wolnego obywatelek i obywateli, którzy zaczęli korzystać z wolnych sobót.
Domki początkowo były eksportowane, a także kupowane przez zorganizowane ośrodki wczasowe. Z czasem trafiły na rynek: konstrukcja umożliwiająca postawienie Brdy „w dwa weekendy ze szwagrem” sprawiła, że domki masowo zaczęły pojawiać się na podmiejskich działkach. Co ciekawe, wiele z nich przetrwało do dziś, a ich styl doczekał się wielu naśladowców.
Autor książki „Brda. Wczasy z fabryki” przedstawia Czytelniczkom i Czytelnikom swoją podróż śladami domków: od własnej, rodzinnej działki, przez Bydgoszcz, w której działały nieistniejące już dziś zakłady produkujące Brdy, po Wrocław i tamtejsze Muzeum Architektury. Najcenniejsze dokumenty znalazły się jednak w mieszkaniu dziadków, skryte w teczce, przechowywanej przez dziadka.
O Brdach opowiedział w Audycjach Kulturalnych autor książki, historyk sztuki i popularyzator historii Warszawy, Mikołaj Krupa.
Zdjęcia dzięki uprzejmości Wydawnictwu Inna Warszawa.
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Za oknem jesień, nie da się już tego ukryć, może i jesień piękna, złota i polska, ale jednak jesień.
Lato jest już tylko odległym wspomnieniem. Nie będziemy jednak dzisiaj zagłębiać się w pogodowe tajniki związane z porami roku.
Bardziej chodziło mi o taką ulotną myśl o wakacjach, które są już za nami, które się skończyły, bo też dzisiaj o wspomnieniach wakacji będziemy mówić sporo, a to za sprawą domków.
Charakterystycznych domków ze spadzistym dachem, tak zwanych domków brda.
Celowo powiedziałam brda, dlatego że powstały też całe ogromne osiedla z domkami w stylu brdy, ale to brda nie jest.
Podejrzewam, że wśród osób, które nas słuchają są osoby, które w takich domkach spędzały swoje najpiękniejsze wakacje.
Najpiękniejsze dlatego, że to były wakacje z czasów dzieciństwa, młodości, takie, które zapadają nam w pamięć.
Tak naprawdę stają się naszym azymutem, jeżeli chodzi o spędzanie czasu wolnego i samego lata.
No ale czy zastanawialiście się kiedyś, skąd te domki się wzięły, jaka jest ich historia i czy nadal można je spotkać?
Można je spotkać. Ja mam wrażenie, że w dwóch wariantach. Albo takich podupadających, przykro powiedzieć, butwiejących, albo takie, które zostały zmodernizowane, odnowione i teraz ich hasłem reklamowym jest właśnie, że to jest ta słynna brda.
O historii tych domków, czasów, tego jak w PRL-u, szczególnie w latach 70-tych, wczasowano, wypoczywano, jaki był model spędzania czasu wolnego, bo coś takiego istniało.
Będę rozmawiała z Mikołajem Krupą, który jest polskim historykiem sztuki, badaczem i popularyzatorem historii Warszawy, no i autorem książki Brda w czasy z fabryki.
Witaj w audycjach kulturalnych.
Cześć, miło Cię widzieć. I tak zaczęłaś od tej jesieni, tak spojrzałem za to okno i wiesz co, jeszcze do mnie nie dotarło w tym roku i w tym momencie mi zwróciłaś właśnie na to uwagę.
Ale nawet ładny dzień się szykuje, ładny widok mamy.
Ja na tę jesień zwróciłam uwagę, kiedy odprowadzałam syna do żłobka, dlatego że jeszcze wczoraj było prawie letnio, natomiast dzisiaj już mijaliśmy kałuże, było dużo chłodniej i tak pomyślałam, zaczęło się.
Ale dajmy sobie jeszcze trochę tej letniej przestrzeni, mimo że brdy stoją przez cały rok, to całoroczne nie są, nie były one ogrzewane.
Ale zanim porozmawiamy o samych domkach, chciałabym porozmawiać o człowieku, a właściwie zapytać Cię o człowieka i Twoją własną historię, bez którego trudno byłoby Ci chyba napisać tę książkę.
Chodzi mi o Twojego dziadka, człowieka niezwykle skrupulatnego, jak sądzę, właściwie jak domyślam się po lekturze książki.
Tak, dziadek był w 1945 roku wcielony, w 1944 jeszcze chyba nawet pod końcówkę do wojska i potem przechodząc różne szczeble kariery został urzędnikiem, który był odpowiedzialny za chyba kadry czy coś takiego.
Wcześniej pracował jako księgowy przez chwilę, takie dziwne czasy, że można było się przekwalifikować w miarę szybko i łatwo.
Ale została mu właśnie ta taka wojskowa maniera, którą przeniósł na całe swoje życie.
Ja jestem urodzony w 1997 roku, mój dziadek umarł w 1998 roku.
I trzy lata temu, jak babcia umarła, właściciele mieszkania, tam mój ojciec z ciotką podjęli decyzję, że mieszkanie należy sprzedać,
no a za czym trzeba je poróżnić ze wszystkich rzeczy, które w środku się znajdują.
Jako, że już w tamtym momencie byłem historykiem, jakimś takim archiwistycznym skrętem,
to nie wyobrażałem sobie, że różnego rodzaju rzeczy mogłyby przepaść.
Zabrałem wszystkim klucze i postanowiłem, że teraz rozpoczynamy inwentaryzację i sprawdzamy, jakie mamy archiwa, jakie mamy dokumenty.
Jeżeli ja sobie wyobrażałem, że tego jest dużo, to było tego pięć razy dużo.
W szafie, w meblościance, na szafie, na meblościance, za meblościanką, za szafą, wszędzie.
W którym parku najchętniej wypoczywał Juliusz Słowacki? Gdzie mieszkała Maria Skłodowska-Curie? Kto zaczął produkować słynne ratanowe krzesła, które stały się symbolem francuskich kawiarni? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w wydanej niedawno książce pt. „Polski Paryż”. Paryż jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystki i turystów miast na świecie. Co… Czytaj dalej o Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną
Całe jej życie wypełniała pasja do tańca: kontakt z nim wymuszała szantażem i głodem, by móc tańczyć jeździła po całej Europie, w końcu wyjechała do Stanów. Przez całe życie musiała też uciekać przed prześladowaniami i nienawiścią, w końcu, przed bolesną pamięcią. O Poli Nireńskiej pisze Weronika Kostyrko. Choć Pola Nireńska… Czytaj dalej o Tancerka i Zagłada. Historia Poli Nireńskiej
Przez 75 lat artysta łączył w nich swoje codzienne doświadczenia z bogatym życiem duchowym. Uzupełniał je o prace malarskie i szkice, wklejane bilety i zdjęcia. Wątek dzienników jest podejmowany także w najnowszej publikacji poświęconej artyście pt. „Czapski – rówieśnik XX wieku”. Józef Czapski był malarzem kapistą, rysownikiem, eseistą i komentatorem… Czytaj dalej o „Połączenie słów i obrazów”. Dzienniki Józefa Czapskiego
Pisała sztuki teatralne, recenzje, felietony. Występowała publicznie, wspierała potrzebujących, zarządzała instytucjami związanymi z literaturą. Mimo to, biografia Ireny Gombrowicz przez lata pozostawała nieznana. Może się to zmienić za sprawą poświęconej jej książki – choć, jak przekonuje autorka, Irena Gombrowicz ceniła „życie w ukryciu”. Irena Gombrowicz przyszła na świat jako trzecie… Czytaj dalej o Irena Gombrowicz – nie tylko „Starsza siostra”
Dwadzieścia pięć lat od pierwszego wydania, na polskim rynku wydawniczym pojawiło się pierwsze tłumaczenie jednej z najważniejszych teorii amerykańskiego socjologa, Howarda S. Beckera. „Światy sztuki” są próbą spojrzenia na proces powstawania dzieła, będącego wypadkową pracy wielu zaangażowanych osób. Sztuka w ujęciu Beckera staje się efektem zbiorowej pracy, a nie jedynie indywidualnego… Czytaj dalej o „Światy sztuki” Howarda S. Beckera
Powieść Wojciecha Chmielewskiego pozwala na odkrycie stolicy sprzed 30 lat a także na rozważania dotyczące jej kształtu i rzeczywistości za… niemal 300 lat. Jedno pozostaje niezmienne – wielka miłość do miasta. Wojciech Chmielewski, znany przede wszystkim z krótkich form, zaprasza Czytelniczki i Czytelników do lektury powieści „Księżyc ma zapach Warszawy”. Czytaj dalej o „Księżyc ma zapach Warszawy” – literackie spojrzenie w przeszłość i wyprawa w przyszłość.