Przejdź do treściPrzejdź do stopki strony
Strona główna Inne Czy można w sektorze kultury przezwyciężyć kod folwarku? Jak tworzyć kulturę współodpowiedzialności i zaangażowania?

Czy można w sektorze kultury przezwyciężyć kod folwarku? Jak tworzyć kulturę współodpowiedzialności i zaangażowania?

Audycje Kulturalne 25 stycznia 2025
Czy można w sektorze kultury przezwyciężyć kod folwarku? Jak tworzyć kulturę współodpowiedzialności i zaangażowania?

Zapraszamy do wysłuchania jednej z debat, która odbyła się podczas współKongresu Kultury. Paneliści zastanawiali się, jak instytucje kultury mogą skutecznie funkcjonować jako złożony, niemal organiczny system, w którym zjawiska i procesy dotyczące ludzi są równie ważne, jak wskaźniki ilościowe.

Obecne niepewne, zmienne i złożone czasy (VUCA, BANI) wymagają większej decyzyjności i autonomii ale także zwiększenia odpowiedzialności i zaangażowania pracowników. Kluczowa staje się szybkość i trafność decyzji, a zatem budowanie płaskich struktur i samowystarczalnych zespołów. Partnerskich i opartych na odpowiedzialności relacji. Czy sektor kultury jest gotów na takie zmiany? Od czego zaczynać zmiany kultury organizacyjnej? Jak liderzy mogą budować poczucie współodpowiedzialności wśród pracowników? Jakie narzędzia mogą pomóc w lepszym wykorzystaniu potencjału pracowników w instytucjach kultury? O tym usłyszą Państwo w debacie.

W dyskusji udział wzięli: Anna Długołęcka, dr Małgorzata Bakalarz-Duverger, Wojciech Gorczyca, Zofia Zembrzuska, Jacek Santorski.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Transkrypcja odcinka Rozwiń transkrypcję
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
Dzień dobry Państwu. W imieniu zespołu programowego chciałam Państwa
przywitać na Współkongresie Kultury rozmowa, czy można w sektorze kultury
przezwyciężyć kod folwarku, jak tworzyć kulturę współodpowiedzialności
i zaangażowania. Rozmowę poprowadzi Anna Długołęcka, której zaraz przekażę głos
i przedstawi swoich gości. Chciałam tylko dodać, że nagranie debaty
będzie też dostępne dla osób, które nie mogły tu i teraz być. Bardzo dziękuję.
Dzień dobry Państwu. Bardzo dziękuję za przyjście na naszą debatę.
Bardzo mi miło też powitać naszych gości, ponieważ biogramy są dostępne,
to tylko chciałabym powiedzieć, z jakimi perspektywami tutaj zaprosiłam te osoby.
Zacznę od Jacka Santorskiego, który jest psychologiem biznesu
i wnosi m.in. tą perspektywę, która, z tego co wiem, nie zawsze chętnie jest przyjmowana
przez świat kultury, ale biznes już od lat wdraża różnego rodzaju rozwiązania,
które mają na celu, no właśnie budowanie kultury odpowiedzialności i zaangażowania.
I ciekawa byłam, co Jacek tutaj nam podpowie i jak nas zainspiruje.
Dziękuję Jacku.
Małgo, Małgorzata Bakalarz-Diverże.
Umówiłyśmy się, że nie będziemy się tytułować na tej debacie.
Z kolei wnosi trochę perspektywę międzynarodową pracy w różnego rodzaju kulturach,
też kulturach organizacyjnych i perspektywę badaczki.
Małgo obecnie pełni funkcję PO, dyrektorki Warszawskiego Obserwatorium Kultury,
niewielkiej instytucji stołecznej, ale mocnej.
Zofia Zembrzuska.
Zofia z kolei, myślę, że wniesie taką perspektywę ciekawą człowieka,
który pokonał wszystkie szczeble w sektorze kultury,
od tego najbardziej podstawowego, aż do obecnie pełnionej funkcji zastępczyni,
dyrektorki Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Katowicach,
więc jednej z większych polskich instytucji kultury.
Dzięki Zofia również za przyjęcie zaproszenia.
No i Wojciech Gorczyca, który jest psychologiem,
wnosi też perspektywę osoby, która przez wiele lat pełniła funkcje menedżerskie
i również zarządzała całościowo instytucjami kultury,
między innymi był dyrektorem TR Warszawa,
wcześniej zastępcą dyrektora Muzeum Narodowego w Krakowie,
ale również Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie,
a od kilku lat trochę zmienił branżę, chociaż nie do końca
i zajmuje się wsparciem, konsultacjami, doradztwem właśnie,
między innymi dla sektora kultury, prowadzi działalność szkoleniowo-doradczą,
więc takie różne perspektywy.
Kiedy uczestniczyłam w różnych debatach na tym kongresie,
to uświadomiłam sobie, że bardzo mi tutaj brakuje wśród naszych panelistów,
ale już było za późno, żeby doprosić perspektywy takiego młodego człowieka,
który robi pierwsze kroki w instytucji kultury,
no ale człowiek się uczy całe życie,
żałuję, że tej perspektywy tutaj nie będziemy mieli.
I właśnie, być może właśnie z sali, za bardzo Państwa zapraszamy.
Plan na tą debatę jest taki, że zaczniemy od tego,
że chwilę pobędziemy w tej metaforze folwarku
i porozmawiamy o tym, no właśnie, dlaczego on w ogóle powstał,
z czego on wynika w Polsce, w naszej kulturze,
czym się objawia, no i dlaczego tak długo się utrzymuje w sektorze kultury.
Muszę Państwu przyznać, że kiedy w sierpniu zadzwoniłam do Jacka Santorskiego
z zaproszeniem do rozmowy, to ta debata miała mieć trochę inny tytuł,
bo miała mieć tytuł, jak przezwyciężyć kot folwarku,
na co Jacek zabił mnie śmiechem i powiedział, chyba oszalałaś.
Trzeba zadać pytanie w ogóle, czy?
Więc nasza debata nosi tytuł, który nie ma tezy, czy, prawda?
Będziemy się zastanawiać, czy w ogóle to jest możliwe.
W drugiej części tej debaty chciałabym, żebyśmy się skupili
na takich praktycznych przykładach jednak tego,
jak to robią instytucje i jak to robi biznes.
W przykładach, które być może niektórych Państwa zainspirują do wdrożenia.
A w trzeciej części debaty sformułujemy konkretne rekomendacje,
ale rekomendacje nie tylko dla władz, dla Ministerstwa Kultury,
ale również zależało mi na tym, żeby to były rekomendacje
dla osób zarządzających instytucjami kultury,
ale też dla osób, które po prostu w sektorze kultury
funkcjonują w różnych rolach, dla pracowników, pracowniczek,
żeby każdy wyszedł z czymś.
I oczywiście zaplanowaliśmy też i bardzo liczymy na to,
że w ostatniej części debaty czwartej Państwo zabierzecie głos
i podzielicie się swoimi doświadczeniami, przemyśleniami.
My będziemy się starali, żeby ta rozmowa miała taki konstruktywny charakter.
I chyba czas zacząć.
No właśnie, profesor Janusz Hryniewicz,
socjolog badający stosunki pracy w polskich organizacjach,
w swojej książce zatytułowanej
polityczny i kulturowy kontekst rozwoju gospodarczego, pisze.
W polskiej kulturze organizacyjnej ciągle obowiązuje stworzony
na przełomie XV i XVI wieku model folwarczny.
Skoro tytuł naszej debaty brzmi, czy można,
to ja bym chciała, żebyśmy zaczęli od pytania,
na czym polega ten kod feudalny
i dlaczego on się w Polsce zbudował.
Dzień dobry, Jacek Sentorski, Akademia Psychologii Przywództwa.
Kiedyś Laboratorium Psychoedukacji,
dosyć długa droga, ale prawie zawsze związana z ludźmi,
relacjami, ludzie ludziom gotują ten los,
niezależnie od tego, czy pracuje z rodziną,
czy z firmą, czy z firmą rodzinną.
Chciałbym być bardzo ostrożny z tym kodem folwarku
i z tą folwarcznością, ponieważ też jako psycholog,
jako człowiek mogę powiedzieć,
że nasze umysły, nasze mózgi tak działają,
że po prostu na metafory,
na różne takie ikony, konstrukcje symboliczne
reagujemy mocniej niż na logiczny wywód.
Ten folwark jest psychologicznie mocniejszy niż logicznie.
Ja mam w związku z tym też pewną troskę
i chcę z gruby powiedzieć,
że ja sobie daję prawo,
jako przedsiębiorca od czterech dekad,
jako doradca, taki trochę spowiednik
i towarzysz przedsiębiorców,
od tych dużych polskich nazwisk,
które budowały polski biznes,
bo jestem od początku lat 90. z nimi,
po różne średnie firmy, firmy rodzinne,
że ja sobie daję prawo rozpatrywać,
na ile kwestia tej folwarkności
dotyczy naszego świata.
Naszego świata, czyli świata biznesu,
firm, firm prywatnych,
od tych małych do wielkich zarządów firm międzynarodowych w Polsce.
Natomiast chciałbym mieć dostatecznie wiele pokory,
szacunku, wyczucia,
żeby nie przychodzić do państwa i powiedzieć,
hej, to ja wam teraz opowiem o waszym folwarku,
bo ja nie wiem, czy jest wasz folwark,
a może nie.
Może jest to jakiś fenomen,
jakieś zjawisko, które może mieć miejsce,
może się materializować w pewnych miejscach,
ale jego skali nie znam.
Generalnie w odniesieniu do firm i organizacji,
organizacji produkcyjnych,
ale również administracyjnych,
z badań profesora Hryniewicza,
solidnych metodologicznie,
na dużej próbie, chyba reprezentatywnej
dla dużej części kategorii polskich firm,
15 lat temu wynikało,
że zdecydowana większość z nich,
90 albo więcej procent,
da się wpisać w trójkąt bardziej niż kwadrat,
niż szkoła.
Że ten trójkąt jest dosyć ostro w górę po prostu i na szczycie,
jest jeden sprawujący władzę,
albo grupa sprawująca władzę właścicielska,
albo reprezentant przedstawiciel jakiegoś koncernu międzynarodowego,
też działającego w tym imieniu.
I w tej strukturze hierarchicznej komunikacja z góry na dół
przebiega przede wszystkim wtedy w ten sposób,
że są polecenia, zasady,
przychodzi nowy prezes i mówi,
czego nie będę tolerował.
I na pewno ta komunikacja z góry na dół idzie.
Komunikacja z dołu do góry nie idzie,
ponieważ z drugiej strony zarząd musi mieć jakąś wiedzę
o tym, czym ludzie żyją, co robią i tak dalej.
W związku z tym istnieje system donosów,
system różnego rodzaju korporacyjnych manipulacji,
które są trochę podobne jak w każdej korporacji międzynarodowej,
ale w polskiej korporacji okazało się,
że specyficzne jest to,
że ten najwyższy czy najwyżej zarządzająca
nie jest tak bezduszna jak powiedzmy w korporacji
w uprószczeniu, w powiedzmy niemieckiej,
albo taka politycznie przegadana,
że bardzo elegancka,
a i tak w białych rękawiczkach dzieją się inne rzeczy
jak w korporacjach francuskich,
bo każda kultura ma swoje korporacje.
Okazało się, że kultura polskiego folwarku jest taka,
że można pana podjąć pod kolana,
że to jest kapryśna pani lub pana,
mówiąc językiem psychologii,
to jest miks cech narcystycznych i historycznych.
Ma kaprysy, ma upodobania, ma uprzedzenia,
ma dobry dzień, ma zły dzień,
decyduje, rozprowadza, decyduje personalnie,
decyduje do jakiego działu i komu przekazać jakie środki,
decyduje o wynagrodzeniach,
decyduje o przyjęciach, o różnych naszych działaniach.
Wie lepiej.
Znaczy wie wszystko po prostu.
I jednocześnie to, co, i to było smutne,
ja pracowałem już w latach 90-tych z polskimi przedsiębiorcami,
jak mówię, tymi z najwyższej półki też,
ale też ze średniej,
z dużej działam,
chociaż nie, najdłużej działam z rodzin,
z najwyższej półki.
Ale oni to nazywali dwory.
I tak mówili, tak trochę z przekąsem,
ale z taką dumą.
Żona wielkiego mega prezesa mówiła,
no on na swoim dworze, prawda, ma tak i tak.
A ja przyszedłem do Aników,
słuchajcie, profesor Hryniewicz mówi,
że to żaden dwór, to folwark.
No to trochę już był kłopot,
no to powiedział, Jacek, to ty zrób coś,
żebyśmy mogli poprawić.
I powołaliśmy Akademię Psychologii Przywództwa
przy Szkole Biznesu Politechniki Warszawskiej,
gdzie zarządzający właściciele, ci nieliczni,
ale to wystarcza, żeby mieć co roku od 15 lat
100 czy więcej osób,
ale nieliczni jak na skalę polską,
przychodzą pracować nad tym,
żeby dokonać jakiejś ewolucji tej folwarkności
w stronę czegoś bardziej, no, podmiotowego,
partnerskiego, procesowego, projektowego.
Takie elementy się udają, ale są w mniejszości.
Na przykład okazuje się, że firmy,
które wprowadzają trochę przez zbieg okoliczności
albo świadome wybory, lean management.
To jest metoda z Toyota, która polega na tym,
że pracownicy średnich szczebli,
a nawet niższych szczebli,
pracują przy metodą Kaizen,
optymalizują procesy, żeby dostarczyć klientowi
i otoczeniu światu najlepszych możliwych rozwiązań,
ale są do tego bardzo mocno edukowani
i wszyscy razem pracują.
I nagle w zakładzie takiej pracy,
gdzie są robią jakieś części,
czy coś montują i tak dalej,
jest 40 miejsc, gdzie pracują twórczo.
I tu nagle ten folwark zamienia się już w taką organizację,
to można wpisać już nie w strój konta, w kwadrat.
Już jest szereg projektów,
ale to są ciągle nieliczne, dobre praktyki.
Zdecydowanie ciągle, prędzej czy później,
najzwyżej mamy grupy sprawujące władzę,
ale to idzie też tak pionowo.
Ale i teraz w finale chcę powiedzieć,
że kłopot trochę polegał na tym,
że to trudno tak powiedzieć,
no to dobrze, to trzeba ich zmienić,
naprawić, trzeba coś z nimi zrobić.
Mam z badań INSEAD-u,
profesor Alfred K. de Vries,
taki też psychoterapeuta,
to mający się biznesem,
tylko ja kameralnie, lokalnie,
on światowo.
On pokazał, że firma zazwyczaj ma cechy,
a także psychopatologiczne lidery.
Że firma paranoika jest paranoiczna.
Że firma odciętego od siebie schizeida
jest po prostu bezduszna i bez kontaktu.
Że firma historyka jest historyczna,
a firma narcyza ma przerost kosztów
na swój wizerunek i tak dalej.
No to można powiedzieć,
dobrze, to jeżeli żyjemy w świecie tych folwarków,
trzeba coś prędzej czy później
zrobić z tymi folwacznymi liderami.
I wtedy profesor Kryniewicz
zrobił dodatkowe badania,
dodatkowe studia
i to jest ostatnie bardzo ważne zdanie.
Okazało się, że 80-90% pracowników
ze średnim wykształceniem
lubi ten folwark.
A 50-60% pracowników
z wyższym wykształceniem
też lubi ten folwark.
Bo ten folwark w pewnym sensie
zwalnia z odpowiedzialności.
Bo ten folwark,
tak jak Fromm się zastanawiał
po II wojnie światowej,
dlaczego społeczeństwo Goethego
kupiło faszystowskie rozwiązania
w słynnej książce
Ucieczka od wolności.
Okazało się, że ludzie bali się wolności.
Woleli oddać wolność i godność
przy okazji za takie pseudobezpieczeństwo.
I dlatego to jest trudne, że my musimy mówić,
ale ja ciągle mówię o nas w biznesie.
Ja nie znam Waszego świata,
poza przyjaciółmi z Waszego świata
jakimiś incendentami,
o którymi nawiążę.
Że folwark to stan umysłu.
I ciemiężycieli, i ciemiężonych.
Że opisano zjawiska
tak dużego rodzaju,
że ciemiężeni w tym folwarku biznesowym
wymierzają sobie sprawiedliwość.
W komunie kradło się drut i papier toaletowy.
We współczesnych firmach
robi się roamingi na koszt firmy.
Ale to jest coś takiego.
Mi się to należy,
bo oni mnie ciemiężą,
oni mnie wykorzystują.
To teraz my, małej grupce,
się przystosujemy.
To się nazywa amoralny familiaryzm.
Także my mamy generalnie temat i problem
i jednocześnie
dziesięć, kilkanaście polskich firm,
bada to Ernst & Young,
my to badamy,
badaliśmy przez PARP,
wychodzi poza ten paradygmat.
Ale wtedy poza ten paradygmat
wychodzą z jednej strony liderzy,
a z drugiej strony grona współzarządzające,
które oni współtworzą
i zazwyczaj to są właśnie takie grona współzarządzające,
że się w jakimś stopniu dzielą jednak
władzom i odpowiedzialnością.
I takie grona jeszcze elitarne
mogą budować to,
forma pośrednia jest partycypacja,
że biorą udział w ważnych decyzjach.
Na koniec lider podejmuje decyzję,
wyjaśnia dlaczego.
Ale były już ich wewnętrzne konsultacje.
I takie przemiany następują.
W Państwa świecie,
ja wziąłem artykuł,
szukałem pana Szymona Kaźmierczaka,
jeśli chodzi o teatr na przykład,
temat z okładki w miesięczniku
Teatr 2020.
No on pisze o tych spektakularnych wydarzeniach,
które miały miejsce w teatrach i redakcjach,
gdzie był mobbing,
gdzie były duże naruszenia,
ale to mogły być też spektakle tego rodzaju
folwarszności,
ale niekoniecznie,
ale może na niewielką skalę.
On zwraca tylko uwagę na to,
że to się też może jakoś rozpowszechniać,
że w gruncie rzeczy my tej skali nie znamy.
To Państwo możecie powiedzieć,
na ile te zjawiska,
o których ja tu powiedziałem,
takiej kapryśności,
dowolności,
która się może czasem zamienić,
ewoluować,
nie musi,
ale może w jakieś takie bezduszne,
no czasem wykorzystywanie ludzi,
znęcanie się nad nich,
na działanie,
na ich strach,
na despotyzm.
Na ile to dotyczy
Waszych film i Waszych organizacji.
Wiem tylko od sąsiadów,
mieszkam na Sarskiej Kępie,
to jest taka dzielnica trochę artystyczna,
spotykam tam ludzi też ze świata.
Teraz jak wsiadałem w autobus w 117,
żeby Was przyjechać,
to spotkałem znanego aktora.
I ja mówię,
gdzie jedziesz?
On mówi, jadę na próbę.
Ja mówię, wiesz, a ja też jadę do Twojego świata.
A jakiego?
A ja jadę mówić o teatrze,
na kongres.
On mówi, to się spiesz,
bo teatr umiera.
No więc opowiedzcie, jak to jest.
Jacku, ja bym chciała zapytać
jeszcze o jedno,
no bo tak trochę nakreśliłeś ten obraz,
trochę kończąc pesymistycznie,
a ja bym chciała zapytać,
dlaczego, no właśnie biznes,
niektórzy przedsiębiorcy podejmują decyzję,
żeby jednak zmienić ten sposób zarządzania,
prawda, na bardziej włączający partycypację.
To nie są powody biznesowe.
Prosta, powtarzalna produkcja,
układy w sprzedaży,
gra cenowa,
mogą prowadzić do tego,
że folwark może mieć się
bardzo dobrze biznesowo.
Jeden z najbogatszych Amerykanów,
30 miliardów, tak,
czy więcej,
ile tam Musk ma,
prawda,
on prowadzi wielkie folwarki
oparte na nowych technologiach.
Mamy boskie technologie,
średniowieczne instytucje
i paleontologiczne emocje, prawda.
Ci, którzy wybierają robić inaczej,
robią to ze względów estetycznych.
Co to znaczy?
To są ludzie z klasą
albo chcą mieć klasę.
I ja z nimi pracuję.
I dlatego zdaję sobie sprawę,
jestem i dumny, i skromny.
Bo z jednej strony wiem,
że nie zmienię świata,
bo takie kryteria estetyczne,
które ja mam i my mamy,
ma niewielu.
Ale z drugiej strony dla nich
mamy fantastyczny program.
Już nie robię teraz sprzedaży,
bo jest sprzedany cały kurs
najbliższy na najbliższy rok
w Akademii Psychologii Przywództwa.
Nie ma żadnych miejsc,
już mogę powiedzieć.
Znowu 140 osób
zarządzających firmami
i właścicieli,
przychodzi do nas na rok.
My ich męczymy.
Pracujemy z nimi
prawie że psychoterapeutycznie,
żeby zobaczyć,
na ile ich grupa jest paranoiczna,
bo on jest paranoiczny,
na ile jest histeryczna,
bo on jest histeryczny,
na ile schizoidalny,
na ile...
I oni pracują nad sobą
z nadzieją,
że ich przemiana wewnętrzna
zmieni świat ich firm,
a jednocześnie,
że to będzie taki świat,
w którym po prostu
lepiej się żyje.
Zwłaszcza w firmach rodzinnych,
że to może być firma,
która może przetrwać pokolenia,
że tam jest inna chemia i tak dalej.
Są takie enklawy dobrego życia,
enklawy dobrego świata.
I to są dobre praktyki,
które ja wierzę,
że czasy mogą się skalować.
Niektóre rozwiązania,
o których mówimy,
na przykład lean management.
W tej chwili
specjaliści z banków
jeżdżą do Japonii,
do Toyody
i uczą się,
jak lean management
przenie się do banków.
Więc nagle się okazuje,
że pewne dobre praktyki,
które mi się zajmuje
ze względów estetycznych,
da się przenieść.
Ale jestem tutaj bardzo ostrożny w tym.
Okej.
Dobrze.
To teraz dam ci odpocząć trochę.
Okej.
I no właśnie,
chciałabym trochę zapytać o to,
jak z perspektywy osób,
które pracują, działają od lat
w sektorze kultury,
to wygląda.
No i właśnie,
czy względy estetyczne
to są wystarczające powody,
dla których trzeba by
i warto by było
podjąć ten trud
dokonywania jednak pewnych zmian
sposobu zarządzania instytucją,
sposobu współdziałania w instytucji?
Dzień dobry.
To ja wypowiem się
z poziomu praktycznego właśnie.
Pierwsza moja myśl,
która była,
czy z powodu estetycznego,
ja muszę przyznać,
że zmiany,
które drobnymi krokami
staramy się wprowadzać,
robię też dla siebie.
Po to, żeby ta praca
sprawiała mi radość,
bo będę widziała,
że inni też są w nią zaangażowani
i chce im się po prostu
przychodzić do pracy
i wiedzą, po co to robią.
Więc to na pewno
taka pierwsza myśl,
pierwsza moja odpowiedź na to,
ale na pewno to,
że dzięki temu,
że pracujemy
i współdziałamy,
czujemy, że
no właśnie to,
co instytucja robi,
jest też moje,
myślę, że zupełnie
wychodzimy na inny poziom
i to, co robimy,
też ma inną jakość,
bo jest tam serce
i jest energia
i praca,
ale nie taka praca
właśnie na ugorze,
że ktoś mnie do niej zmusił,
ja siedzę po godzinach
i jestem sfrustrowana,
tylko czasami też siedzę po godzinach,
ale dlatego, że
czuję, że to ma jakąś wartość
i ma cel.
To taki wstęp
a propos estetyki,
chociaż w kulturze
wiadomo, estetyka również
i klasa ma ogromne znaczenie.
Chciałam powiedzieć,
na pewno zacząć od jednej rzeczy.
Jak ja przyszłam do NOSP-u,
w którym jestem już ponad trzy lata,
po trzech miesiącach
zapoznawania się z instytucją,
to była moja pierwsza taka
wysoka funkcja,
miałam poczucie,
że ojejku,
tu trzeba coś zmienić,
tam bym coś zmieniła
i tu trzeba naprawić
i po prostu z taką ogromną
energią w sumie,
ale z takim przekonaniem,
że wszystko tutaj
zaraz pozmieniamy
i jestem tam już trzy lata
i mam wrażenie,
że może 20%
z moich pomysłów i chęci
udało się zrealizować,
ale czuję,
że to jest ogromny sukces.
Że też ta mentalność,
bo nazywamy to mentalnością,
to nie jest coś,
co się zmienia
w miesiąc, w rok
i to wymaga chęci
i zaangażowania
nie jednej,
ale wielu osób
i właśnie to współodpowiedzialność
za to,
też za te zmiany kolejne,
no wymaga czasu,
pokory,
tego, że czasem nie wyjdzie,
że czasem ktoś się zniechęci,
uzna, że to są wariackie pomysły
i że było dobrze,
tak jak było.
Podam takie czasem
unikanie odpowiedzialności
właśnie jako wytrych,
jako możliwość dalszego narzekania
i w sumie to jest wygodnie,
prawda,
jak narzekam,
to jestem w pozycji ofiary,
mogę zwrócić na kogoś innego
i jest całkiem wygodnie
i tak sobie dalej
możemy się nakręcać
i mam wrażenie,
że wyjście z tego,
to sama byłam kiedyś
w pozycji takiej osoby
mocno nadrukającej
i czasem się na tym też łapię
i rzeczywiście to jest,
no to jest niewzięcie spraw
w swoje ręce,
ale bardzo łatwo się
w tym zapędzić, tak,
tu kolega też tak mówi,
ja też się nakręcę
i wydaje mi się,
że to właśnie są te drobne kroki,
jednak pomyślenie,
okej, to co ja z tym mogę zrobić,
więc z mojej perspektywy,
gdzie ja pracuję z menadżerami,
to jest zawsze pytanie,
co ja mogę zrobić też,
żeby ci pomóc tą odpowiedzialność
i brać i dawać w zespole dzielić,
jak ja mogę to wesprzeć,
więc jeżeli są pieniądze oczywiście,
to czy jakimś szkoleniem,
ale czy pracą nawet inwidualną,
bo ja się spotykam co tydzień
z każdym z kierowników,
z którym pracuję
i też omawiamy zarówno kwestie,
wiadomo, merytoryczne
i tak zwaną bieżączkę,
ale też tematy związane
z rozwojem zespołu,
czy co się dzieje,
w jakim kierunku,
tak, jest potrzebna zmiana,
ale myślę,
że najważniejsza rzecz
to właśnie a propos tej hierarchiczności
i trójkąta, tak,
tego, gdzie idą te informacje
i przepływ,
to ja zauważyłam,
że bardzo istotne jest też to,
co się dzieje pomiędzy ludźmi,
znaczy nie tylko jak idzie do góry
i do dołu,
ale co się dzieje pomiędzy,
czyli właśnie to poczucie
współodpowiedzialności
i nie tylko za mój obszar,
bo ja pędzę
i ja wykażę się
i pokażę właśnie
mojemu dyrektorowi,
że wszystko dowiozłem na czas
i cały mój zespół
ledwo żyje,
ale dowieźliśmy,
a jeżeli nie dowieźliśmy,
to była wina tych,
co nam wcześniej nie dostarczyli
materiałów,
więc tu mi się wydaje
bardzo istotne
i nad tym od dwóch lat
w nas przepracujemy
i z ekspertami,
żeby właśnie budować
bardzo silnie poczucie wspólnoty
też między menedżerami,
żeby oni czuli,
że to, co oni wnoszą
między sobą,
to też się przenosi
swoją drogą dalej,
bo oni są przykładem dla innych,
żeby też wspólnie
czuć tę odpowiedzialność
i zapraszamy też
do wspólnej pracy
nad różnymi rzeczami,
czyli na przykład
jak widzimy,
że coś nie działa,
będę już kończyć,
taka sztafeta właśnie
w pracy orkiestry,
ale w pracy też teatrów,
w wielu instytucji
mamy sezonowość,
czyli ta praca
przed otwarciem sezonu,
przed październikiem zwykle
bądź wrześniom
jest bardzo intensywna,
tak, dział programowy,
który często pracuje
i dwa lata wcześniej
nad tym, jaki będzie,
czy trzy lata wcześniej,
jaki będzie program,
to trzeba przekazać do produkcji,
która liczy koszty,
logistykę ustala,
tak, później jak my to
zakomunikujemy,
za ile to sprzedać,
więc ci, którzy są na końcu
są wiecznie sfrustrowani,
że ci, co zaczęli,
to za późno wystartowali
i naprawdę mieliśmy
bardzo dużo tarć
na tym polu,
co roku,
przed właśnie październikiem
i udało nam się
przez,
ponad rok
pracowaliśmy z kierownikami
i za zaproszonymi osobami
w formie warsztatowej
nad tym,
to co każdy robi,
dlaczego,
z czego to wynika
i wyszło,
że tak naprawdę
do tej pory brakowało nam
zrozumienia,
zrozumienia tego,
kto się czym zajmuje
i dlaczego nie może
dać tego wcześniej
i mam wrażenie,
że pierwszy raz ten sezon
po pierwsze udało nam się
otworzyć z trochę
mniejszą zadyszką,
mimo, że było to
dziesięciolecie budynku
i też miało to swoje wyzwania
i teraz co miesiąc
na spotkaniach kierowników
patrzymy sobie
na ten zbudowany
harmonogram,
w którym wszyscy wiedzą,
co u kogo się
w danym miesiącu
cyklicznie dzieje,
czy to jest na czas,
czy są jakieś zagrożenia
i jak to w związku
z tym wpływa na innych
i to jest,
wiadomo,
to jest taka praca,
można by powiedzieć,
organizacyjna,
my patrzymy,
jak planujemy,
ale to bardzo dużo nam
pokazało,
że brakowało zrozumienia,
po prostu zrozumienia,
kto się czym zajmuje,
a jeżeli rozumiem,
to czuję też właśnie
współ...
Jedno zdaniem,
że takie wzajemne zrozumienie,
o której pani mówi,
jest piękne
i dlatego mówiłem,
że tu chodzi o względy estetyczne.
Zofia,
Zofia,
już skręciłaś
w dzielenie się rozwiązaniami,
ja jeszcze...
Ja praktycznie, tak.
Tak, bardzo fajnie,
myślę, że też o to chodzi
i jeszcze...
Ja jeszcze chcę pobyć w estetyce,
więc może ja ci się przydam
w takim razie.
Na pewno.
Ponieważ ja,
bardzo mi się podoba
taka ekstrawagancka
metafora,
że to jest estetyka,
ale się z nią pozwolę
nie zgodzić,
bo przyniosłaś nam
perspektywę
dużej instytucji.
Ja w zasadzie
w większości swojego życia
funkcjonowałam
w instytucjach małych,
ale rzutkich
i przez to
zarówno wykorzystujących,
jak i narażonych na zmiany.
Zmiany,
tak mówimy o nich
na zewnątrz,
a w środku mówimy o nich
budyń albo chaos.
I jakby z tej perspektywy
ciągle zmieniających się
czynników zewnętrznych,
wewnętrznych,
zmian w zespole,
zmian w misji,
zmian w pieniądzach,
zmian w świecie,
zmian w pandemiach,
wojen,
ich braku,
ich rozpoczęcia,
ich wiszenia na włosku.
W tym sensie
to to nie jest tylko estetyka,
że my chcemy mówić,
że nie chcemy być
w kulturze folwarku,
czy nie chcemy być
w modelu folwarku,
ponieważ model folwarku
poza wszystkim
jest przede wszystkim
ciężko sterowny.
I on jest bardzo mocno
o bezsilności,
zarówno tych,
którzy są na stanowiskach kierowniczych,
w tych hierarchiach,
w tych bizancjach,
jak i tych oczywiście,
którzy są podwładnymi.
To znaczy tak naprawdę
folwark jest opowieścią
o bardzo dużym rodzaju
bezsilności,
nawet na poziomie władzy,
twierdziłabym,
przynajmniej w instytucjach kultury.
I że to do pewnego stopnia
tylko jest opowieść
o mentalności,
o kaprysach
i o nadużyciach.
Natomiast ja chciałabym,
żebyśmy też spojrzeli na to,
jako na pewien system,
pewne rusztowanie,
w którym instytucje
czasem funkcjonują.
I to, jak one funkcjonują.
W sytuacji,
w której nie mamy transparencji,
to znaczy nie mamy przepływu
pomiędzy tym,
co robi kadra kierownicza,
umęczona różnymi historiami,
tak,
wskaźnikami,
miernikami,
za mało pieniędzy,
za dużo pieniędzy,
to trzeba rozliczyć.
Tam jakieś słynne
europejskie pieniądze,
co to wszyscy,
nie będziemy mówić,
żeby nie lokować produktu,
ale będziemy teraz chichotać,
proszę,
chichoczamy,
kpeo,
ha, ha, ha.
Więc, prawda,
duże umęczenie
kadry kierowniczej
i duże umęczenie zespołów.
Często brak komunikacji
pomiędzy innymi a drugimi,
duży brak transparencji,
dlaczego ona tak zdecydowała,
dlaczego my to robimy,
ale też oczywiście
ta wygoda,
o której mówisz,
wygoda,
co ja mogę,
pani kierowniczko,
co ja mogę, tak?
Znamy,
znamy to podejście oczywiście,
ale to podejście
nie jest tylko kwestią
charakterologiczną,
ono często jest faktem
i jakby
wydaje mi się,
że ta folwarszność
to często jest kwestia
takiego ustawienia
instytucji,
które ją paraliżuje,
koniec końców,
że to nawet nie jest
o emocjach
i o tym,
kto, gdzie, jak robi
i o nadużyciach,
tylko to jest też o tym,
że w sytuacji,
w której pojawia się
jakikolwiek kryzys
czy jakakolwiek,
jakiekolwiek napięcie,
instytucja nie jest w stanie
na niego zareagować.
Kryzys w postaci,
to nie musi być
kryzys w postaci pandemii,
to może być kryzys w postaci
osoby,
która jest nagle chora
przez trzy miesiące,
która jest w kryzysie psychicznym,
to może być historia
związana z tym,
że nagle mamy
przetasowanie pieniężne,
to są te momenty,
w których instytucja
musi się przegrupować,
zmienić model działania
na zwinny
i nikt nie jest w stanie
tego zrobić
tak naprawdę.
Więc pomysł na to,
żeby się przyglądać
kulturze folwarku,
to znaczy jeszcze raz
przyglądać się tej kulturze
na różnych poziomach
pewnych bezsilności
czy pewnych betonów,
w której jesteśmy wtłoczeni,
to nie jest tylko
estetyczna fanaberia,
przynajmniej w instytucjach kultury,
ale konieczność
i oczywiście możemy mówić
o odporności instytucji,
odporności zespołów.
Pamiętajmy o tym,
że różnica między
sustainability
a resilience,
czyli między tą ciągłością
a odpornością
jest taka,
że kiedy projektujemy
odporność,
to zakładamy,
że będą kryzysy,
zakładamy,
że rzeczy pójdą źle
i że będą wpadki
i że będą czkawki
i w taki sposób
modelujemy nasze działanie.
Nie da się zaprojektować
odporności instytucji,
która jest
w folwacznej strukturze
i właśnie dlatego
to jest coś więcej
niż tylko estetyka,
tak mi się wydaje.
Właśnie na to liczyłam, Wojciech.
To ja jako miłośnik
złożonych systemów,
to tak sobie pomyślę,
że da się moim zdaniem
połączyć wszystkie te wypowiedzi,
bo rzeczywiście
to pytanie,
skąd się ten kod
folwarku wziął,
on się wziął po prostu
z jakichś tam
oparów historii.
Bardziej chyba
ciekawe pytanie jest,
dlaczego się tak długo
utrzymuje.
Biorąc pod uwagę
to, co powiedziałeś,
że on jest
totalnie antyrozwojowy,
więc niejaka siła
go tam zatrzymuje.
Jak pomyślimy o folwarku
jako w znaczeniu takim,
w znaczeniu
czysto historycznym,
społecznym,
no to była to
specyficzna relacja
własności,
co mi się wydaje
tutaj bardzo ważne,
i władzy,
tylko, że ona
właśnie pozbawiona
tego,
tego dodatku
odpowiedzialności,
władzę zmieniła
na hierarchię,
a własność
na podporządkowanie.
Tak, tak kojarzymy.
Nawet później,
kiedy,
kiedy procesy historyczne
od tego folwarku
pańszczyźnianego
się oderwały,
to szybko,
pomyślmy sobie,
że taki proces rugowania
też zaczął
odbierać własność
i krótko mówiąc,
chwilę później
wylądowaliśmy
w folwarku
jakby feudalnym.
Wobec tego
ciekawe jest to,
dlaczego tak długo...
Gorzej,
także w kapitalistycznym.
Znaczy,
tak, tak,
przepraszam,
w kapitalistycznym,
dokładnie,
dokładnie.
I to jest ciekawe.
Przecież nawet jak rozmawiamy
o tych wszystkich
nowych modelach,
ja specjalnie zrobiłem
sobie taki wyciąg,
powiedzmy,
z literatury,
oczywiście
we współczesnej literaturze
dotyczącej zarządzania
tego takiego nowoczesnego,
to koncepcje dotyczące,
te, które nas interesują,
rozdzielania,
rozpraszania władzy,
sprawczości,
pojawiają się już,
powiedzmy tak wyraźnie
w latach osiemdziesiątych,
ale pamiętajmy,
że to jest też czas,
kiedy moim zdaniem
dochodzi do takiego
nowożytnego rugowania,
to znaczy pojawiają się
takie osoby jak,
ja wiem,
że na nim się wszystko
teraz wylądowało,
na Jacku Welchu,
który w latach tam
chyba osiemdziesiątych
przejmuje
prezesurę
General Electrics
i jednak z firmy,
która była takim,
po prostu promieniowała
na całą kulturę zarządzania
nowymi pomysłami
bardzo rozwojowymi,
nagle pojawia się
ten dominujący
jeszcze do niedawna
model fiskalizacji,
kapitalizacji,
krótkoterminowych zysków,
który w ogóle
przestaje tą władzę
czy własność dystrybuować
i Jack Welch szkolił
w zupełnie czymś innym
niż w tym,
żeby rozmawiać
z pracownikami.
Dopiero,
i teraz powiem,
że jeśli spojrzymy
na raporty na przykład,
które powiedzmy
wielkie firmy doradcze,
badania,
które się pojawiają,
to tak naprawdę
dopiero w okolicy,
nie wiem,
10 lat temu
pojawiają się
takie wyraźne nawiązania,
aż tutaj po prostu
zacytuję,
bo sam byłem tym zaskoczony,
że powiedzmy
dopiero w 2015 roku
pojawia nam się
w bardzo jakby
takich
powtarzanych
i cytowanych raportach,
na przykład przywództwo,
co naprawdę się liczy,
czy dlaczego
najlepsi menedżerowie
zdarzają się tak rzadko,
pojawiają się nam
po raz pierwszy
takie pojęcia,
jak poszukiwanie
różnych perspektyw,
wspieranie innych,
umiejętność
zaangażowania
każdego pracownika
atrakcyjnym
przedstawieniem wizji
i misji,
czy budowanie relacji,
które tworzą zaufanie.
Jak patrzymy
na to,
co się działo wcześniej,
to pomyślcie Państwo,
to jest 10 lat temu,
to mamy w zasadzie
tylko wskazania na efektywność,
nawet nie produktywność,
tylko optymalizację kosztów,
krótkoterminowe zyski.
Wobec tego
pytanie,
dlaczego
tak długo to trwało,
no bo widocznie
bardzo ciężko
coś zmieniać,
ale rzeczywiście
ciekawsze jest pytanie,
dlaczego to trwa w kulturze.
Moim zdaniem,
jak popatrzymy
na te historyczne procesy,
to specyficzne,
i tu jest wyjątkowo
polskie,
jest myślę,
że przekleństwo,
że jesteśmy tak unormowani
przez romantyczną,
a nie pozytywistyczną
po prostu kulturę
i gdzieś tam utknęliśmy,
uwielbiamy,
po prostu jesteśmy
zakochani w klęskach
i katastrofach,
no umówmy się,
zbyt rozwojowe
to nie jest
i jeśli połączymy
to z takim,
że instytucje kultury,
no przecież w samej tej nazwie,
nie,
mamy paradygmat
instytucjonalizmu,
czyli gdzieś nasza uwaga
ucieka do tego,
że jest to jakaś struktura,
która coś chroni,
okej,
chroni bardzo dobrze,
no ale po raz kolejny
powtórzę,
rozwojowa nie jest,
trudno jej się wyrwać
w poszukiwaniu
nowych rozwiązań.
Jeśli do tego dołożymy
skrajny niedostatek
zasobów,
no to znowu
cofamy się do istoty
folwarku,
w którym na tym
polega podporządkowanie,
że wszystkiego jest bardzo mało
i oczywiście jest tak,
że zagubieni są w tym wszyscy.
No i po prostu jeszcze
do tego wszystkiego
to też jest prawda,
ranga polityczna
tego co dzieje się
w folwarczności
w tym sektorze
jest umówmy się żadna.
Rozumiem,
że tutaj na początku
tego kongresu
pojawiło się takie przekonanie,
że polityką można
wygrywać wybory,
no ale słusznie ktoś powiedział
wybory może w Warszawie,
wybory może w Krakowie,
raczej nigdzie indziej
i tak naprawdę
nawet obserwując
ostatnie takie
widowiskowe wydarzenia,
to tak naprawdę
one awansują
na chwilę
właśnie poprzez
pewnego rodzaju
takie oburzenie
czy sprzeciw polityczne,
prawda,
to nadal nie jest rozmowa
o rozwiązaniach systemowych,
jak mówimy o nadużyciach,
chwilę to
nasycimy się,
tak bym powiedział,
rozwiązaniem tego problemu
i to za chwilę opadnie.
Dlatego temu folwarkowi
moim zdaniem
tak dobrze,
szczególnie w tym
instytucjonalnym sektorze.
Czy ja mogę jeszcze jedną rzecz
w kontekście,
bo nad folwarkiem
w orkiestrze
się zastanawiałam,
bo z orkiestry
przechodzę tutaj
i wydaje mi się,
że wbrew pozorom
to też duże znaczenie,
orkiestra,
wiadomo,
jest dyrygant,
który
zdecydowanie
odpowiada za wszystko,
tutaj nie ma udziału,
wiadomo,
każdy się przygotowuje
jak najlepiej,
ale jednak
dyrygant decyduje
o interpretacji utworu,
kiedy zaczynamy,
kiedy kończymy,
tutaj nie ma
współudziału.
Ja też do swojego doświadczenia
wczesnomuzycznego
pamiętam,
że dyrygant potrafi
też w jakimś sensie
i wiem,
że to się dzieje
już coraz rzadziej,
ale tak wywołuje publicznie
do odegrania
partii solo,
bo wie,
że ktoś dobrze nie gra,
więc to jest też
w jakimś sensie
ośmieszanie,
bo przecież można
spokojnie po próbie
podejść i powiedzieć
proszę pana,
ale pan jednak
nie doćwiczył
i proszę na następny raz już
i to jest absolutnie
funkcjonowało,
a i w NOSPRZE,
dawnym WOSPRZE
i we wszystkich innych
orkiestrach
zwykle dyrygent
był też dyrektorem.
Także to się przynosiło
bardzo łatwo
po prostu na zarządzanie
później również
tymi pionami administracyjnymi.
I ja to czuję,
bo zdecydowanie
silniej odczuwam też
po wdrażaniu
pewnych zmian,
ale też po rozwoju
instytucji,
że zmiany takiej
właśnie mentalności
nazwijmy to,
znacznie łatwiej się
wprowadza w administracyjnym
pionie,
niż tym orkiestrowym,
bo wydaje mi się,
że jest ta siła jednak
właśnie pozycji
dyrygenta,
który rządzi.
Ja muszę bardzo szybko
o tym dyrygencie,
bo Wojtek mówił o,
Wojtek mówił o
paradygmacie romantycznym
i o Chrystusie narodów
i o naszym
mesjanizmie,
a ty mówisz o dyrygencie,
a ja chciałabym to
przetłumaczyć
na samotność
bizantyjskiej,
systemową samotność
bizantyjskiej pozycji dyrektora,
czy osoby dyrektorskiej
w instytucjach,
która wiąże się z tym,
w jaki sposób
są organizowane,
dobrze, że KPO się nie udało,
ale chociaż o Bizancjum
troszeczkę jest heheszek,
to dobrze,
zawsze coś,
która wiąże się
z tym,
w jaki sposób
systemowo są organizowane
konkursy na dyrektorów,
przepraszam bardzo,
to znaczy
ten pomysł na to,
że kupujemy,
czy oceniamy
pewną wizję dyrektora
i potem ten dyrektor
się pojawia
i wyciąga do swojej
batutę
z tego swojego plecaka,
czasami buławę,
czasami batutę,
czasami jakieś inne rzeczy
i po pierwsze
performuje,
to znaczy uważa,
że powinien,
znaczy musi
tę wizję spełnić,
bo z tego jest rozliczany,
ale po drugie
często wchodzi
w taki eksperyment
zimbardo,
w którym wierzy
nagle,
że ta władza,
która jest
i ta batuta,
która się
napatoczyła
do ręki,
że ona jest prawdziwa
i ta,
jakby ta samotność
realizowania tej wizji
z zespołem
lub przy okazji zespołu
lub naprzeciw zespołowi,
to jest także
ten folwarty element,
który oczywiście
nie pomaga,
tak?
Czasami jest gorzej,
czasami dyrektor
nie jest od razu
tym potworem,
który chce kogoś
walić brzozową witką.
Mieliśmy taki pomysł,
w jaki sposób
Ania powinna nam
dawać znać,
że mówimy za długo
i stwierdziliśmy,
że skoro mówimy
o folwarku,
to powinna po prostu
wyciągać
i próbować nas
zdzielić
witką brzozową.
Na razie jej nie użyłam.
No właśnie,
rozumiem,
usłyszałam,
usłyszałam,
już kończę.
Ale to nie zawsze
musi być,
chciałabym znowu
pokazać te ramy
systemu,
które często
są trudne
i które,
a które czasami
łatwo zmienić.
To znaczy,
gdyby wyobrazić sobie
ćwiczenie intelektualne,
w którym stajemy
do konkursu
na dyrektora
i nasze zadanie
polega na tym,
że mamy zrobić,
nie wiem,
diagnozę tego,
co,
dostajemy dostęp
do informacji
o tym,
czym była instytucja
przez ostatnie
trzy miesiące,
może jakiś rodzaj,
powiedzmy,
nie wiem,
takich samych informacji,
każda osoba,
która staje do konkursu,
rozmowa z zespołem
i nawet już nie chodzi
o rzeczywistość,
to znaczy nie chodzi o to,
że trzeba rzeczywiście
będzie wszystko zrealizować,
ale chodzi o pewien sposób
myślenia,
który jest oceniany
w procedurze konkursowej
na dyrektora.
Czyli oto są informacje,
które mam,
tak bym do tego podeszła,
to bym zrobiła,
tego bym zapytała,
a wydaje mi się,
że to jest potencja,
na którym mogłabym budować.
Gdyby można sobie,
już tak,
gdyby można sobie wyobrazić
takie ćwiczenie intelektualne
i to bycie częścią
procedury wyboru dyrektorów,
a nie informacja,
w jaką masz wizję
najbliższe siedem lat,
proszę,
jaką masz wizję?
No jaką masz wizję?
A potem jeszcze co gorsza,
rozliczanie z tej wizji,
która bardzo szybko okazuje się
na przykład nieadekwatna,
albo adekwatna tylko troszkę,
albo nierealna na przykład,
to może coś by nam to,
jakby pyknęło
na takim bardzo wysokim C.
Ja będę mówiła
w rekomendacjach
o bardzo konkretnych
mikro rozwiązaniach,
ale chciałabym uderzyć w ten ton,
bo oczywiście Wojtek
mnie zainspirował,
gdyż on zawsze mnie inspiruje,
żebyśmy spojrzeli,
żebyśmy nie uciekali
tylko do myślenia o tym,
że folwark jest o tym,
że dyrektorka teatru X
jest kapryśna.
Wiem, że łatwo
i wiem, że jest kapryśna,
ale to nam nie pomoże
w myśleniu o tym systemie
i w myśleniu o szukaniu modeli,
wydolności systemów
instytucji kultury.
Okej, myślę, że wy...
Znaczy, brawo.
Przy okazji tego,
co mówiłaś,
tylko przyszłem do głowy,
jeżeli mam wizję,
że to jest to jakieś my,
które ma ocenić
albo wizję kandydatki,
kandydata, dyrektora,
albo jakieś jego jedne kryteria,
to pytanie,
skąd pochodzimy ci my,
którzy mamy go przyjąć?
Ci my pochodzą z tego status quo,
które jest,
i jego wizja,
czy jego pomysł,
jego temperament
może naruszać status quo
i możemy nieświadomie...
Ja tutaj jestem ograniczony
różnymi aspektami etycznymi,
estetycznymi,
ale byłem świadkiem
i brałem w tym udział,
kiedy pretendowała
do stanowiska dyrektora teatru
osoba, której ja pomagałem
w przygotowaniu koncepcji
naprawdę przyjmującej folważność
po to, żeby ją przekraczać.
Żeby to przyjąć,
ale potem, żebyśmy to my ją mieli,
a ona nie miała nas.
Żeby budować tego stopniowo
z szacunkiem dla ludzi,
z szacunkiem dla historii,
teraźniejszości i przyszłości,
jakby nowe paradigmaty,
nowa rzeczywistość,
która już nie tylko będzie estetyczna,
ale też agile'owa.
Natomiast grono,
ponieśliśmy klęskę,
bo ja ją pomagałem,
bo ona była też absolwentką
naszej akademii sprzed lat,
bo grono,
które oceniało te projekty,
nie uznało tej oferty
jako atrakcyjną,
a moja hipoteza psychoanalityczna
była, może niesłuszna interpretacja,
że jej koncepcja zagrażała
status quo.
No i teraz,
jak to zrobić?
Kim ma być ci my,
którzy przyjmują
tą wizję,
czy tą osobę?
Tak, tak, to w ogóle
to słowo status quo
wydaje mi się
to znowu kluczowe,
bo klincz folwarczny
myślę, że polega na tym,
właśnie o czym tutaj rozmawiamy,
że to jest z jednej strony
utknięcie w jakiejś
autorytarnej pozycji władzy,
ale dokładnie
z drugiej strony
musi być
do tego klinczu
jakiś syndrom
systemowej bezradności,
tak,
czyli braku sprawczości.
Bez tego to nie zadziała.
I teraz,
jakby mówię,
że najdziwniejsze jest to,
że ten system,
tak jak o nim tutaj
oczywiście rozmawiamy,
to jest pewnie
duża jednak generalizacja,
że on jest tak
antyrozwojowy,
ale pewnie jego
antyrozwojowość
polega na tym,
że wszędzie tam,
gdzie występuje
naprężenie,
a nie rozmawiamy o tym,
nie tłumaczymy,
że pozytywistycznie
na zmiany
trzeba zaczekać,
mówię, mamy,
jesteśmy przyzwyczajeni,
że katastrofa może
nastąpić jutro
i lepiej ją zrobić
w dobrym stylu,
żeby wszystko
tak super wyglądało.
Trudno nam zaczekać,
dyrektorzy też nie mają
instrukcji od organizatorów
i otoczenia,
że macie czas,
słuchajcie,
w Premier League
trenerem się tłumaczy,
że mają czas,
tak?
Nie tak,
że dwie przegrane
w polskiej lidze
to już wygląda inaczej,
będą się od razu
liczyć z dymisją,
więc bez zmiany
jakby tego podejścia
będziemy cały czas
właśnie wracać
do status quo.
Wszędzie tam,
gdzie zaczynają się problemy,
natychmiast zaczyna się
zaciskanie
i zamiast pozycji rozwojowej
dokładnie cofamy się
do tego od momentu,
którego zaczynamy.
Okej,
to ja używam
witki teraz
i myślę,
że większość osób
tutaj też przyszła
z takim oczekiwaniem,
że jednak skupimy się
na jakichś
praktycznych przykładach,
więc wystarczy,
pobyliśmy sobie trochę
w tym folwarku
i w tej metaforze.
I chciałam teraz
zaprosić
do drugiej części,
dzięki Wojciech
i też zacząć
od tego,
że uczestniczyłam
podczas tego kongresu
w kilku bardzo ciekawych
debatach
i jakieś to dla mnie
było bardzo poruszające
taka perspektywa
niewielkich,
małych,
gminnych
ośrodków kultury,
małych bibliotek
i takiego
przebijającego
poczucia
bezradności
niektórych osób,
które się
wypowiadały,
bezradności
również wobec
przemocy,
której doświadczają,
a na którą
naprawdę
nie mają
wpływu.
Mają poczucie,
że są
po prostu
bezradni
wobec
tej przemocy,
ponieważ na przykład
osobą
dyrektorską
jest osoba
mianowana,
namaszczona
przez burmistrza
i jakakolwiek forma
sprzeciwu
po prostu
nie przenosi
żadnego rezultatu.
No i chciałabym,
zapraszając Was teraz
do
dzielenia się
przykładami,
jak pracować
nad kulturą
odpowiedzialności,
jak właśnie
zmienić,
zmieniać
powoli,
systemowo,
w trudzie,
w cierpliwości
ten nasz
wewnętrzny
folwark,
który mamy,
żebyśmy,
żebyście się też
skupiali właśnie
na tych
małych
ośrodkach,
tak,
co oni mogą
zrobić,
nie tylko te duże
teatry,
filharmonie,
narodowe
centra,
kultury,
ale żeby tą
perspektywą też
objąć właśnie
takie małe
instytucje,
czyli co robić,
jak żyć,
a konkretne
przykłady
też dobrych
wdrożeń.
Może,
skoro moja tu rola,
że przynoszę
tak zwane
benchmarki z biznesu,
żeby potem zobaczyć,
jak się aplikują,
to chcę powiedzieć
o przykładzie,
to zaczęło się w Polsce
działać na całą Europę,
to tu nie są
tajemnice już żadne
biznesowe,
służbowe.
Jest firma
Tefal,
która należy
do grupy
SEB,
to są
sklepy,
markety
ze sprzętem
naszego
codziennego
życia,
codziennego
użytku.
Mieli bardzo dobre wyniki,
ale z badań
satysfakcji
i oddania
pracowników
wynikało,
że jest średnio.
I to
tu jednak
jest element,
moim zdaniem,
konieczny czynnik.
Oświecony prezes
polski,
dyrektor generalny
tej organizacji
uznał,
że nie wystarczy mu to,
że ma dobre wyniki,
że odrabia lekcje
korporacyjne
wobec centrali,
bo te wyniki
zadowolenia,
oddania kadry
mu nie odpowiadały.
I zebrał
ośmiu,
chyba,
czy dwunastu
kierowników,
kilku sklepów
i kilku działów,
przeduskutował to z nimi,
zrobili burzę mózgów
i zdecydowali się,
że podzielą
odpowiedzialność,
ale też po części,
też część władzy,
pomiędzy działy sklepów
i pomiędzy sklepy,
żeby więcej odpowiedzialności
było wśród tych,
którzy mają bezpośredni
kontakt z klientem
i z dostawcą,
bo oni widzą,
co jest realne,
widzą, co jest potrzebne,
widzą, co działa,
co nie działa.
I oni,
to jest słowo klucz,
profesor Krzysztof Obój
też to zorganizował,
oni zgranularyzowali
organizację,
która miała korporacyjną
strukturę,
nawet częściowo elastyczną
i tam przepływały
różne informacje z działami,
ale oni ją zgranularyzowali,
podzielili ją
na szereg
takich jakby
wewnętrznych mikrofirm,
które miały
swoje kawałki odpowiedzialności
za wspólny budżet,
to były może nawet
małe folwarki,
ale mikrofolwarki,
które były
w zdemokracizowanej,
zgranularyzowanej
takiej sieci
i nagle się okazało,
że oni potrzebowali
dwa i pół roku
cierpliwie,
żeby to działało,
nawet pani,
która odpowiadała
za recepcję,
miała tam swój folwark
i ona decydowała,
co tam wisi,
jakie obrazki,
czy są kwiaty,
czy nie
i tak dalej.
Uzyskali
250%
rezultatów
sprzed dwóch lat
po takim
zgranularyzowaniu się
i wtedy
ich centrala
na świecie
chyba bardzo
zaniepokojona
naruszenie
status quo
postanowiła
awansować
tego dyrektora
z Polski
tam do siebie,
pewnie
z nadzieją,
że tutaj
go zabiorą,
więc tu się
uspokoią,
a on tam wsiąknie.
A on
doprowadził do tego,
że w tej chwili
ta organizacja
granularyzuje się
na poziomie
całej Europy,
ale jednak
ten czynnik
jednego
oświaconego lidera
tu był potrzebny
i odważnego,
może jakiejś
zbiegokoliczności,
ale potem okazało się,
że ludzie są
na to gotowi.
I ja myślę,
że ta granularyzacja
może też dotyczyć
państwa,
a być może
jest to z drugiej strony.
Być może
ty jesteś
w jednej granulce,
jesteś w jednej bibliotece,
jesteś w jednym
małym klubie,
w jednym miejscu,
gdzie jest was
czworo,
siedmioro,
dziewięcioro.
Na razie
jesteś tą granulką.
Możemy pomyśleć,
jak nie czekając
na to,
aż świat się zmieni.
Doprowadzić do tego,
żeby zapytać,
ile jest tej folowarczności
w nas,
w naszej czwórce,
w naszej siódemce.
I przyznać,
że mamy
trochę skłonności do tego
i wtedy jak zrobić,
żebyśmy to,
my mieli tę folowarczność,
lecz ona nie miała nas.
I w ten sposób
takie mikropraktyki,
dobre praktyki
mogą potem
niektóre nadawać się
do skali.
To jest moim zdaniem
jakaś droga.
Mikrokorekty,
które mogą przynosić
makroefekty.
Dziękuję bardzo.
Ja też,
żeby ułatwić tą część,
nie wiem,
czy to się uda
technicznie.
W razie czego
Państwa od techniki
proszę o pomoc.
Chyba się nie uda.
A, udało się?
Tak, nie wiem,
na ile to jest czytelne.
Przygotowałam,
Wojciech,
czy ty to widzisz?
No właśnie.
Słucham.
Słabo widać.
Tak,
czy jak my rozumiemy
tą kulturę,
kulturę od,
o, dziękuję bardzo.
Teraz jest dużo lepiej.
Kultura odpowiedzialności.
To jest taka kultura,
w której ludzie są
wewnętrznie zmotywowani
do tego,
aby ich działania
przynosiły rezultaty
i jakieś wyniki,
prawda,
w sektorze kultury.
Pytanie o to,
co ma być tym rezultatem
i wynikiem
i czy w ogóle
to się definiuje.
To kultura,
w której ludzie
nie potrzebują
zewnętrznych sił,
w tym siły
w postaci
popychającego szefa,
aby być odpowiedzialnymi
i aby dążyć
do realizacji
swoich zadań
i celów,
ale też wychodzić
poza ramę,
prawda,
nie tylko
z perspektywy własnej,
ale również
z perspektywy
celów
instytucji,
dla której pracują.
Brzmi trochę
górnolotnie,
ale jak rozumiem
budowanie,
to,
to co Zofia,
ty powiedziałaś,
prawda,
ten taki cierpliwy
proces,
który w którymś momencie
się zaczyna,
budowania takiej kultury
jest odpowiedzią właśnie
na ten nasz
stary system,
prawda,
folwarczyny.
No i teraz pytanie,
jak wy to robicie?
Wiem, że
Zofia
w Nosprze
przynajmniej jeden przykład
jest,
jeżeli mogłabyś się podzielić
właśnie takiego wspólnego
budowania
rozwiązania
z orkiestrą.
Tak, to zresztą
rozwiązanie,
w którym Anno też
uczestniczyłaś,
czyli
system wynagradzania
orkiestry.
To jest
dosyć trudna działka,
w różnych instytucjach
różnie to funkcjonuje,
ale
już od jakiegoś czasu
było widać,
że tak jak jest,
jest nie do końca
być może dobrze
i
do tego,
żeby wypracować
zmianę,
mając jakieś inspiracje,
zaprosiliśmy rzeczywiście
no oczywistym jest,
że związki zawodowe
po to, żeby później było też
łatwiej akceptować
wspólnie te zmiany,
ale przedstawicieli
bardzo różnych
z całego obszaru
orkiestry
zaprosiliśmy,
na tym nam bardzo zależało,
żeby były też osoby,
które dopiero co weszły
do orkiestry,
więc widzą,
jak to funkcjonuje,
co im,
jakby jeszcze,
jeszcze najbardziej są,
mają świeże spojrzenie.
Osoby, które od dawna
pracują, kobiety,
bo akurat u nas jest tak,
że w związkach zawodowych
zdecydowanie
aktywniejsi są mężczyźni,
więc zaprosiliśmy też,
żeby też ta perspektywa
była różna
i proces ten nie był łatwy,
muszę powiedzieć,
samo,
bo niektórzy się czuli
wręcz niewygodnie,
żeby rozmawiać,
żeby odrozmawiać się też
z dyrekcją,
która uczestniczyła
w tych,
w tych rozmowach,
w tych pracach.
Też oczywiście,
wiadomo,
trzeba było się zbierać,
dwa lata nad tym pracowaliśmy,
ze wzlotami,
upadkami,
trudami,
wywalaniem wszystkiego,
niemalże.
I udało nam się,
mamy podpisany dokument,
z którego wynika,
na jakie zasady się zgodziliśmy,
teraz czekamy na dofinansowanie jeszcze tego,
bo wymaga to dofinansowania,
ale jesteśmy już w bardzo zaawansowanych rozmowach,
więc mam nadzieję,
że od przyszłego roku
nam się to uda wdrożyć.
Ale rzeczywiście samo obserwowanie tego,
że to nie jest naturalne,
to znaczy, że też,
że właśnie była pewna bariera,
tak,
czy mój głos się liczy,
niektórzy z kolei bardzo chcieli,
i jakby byli bardzo aktywni,
ale też nauka rozmowy,
że jeżeli współpracujemy
i chcemy coś wypracować razem,
no to nie tylko mój głos się liczy,
ale każdego,
mimo, że mi się nie podoba ten głos,
albo mimo, że jest to głos koncertmistrza,
który jest jedną osobą,
ale jest bardzo ważną osobą,
więc może,
mimo, że on nie ma jeden głos na 120 innych,
to ten głos też musi być wysłyszany.
Także to była bardzo ciekawa,
żmudna,
trudna,
ale owocna praca, mam wrażenie.
Myślę, że chciałam jeszcze to trochę tak uwypuklić,
bo to może się wydawać,
prawda, że to jest tak długo,
jak można przez dwa lata pracować
nad systemem wynagradzania,
prawda,
to jest za długo,
ale myślę, że to sam fakt,
że ci ludzie do tego podeszli,
najpierw musieli sobie poradzić też ze swoim lękiem,
potem odpowiadać na trudne pytania
na temat tego,
jak zdefiniować w ogóle zakres odpowiedzialności,
na przykład lidera grupy.
Wiecie, to jest trochę taki język,
którym oni wcześniej się w ogóle nie posługiwali,
prawda, i nagle się okazało,
że liderzy poszczególnych grup
mają całkiem inną koncepcję na to,
co jest w zakresie odpowiedzialności lidera grupy,
prawda,
czyli to dochodzenie do kompromisu
i taka wspólna praca,
gdzie na końcu,
co jest istotne,
to nie jest tak,
że przyszedł dyrektor,
czy dyrektorka,
czy ktoś i powiedział,
a teraz ja rozsądzę
i powiem wam,
jak jest naprawdę,
tylko oni po prostu
musieli w tym procesie
dojść do takiego punktu,
kiedy przedstawili wspólnie
swoją pracę jako,
i powiedzieli,
skończyliśmy.
To jest to, co uważamy.
Mam nadzieję, prawda?
Tak.
I tak samo właśnie potem dyskusja
na temat tego,
no dobrze,
jeżeli mają być dodatki,
prawda,
finansowe,
zapełnienie funkcji lidera grupy,
czy koncert mistrza,
to tak naprawdę,
za co my chcemy zapłacić?
Co ten koncert mistrz robi więcej
od muzyka tutti,
że chcemy za to zapłacić ten dodatek?
To są bardzo trudne rozmowy,
bo to są też takie rozmowy,
kiedy trochę trzeba sobie poradzić,
prawda,
ze swoim ego,
no bo taka pierwsza odpowiedź,
to jest,
no przecież to jest oczywiste,
no jak jestem koncert mistrzem,
no to po prostu powinienem
zarabiać więcej.
Więc tak,
kiedy mówimy o,
a pieniądzach,
b odpowiedzialności,
no to uruchamiają się silne emocje,
prawda,
więc to,
co ten zespół zrobił
i na co też trochę jakby dyrekcja zaryzykowała,
że to można zrobić,
to tak naprawdę dla nich był najlepszy trening
też rozwiązywania konfliktów,
dochodzenia do kompromisów,
a na końcu,
znaczy końca jeszcze,
prawda,
nie ma,
ale...
Uzgodnienia mamy rzeczywiście,
teraz mam nadzieję,
że wszystko dobrze policzyliśmy,
że te uzgodnienia się zrealizują,
ale tak,
rzeczywiście to było
ta,
ta,
w sumie tutaj też widzę
właśnie bardzo duże znaczenie
współodpowiedzialności,
tak,
znaczy takie rozumienie,
okej,
to muzyk tutti,
który teoretycznie nie ma żadnych partii solowych,
ale gra często więcej,
tak,
bez niego też nie ma tej orkiestry
i bardzo dużo było takich dyskusji
na temat roli każdej osoby
w orkiestrze,
znaczenia,
w ogóle też dało się wysłyszeć,
dla niektórych orkiestra jest naprawdę
czymś super ważnym
i oni czują i jakby dają swój wkład,
a dla innych
to jest po prostu praca,
chcę przyjść i wyjść
i to też bardzo się uwidaczniało
w tych rozmowach,
bardzo to było ciekawe,
ale bardzo zarażające też
te osoby,
które widać było,
że no właśnie dają z siebie tą
i czują się odpowiedzialni za to,
że to jak to stworzymy
będzie miało wpływ nie tylko na mnie,
bo pracowały tam osoby też,
które odchodzą wkrótce na emeryturę,
to będzie miało wpływ później na to,
jak ta orkiestra będzie funkcjonowała
dalej przez lata,
więc takie branie odpowiedzialności
nawet nie tylko za to,
co jest moje,
co jest innych zespołów,
ale instytucji w przyszłości
i to było bardzo poruszające też.
Ja bym chciała zrobić stopklatkę szybko,
ponieważ czasami dobrze jest
spojrzeć na to,
jaki jest ten moment,
który jest transferowalny
do naszych instytucji.
Dałaś nam zadanie,
że ma być o powiatowych bibliotekach,
to ja teraz pójdę
do powiatowej biblioteki
po koncert mistrza twojego
i powiem coś,
co jest częściowo doświadczeniem
Warszawskiego Obserwatorium Kultury
jako zespołu,
a częściowo Warszawskiego Obserwatorium Kultury
jako instytucji przyglądającej się
innym instytucjom kultury.
I to jest,
właściwie to jest opowiedź o orkiestrze,
w tym sensie,
że nawet jeśli nam dobrze idzie
myślenie o tym,
że trzeba zrobić warsztaty
dla zespołu,
to często,
i to jest chyba najtrudniejsze,
często zapominamy,
co to jest ten zespół,
albo często ustalamy,
że jeżeli będziemy robić
warsztat programowy,
albo warsztat,
nie wiem,
o kodeksie etyki,
albo warsztat o ewaluacji działań,
no to zróbmy go najpierw
dla zespołu programowego,
prawda,
tutaj pracownicy merytorycznie ustalą,
księgowy jest zajęty,
powinien siedzieć w Excelu,
a jak nie jest zajęty,
to coś jest z nim nie tak,
bo przecież powinien siedzieć w Excelu,
pani co otwiera,
to lepiej,
no coś musi otwierać,
przecież nie możemy
zamknąć instytucji,
no więc my tutaj sobie
zrobimy warsztacik,
prawda,
ale administracja to niech
sobie dalej funkcjonuje.
I to jest trochę odpowiedź
do tej orkiestrze,
to znaczy myśmy się zdecydowali,
bo mamy taki luksus,
bo jesteśmy małą instytucją,
i to jest czasem luksus,
czasem jest to wyzwanie,
ale czasem jest to luksus,
że inwestujemy czas
w warsztaty,
czy w jakieś posiedzenia zespołu,
pilnując tego,
żeby obecnie byli wszyscy.
I to jest niełatwe,
nie tylko dlatego,
że, nie wiem,
czasami trzeba zamknąć drzwi,
albo nie odbierać telefonu
przez dwie godziny,
ale to jest także niełatwe,
dlatego, że my operujemy
innymi językami na co dzień
i że język warsztatozy
może być tak samo nieskuteczny,
jak język folwacznego
zarządzania zarządzeniami,
ponieważ nie wszyscy rozumiemy
te określenia, tak?
Nasz pan akustyk,
jak musiał wstać
i zamachać rękami,
zamknąć oczy,
wyobrazić sobie,
że jest słoniem
i stanąć na jednej nodze,
bo taka była rundka otwierająca,
prowadzona przez,
nie powiem jaką firmę,
która przyszła do nas
na pierwsze warsztaty.
Jak się domyślacie,
troszkę dostał palpitacji serca,
pierwszym razem trochę przywrócił okiem,
ale był tam, został.
Został może,
nie wiadomo,
czy wyobraził sobie,
że jest słoniem,
nie pytałam go,
znamy się mało,
ale trzeciego razu,
piątego razu,
siódmego razu takiego warsztatu,
coś tam sobie wyobraził,
a jeśli sobie nie wyobraził,
to przynajmniej uznał,
że to jest część
tej naszej kultury
i że on już teraz wie,
o co chodzi z tymi słoniami,
tak,
i że to jest jakiś,
że to może być jakiś punkt odniesienia,
to znaczy,
że język warsztatowy,
że język takiej,
a nie innej pracy
i takiego,
a nie innego sposobu pracy
jest dla wszystkich jasny
i że wszyscy go trochę współposiadają.
Wracamy do tego,
o czym mówi Wojtek,
co jest w ogóle naszym konikiem
i na szczęście,
na szczęście
nie musieliście Państwo słuchać
tych godzin,
które mamy czasami w szczebiocie
na temat tego,
co to znaczy własność
czy współwłasność różnych procesów.
Ta współwłasność tworzy się
na przykład na poziomie tego,
że spotykamy się z całym zespołem
i że się z nim spotykamy tam,
gdzie on jest,
a niekoniecznie tam,
gdzie chcielibyśmy,
żeby on był.
i trochę jest tak,
że ja trochę pozbieram te słowa,
które nam się tutaj rozsypują,
a które są ważne.
Jest wśród tych słów odwaga,
jest wśród tych słów cierpliwość,
jest wśród tych słów rozumienie,
co kto mówi
i słuchanie też tego,
co kto mówi
i też założenie,
że to wcale nie oznacza,
że wszyscy będziemy po prostu
szczebiotać tym samym językiem nagle
i że wszyscy będziemy się trzymać za ręce
i śpiewać,
ponieważ jesteśmy w kulturach folwarcznych
w tym sensie,
w jakim one są strukturami pionowymi.
I ten pomysł,
w którym my te struktury posiadamy,
a nie te struktury posiadają nas,
to jest także pomysł na to,
że umawiamy się,
że nasza pani z szatni
też czasami wyobrazi sobie,
że jest słoniem
i że zaprowadzi nas to na przykład
do wypracowania świetnego tekstu etycznego,
z którego WOK jest bardzo dumny
i który dołączamy do każdej umowy
i który wydaje mi się,
który od czasu do czasu czytamy razem
i na to też przez dwie godziny umawiamy się,
że nie będziemy odbierać telefonów,
żebyśmy mogli cały czas sprawdzać,
czy on jeszcze nasz jest.
Czy wszyscy mamy,
czy dzielimy własność tego procesu?
Jeszcze chciałbym dorzucić,
bo zacząłem trochę od prowokacji.
Teraz chciałbym już bardzo poważnie powiedzieć,
że z psychologicznego punktu widzenia
ten proces, o którym pani opowiada,
to porządkowanie tych terminów,
jeżeli do nich się jeszcze doda terminy
partycypacja, identyfikacja.
Są doświadczenia zarówno na przykład
wdrażania przemian do firm
realizujących statykę błękitnego oceanu
albo właśnie linstraktors i tak dalej,
że jeżeli się wszystkich pracowników danego działu,
danego szczebla, którego to dotyczy,
w miarę możliwości,
jeżeli jest mniejsza firma wszystkich,
zapyta o opinię,
czyli to najpierw jest wewnętrzna konsultacja,
a potem ich reprezentantów,
a jeżeli można ich doprosić do współprojektowania,
to jest taki engagement, pierwsze E,
i potem możemy nie wykorzystać wszystkich ich opinii,
nie możemy, możemy nie wykorzystać wszystkiego,
co zaprojektują,
ale jeżeli jest drugie explanation,
wyjaśnienie, dlaczego z tego skorzystaliśmy,
a z tego nie,
w imię strategii, w imię kontekstu
i będzie wtedy trzecie engagement,
gdzie już expectations clarity,
gdzie ustalimy, co z tego wynika,
co delegujemy,
to dzieje się magiczny proces,
proces opisany na INSEAD
jako fair process.
Ludzie mają poczucie łączności,
identyfikacji, współwłasności,
tego ownership z projektem,
nawet jeżeli ich pomysły nie zostały wykorzystane,
przez sam fakt, że byli w tym procesie,
tylko to ma być fair process,
to znaczy to ma być autentyczne,
to ma nie być zrobione,
bo kiedyś opowiadałem o tym
na jakimś spotkaniu
i przyszedł do mnie uczestnik
i mówi, to niech mi pan da taką agencję,
co mi zrobi taki fair process,
a potem osobą, która zna
te wszystkie rozwiązania,
jest pani sprzątająca,
bo wszystkie zostały na flipchartzie
i nikt tego nie zabrał,
więc tu nie o to chodzi,
ale jeżeli ludzie naprawdę potrzebują szacunku,
który się przejawia w tym,
a potrzeba szacunku,
jest tutaj podstawa, kluczowa,
ja bym chciał na końcu sam powiedzieć,
że z perspektywy 15 lat
naszych doświadczeń,
że wszyscy bardzo, bardzo
potrzebujemy szacunku
i jeżeli znajdziemy takie rozwiązania,
które temu służą,
to bym powiedział,
zaczynam od kwestii estetycznych,
a kończę na kwestii szacunku.
Tak, dzięki.
Wojciech,
ja mam pytanie do ciebie,
czy ty chcesz jakoś ad vocem jeszcze?
Tak, znaczy nawiązanie do kilku,
właśnie zawsze, zawsze ad vocem,
przynajmniej tak mi się wydaje,
że...
No właśnie, nawiązując do tego,
tu padło słowo na przykład zespół,
nie, który to zespół,
to jest w ogóle bardzo ciekawe pytanie,
które my tam w naszej grupie
obserwatorium z kolei,
która nie jest warszawskim obserwatorium kultury,
często nad nim rozważamy,
bo...
Ale my się często obserwujemy nawzajem.
Co to znaczy w ogóle zespół, nie?
Tak, nie mamy teraz czasu,
żeby robić taki quiz,
a zaraz chciałbym jakąś nagrodę tutaj przywołać,
żeby ożywić,
bo już godzinę siedzimy,
ale to będzie co...
Quiz będzie polegał na czym innym,
że my definiujemy zespół
jako grupę ludzi,
którzy są sobie wzajemnie potrzebni
i dla nas to w ogóle zmienia filozofię pracy,
bo dopóki tego nie zrozumiemy,
no to jest problem.
Problem na przykład taki,
że jak tam się pojawia hasło
albo zmotywowany albo zaangażowany,
no to znowu pracując często z biznesem,
to ja mówię na przykład prezesom,
że jest bardzo prosty sposób,
żeby nie mieć wypalenia zawodowego w firmie.
Naprawdę, on jest bardzo prosty.
Wystarczy zatrudnić niezaangażowanych ludzi,
bo oni się nigdy nie wypalą.
Natomiast jeśli się chce mieć zaangażowanych,
no to natychmiast startujemy w konkursie
po prostu co trzeba zrobić,
żeby tą erozję zaangażowania powstrzymać.
I to jest taki pierwszy paradoks,
a drugie tam jeszcze była kwestia chyba odpowiedzialności.
To znowu język jest niebezpieczny,
nie wiem czy szczególnie polski czy inny też,
że mówiąc o odpowiedzialności,
znowu jakby zbadać pewnie o odczucia innych,
to wszyscy pomyślą o pociągnięciu do odpowiedzialności,
a nie o wyjściu do odpowiedzialności, nie?
Więc jakby pytanie jest takie, jak to zrobić?
I teraz wracając do tego,
co zostało tutaj powiedziane,
no chyba jeszcze póki co nie wymyślono
lepszego sposobu niż rozmowa,
tylko dopóki my będziemy rozmawiać
tylko i wyłącznie o zadaniach,
projektach, procesach,
a najczęściej w trybie jakby paniki,
pożaru i awaryjnego,
i awaryjnego rozwiązania różnych,
to naprawdę nie wejdziemy na poziom dyskusji.
Zdania, które ja uwielbiam,
to znaczy, żeby raz na jakiś czas
zrobić sobie przestrzeń do pytania,
no dobra, to poza tym zadaniem,
projektem i tak dalej,
to jak się nam ze sobą pracuje?
No bo to jest jakby pytanie pewnie kluczowe
w temacie, o którym my rozmawiamy
i to nie są zestandaryzowane badania,
ale trwają od lat.
Pytam na różnych warsztatach,
w różnych instytucjach,
no nikt się okazuje takiego pytania,
szczególnie regularnie sobie nie zadaje.
No to bez niego nie pójdziemy.
I tu już kończąc,
ale szybko zapowiadając ten quiz,
quiz, a, to tak,
czy możesz mi przytrzymać mikrofon?
Proszę bardzo.
A propos tego, że to są procesy długie
i one wymagają jakiegoś zaangażowania,
to to jest, to jest,
bo tak godzinę państwo z nami siedzicie,
żeby ożywić,
można wygrać tą książkę.
Jeszcze mam nadzieję,
że namówię wszystkich do podpisów.
Powiedz, jaki ona ma tytuł,
bo ludzie nie widzą.
Prokrustowe łoże,
to akurat nie jest dobre
dla naszej dyskusji,
ale zapewniam,
że aforyzmy zawarte w środku
jakby potrafią natknąć optymizmem.
Jeden z nich jest dość taki,
jest dział etyka,
jest dział estetyka.
Ten jest dział etyka.
Można przekonać tylko tych,
którzy myślą,
że mogą odnieść korzyść
z bycia przekonanymi.
To pokazuje taki aforyzm,
który można obracać w głowie,
bo on pokazuje,
że jeśli my nie zajmiemy się przekonywaniem
ludzi w naszych zespołach do tego,
że krótko mówiąc,
im się to opłaci,
to będzie problem.
A jest jeszcze kwestia taka,
czy w ogóle my lubimy rozmawiać?
Wojtek, Witka.
Muszę ci przerwać.
Witka Brzezowa.
Będzie wygrane.
Ja myślę, że to jest strasznie przyjemne,
ale konkret.
Przynajmniej ja mam taką potrzebę konkretu.
Jestem nowo mianowaną dyrektorką
Gminnego Ośrodka Kultury.
Wchodzę i zadaję sobie pytanie,
jak mam zacząć pracować
z moim zespołem nad tym,
żeby oni mieli poczucie współodpowiedzialności,
żeby im się chciało angażować,
żeby nie czekali,
aż ja ich będę motywować.
Raz na miesiąc zadawać im dokładnie to pytanie,
które zadałaś.
Jak mam pracować,
żebyście odpowiedzialnie
i z poczuciem, nie wiem,
jakiejś własności tych procesów.
Ja robię raz na miesiąc,
my robimy,
postanowiliśmy robić lunchy sławy.
No, ale to...
I my zadajemy to pytanie,
lecz nie wprost.
No, dokładnie.
Czyli siedzimy i jemy.
No, ale to, nie wiem,
można by rozesłać ankietek.
Kto robi tego rodzaju spotkania,
wyszło by pewnie,
z statystyka miejska.
To jest moja bardzo bezpośrednia odpowiedź.
Dlatego chciałem,
cytat, do którego chciałem nawiązać,
jest taki, że obserwuje się
i to zostało zbadane,
że istnieją dwa, jakby,
dwie postawy dotyczące
nie tylko tych, bym powiedział,
dyrektorów, ale i w ogóle menedżerów.
Są, większość menedżerów,
szczególnie w Polsce,
traktuje, stanie się menedżerem
czy dyrektorem jako pewnego rodzaju nagrodę,
którą konsumuje się w ten sposób,
że na przykład od tej pory
nie muszę prowadzić trudnych rozmów
i nie muszę się zajmować trudnymi sprawami.
Natomiast lider odpowiedzialny
czy menedżer odpowiedzialny
rozumie, że czy mu się to podoba, czy nie,
to to jest właśnie sedno jego pracy.
No, a nie dyscyplina na przykład, tylko.
Zofia?
Ja a propos jeszcze akurat przechodzenia
z bycia w zespole
na funkcję lidera,
myślę, że tutaj jest akurat niezwykle istotne,
co się dostaje razem z tym,
bo bardzo często właśnie
ta zmiana jest gigantyczna
od bycia ekspertem
czy po prostu wykonawcą czegoś
do jednej osoby,
która właśnie dba o cały zespół
i tworzy tę kulturę zespołu
i wydaje mi się,
ja miałam akurat to szczęście,
że w swoim przebiegu zawodowym
zwykle spotykałam się z bardzo dobrymi szefami,
którzy o to dbali,
ale wiem, że to nie jest takie oczywiste
i to jest bardzo często największy błąd,
mam wrażenie,
bo te osoby nie potrafią zauważyć,
bo nie potrafią,
bo nie dostały takich narzędzi,
czy szkolenia,
czy chociażby po prostu mentoringu
od swojego wyższego przełożonego, tak,
który was przybywa,
wiadomo, że nie zawsze są pieniądze
na szkolenia.
Więc to takie pierwsze, że nagroda,
ale co tą,
zarazem z tą nagrodą idzie,
z góry w sensie,
tak,
jeżeli z tym nadaniem.
Dyrektor ma,
dyrektor tego swojego przełożonego,
dla dyrektora tym przełożonym będzie organizator,
prawda,
pytanie,
czy dyrektorzy dostają od organizatora wsparcie?
No ktoś kiedyś zazwyczaj
pierwszy raz zostaje dyrektorem
i nie ma wcześniej tego takiego doświadczenia.
Za chwilę przejdziemy do rekomendacji,
ale właśnie...
Zaraz będą chyba też głosy z sali,
tak?
Dobrze?
Tak, tak, dokładnie.
Ja jeszcze chciałam powiedzieć
o jednej bardzo ważnej rzeczy,
która i takiej małej praktyce może przy okazji,
to znaczy,
skoro mówimy o współodpowiedzialności,
wydaje mi się bardzo istotne,
a w kulturze chyba często o tym zapominamy,
bo biegniemy dalej,
świętowanie sukcesów też wspólnie.
Znaczy, to z mojej perspektywy
ogromnie buduje poczucie współodpowiedzialności,
nie tylko odpowiedzialności po prostu,
że to się wydarzyło,
ale że to wspólnie każdy,
właśnie nawet pani otwierająca drzwi,
tak, portierka też miała,
miała w tym udział
i to od jakiegoś czasu
nam się też w nas przeudaje.
Ja też o tym wielokrotnie,
wiem o tym już od stu lat,
a i tak prawie zawsze się o tym
na koniec dnia zapomina,
bo jest kolejna rzecz do zrobienia,
która ucieka,
ale udaje nam się raz na jakiś czas
i z tego jestem akurat bardzo zadowolona
i bardzo dumna
i widzę, że to naprawdę zaczęło tak funkcjonować,
choć z początku było to dlatego
pani dyrektor kazała
i no przyjdzie,
no to zrobimy to,
czyli takie ewaluacje
po dużych projektach,
które się dzieją właśnie
na styku większości działów
i każdy z działów,
reprezentant,
chociaż działu musi przyjść,
to nie musi być jego menadżer
i przychodzi już przygotowany,
zwykle to robimy
nie od razu po wydarzeniu,
bo wtedy wszyscy ledwo żyją,
ale jakiś tydzień, dwa,
też nie za długo,
żeby jednak wszyscy w miarę pamiętali,
maksymalny miesiąc po wydarzeniu,
gdzie przychodzą wszyscy
z przygotowani,
w miarę mają przemyślane,
co się udało
i co powinniśmy kontynuować,
takie typowe start,
stop, continue,
nie wiem, czy pewnie większość z Państwa zna,
continue,
czyli co się udało
i co fajnie byłoby następnym razem
przy podobnych projektach wykorzystać,
co się nie udało,
co powinniśmy przestać zrobić,
to jest też możliwość
do przyznania się do błędów,
ale niekoniecznie błędów kolegów,
tylko własnego,
tak, że widzę,
że to nie wyszło następnym razem,
fajnie to zrobić inaczej,
no i czego zabrakło,
co w przyszłości fajnie zrobić
i robimy,
staramy się robić też to,
żeby to było w miarę krótkie,
żeby to nie było na 5 godzin,
więc każdy ma 5-10 minut maksymalnie
i naprawdę widzę to po,
myślę, że już z 10 razy to robiliśmy,
albo ze 12,
to naprawdę zaczyna działać bardzo fajnie,
na koniec jeszcze jedna rundka
z takimi przemyśleniami po,
bo też mamy taki tryb,
żeby nie przeszkadzać,
nie przerywać
i naprawdę bardzo ciekawe rzeczy wychodzą.
Na drugim z takich spotkań,
które ja robiłam,
teraz już nie zawsze w nich jestem
i wiem, że działają
i to jest super,
właśnie usłyszałam,
co my możemy zrobić,
żebyśmy się czuli
bardziej współodpowiedzialni,
to było największe,
ale też rzeczywiście te spotkania
zwykle są,
no bo jednak zwykle się ten koncert,
czy to wydarzenie udało,
więc jest też przestrzeń do powiedzenia,
super, wyszło,
jesteśmy
i wzajemnie widzę,
że sobie ludzie po prostu
zaczynają dziękować,
super, że to wymyśliłaś,
bo to był ekstra pomysł,
dzięki temu na przyszłość
mamy też notatki z tego
i przed dużymi kolejnymi wydarzeniami
też sobie je wracamy do tego,
ale przede wszystkim widzę,
że jest ta ogromna potrzeba docenienia,
świętowania i widzenia tych zmian,
które wdrażamy.
To buduje też ogromną współodpowiedzialność
za to, co się dzieje w instytucji.
Sosja, bardzo ci dziękuję
za ten przykład,
bo to jest też taki przykład właśnie
o budowaniu bezpieczeństwa psychologicznego,
właśnie to, prawda,
to jest doskonały przykład,
bo to jest o tym,
że mamy prawo mówić o tym,
że nam coś się nie udaje,
że czegoś nie umiemy,
że coś żeśmy zrobili źle
i że za to nas nie czeka kara,
tylko wyciągamy z tego wnioski
po prostu po to,
żeby więcej tych samych błędów
nie popełniać, prawda,
i to jest właśnie taki bardzo ważny element
też budowania kultury odpowiedzialności,
żeby ludzie po prostu czuli się bezpiecznie,
prawda, w tej organizacji,
w której pracują.
Pewnie zbierzamy do finału.
Chciałbym powiedzieć tak,
szykowałem się,
żeby właśnie o tym powiedzieć,
że najwyższą, moim zdaniem,
szkołą jazdy,
która jest rewersem polwarczności
opartej na dystansie lęku i izolacji,
jest ta kultura i atmosfera prawdy,
abyśmy studiowali i analizowali
nasze niepowodzenia,
nawet nie porażki,
bo studiujemy niepowodzenia tak,
że nie traktujemy ich jak porażki,
chociaż czasem trzeba sobie to powiedzieć,
gdzie szukamy przyczyn i rozwiązań,
a nie winnych,
gdzie zadajemy pięć pytań dziecka,
dlaczego, dlaczego, a dlaczego,
a dlaczego,
robimy to razem.
Jeżeli się okazuje,
że czujemy się na tyle bezpiecznie,
żeby wspólnie studiować niepowodzenie
moje, kolegi i innych,
a potem wspólnie wyciągać z tego wnioski
i coś poprawiać,
to jesteśmy po drugiej stronie lustra.
To ja tylko powiem szybko,
już strasznie się robi nudno,
ale chciałabym bardzo usłyszeć,
co słychać u państwa.
Powiem tylko szybko,
no właśnie,
no właśnie,
no właśnie,
tak,
to też byłoby lepiej.
Powiem tylko szybko,
że oprócz tego,
że też staramy się zarządzać,
nawet bardziej zarządzać sukcesem,
to znaczy,
jak to się stało,
że nam coś wyszło,
niż,
co jest zawsze ważne,
porażką,
ale generalnie uważam,
że w polskiej kulturze
i we wschodnioeuropejskiej kulturze
rzadko kiedy próbujemy
pracować z sukcesem,
więc my w WOK próbujemy pracować z sukcesem
i naprawdę zrozumieć,
jak to się stało,
że nam się udało,
polszczyzna nie pomaga,
to znaczy,
kto nas udał, tak?
Kto nam,
kto nam to zrobił,
co w czym,
co robimy.
Tak, po prostu przyszedł,
przypadził i poszedł.
No więc staramy się zarządzać sukcesem,
pilnujemy,
żeby w procesach
brali udział wszyscy,
to znaczy,
żeby każdy,
każdy i każda z nas
był w stanie powiedzieć,
czym programowo
zajmuje się moja instytucja,
a to oznacza
uwspólnienie języka,
to oznacza udział wszystkich
w ważnych momentach,
a trzecia rzecz,
która jest dla mnie bardzo ważna
i którą jakoś bardzo polecam,
bo o niej dużo ostatnio rozmawiamy,
to mamy radykalnie różnorodny zespół.
I ten zespół jest rzeczywiście
radykalnie różnorodny,
to znaczy mamy osobę,
dla której polski nie jest pierwszym językiem
i mamy osobę,
która przyszła z innej branży
i mamy osoby bardzo młode
i mamy osoby
w wieku przedemerytalnym
i jakby zarządzamy tą różnorodnością
i o niej mówimy
i ją nazywamy
i ona powoduje,
że zawsze ktoś jest słabszy.
I taka sytuacja,
w której,
trochę tego nie ma na tym slajdzie,
ale ta współodpowiedzialność
nie idzie tylko na poziomie
instytucji i przełożonego,
ona także idzie
na poziomie współodpowiedzialności
ze swoich kolegów i koleżanki.
Nie dasz rady,
to ja ci sprawdzę tego maila,
a ty może zobaczysz mi tą umowę,
bo ja nie umiem w Excelę.
Znaczy coś takiego,
ponieważ u nas zawsze jest ktoś,
kto ma jakiś,
powiedzmy,
nie wiem,
znaczący i nazwany deficyt,
to musimy się wnieść na oku,
nawzajem,
ponieważ po prostu się nie wyrobimy,
jeśli każdy z nas
będzie jechał w silosie.
I to jest taka rzecz,
co łatwo jest ją zrobić,
bo tą różnorodność
można też wywołać sztucznie.
Wcale nie trzeba zaraz
zatrudniać Chińczyków.
Ponieważ tak,
już za chwilę przejdziemy
do tej ostatniej rundy
z udziałem państwa,
ja bym chciała dosłownie dać
dwie minuty
dla każdego z państw.
Bardzo prosimy.
Dobrze.
Sala,
zapraszamy.
Przepraszam bardzo,
że tak się przepchałem.
Tomasz Gruszkowski
pracuje w bibliotecach.
No strasznie,
bo pani w pomarańczowym
chciała już od dawna,
tak tylko mówię.
Wiem, ja też.
Ja chciałem od godziny
i 20 minut.
Siedzimy tu od godziny
i 35 minut
i jesteśmy zmęczeni
siedzeniem.
Nie słuchaniem waszych
pięknych słów,
bo wasze słowa są piękne
i mądre,
natomiast myślę,
że siedzeniem.
Kto z państwa
pracuje w instytucji,
w której rządzi
kot w folwarku,
proszę wstać.
Wstać.
OK.
Czyli nie jesteśmy
zmęczeni siedzeniem.
Albo nie pracujemy
w takich instytucjach.
To dlaczego państwo
przyszli na panel
o kodzie folwarku,
jeżeli to was nie dotyczy?
Dążę do oddania głosu
tym, którzy mają lepsze.
Właśnie, ja pracuję
w takiej instytucji,
w której panuje
kot w folwarku.
Nie będę się przedstawiać
ani mówić o tej instytucji,
natomiast proponuję,
ponieważ tutaj mają być
dane rekomendacje
dla Ministerstwa Kultury,
pomyśleć o tym,
że kiedy się pracuje
w takim kodzie folwarku,
to bardzo istotny
jest brak transparentności,
jeśli chodzi o zarządzanie
instytucjami kultury
i ogromna autonomia,
którą mają.
Ta autonomia polega na tym,
ja pracuję w Gminnym Ośrodku Kultury,
ta autonomia polega na tym,
że pomimo, że ten ośrodek
ma organizatora
w postaci samorządu,
burmistrza,
tak naprawdę ten burmistrz
nie ma kompetencji do tego,
żeby wchodzić w program
i w sposób zarządzania.
W płace nie ma obowiązku
taka instytucja kultury
mieć na przykład widełek
płacowych określonych.
Nie ma obowiązku mieć
zakresów,
zakresów obowiązków.
Ja na przykład nie mam
zakresu obowiązków,
chociaż pracuję w instytucji
od 13 lat.
I teraz,
jeśli chodzi o
krótkie podsumowanie,
to z mojego punktu widzenia
niezwykle ważna byłaby
transparentność wynagradzania,
dlatego, że ja
w rozmowie z moim dyrektorem
mogę usłyszeć coś takiego
za pracę,
ja nie nagradzam.
Za wykształcenie
u mnie się nie liczy,
wykształcenie to nie wszystko.
I podobne różne stwierdzenia,
to co pan powiedział na początku,
że ten system komunikacji pionowej
powoduje,
że jesteśmy w sferze donosów.
Poza tym,
kultura folwarku,
oczywiście z punktu widzenia
zarządzania można myśleć
o tych wspaniałych różnych ideach,
ale tak naprawdę
rywalizujemy ze sobą.
To jest kultura rywalizacji,
rywalizacji o względy szefa,
który jest kapryśny,
artystyczny, paranoiczny
i tak dalej.
W związku z tym
nie chcemy sobie pomagać.
Nie chcemy ze sobą współpracować.
Wygodniej jest
skrytykować
przy szefie kogoś,
kogo on szczególnie nie lubi,
bo się dostaje za to fory.
Więc wydaje mi się,
że zasada transparentności,
ograniczenie tej autonomii
tych instytucji,
w sensie autonomii dyrektora.
Oczywiście kultura jest czymś,
co wymaga przestrzeni
i kreatywności,
ale dyrektor
w instytucji kultury samorządowej
nie ma tak naprawdę nadzorcy.
Jeżeli się pojawia
Państwowa Inspekcja Pracy,
to inspektor opiera się
na pisanych dokumentach.
Przecież rozmawiając
z naszym dyrektorem,
nie podsłuchujemy,
dopóki nie zostaniemy pacjentami,
nie mamy korespondencji
w jego rozmowach,
na przykład o podwyżkę wynagrodzenia
czy o awans.
Nie piszemy tego,
nie robimy tego mailowo
ani w żaden inny sposób.
To się odbywa wszystko na zasadzie
jakichś normalnych dialogów.
Tyle, że to się wszystko rozciąga w czasie
i nasz dyrektor kwitnie,
a my właśnie zastanawiamy się,
co ze sobą zrobić,
bo dzieje się coś w ramach przeciwnego.
Dziękuję.
Bardzo dziękuję za Pani głos.
Tam jeszcze widzę.
A, bo ja chciałam,
tak? Mogę teraz?
Bo to już się zgłaszam?
Dobrze, to ja może szybko.
Ja tak ostro zareagowałam,
żeby nie komentować,
ponieważ ja się zgadzam
z większości to,
co Państwo mówicie
i pewnie większość sali
też się z tym zgadza.
Tylko właśnie,
Wasze piękne słowa
nie mają przełożenia na to,
jak rzeczywiście jest.
I mówimy o rzeczach,
znaczy było tutaj mówione
o rzeczach,
o których my wiemy.
Może ja przeczytam,
sobie wynotowywałam
z pamięci rzeczy,
o których być może nie wiemy.
Które nie są mówione,
a czuję,
że nie tylko ja czuję,
że to powinno zostać powiedziane.
Był Pan dyrektorem
Teatru Rozmajtości
w latach 2013-2017.
To za Pana czasów
nie były płacone
systematycznie
składki do ZUS
i bodaj do Urzędu Skarbowego.
Po wykonanej kontroli
przez Urząd Bioru Kultury Warszawy
dalej te zaległości
nie były spłacone,
natomiast były płacone
zupełnie inne,
niepriorytetowe wydatki.
Ogromne,
również z wynajmem hali
gdzieś tam.
Płacenie ze środków TR-u
za media i śmieci
knajpy Delikatesy.
Fajnej, bywaliśmy tam.
Knajpie prowadzonej
przez Fundację
w jakowyś sposób
związanej z Panem
Grzegorzem Jarzyną
i chyba księgową.
To nie wiem,
tu musiałby mi Pan
podpowiedzieć,
czy ja dobrze zapamiętałam,
że księgowa też.
To może później.
Użytkowanie karty
służbowej
przez Pana Grzegorza Jarzynę
do celów prywatnych,
do prywatnych zakupów,
nie spłacanie jej.
A kiedy kontrola zapytała
o wydatki
z tej karty służbowej,
to została wręcz
obrażające rozum
i godność człowieka
wyjaśnienie teatru
przedstawione,
że to były zakupy ciuchów,
znaczy koszty były
na zakup ciuchów
w Nowym Jorku,
wyjaśnione,
jak to był zakup
na warsztaty
oraz też zakup
wina
dla knajpy Delikatesy,
która jeszcze nie uzyskała
koncesji na sprzedaż,
więc mimo, że
instytucja publiczna
nie może zakupywać
alkoholu,
zostało dokupione.
I teraz to był taki wstęp
do tego,
jak przezwyciężyć
kulturę w Olwarku.
Organizatorzy mają możliwość
składać zawiadomienie
do prokuratury
na takie rzeczy.
Ja pozostępowałam się
cztery lata temu
i zdobyłam te,
do Biera Kultury,
zdobyłam dokumenty
tej kontroli,
więc wiem,
o czym dokładnie mówię.
I zarządcy,
problem jest taki,
że zarządcy w Olwarku,
również u pani dyrekcja,
czuje się bezpiecznie.
Jak przezwyciężyć
kod w Olwarku?
Sprawiać,
żeby przestali się
ci zarządcy w Olwarku
czuć bezpiecznie.
Co to znaczy?
Organizatorów
żądamy,
ażeby zgłaszali
do prokuratury
tego typu rzeczy,
ponieważ to jest ich również
prawny obowiązek
wynikający z kodeksu
postępowania karnego,
który mówi,
że jeżeli organ publiczny
widzi przestępstwo,
musi zawiadamiać prokuraturę,
tymczasem to się nie dzieje,
a organy,
które nie zawiadamiają,
też nie spotyka ich
żadna konsekwencja,
bo u nas jest
sportowy,
narodowy sport,
zamiatanie pod dywan
i niezgłaszanie.
To nie działa,
więc ładne słowa
o dobrych praktykach,
one się nie zadzieją
od samego tego mówienia.
Potrzebujemy państwa,
które działa
i instytucji,
które działają
i pociągają do odpowiedzialności.
Dlatego jestem zdziwiona,
że pan tutaj siedzi
i nam mówi
o zarządzaniu
instytucją kultury.
Ale czy pani ma jakieś pytanie
czy tezę?
Słucham?
To było pytanie
czy oświadczenie?
To było,
nie,
to było takie,
żebyśmy wiedzieli
o tej transparentności,
bo duża frustracja również
u ludzi,
którzy są
i którzy nie przyjechali
na ten kongres kultury,
ponieważ powiedzieli,
to się i tak nic nie zmieni,
bo będą gadające głowy,
o których my wiemy,
że oni mobbingują
albo robią inne rzeczy.
To było moje oświadczenie
na cześć transparentności.
No ale to rozumiem,
że,
rozumiem,
rozumiem,
że...
Tego,
to też wiem,
dlatego ja potrzebujemy
międzyrestartowego zespołu,
który...
Dobrze,
ale czy ja mógłbym się odnieść
do tego,
co pani powie,
że należało być zrobione?
Rzeczywiście,
jeśli chodzi o prokurację,
to wydaje mi się nie było
nawet żadnego takiego pomysłu,
natomiast jeśli chodzi
o te sprawy,
które pani opisała,
skoda,
że pani nie dokończyła,
to były dwa wnioski
do Rzecznika
Finansów Publicznych.
Tam zostały po prostu obalone.
Ja znam te...
Ja znam wnioski
do Rzeczników.
Ja wiem,
jak ten system działa,
ponieważ ja również
kontroluję organy kontrolujące.
Również Rzeczników,
również inne instytucje
i ja dokładnie widzę
mechanizm w kontrolach
również urzędowych
zamiatania pod dywan.
I to jest oświadczenie.
Dobrze.
Dziękujemy za ten głos
i jeszcze pana poprosimy
i państwa widzimy.
Dzień dobry.
Dziasław Skrobot,
Pracownia Aktywności Obywatelskiej
Dokumentacji Dziedzictwa
w Ostródzie.
Proszę państwa,
ja powiem tak,
być może jestem idealistą,
natomiast wydaje mi się,
że tutaj nie wiem,
czy jeszcze funkcjonuje
taka komisja trójstronna,
być może ona się powinna
tymi tematami zająć,
natomiast ja widzę,
że w ogóle jest takie trochę
myślenie wsobne takie,
prawda?
Czy znowu myślimy
jakby poza społeczeństwem,
prawda?
Czyli no,
na litość boską.
Jeśli mówimy o tym,
żeby się wyzbyć
tego kodu folwarku,
to owszem,
poza problematyką zarządzania,
wewnątrzorganizacyjnego
i tak dalej,
myślmy o tym społeczeństwie,
do którego ta kultura działa,
tak?
A nie skupiać się
na tym swoim.
Dla mnie takim naprawdę
bardzo fajnym podejściem,
jeśli mówimy o organizacyjnych
rzeczach,
to była taka wystawa
w Muzeum Etnograficznym
w Krakowie,
Stefana udzieli
za dyrekcję
Antoniego Bartosza
na początku,
kiedy on rzeczywiście
zaangażował
w organizowanie
tej wystawy,
wielkiej wystawy,
się odbywała
w Polsce
i w Marsylii
i we Francji.
Cały zespół,
począwszy od właśnie
państw sprzątających,
pilnujących
i tak dalej,
aż po kuratorów,
po cały personel,
prawda?
I to rzeczywiście
było coś takiego,
co wyzwoliło
tą taką
spójność
organizacji.
Inną rzeczą
jest tak zwane
Muzeum Relacyjne,
to jest, prawda?
Też koncept
wywołany przez
organizację
Muzeum w Sulejówku,
prawda?
Czyli też ten zespół
w jakiś sposób
się potrafił zorganizować
i wyjść do społeczeństwa,
prawda?
Tak, proszę państwa,
mówmy o tym,
że nie patrzmy w siebie,
co tam się w nas dzieje,
bo to jest ważne,
żebyście byli sprawczy,
ale myślicie,
dla kogo to robicie
na litość, no?
No i jeszcze rzecz
jeszcze taka,
że warto uczestniczyć
w debatach,
które się odbywają
podczas Kongresu
Ekonomii i Wartości
w Krakowie.
Tam naprawdę
koncept na przykład
bombizmiany,
który został wymyślony
przez Mateusza Zmyślonego,
jest idealny.
Czytajcie te publikacje,
jakie się ukazują.
Być może to też pomoże
waszym organizacjom
i myśleniem o tym.
No, ja rozumiem,
to są problemy poważne,
no, związane z funkcjonowaniem,
różnego rodzaju
układami i tak dalej.
Ja też jestem urzędnikiem
gminnym, prawda,
i zajmuję się dziedzictwem
kulturowym w gminie.
Natomiast, no,
do licha ciężkiego.
Jesteśmy na Kongresie Kultury
i jeśli są te bolączki,
te problemy,
to mówmy o tym,
ale na innym forum,
no, mówmy o kulturze.
Dziękuję bardzo.
O kulturze,
no, na liczbę.
Dziękuję.
Dziękuję.
Mim jest to bliskie,
że język jest bardzo ważny
i on może nas łączyć
albo dzielić.
Zapraszam państwa.
Tutaj, tutaj, tutaj.
Tam jest pan,
teraz ja.
Teraz ja?
Już mam.
Dzień dobry,
bardzo się cieszę.
Mam na imię Monika.
Ja jestem dyrektorką
gminnego Małego Ośrodka Kultury,
niestety, który jest jeszcze hybrydą,
bo jest to ośrodek kultury i sportu,
więc też taka uwaga tutaj,
żeby coś z tym zrobić w końcu.
Ogólnie skończyłam też
zarządzanie zasobami ludzkimi,
z elementami coachingu menedżerskiego,
więc troszkę mam świadomość,
jak zarządzać zespołem.
No i też pochodzę z Warszawy,
ale pracuję właśnie na Mazurach.
Kocham swoją pracę,
mam poczucie misji,
a mój zespół,
który uwielbiam
i który mnie motywuje cały czas do pracy,
też mnie motywuje,
bo to działa w dwie strony,
to jest dumne,
że ma takiego dyrektora
i bardzo jestem za to wdzięcznym,
że oni to mówią
i otwarcie sobie o tym mówimy.
I zaraz państwu powiem,
dowiecie się, dlaczego zmierzam,
żeby nie tu siebie chwalić
i w balwuchalstwo jakieś popaść,
tylko dlatego,
że my się wzajmiemy,
o to nie motywujemy,
bo nikt mnie tak nie nauczył
i nie uczy,
bo jeszcze mnie nie nauczył
przywództwa emocjonalnego,
jak mój organizator.
Dlaczego o tym mówię?
Bo rozmawiam z wieloma dyrektorami,
mam wiele koleżanek
i kolegów,
którzy pełnią tą funkcję.
Przepraszam, że się denerwuję,
ale jestem trzy lata dyrektorką,
potem czekałam znowu
na kolejne powołanie,
niepewna,
jestem też członkiem
stowarzyszenia dyrektorów
i dyrektorów samorządowych
instytucji kultury,
także pozdrawiam
Jana Pawła Kamińskiego,
mojego prezesa
i członków zarządu,
którzy może być może tutaj są,
nie widzę ich.
I taka dygresja,
na którą Państwo chciałabym,
żebyście popracowali nad ustawą.
Dyrektor,
ja wystałam opinie
przy kolejnym powołaniu,
drugim.
Wszystkie stowarzyszenia
wyraziły się pozytywnie.
10 opinii na 10,
super, współpracuję.
Wiecie Państwo,
jak to wygląda praktycznie?
Że ja muszę cały czas
negocjować z moim organizatorem
o pewnych rzeczach,
dlaczego Pani wchodzi w współpracę
z tym stowarzyszeniem,
dlaczego z tym?
Bo niestety tu chodzi o politykę,
drodzy Państwo,
jeżeli chodzi o wyższe sprawy
i chciałabym,
żeby to wybrzmiało.
Mam nadzieję,
że mnie nie odwoła
w tym momencie organizator,
jeżeli w ogóle to słyszy.
Ale powiem Państwu,
że się nie boję.
Jestem odważna
w swoim życiu
i uważam,
że ważniejsze są
nie od pieniędzy,
są inne sprawy
i mam nadzieję,
że w końcu w Polsce
się to zmieni tą ustawą.
Więc cieszę się Pani Ministra,
że jest Pani z nami,
bo liczy nie tylko,
myślę, że to jest głos
większości z nas tutaj,
uczestników,
na tej małej sali.
I co mi powiedział organizator,
to nie są doświadczenia,
tylko moje,
więc cieszę się,
że mogę się wypowiedzieć,
że,
no ale dlaczego Pani,
no wszyscy
powiedzieli się,
co z tego,
że oni się wypowiedzieli Pani pozytywnie.
przecież wie Pani,
że i tak ostateczny głos
należy do mnie
według ustawy
o prowadzeniu
organizowania działalności kulturalnej.
Dlaczego my dajemy
taką władzę organizatorowi,
która czasem nie ma pojęcia,
bo jest to jakby
wybrane przez społeczeństwo
z wyboru
o ustawie,
o instytucji.
Dlaczego oni mogą
ostatecznie
podjąć taką decyzję?
To raz,
a dwa,
dlaczego statuty,
które są w Polsce,
są błędne?
Dlaczego my nie mamy,
my nie możemy
zmienić tych statutów,
to może zmienić
tylko i wyłącznie
organizator,
ale organizator
tak naprawdę,
on tego nie zrobi,
bo tam jest wygodne,
że jest zwierzchnikiem na BIP-ie.
Jak Państwo prześledzą,
w całej Polsce
są błędne
praktycznie statuty,
jeżeli chodzi,
bo jest około
4 tysiące centrów
ośrodków kultury,
nie wiem,
czy Państwo sobie
zdajecie z tego sprawę
w całej Polsce,
prawda?
Przepraszam,
już kończę,
więc kto może,
mam takie pytanie też,
żeby też się na tym zastanowić,
wpłynąć na organizatora,
żeby zmienił statut,
żeby on funkcjonował poprawnie,
bo dzięki temu
mamy jakiś wpływ na zmiany.
Dziękuję bardzo
i przepraszam,
bo już czas się kończy.
Dziękuję bardzo za głos.
Agata Rossochecka,
Stowarzyszenie Czasu Kultury.
Ja chciałam
podziękować
za Państwa rozmowę,
ale też dorzucić
taką część,
która nie jest
super odkrywcza,
ale wydaje mi się,
że często nam
umyka
podczas kongresu,
podczas tych debat
dotyczących
działań
niepożądanych.
Mianowicie,
jest też inny typ folwarku,
niż taki,
jak,
o którym Państwo opowiadacie
w instytucjach publicznych.
To jest
folwark,
który dotyczy
organizacji pozarządowych
i też
w ogóle
niesformalizowanych grup.
I to są
inne sytuacje,
przepraszam,
jeżeli mówię rzeczy oczywiste,
ale po prostu
mam poczucie,
że dobrze,
żeby to wybrzmiało,
że to są często
takie struktury,
w których
w teorii mamy
zarządzanie poziome
i jesteśmy
oddolni
i w teorii,
nawet jeśli jest jakiś prezes
albo prezeska,
nie ma,
decyzje podejmujemy razem
i tak dalej,
i tak dalej.
Tymczasem
bardzo często
temu towarzyszą
ukryte hierarchie
i nadużycia,
które tym trudniej
jest wyjąć
na światło dzienne.
Co więcej,
no w tego typu miejscach
nie ma kadencyjności,
nie ma organizatora,
nie ma nadzoru żadnego
i dlatego już
poza tym,
że chciałam
tę perspektywę
tutaj dołożyć,
to dorzucić
taki kamyczek
też do
tego,
co możemy
rekomendować.
Ja już, co prawda
wczoraj też to mówiłam,
ale przepraszam,
że się powtarzam.
Wydaje mi się,
jakby nasi
donatorzy
mają możliwość
zrobić to
poprzez włączenie
do regulaminów,
programów
zarówno samorządowych,
jak i ministerialnych
zapisy dotyczące tego,
ale też dotować
rozwój instytucjonalny
organizacji pozarządowych
z uwzględnieniem
działań tego typu.
przygotowywania dokumentów,
mechanizmów,
dotowania warsztatów,
prawdziwych warsztatów,
na które trzeba mieć
czas i pieniądze,
które
z mojej perspektywy
są totalnym luksusem.
Drodzy Państwo,
zmierzając do finału,
widzę i słyszę,
że poziom Państwa
tutaj pewnie
w większości
rozgoryczenia,
bezradności,
gniewu
jest
wyższy
niż ten
poziom
motywacji,
nastawienia,
który byłby potrzebny,
żeby studiować
nasze pomysły.
W tym sensie
można powiedzieć,
że jeżeli mamy studiować
porażki,
to my mamy
porażkę,
ponieważ to,
co myśmy przygotowali,
dotyczy
pewnego świata
już po jakichś
dwóch, trzech
krokach zmiany,
przed którą
my tu jesteśmy.
Szukam,
jak uratować
poczucie sensu
do tego czasu,
który spędziliśmy razem.
Jeszcze
pięć lat temu
nie mieliśmy
języka
do nazywania
tych zjawisk.
Powiedzmy sobie,
że dzisiaj
ustalamy wspólny język,
wspólny kod,
kod nazywania,
kod wartości,
aby potem
rozpatrywać,
na ile takie
jednostkowe
reakcje
mogą się zamieniać
w jakieś odpowiedzi,
być może też
jakoś wewnętrznie
uspołecznione,
być może jest potrzebne,
aby takie liderki,
liderzy jak tu siedzą,
stworzyli rzeczywiście
jakąś wspólną
odpowiedź na tę
rzeczywistość.
Bo tu jest,
prawda,
bo tu jest potrzebny
jakiś ruch.
Ja tak czuję z zewnątrz.
Widzę, że w biznesie
mamy dużo prościej,
bo po prostu
każda firma
ma swój budżet,
ma swoje granice
i albo ją stać,
albo nie,
albo wprowadza zmiany,
albo się to wyłączy.
Jacku, muszę się przerwać,
niestety.
Więc chciałem tak
powiedzieć,
że przepraszam Państwa,
że zaistniejąłem
tu w sposób,
który pewnie niewiele
na dzisiaj
dla Was z tego wynika.
Mam nadzieję,
że instaluje język,
który przyjra się jutro.
Proszę Państwa,
dziękuję, Jacku.
Ponieważ dostałam informację,
że organizator
prosi, żeby kończyć,
ponieważ niebawem
zacznie się
debata ministrów.
My mamy przygotowane
rekomendacje,
ale Państwa głosy
były ważniejsze,
więc już niestety
na tym musimy kończyć.
Bardzo Państwu dziękuję
za tą rozmowę,
za to,
że poświęciliście czas
i moim rozmówcom.
Dziękuję bardzo.
Audycje kulturalne
w dobrym tonie.
Audycje Kulturalne są projektem realizowanym przez Narodowe Centrum Kultury.

Pozostałe audycje w tej kategorii

Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury

Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury

Raport powstał w wyniku rozmów z rodzicami, ekspertami oraz przedstawicielami sektora kultury. Pozwoliły one stworzyć wielowymiarowy obraz pokazujący, jakich aktywności dla swoich dzieci szukają rodzice, jakie są ich oczekiwania i potrzeby, a także co hamuje ich przed uczestnictwem. O raporcie „Dziecko i sztuka” opowiada Agnieszka Karp-Szymańska. Raport przybliża sposoby uczestnictwa… Czytaj dalej o Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury

Pop-up: unikatowość, dialog, kontekst

Pop-up: unikatowość, dialog, kontekst

Już nie białe ściany galerii, a przestrzenie usługowe, niszczejące, postindustrialne – coraz częściej to w nich prezentowane są wystawy sztuki. Dlaczego biją rekordy popularności i czego szukają na nich widzowie, którzy czekają na bilety w długich kolejkach? Pop-up to rozwiązanie stosowane w marketingu i reklamie, które doskonale przyjęło się w… Czytaj dalej o Pop-up: unikatowość, dialog, kontekst

„Być tu i teraz” – 75 lat NCK

„Być tu i teraz” – 75 lat NCK

Święto Narodowego Centrum Kultury to nie tylko okazja, by lepiej poznać program instytucji i obszary, w których działa, ale także ludzi, którzy ją tworzą. Ich wspomnienia niedługo zostaną wydane w formie jubileuszowej publikacji. Przez 75 lat istnienia instytucji zmieniały się jej nazwy i lokalizacje; stałe pozostało jednak… Czytaj dalej o „Być tu i teraz” – 75 lat NCK

Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach

Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach

„Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach” Były przede wszystkim miejscami religijnego kultu, ale także: architektonicznymi perłami,  punktami orientacyjnymi i kluczowymi miejscami na mapie miast. Dziś po wielkich synagogach z kilkunastu polskich miast, nie pozostał nawet ślad. Owej pustce przygląda się Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie, które na wystawie czasowej, przypomina ich… Czytaj dalej o Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach

Wielkanocne życzenia

Wielkanocne życzenia

Z okazji Wielkanocy przesyłamy audycje o tematyce wielkanocnej, które pomogą w zanurzeniu się w tradycji i zaproszą do refleksji. W okołoświątecznym czasie życzymy Wam dużo spokoju i oddechu. Mamy nadzieję, że spędzicie te dni w gronie bliskich i znajdziecie też czas dla siebie.  O sacrum z perspektywy muzycznej: Paweł… Czytaj dalej o Wielkanocne życzenia

„Wszystko się tu stało” – Łódź Artura Rubinsteina

„Wszystko się tu stało” – Łódź Artura Rubinsteina

Nowa wystawa w Filharmonii Łódzkiej poświęcona jest niezwykłej relacji jej patrona z rodzinnym miastem. Przywołuje początki jego muzycznej drogi, prezentuje też artystyczną aktywność w mieście swojego urodzenia, w którym koncertował aż 34 razy. Nazywany królem pianistów i obywatelem świata, podziwiany i oklaskiwany na obu półkulach, wspominając lata artystycznej kariery, wydarzenia,… Czytaj dalej o „Wszystko się tu stało” – Łódź Artura Rubinsteina