00:01
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
00:05
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
00:12
Dzisiaj mam ogromną przyjemność zaprosić Was do udziału w podróży w czasie.
00:18
Będziemy przenosić się nie tylko o 100, ponad 100 lat wstecz.
00:23
Wybierzemy się także w bardzo charakterystyczny rejon, powiedziałabym Polski,
00:27
ale to nie zawsze są tereny dzisiejszej Polski,
00:29
bo chociaż miejsca, o których mówimy znajdują się w Gliwicach czy Krakowie, to także we Lwowie.
00:34
Chodzi o kawiarnię w Muzeum w Gliwicach, konkretnie w Willi Caro.
00:38
Możemy oglądać wystawę do Wiedeńskiej czy do Sznapki.
00:42
Kawiarnię 100 lat temu.
00:44
Myślę, że temat kawiarni i tego, jak to kawiarniane życie wyglądało, pobudza naszą wyobraźnię.
00:49
To jest taki wdzięczny temat.
00:51
Lubimy przenosić się w czasie, wyobrażać sobie, jak niegdyś w tych kawiarniach spędzano czas,
00:55
a co ważne, nie chodziło tylko o miłe spędzanie czasu, ale też o budowanie pewnej tożsamości,
01:00
tożsamości społecznej, lokalnej.
01:03
To były też podwaliny życia kulturalnego, a może i więcej,
01:06
bo szczególnie przenosząc się do Lwowa, na ten aspekt zwrócimy uwagę.
01:11
A będzie to możliwe dlatego, że zaproszenie do dzisiejszego programu
01:14
przyjęła pani Patrycja Gwoździewicz z Muzeum w Gliwicach,
01:18
która jest współkuratorką tej ekspozycji.
01:21
Witam w audycjach kulturalnych.
01:23
Dzień dobry, witam bardzo serdecznie.
01:25
To jest takie nietypowe pytanie, ale pozwolę sobie od niego zacząć,
01:28
bo bardzo mnie to kusi.
01:29
Przed momentem powiedziałam, że kawiarniane życie chyba we wszystkich nas
01:33
wywołuje pewien uśmiech na twarzy i chętnie też do takiego życia dołączamy.
01:37
To tak podejrzewam, ale proszę mnie zweryfikować,
01:40
że praca nad tą wystawą, przygotowywanie jej również musiała być ogromną przyjemnością.
01:45
Kawiarnia to jest coś, co mogę też powiedzieć, jest jakoś zawsze związane z muzeum
01:51
albo z jakąś instytucją kultury czy sztuki, do której chodzimy.
01:55
Bo bardzo często wygląda to tak, że umawiamy się ze znajomymi i chodźmy gdzieś na kawę,
02:00
a może pójdziemy do muzeum, a może połączymy jedno i drugie.
02:05
Więc takie połączenie i pokazanie tego, jak te kawiarnie 100 lat temu,
02:10
wersja umowna, bo to czasem jest właśnie i 120, i 130 lat,
02:14
jak to wyglądało, myślę jest bardzo uzasadnione i sensowne.
02:21
Chcieliśmy pokazać, oczywiście oprócz najbardziej znanych chyba kawiarni krakowskich,
02:27
bo muszę dodać, że jestem współkuratorką wystawy razem z paniami Katarzyną Podniesińską
02:34
i Magdaleną Laskowską z Muzeum Narodowego w Krakowie,
02:38
bo początkowo nasz pomysł dotyczył tego, żeby pokazać to, co pozostało po kawiarniach krakowskich,
02:45
a Muzeum Narodowe w Krakowie ma przebogaty zbiór, powiedziałabym, pamiątek
02:50
i oczywiście różnego rodzaju dzieł sztuki, osób, które były związane z tymi kawiarniami artystycznymi,
02:59
chociaż na początku one jeszcze nie są takie artystyczne.
03:02
I do tego dołączyliśmy, bazując na naszej wiedzy o lokalach gliwickich,
03:09
wybrane właściwie dwa lokale są najbardziej omówione, jest to Café Schnapka i House Oberschlesien,
03:16
dawny hotel, dawny tak zwany Dom Górnośląski, bardzo takie luksusowe miejsce,
03:22
ukończona budowa w roku 1928.
03:26
I tak mogliśmy połączyć końcówkę wieku XIX razem ze złotymi latami dwudziestymi
03:33
i doprowadzić historię kawiarni krakowsko-gliwickich aż do roku 1945.
03:42
Powiedziała Pani przed momentem, że wystawa przybliża i zajmuje się tym,
03:47
co po tych kawiarniach zostało.
03:49
Dopytam, czy być może któraś z nich przetrwała do dzisiaj,
03:52
albo przetrwała w zmienionej formie,
03:54
dlatego że zdarza się, że kawiarnia, która przeszła do historii jako bardzo ważny punkt
03:59
na mapie miasta, dzisiaj została przejęta przez inną firmę, innego właściciela,
04:03
ale nadal tę funkcję kawiarnianą spełnia.
04:05
Na pewno taką kawiarnią w Krakowie jest Jama Michalikowa,
04:09
czyli dawna cukiernia lwowska należąca do Jana Michalika,
04:13
ale też trzeba powiedzieć, że nie była to pierwsza taka kawiarnia artystyczna w Krakowie.
04:19
W ogóle czym jest kawiarnia? Może zacznijmy od tego.
04:22
Kiedyś kawiarnia to było takie miejsce posiłkowe, tak bym to nazwała,
04:27
gdzie można było zjeść rano bułkę, czarną kawę, może napić się piwa,
04:32
może jakiegoś likieru, może zjeść zupę, a czasem jakieś paszteciki.
04:37
Niekoniecznie było to miejsce takie, powiedzmy, jak my to dzisiaj kojarzymy,
04:41
czy nawet jeszcze bardzo artystyczne.
04:43
To była taka mała jadłodajnia.
04:46
I taka była kawiarnia założona w roku 1880 przez rodzinę Koziarskich
04:53
przy rynku kleparskim, gdzie było blisko Akademii Sztuk Pięknych ówczesnej,
04:58
gdzie chadzał Matejko, chadzał Grotger i tam nawet jakiś obraz Grotgera wisiał na ścianie tej kawiarni.
05:07
Nieco później powstała na roku Plant i ulicy Szewskiej elegancka kawiarnia Schmidta,
05:14
gdzie bywali i literaci, i dziennikarze, malarze, świat uniwersytecki.
05:19
Tam już widać stopniowo spotkanie takie środowiskowe.
05:24
Środowiskowe w sensie twórców, w sensie też przede wszystkim literatów i dziennikarzy,
05:30
którzy szczególnie aktywni są w nocy, dlatego że w nocy dokonywał się skład gazet
05:37
i w nocy poprawiano jeszcze jakieś teksty, robiono korekty,
05:40
także jakiś posłaniec biegał umyślny, czy to był Kraków, czy to były Gliwice,
05:45
biegał pomiędzy tym dziennikarzem, który siedział w kawiarni i wprowadzał jeszcze jakieś zmiany do tekstu,
05:52
a tam, gdzie w drukarni drukowano już gotową gazetę.
05:56
Więc stąd to nocne życie kawiarniane tak bardzo się upowszechniło.
06:01
Co jeszcze robiono w takich kawiarniach?
06:04
Czytano gazety, to na pewno, i też właściciele tych kawiarni zamawiali bardzo wiele tytułów,
06:11
także to było też trochę takie centrum wywiadowczo-informacyjne,
06:15
co się u kogo wydarzyło, szczególnie pewnie w plotkarskim Krakowie,
06:20
gdzie każdy chciał wiedzieć wszystko o wszystkich.
06:23
I tam w tej kawiarni Szmita też wykuł się nowy tytuł,
06:28
bardzo ważny dla polskiej kultury, mianowicie słynne życie krakowskie,
06:33
które Stanisław Wyspiański opatrzył nową formą graficzną,
06:37
gdzie pojawiał się też Stanisław Przybyszewski z jego dziećmi szatana,
06:43
jak to nazywano, wszystkich tych młodopolskich ciężkoduchów,
06:48
tak byśmy to mogli określić.
06:50
I wreszcie w roku 1896 w Krakowie pojawia się pierwsza kawiarnia,
06:56
taka artystyczna z definicji, mianowicie PAON, czyli PAF.
07:00
To jest kawiarnia, właściwie taka mała salka, która znajdowała się w kawiarni teatralnej,
07:08
która znajdowała się naprzeciwko Teatru Miejskiego,
07:11
dzisiejszy Teatr Słowackiego przy ulicy Szpitalnej w Krakowie
07:15
i właścicielem był tam Ferdynand Turliński.
07:18
Mamy nawet pastel Stanisława Wyspiańskiego,
07:21
przedstawiający pana Turlińskiego, który odprowadza ostatniego gościa,
07:26
on tam stoi z latarnią w ręce, z kluczami.
07:29
No pewnie pobrzękuje, żeby ten ostatni gość już sobie wyszedł.
07:34
I tam w PAONie też królował Przybyszewski
07:39
i tam pojawia się tak samo Wyspiański, Józef Mehofer,
07:43
Jan Stanisławski, Witold Zdębicki, Teodor Aksentowicz,
07:47
cała plejada tej młodej Polski,
07:50
która wypełniała kawiarnię,
07:52
ale wypełniała też miasto, malowała,
07:56
pisała rozmaite teksty, poezję.
07:58
Pojawiał się tam też oczywiście świat teatralny
08:02
z ówcześnie Tadeuszem Pawlikowskim,
08:05
który był takim spirytus mowem z wszystkich wydarzeń w teatrze miejskim.
08:11
I tam w PAONie na ścianie,
08:14
jak pisze Tadeusz Bojrzeleński,
08:16
wzorem chyba garderoby Ludwika Solskiego,
08:20
wybitnego aktora krakowskiego,
08:22
na ścianie rozpostarto wielkie płótno
08:25
o wymiarach mniej więcej 2 na 6 metrów.
08:27
I tam artyści, bywalcy tego PAONu,
08:30
malowali różnego rodzaju sceny,
08:33
portrety swoje wzajemne,
08:35
jakieś małe pejzaże,
08:36
ale wpisywali też wiersze,
08:39
wpisywali też jakieś pamiątkowe kuplety.
08:42
I tak zaznaczali swoją obecność,
08:45
no nie mówiąc o tym,
08:46
że pewnie była to też forma zapłaty
08:49
za posiłki serwowane im przez Turlińskiego.
08:53
Pojawia się tam też coś w rodzaju takiej szybkiej,
08:57
mianowicie prace, pomysły, szkice artystyczne,
09:01
malowane przez artystów na kartkach papieru,
09:04
były przeszpilane do ściany.
09:06
Tu zapewne pojawia się taki wzór z kawiarni paryskiej,
09:10
która powstała w roku 1893.
09:13
I tam to była kawiarnia artystyczna,
09:16
miała takie słynne miejsce,
09:18
które nazywało się Le Mure,
09:19
czyli po prostu ściana.
09:20
I na tej ścianie takie zmienne wystawy,
09:23
bardzo krótkoczasowe,
09:25
były pokazywane jakieś nowe pomysły,
09:27
nowe koncepty artystów na to,
09:29
jak rozwiązywać pewne problemy
09:31
plastyczne przede wszystkim.
09:34
Finał był taki paonu,
09:35
że niestety w roku 1901
09:37
Ferdynand Turliński zbankrutował.
09:40
No i ówczesna złota młodzież artyści
09:44
przenieśli się właściwie tuż obok,
09:47
można powiedzieć, za róg
09:48
idący wzdłuż murów dawnych miejskich krakowskich,
09:52
mianowicie na Floriańską 45
09:54
do Jana Apolinarego Michalika,
09:58
który kilka lat wcześniej
10:00
założył cukiernię lwowską.
10:03
Było to miejsce bardzo dogodne,
10:04
bo było najbliżej Akademii Sztuk Pięknych.
10:07
Bardzo było blisko też drukarni Pruszyńskiego,
10:10
gdzie te druki rozmaite ulotne,
10:13
które przy tej okazji powstawały,
10:16
artyści chodzili drukować,
10:18
ale też drukowali tam rozmaite teki artystyczne
10:21
i tam ta cała plejada
10:23
znowu spotykała się przy kawie i przy wódce.
10:27
Narodziły się wieczory kabaretowe,
10:29
narodził się tam kabaret,
10:33
który był takim komentarzem
10:34
do wydarzeń politycznych,
10:38
Łączyło tych ludzi niewątpliwie
10:40
wspólne poczucie humoru
10:42
i ten sam sposób spędzania czasu,
10:44
czyli w towarzystwie po prostu alkoholu.
10:48
Jest taki świetny serial
10:54
Serial, który na podstawie
10:56
sztuki teatralnej wyreżyserował
10:58
z biegiem lat, z biegiem dni.
11:00
I to jest znakomita taka saga krakowska,
11:03
która też pokazuje potroszę
11:07
artystów powiązanych
11:08
z tym młodopolskim niepokojem,
11:10
z tym, że właśnie gdzieś tam
11:11
na serwetkach w lokalu
11:14
tworzą jakieś wiersze,
11:16
jakieś bardzo ważne poematy,
11:18
coś, czym chcieliby się podzielić
11:21
Także ten krakowski
11:22
fantasykl można sobie tam
11:24
prześledzić również wizualnie.
11:27
To, co w zbiorach Muzeum Narodowego
11:30
w Krakowie jest bardzo ważne
11:32
dla nas plastycznie,
11:33
to są słynne zaproszenia.
11:36
To właściwie jest zjawisko
11:37
chyba nieistniejące
11:39
gdziekolwiek indziej.
11:41
Zaproszenia, które były drukowane
11:44
w niewielkiej ilości egzemplarzy,
11:47
którzy faktycznie mieli być zaproszeni,
11:50
czyli to było może kilka,
11:51
może kilkanaście sztuk,
11:54
które w swojej kolekcji
11:56
miał Feliks Jasieński,
12:00
również bywalec tychże kawiarni.
12:02
I zaproszenia mają formę
12:04
czasem złożonej kartki,
12:06
czasem takiego otwartego listu.
12:08
Jest to połączenie tekstu,
12:11
zaproszenia na jakąś konkretną datę,
12:14
na jakie wydarzenie,
12:15
połączonego z karykaturą,
12:18
jakimś skrótem myślowym,
12:21
nawiązaniem do jakiejś sytuacji
12:24
I autorami tychże zaproszeń
12:27
byli i Kazimierz Sichulski,
12:29
i Stanisław Rzecki,
12:30
Witold Wojtkiewicz,
12:36
młodopolska plejada.
12:38
Równolegle z tymi zaproszeniami,
12:40
ponieważ do Michalika
12:44
bywalcy teatralnej,
12:47
powstaje takie unikalne zjawisko,
12:49
jak teka melpomeny.
12:51
Melpomena wiadomo muza teatru
12:57
których tu przed chwilą wymieniłam,
13:00
może pod kierownictwem
13:01
Stanisława Rzeckiego,
13:03
ukazują przedstawienia aktorów teatru,
13:06
którzy są troszkę czasem
13:08
karykaturalnie przedstawieni,
13:10
z jakimiś przesadzonymi cechami,
13:12
ale to wszystko jest w duchu secesji,
13:15
w duchu też ówczesnej awangardy,
13:18
takiej płynnej, kręconej linii.
13:21
Bardzo często jest to skojarzone
13:23
z grafiką japońską,
13:26
z nowoczesną grafiką francuską,
13:28
że wspomnę choćby tylko
13:30
Toulouse-Lautrec'a,
13:31
którego pracę też tutaj mamy
13:34
po to, żeby zobaczyć, porównać,
13:36
jak bardzo właśnie te trendy paryskie
13:38
szybko były obecne w Krakowie
13:40
i jak pięknie się przyjęły
13:45
Także te wszystkie umownie rzeczy,
13:49
można na tej wystawie
13:50
zobaczyć z Krakowa.
13:52
Jest też taka ciekawostka,
13:53
jak serwetka z jamy Michalikowej,
13:56
jest kilka lalek z kabaretu
14:00
między innymi jest Śmierć,
14:02
jest rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego,
14:05
czyli wszystkie te znane postaci,
14:07
które, krótko mówiąc,
14:09
obgadywano w kawiarni.
14:11
To jest takie niespotykane podejście
14:21
między innymi artystów,
14:22
o których Pani wspominała,
14:23
no bo druki ulotne,
14:26
to nie są materiały,
14:27
o których zwykliśmy myśleć,
14:29
jako o dziełach sztuki,
14:30
pracach wartościowych,
14:31
czy reprezentatywnych
14:32
dla czyjejś twórczości.
14:34
Natomiast w kontekście wystawy
14:36
którą Pani opowiadają,
14:37
one stają się dowodem
14:39
a tak naprawdę pewnej rzeczywistości
14:43
No niewątpliwie tak.
14:44
To nie jest takie pomnikowe podejście
14:47
do twórczości Wyspiańskiego,
14:49
wtedy, kiedy pokazujemy
14:50
właśnie zaproszenie,
14:52
jakie zaprojektował,
14:53
z postacią kobiecą,
14:57
no właściwie wyłoniła się
15:00
z takich setek krętych linii.
15:03
co może obserwujemy
15:06
na wszystkich etapach kształcenia,
15:08
kiedy młodzież uczy się
15:10
To nie zawsze ma czas na to,
15:13
żeby wspomnieć też o tym,
15:15
że to życie kawiarniane
15:18
że właściwie duża część dnia,
15:21
a już na pewno nocy,
15:22
była w tej kawiarni spędzana.
15:24
To jest jakby jedna część
15:26
tej naszej wystawy,
15:27
ta część krakowska.
15:30
poświęconej Gliwicom
15:31
i potroszę również Lwowowi.
15:35
Dlatego, że wchodząc w zamysł
15:38
stworzenia takiej wystawy
15:39
o kawiarniach gliwickich,
15:41
owszem, w zbiorach Muzeum w Gliwicach
15:43
znajduje się może kilka,
15:45
może kilkanaście obiektów
15:46
oryginalnych takich,
15:48
które pochodzą przede wszystkim
15:49
z Haus Oberschlesien.
15:52
rozmaitego rodzaju metalowe naczynia,
15:54
ale znając historię
15:57
i wiedząc, że po roku 1945
16:01
na ziemię Górnego Śląska,
16:04
która dawniej należała do Niemiec,
16:06
przyszli polscy osadnicy.
16:09
Decyzja mocarstw sprawiła,
16:11
że tutaj stała się Polska,
16:14
polska administracja
16:15
i zaczęło się przejmowanie tych ziem,
16:18
przejmowanie terytoriów.
16:20
I z jednej strony mamy do czynienia
16:22
z końcem pewnego świata,
16:24
tego świata niemieckiego,
16:27
I zresztą polityka przez lata
16:29
prowadzona w okresie PRL-u
16:31
była taka, żeby ślady
16:32
tej niemieckości zacierać,
16:35
co oczywiście wpłynęło na to,
16:38
jaki jest obraz kulturowy miasta,
16:40
obraz architektoniczny.
16:41
Od wielu lat to podejście
16:43
jest już zupełnie inne,
16:45
ratuje się dawne zabytki,
16:47
odkrywa się na nowo
16:49
postaci związane z Gliwicami,
16:51
przede wszystkim z hutą gliwicką.
16:53
Artyści tacy jak rzeźbiarze, malarze,
16:56
którzy pojawiają się tutaj
16:57
w dwudziestoleciu międzywojennym,
17:00
zaczynają być coraz bardziej doceniani
17:03
i muzeum również nasze
17:05
przez swoje działania
17:06
pokazuje te sylwetki,
17:08
pokazuje te postaci.
17:09
No i mamy szansę również
17:11
przybliżyć ich dzieła
17:15
Dlaczego ten Lwów jeszcze do tego wrócę?
17:17
Więc liczyliśmy na to,
17:19
że w związku z tym,
17:20
że wiele ludności napływowej
17:22
do Gliwic z dawnych kresów
17:25
czyli z II Rzeczypospolitej
17:28
którzy przybyli tutaj,
17:29
że coś ze sobą przywiozą.
17:31
Okazuje się, że nie,
17:34
że to nie były rzeczy,
17:37
pierwszej potrzeby.
17:38
Nasza akcja trwała kilka miesięcy,
17:40
kilka ładnych tygodni.
17:41
Wielokrotnie apelowaliśmy
17:43
o przynoszenie tego rodzaju
17:45
artefaktów związanych ze Lwowem,
17:48
związanych też z Gliwicami.
17:50
No i udało nam się pozyskać
17:52
jedną, jedyną rzecz,
17:54
mianowicie dzbanuszek
17:55
z kawiarni szkockiej.
17:57
Kawiarni, która jest, myślę,
17:59
bardzo bliska sercu wielu ludzi,
18:02
oczywiście też i dawnych pracowników
18:04
Politechniki Gliwickiej,
18:06
która przecież bezpośrednio była
18:08
taką dziedziczką Politechniki Lwowskiej,
18:11
ale to właśnie w kawiarni szkockiej
18:15
oraz inni wykładowcy
18:18
Wydziału Matematycznego
18:20
i taka ciekawostka,
18:23
niekoniecznie dużo tam rozmawiano,
18:25
ale za to rozwiązywano
18:26
problemy matematyczne.
18:27
W nagrodę za rozwiązanie
18:29
czegoś arcytrudnego
18:31
można było nawet gęś dostać,
18:33
a na pewno jakiś dobry trunek.
18:35
I z tej kawiarni mamy
18:37
jeden, jedyny dzbanuszek,
18:39
na którym na spodzie
18:43
taki dzbanuszek pewnie
18:44
na podgrzewane mleko,
18:47
I to jest ta jedyna
18:52
kilka już innych przedmiotów
18:54
związanych z Lwowem
18:56
która stamtąd się wywodzi,
18:58
ale to jest na przykład
18:59
szufelka i miotełka
19:01
do sprzątania okruszków
19:03
To jest bardzo ciekawe
19:05
porcelanowe naczynie
19:06
do galarety czy galantyny,
19:08
w której wylewało się galaretę
19:10
i powstawał wzór z kwiatów,
19:12
kiedy to było przewrócone
19:14
Także bardzo ciekawy
19:19
ale też przecież w kawiarniach
19:20
galarety były serwowane.
19:23
No i chcieliśmy też wspomnieć
19:24
o Lwowie z tego względu,
19:26
że Lwów chyba najwcześniej
19:29
na ziemiach polskich
19:31
słynął z różnego rodzaju
19:33
cukierni i generalnie słodkości.
19:36
Udało nam się dotrzeć
19:41
pani Kozłowskiej-Ryś,
19:44
na słodko i półwytrawnie.
19:47
że do Lwowa przybyli
19:49
w którymś momencie,
19:50
w końcu XVIII wieku,
19:51
tak jak i do wielu innych miejsc
19:54
szwajcarscy cukiernicy.
19:58
różne czekoladowe przysmaki,
20:01
różnego rodzaju wypieki,
20:10
słynna była cukiernia
20:11
Ludwika Zalewskiego
20:12
przy ulicy Akademickiej
20:16
z rozmaitych cukrów,
20:19
i rozmaitych syropów kolorowych.
20:23
tworzono różne dekoracje cukrowe
20:27
i to było wystawiane
20:28
na witrynach sklepowych.
20:30
W naszej publikacji,
20:32
o której też muszę wspomnieć,
20:34
w Gliwice à la carte,
20:36
tejże właśnie cukierni.
20:38
Widać tam tłum dzieci,
20:43
które są niezmiernie okazałe
20:45
właściwie takiego kształtu barokowego.
20:49
dzisiaj już takich rzeczy
20:52
te dekoracje tortowe
20:53
są bardziej skromne,
21:01
a to wtedy były takie
21:03
arcydzieła pomysłowości.
21:06
że w tych cukierniach lwowskich
21:10
na przykład takie sceny
21:12
baca na tle Giewontu
21:14
Jeszcze pies do tego.
21:16
Więc pomysły na to,
21:27
wizytował też Lwów,
21:29
na popiersie z cukru.
21:32
po prostu jednostkowe,
21:33
fenomenalne w ogóle
21:35
o których pisała też prasa,
21:41
że ten akcent lwowski
21:43
zwłaszcza, że dotyczy on
21:44
kawiarni szkockiej,
21:53
związane ze światem sztuki.
21:56
przez przedstawicieli
21:58
wielu innych dziedzin.
22:09
dotyczące polityki,
22:11
są tutaj zupełnie zrozumiałym
22:13
kresu rzeczywistości
22:15
tego świata kawiarnianego,
22:18
i chciałam zapytać,
22:20
dlaczego ta cezura czasowa
22:21
towarzyszy wystawie?
22:29
House of Erschlesien
22:39
najbardziej na dwóch
22:41
chociaż było ich tutaj
22:48
pruskich regulacjach,
22:55
dzisiaj kojarzy nam się
22:56
głównie z alkoholem,
22:59
wyszynku alkoholowego,
23:11
Małgorzatę Kaganiec
23:27
naprawdę imponująca
23:32
przemysłu na Górnym Śląsku,
23:35
że przyjeżdżało tutaj
23:37
ówczesnych kontrahentów,
23:40
niebieskich ptaków,
23:49
do rodziny Sznapków,
23:54
była w jakiś sposób
24:14
jak to kiedyś było,
24:34
jest czymś istotnym
24:36
z tej rodziny Sznapków
24:50
przez krótki okres,
25:17
była bardzo istotna
25:24
do rozmaitego rodzaju
25:28
albo coś się nie udało,
25:38
o jakimś wydarzeniu
25:45
ludziom zająć czas,
25:46
no i z tego wynikają
25:49
jak to idzie na żywo.
25:50
Więc jak to wspomina
25:53
jeden też z bywalców
26:01
Tadeusza Boja-Żeleńskiego
26:10
właśnie ci radiowcy
26:49
zupełnie gdzie indziej,
26:58
oryginalne sznureczki
27:03
więc jak na pudełko,
27:05
no nikt by tyle nie dał,
27:23
kawiarnia, cukiernia
27:25
jadło się to na miejscu,
28:10
takim powieściopisarzem,
28:15
w swoich powieściach
28:55
w naszych zbiorach.
30:10
dlatego, że to, co się w tych kawiarniach
30:12
działo, tak jak pani
30:13
przed momentem mówiła,
30:14
było odzwierciedleniem
30:15
czy szerszej polityki
30:18
czy różnego rodzaju
30:19
działań społecznych.
30:21
nie wiem, czy to świadczy
30:22
o mnie dobrze, czy źle.
30:23
bardzo mocno myślami
30:30
Mam nadzieję, że moje
30:31
burczenie w brzuchu
30:36
Niemniej myślę, że to jest
30:41
wystawie prezentowanej
30:42
w Muzeum w Gliwicach.
30:44
Wystawie pod tytułem
30:47
Kawiarnie 100 lat temu.
30:51
pani Patrycja Gwoździewicz,
30:53
która jest związana
30:54
z Muzeum w Gliwicach właśnie.