Przejdź do treściPrzejdź do stopki strony
Strona główna Książka Z dziejów kuchni polskiej

Z dziejów kuchni polskiej

Aleksandra Galant 12 grudnia 2024
Z dziejów kuchni polskiej

Książka „Jak dawniej jadano” to pełna historycznych faktów i anegdot opowieść o kuchni na ziemiach polskich. Autor przygląda się nie tylko temu, co pojawiało się w menu, ale również kulinarnym zwyczajom, tradycjom i wpływowi, jaki narodowa kuchnia ma na poczucie tożsamości.

Andrzej Fiedoruk analizuje naszą historię z perspektywy kuchni od najdawniejszych czasów aż po XX w. Opisuje, co jadali królowie, szlachta i chłopi w różnych okresach burzliwych dziejów Polski. Pokazuje jak kuchnię polską zmieniły czasy zaborów, jak radzono sobie przygotowywaniem posiłków podczas wojen i okupacji, a jak w okresie PRL-u.

To także próba odpowiedzi na pytanie, czym jest kuchnia polska. Okazuje się, że to nie tylko serwowane przez współczesnych restauratorów pierogi i kotlety schabowe, a całe bogactwo kuchni regionalnej i przysmaki, do których wracamy nawet od setek lat.

Tradycyjna polska kuchnia coraz częściej jest inspiracją do tworzenia nowych przepisów. Przykładem może być „Jadłonomia po polsku”, czyli wegańska książka kucharska, o której opowiedziała nam jej Autorka, Marta Dymek.

Autor zagląda do spiżarni, piwnic, kuchni, sklepów spożywczych oraz lokali gastronomicznych minionych lat. Opowiada, czym były naroki, jak smakują chrapy łosia z figatelami i podpowiada, jak zrobić suropiecki. W książce znajduje się też odpowiedź na nurtujące wielu pytanie, skąd na wigilijne stoły przypłynął… karp.

O wigilijnych potrawach rozmawialiśmy również z profesorem Jarosławem Dumanowskim.

O książce „Jak dawniej jadano” opowiedział w Audycjach Kulturalnych jej autor, Andrzej Fiedoruk – socjolog, historyk i rodowity białostocczanin.

Zdjęcia: Wydawnictwo RM.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Transkrypcja odcinka Rozwiń transkrypcję
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
Rozpoczynamy audycje kulturalne. To jest podcast Narodowego Centrum Kultury, a ja nazywam się Aleksandra Galant.
I z pełną odpowiedzialnością i pewnością powiem, że dzisiejsza rozmowa będzie wyjątkowo smaczna.
A to dlatego, że przyjrzymy się historii kuchni polskiej.
Na temat kuchni polskiej wydaje mi się, że mamy troszkę mylne wyobrażenie,
dlatego, że wiele restauracji mówiąc, że serwuje kuchnię polską, serwuje pewien określony zestaw dań,
który nie oddaje tego, jak bardzo ta kuchnia i kulinarne zwyczaje były zróżnicowane,
jak zmieniały się wraz z upływem czasu, jak bardzo ta kuchnia też była zróżnicowana w zależności od klasy społecznej,
no i jak bardzo była podatna na różne zmiany dziejowe, historyczne, na to, co działo się w kraju.
Żeby dowiedzieć się tego wszystkiego, warto sięgnąć po książkę, jak dawniej jadano.
Historia kuchni polskiej od czasów najdawniejszych po XX wiek.
Ja sama ekspertką od kuchni polskiej nie jestem, choć zdecydowanie lubię jeść.
Sprawia mi to ogromną przyjemność.
Cenię też bardzo dania kuchni regionalnej, tutejszej.
Ale żeby dowiedzieć się o świecie polskich kulinariów więcej,
udało mi się zaprosić do dzisiejszego nagrania autora książki,
o której przed chwilą wspomniałam, pana Andrzeja Fiedoruka.
Jest on socjologiem, historykiem, białostoczaninem,
no i tak jak sam się przedstawia, wielkim pasjonatem kuchni i jedzenia.
Witam w audycjach kulturalnych.
Dzień dobry.
Zacznę od pytania o to, dlaczego ta książka powstała.
Mówiąc o tak obszernej historii, można spodziewać się monumentalnego, wielotomowego dzieła.
Tymczasem w sposób niezwykle przystępny pan o tej kuchni opowiada,
niekoniecznie szafując mnóstwem dat, co tak zręcznie przez liczne anegdoty i przykłady,
opowiada.
Ja uważam, że historycy powinni dzielić się na dwie kategorie.
Jedną kategorią to są ci, którzy skrzętnie zbierają wspomniane przez panią daty,
fakty, zdarzenia, wiążą je.
Natomiast druga kategoria powinna być historyków, którzy o tym piszą.
Jedni piszą na półki akademickie, studentom, przyszłym naukowcom.
Natomiast proszę zauważyć, że w takim teleturnieju, jeden z dziesięciu,
co drugi z uczestników przedstawia się jako historyk.
No i potem pada jakaś data i nie ma.
A to jest właśnie z tego powodu, że uczymy historii według dat, a nie według zdarzeń,
a nie według pewnych przypadłości, które mają również powiązanie z kulinariami.
I czy drudzy właśnie powinni pisać, tak mi się wydaje, tą historię w sposób bardzo przystępny,
który przyswoją wszyscy chętni i takowej lektury.
A dlaczego ta książka nie jest taka gruba?
No bo grubej nikt by nie wziął do ręki.
Drugą rzeczą to jest to, że ta książka jest owocem mojej pracy prawie, że dwudziestoletniej.
Proszę zauważyć, na rynku są książki, które mówią o historii kulinariów,
ale w sposób taki wybiórczy. A to kuchnia szlachecka, a to kuchnia magnacka,
a to kuchnia dworska, a to kuchnia chłopska, a to kuchnia PRL-u, a to kuchnia dwudziestolecia międzywojennego.
Nikt praktycznie u nas nie podjął próby opisania tej kuchni od samych jej początków,
od zarania, czyli od czasów słowiańskich, a wręcz od czasów pogańskich.
W historii i tak jak w kulturze, nieważne są, jak już wcześniej wspomniałem,
może nie ważne, ale mniej ważne są daty, jak pewne skojarzenia,
a szczególnie fazy przejściowe, czyli czas, kiedy kuchnia z jednej ewoluowała w drugą,
tak jak z kuchni średniowiecznej, w kuchni renesansu, potem w kuchni baroku,
z kuchni baroku do kuchni czasów oświecenia, no i do czasów nam współczesnych.
I to wtedy można zauważyć pewne rzeczy, pewne niuanse, całą ciekawość tej kuchni,
która przecież nie wynikała tylko ze zmian kulturowych, czyli na przykład na stawie epoka baroku,
no i w stawie ktoś mi mówi, no to od tej pory będziemy mieli kuchnię barokową.
Ona się tworzyła, wpływy tutaj miała również polityka, ekonomia, gospodarka, wojny.
Chciałem zainteresować czytelników naszą kuchnią narodową,
szczególnie okresem międzywojennym, kiedy ta kuchnia się tworzyła.
Czy mi się udało? Chyba tak, bo odzew mam dosyć spory,
a jak będzie to wyglądało w przyszłości?
Trudno mi powiedzieć, natomiast warto, żeby akademicy pokusili się
o takie fachowe opracowanie, fachową monografię w naszej kuchni
od początku do samego końca.
Użył pan przed momentem określenia kuchnia narodowa.
Ja we wstępie wspomniałam o kuchni polskiej
i zaczęłam się zastanawiać, czy w ogóle można oczekiwać,
że uda się stworzyć definicję, czy sposób rozumienia
kuchni polskiej taki jednoznaczny.
No bo też przecież książka przeprowadza nas przez całą historię.
Pan wspomniał o Słowianach, ale później przychodzą
czasy piastowskie, Jagiellonowie, Rzeczpospolita Obojga Narodów,
zabory, dwudziestolecie, wojna i okupacje, w końcu Polska,
Rzeczpospolita Ludowa.
Wydaje mi się, że ta kuchnia przez ten cały czas ewoluowała,
ona się zmieniała, ulegała licznym wpływom.
No tutaj wydaje mi się, że zabory są takim sztandarowym przykładem.
Więc czy w ogóle da się powiedzieć, jednoznacznie i krótko,
co to jest kuchnia polska?
Kuchnia polska, można to rozpatrywać w wielu kontekstach
i w wielu ujęciach.
Takim sformułowaniem, które ja stworzyłem na określenie,
quasi definicją, jest takie pewne skojarzenie,
a dla mnie ono jest proste.
Jest to to, co chętnie jadają Polacy,
to co się wytworzyło w naszej kulturze kulinarnej przez wieki
i najciekawiej to wygląda, a zbliżają się święta właśnie
na świątecznych stołach, tam gdzie ta tradycja jeszcze pozostała,
gdzie pozostały potrawy, które swój rodowód mają jeszcze
w głębokim pogaństwie.
I mówię, i to są wszystkie wzorce kulturowe,
które są z tym związane.
Spójrzmy na przykład na potrawy wigilijne.
Każdy prawie stół wigilijny jest zestawiony troszeczkę w inny sposób.
Inne potrawy są dyminujące, inne potrawy wynikają nawet z regionu,
a i czasami w jednej rodzinie toczą się spory,
czy lepszy był barszczyk albo uszka, czy mamusi, czy teściowej.
Wynika to z różnego pochodzenia.
Inne jedzenie było w Wielkopolsce, inne na Kresach,
na Kresach, powiedzmy sobie na Podlasiu,
na naszych obecnych Kresach.
Także ta różnorodność jest też piękna,
bo jeżeli będziemy chcieli mieć kuchnię normatywną,
ściśle określoną, wypisaną,
no to pójdźmy do McDonalda,
ale tam chyba tych rzeczy nie znajdziemy.
Oczywiście, że tak.
Ja bardziej myślałam o takim rozumieniu kuchni polskiej,
które możemy zobaczyć,
o którym możemy przekonać się,
wybierając się na tak zwane stare miasto,
do jakiegokolwiek miasta w Polsce,
gdzie są restauracje serwujące tak zwaną kuchnię polską
i to jest pewien stały zestaw.
Pierogi, golonka, barszcz, żurek.
Oczywiście to są dania,
które wielu z nas bardzo lubi,
chętnie jada i być może samodzielnie w domu przygotowuje.
No ale czy możemy założyć,
że to są dania,
które naprawdę towarzyszą nam od stuleci?
No zapewne nie,
no bo przecież niektóre rzeczy,
jeżeli mówimy o skabowym,
to od razu ziemniaki i kapusta.
No ziemniaki przyjechały później,
przedtem skabowego też tak nie robiono.
Dlatego każdy ma gdzieś tam swoją kuchnię polską.
Zapisano w sobie swojej tradycji i kulinarnej,
swojej tradycji i rodzinnej,
bo mało tego ta kuchnia najprawdopodobniej
wiąże się też z najszłodszym okresem,
czyli z dzieciństwem,
gdzie te potrawy są zapamiętane do dzisiaj
i one smakowały tylko wyłącznie wtedy.
Natomiast to, co dzisiaj proponują restauratorzy,
to też trochę troszeczkę woła o pomstę do nieba,
bo te słynne takie karczmy z chłopskim jedzeniem.
Właśnie o niej mi chodziło.
No tak, ale tam sam pół miski mięsa.
No chłop tego mięsa w życiu nie widział.
Jego dieta składała się z potraw mącznych,
przede wszystkim z kasza.
Jak było jakieś mięso,
to było to w okresie świątecznym wyłącznie.
No, plus jakieś wesele i inne rzeczy,
czyli tak zwane święta rodzinne
albo święta obrzędowe.
Także troszeczkę przyglądają się restauratorzy
na panujące mody i trendy
i pod to serwują.
No, można zrozumieć, prawda,
bo kierują się zyskiem.
Natomiast takie opracowanie,
dobre opracowanie, dobrze zrobione,
przydałoby się również dla podtrzymywania
naszej tożsamości narodowej,
świadomości narodowej
do naszego patriotyzmu,
bo przecież jedzenie spełniało niebagatelną rolę
podczas wszystkich powstań,
podczas jednej i drugiej wojny światowej.
Jedzenie też takim wyłodzi wolągiem,
to już kolejna taka quasi-definicja,
a właściwie stwierdzenie,
które sobie ukłułem,
że to biedna kuchnia PRL-u
zachowała naszą tożsamość narodową,
kulinarną,
bo proszę zobaczyć,
kiedy nie było mięsa,
kiedy były braki w swodyczach,
sięgało się po zapiski babci
czy kogoś z rodziny,
kleiło się tej ryski z cukru,
wędziło się, produkowało się kiełbasę.
Wtedy, kiedy alkohol był na karetki,
potrafiono również nastawić zacier
i sprytnie go na miednicach,
czy na szybkowarze przepędzić.
Także Polacy potrafili sobie radzić
w tym kierunku
i to radzili sobie nieźle.
Pozostaje tylko pytanie,
czy nam to zostanie,
czy zdominują nas światowe mody kulinarne,
bo to proszę zobaczyć,
ostatni wynalazek na zachodzie,
w Stanach Zjednoczonych
i wręcz rewelacja,
kasza gryczana, nie palona,
która jest uważana za siódme cudzo świata.
Kasza gryczana, z tym, że palona,
znana była w kuchni polskiej już od dawna
i nie wyobrażam sobie gulaszu zrobionego
czysto z płucek,
czy normalnego gulaszu podanego inaczej
niż właśnie z kaszą.
A słynne nasze zrazy staropolskie,
czy one będą jako bitki,
czy jako zrazy zawijane,
no kasza gryczana jest tu obowiązkowa,
no ale musi być to kasza palona.
No niestety,
kuchnia, tak jak i kulinaria,
narażane są na panującą modę
i takie trendy,
które się wywołuje czasami,
czasami przez przypadek,
czasami rozmyślne,
kreując popyt na dane usługi
albo dane produkty.
Tak więc mówię,
jest to proces bardzo złożony,
któremu warto,
żeby przyjrzeli się
nie tylko historycy,
ale również socjalodzy,
bo to jest także istotnym punktem
ich programu
i to myślę,
że socjalodzy
nie powinni się przeglądać
w ten sposób ilościowy,
czyli co, kiedy jadano,
bo jeżeli okaże się,
że w PRL-u jadano
więcej miejsca statystyczne
na jedną osobę
niż przed wojną,
no to będzie to niejako
politycznie skomentować,
więc trzeba trzymać się
tych tematów.
Inne były potrzeby przed wojną,
inne były potrzeby po wojnie,
inne były potrzeby gospodarki,
możliwości,
także to wszystko się zazębia
i naprawdę jest ciekawym
tematem padawcym.
A poza tym, no nasza kuchnia
polska jest tak zróżnicowana,
to właśnie między innymi
przez zabory,
co potem trzeba było
skrzętnie sklejać do kupy.
Nie mamy zbyt dużo
w literaturze tej kuchni,
tego naszego jedzenia.
Tutaj Mickiewicz,
wiesz, czy nam się wychylił ostro
i to się pojawiło
i to proszę zauważyć,
że pojawiło się tu
u romantyków,
których bardziej
sfera duchowa
niż cielesna
ruszała,
a jednak Mickiewicz
pięknie to opisał
nasze, te narodowe
potrawy,
które no przeszły
zresztą i do tradycji,
myślę, że dzięki niemu.
Wspomniał Pan
o kaszy gryczanej
i tutaj muszę potwierdzić
Pana słowa,
że rzeczywiście
smaki kuchni polskiej
to są prawdopodobnie te,
które my kodujemy,
wiążemy z czasem dzieciństwa,
bo kiedy mówił Pan
o tej kaszy,
to ja podryfowałam
wspomnieniami
do tych domowych obiadów,
kiedy kasza się
regularnie pojawiała.
Jestem też bardzo mocna
przy temacie kuchni regionalnej,
dlatego, że sama
staram się
szukać tych dań regionalnych,
tych, których ja
ze swoich stron
nie znam.
Pamiętam, że kiedy opowiadałam
komuś, że ja pochodzę
z Wielkopolski,
to zapytał mnie,
czy u mnie w domu
często się jadło
pieczoną gęś.
Często.
Zawsze.
Na świętego Marcina zawsze.
Tak, to w Poznaniu.
Ja nie jestem
z samego Poznania,
więc często te nasze
pierwsze skojarzenia
z danym regionem
są słuszne,
ale warto je weryfikować.
Myślę też o tym,
że te zmiany,
które pojawiły się w kuchni
i które były reakcją,
na przykład na zabory,
one też z nami
bardzo długo zostały.
To znaczy,
wydaje mi się,
że do dzisiaj
podróżując po Polsce,
te linie,
którą przebiegały
dawne granice na mapie,
można bez problemu zobaczyć.
To widać i w architekturze,
ale też właśnie w kuchni.
To nie jest coś,
co mimo upływu
tych ponad 100 lat
udało się jakoś zatrzeć
czy zamazać.
Ale dlatego w Polsce
mamy kuchnie regionalne.
Mamy kuchnię wielkopolską,
mamy śląską,
mamy galicyjską,
czy to małopolską,
które nazwijmy.
Mamy kuchnię pomorską,
kaszubską, mazurską.
No, z mazurami
to trochę jest tutaj cieniej,
ale to myślę,
że temat na inną rozmowę.
Mamy w końcu,
no, na wschodzie
dosyć ciekawą kuchnię.
Kuchnia podlaska
to jest zlepek kuchni
litewskiej,
białoruskiej,
ukraińskiej,
rosyjskiej,
żydowskiej, tatarskiej.
Z tego można lepić cuda.
I myślę, że fajnie jest,
że można sobie pojechać
i poszukać,
tak jak pani podróżuje
tych potraw,
zastanowić się
nad różnorodnością
tych kuchni,
ale jednocześnie popatrzeć,
jak pięknie te kuchnie regionalne
wrosły w całość
w naszą kuchnię, prawda?
Kuduny, które są,
no to przecież one nie są
litewskie, nie są polskie,
to tatarzy to przywieźli.
Wiele rzeczy,
które tutaj najechało
z orientu,
weźmy na przykład
nasze gołąbki.
Gołąbki poszukuje się,
niektórzy poszukują
na terenach Rosji,
no, ale to były
ze wschodu właściwie,
z południa to była
Mołdawia, Rumunia,
tylko tam to się nazywało
Dołma
i było zawijane
w kiszone liście
winogron.
Także tutaj można szukać
tych smaków
i różnych połączeń
wiele,
a im dalej się szuka,
tym bardziej smakowicie
to wygląda.
Nie wiem,
na ile uprawnione jest
upatrywanie w tym
cechy wyłącznie
kuchni polskiej,
być może po prostu
taka jest kuchnia
na świecie,
ale zastanawiam się,
czy o kuchni polskiej
można powiedzieć,
że ona jest pomysłowa,
że reaguje
na to,
co się dzieje.
Mam na myśli
kuchnię biedną,
na przykład kuchnię
czasów wojny,
czasów okupacji,
to jak ludzie
radzili sobie w czasach
ogromnego niedoboru,
ogromnej biedy,
dotyczącej zarówno
produktów,
ale też sposobów,
w jaki oni mogli
je wykorzystać.
Tak,
ale ta przypadłość
nie dotyczy tylko
Polski.
Ta rzecz wiąże się
z naszą cywilizacją,
z ludźmi tam,
gdzie zaczyna
panować głód,
tam ludzie zaczynają
poszukiwać
nowych pokarmów,
nowych potraw,
nowych sposobów
przyrządzania
i proszę zauważyć,
że jeżeli jeszcze
w XIX wieku
występowały
okresy głodowe
i nieurodzajów,
bądź związane
z działaniami
wojennymi,
wracano do kuchni
łowców, zbieraczy,
do kuchni Słowian
i zbierano ziółka,
zbierano różne
dziwne rzeczy,
z których robiono to,
co dało się
na ówczesne czasy
zrobić.
Weźmy sobie tutaj
na przykład
powstanie warszawskie.
Przecież już
w czasie okupacji
znikały
zielence,
trawniki,
a pojawiały się
ogródki warzywne.
Mieszczanie,
czyli mieszkańcy
stolicy
nie za bardzo
mieli pojęcie,
więc natychmiast
ukazały się
małe książeczki
takie instruktażowe
jak godować króliki.
W łodzienkach
trzymano króliki.
Także radzono sobie
tu właśnie
w takich okresach
i poszukuje się
takich cudownych diet.
Każdy zaraz
coś wymyśli
i mamy taką,
taką, taką,
taką czy
inną dietę,
ale myślę,
że to
pożywienie
z okresów
takich głodowych,
nie głodowych notorycznie,
które trwały pół roku
czy rok tylko,
jeżeli był to
miesiąc,
dwa czy trzy,
było też doskonałą dietą,
która wpływała
na nasze
zdrowie.
no proszę zobaczyć
złoto
czasy
Rzeczpospolitej,
obojga narodów.
Szlachta była
chorowana,
bo to i tłuste jedzenie
i wino,
trunków dużo,
plus miód,
plus frodycze,
po prostu inne rzeczy.
Pod tym względem
na przykład
warstwa
wóściańska
była zdrowsza,
ale z kolei
tam występowały
inne zagrożenia,
czyli
niehigieniczny tryb życia
i inne tematy,
natomiast zdrowotnie
było to
nieco lepiej,
chociaż też
niedokładnie,
bo niedobór
białka
i innych rzeczy
skutkowały
anemią
i innymi konsekwencjami,
no ale tak jak pani powiedziała,
to się gdzieś tam
wszystko potrafi
uzupełniać,
a to nie tylko
naszych rodaków.
Taka zaradność
i zasobność
w tym temacie,
chociaż
jesteśmy narodem
dosyć zaradnym
w porównaniu
z innymi narodami,
a wracając do
kuchni regionalnej,
to proszę popatrzeć,
czy mamy w Stanach Zjednoczonych
kuchnię regionalną?
Nie ma,
no tam regionalizm
kuchni zależy
tylko od ilości
spożywanych pokarmów.
Francja również
jest kuchnią taką
regionalną,
nie mówiąc już
o Włoszech.
U nas,
ale to u nas
jest wynikiem tych zaborów
i potem ponownej próby
zlepienia tego w całość.
Jest to taki
trochę ewenement
na swój sposób,
ale bardzo ciekawy,
myślę,
i bardzo fajny
do próbowania
i do ćwiczenia.
To na sam koniec
wrócę do
kuchni PRL-u,
dlatego, że tak jak pan powiedział,
zbliżają się święta,
a te zwyczaje
bożonarodzeniowe
zdecydowanie są czymś,
czemu warto się przyjrzeć.
No i zadam panu pytanie,
na które od razu dodam,
że odpowiedź znajdziecie
w książce,
ale które wydaje mi się,
że wiele osób sobie
zadaje przy okazji świąt
i przy okazji dyskusji
o tym,
w jaki sposób
karpie są sprzedawane,
czy sprzedawcy
traktują te zwierzęta
w sposób odpowiedni,
ale to jest w ogóle pytanie
o to, skąd się wziął
ten karp.
Hodowlę karpia przywieźli
tutaj na nasze tereny
już w średniowieczu.
Cystersi przy swoich
klasztorach
zakładali
hodowlę karpia,
trzeba było ją
sprawdzić,
bo ten karp
nie chciał się rozmnażać
tutaj w naszych warunkach,
chociaż wtedy była
średnia temperatura
nieco wyższa
i to oni
zaszczepili to
na grunt polski.
Natomiast
karp
nie jest
naszą
narodową
potrawą,
jeśli chodzi
o ryby,
ponieważ to była ryba
łatwa do hodowli
i łatwa do
przerobienia,
dosyć tłusta,
co było też
nie bez znaczenia.
Natomiast
prym w naszych,
można to sprawdzić
chociażby w książkach
kucharskich,
prym wiodły
szczupak,
sandacz,
jesiotr,
wtedy też,
który był poławiany
w naszych rzekach.
Natomiast popularność
karpia zawdzięczamy
okresowi PRL-u,
gdzie minister
spec od handlu
i od ekonomii
Hillary Mintz
wpadł na genialny
pomysł,
żeby właśnie
zaadoptować
karpia i wykorzystać
rodowlę karpia
do poprawienia
aprowizacji
ludności.
Po wojnie
było wiele
opuszczonych
i zniszczonych
stawów.
Tam właśnie
wyremontowano
te akweny
i wpuszczono
pierwsze rybki,
co dało
znakomite
rezultaty,
ponieważ
jeśli chodzi o ryby,
był wieczny problem
z przechowywania
ryb i z logistyką,
żeby je dowieść.
Mrożone ryby
były i co w dużym wyborze
świeżych nie było.
Natomiast
rzucony na święta
karp,
jeżeli on został
wpisany w tradycję,
szło go tyle,
ile dało się
uhodować.
No potem
oczywiście
idąc
za ciosem
do podaży
trzeba było
wywołać popyt,
więc opracowano
przepisy,
dopisano troszeczkę
zwyczajów,
obyczajów
i tak
karpia na Wigilię.
Więcej informacji
ze świata kuchni
polskiej,
o tym co ją formowało,
co ją tworzyło
i jak ona zmieniała się
na przestrzeni
stuleci,
dowiecie się z książki
Jak dawniej jadano
historia kuchni polskiej
od czasów
najdawniejszych
po XX wiek,
a dzisiaj
o kuchni polskiej
i myślę, że
swojej wielkiej pasji
do jej historii
opowiadał autor
książki,
pan Andrzej Fiedoruk,
socjolog,
historyk
i białostoczanin.
Bardzo miło było mi gościć
pana w audycjach kulturalnych.
Ja również dziękuję.
Audycje kulturalne
w dobrym tonie
Audycje Kulturalne są projektem realizowanym przez Narodowe Centrum Kultury.

Pozostałe audycje w tej kategorii

Brda. Wczasy z  fabryki

Brda. Wczasy z  fabryki

Choć legendarne domki ze spadzistymi dachami całym pokoleniom kojarzą się z wczasami spędzanymi za miastem, to do tej pory niewiele wiadomo było o ich historii. Brak archiwaliów utrudniał jej odtworzenie i gdyby nie teczka skryta za meblościanką, mogłoby się to w ogóle nie udać. Książka „Brda. Wczasy z fabryki” to… Czytaj dalej o Brda. Wczasy z  fabryki

Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

W którym parku najchętniej wypoczywał Juliusz Słowacki? Gdzie mieszkała Maria Skłodowska-Curie? Kto zaczął produkować słynne ratanowe krzesła, które stały się symbolem francuskich kawiarni? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w wydanej niedawno książce pt. „Polski Paryż”. Paryż jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystki i turystów miast na świecie. Co… Czytaj dalej o Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

„Połączenie słów i obrazów”. Dzienniki Józefa Czapskiego

„Połączenie słów i obrazów”. Dzienniki Józefa Czapskiego

Przez 75 lat artysta łączył w nich swoje codzienne doświadczenia z bogatym życiem duchowym. Uzupełniał je o prace malarskie i szkice, wklejane bilety i zdjęcia. Wątek dzienników jest podejmowany także w najnowszej publikacji poświęconej artyście pt. „Czapski – rówieśnik XX wieku”. Józef Czapski był malarzem kapistą, rysownikiem, eseistą i komentatorem… Czytaj dalej o „Połączenie słów i obrazów”. Dzienniki Józefa Czapskiego

Irena Gombrowicz – nie tylko „Starsza siostra”

Irena Gombrowicz – nie tylko „Starsza siostra”

Pisała sztuki teatralne, recenzje, felietony. Występowała publicznie, wspierała potrzebujących, zarządzała instytucjami związanymi z literaturą. Mimo to, biografia Ireny Gombrowicz przez lata pozostawała nieznana. Może się to zmienić za sprawą poświęconej jej książki – choć, jak przekonuje autorka, Irena Gombrowicz ceniła „życie w ukryciu”. Irena Gombrowicz przyszła na świat jako trzecie… Czytaj dalej o Irena Gombrowicz – nie tylko „Starsza siostra”

„Światy sztuki” Howarda S. Beckera

„Światy sztuki” Howarda S. Beckera

Dwadzieścia pięć lat od pierwszego wydania, na polskim rynku wydawniczym pojawiło się pierwsze tłumaczenie jednej z najważniejszych teorii amerykańskiego socjologa, Howarda S. Beckera. „Światy sztuki” są próbą spojrzenia na proces powstawania dzieła, będącego wypadkową pracy wielu zaangażowanych osób. Sztuka w ujęciu Beckera staje się efektem zbiorowej pracy, a nie jedynie indywidualnego… Czytaj dalej o „Światy sztuki” Howarda S. Beckera