Do 19 maja Kordegarda prezentuje wystawę tkaniny artystycznej. W galerii można oglądać prace Wojciecha Sadleya oraz czworga artystów z pierwszego dyplomowego rocznika kierowanej przez niego Pracowni Tkaniny Eksperymentalnej warszawskiej ASP.
„Mimo istnienia przedwojennej tradycji gobeliniarstwa, po wojnie tradycyjna technika jakby zamiera. Pojawia się chęć podejmowania eksperymentów. Artyści, którzy biorą udział w pierwszej wystawie tkaniny w Lozannie [w 1962 roku – przyp. red.], tkają sami, własnoręcznie. Stąd ten brutalizm, wynikający z pewnych niedoborów” – mówi w podcaście Katarzyna Haber, kuratorka wystawy. Do wielkich artystów polskiej tkaniny artystycznej należy Wojciech Sadley. Jego prace zrewolucjonizowały wyobrażenie o tym, czym jest tkanina.
Na wystawie w Kordegardzie mogą Państwo zobaczyć dzieła z cyklu „Żądła” – organiczne formy wykonane z użyciem rogów, kłów, skóry i metalu. Po raz pierwszy publicznie prezentowane będą również „Ikony”, namalowane przez artystę na desce w latach 60. ubiegłego wieku. Obiektom autorstwa Wojciecha Sadleya towarzyszą prace jego uczniów – Bogusławy Jaroszewicz-Fogler, Zygmunta Łukasiewicza, Małgorzaty Martynowicz Laird oraz Anny Michniewicz. Zapraszamy do wysłuchania rozmowy na temat ekspozycji.
Wystawie „Wojciech Sadley i uczniowie” towarzyszy katalog.
Fot. Wojciech Sadley, Żądło, technika własna, skóra, kieł morsa, lata 70.
Od 11 kwietnia do 19 maja w Kordegardzie Galerii Narodowego Centrum Kultury prezentowana jest wystawa zatytułowana Wojciech Sadlej i uczniowie.
Wystawa, na której będą Państwo się mogli spotkać z tkaniną artystyczną, choć nie tylko.
Nazywam się Marcina Matwiejuk, a dziś moim i Państwa gościem jest kuratorka ekspozycji Katarzyna Haber.
Dzień dobry Kasiu.
Dzień dobry.
Profesor Wojciech Sadlej zmarł w październiku ubiegłego roku.
Niestety nie zobaczy tej wystawy.
Wystawy, na której znalazły się jego prace, prace wybitnego pedagoga, ale także artystów, uczniów z pierwszego dyplomowego rocznika prowadzonej przez niego pracowni tkaniny eksperymentalnej.
To nie będzie jednak pierwszy raz, kiedy dzieła profesora Sadleja znajdują się w przestrzeni Kordegardy.
Tak już w latach dziewięćdziesiątych w Kordegardzie pokazywane było kilka wystaw profesora Sadleja.
Odpowiadała za to ówczesna kuratorka Danuta Wróblewska.
I myślę, że nasza wystawa pobili pewien pomysł kuratorski Danuty Wróblewskiej.
Ona wtedy pokazywała przede wszystkim żądła i tkaniny Sadleja.
My też koncentrujemy się na wystawie na żądłach.
Pokażemy te prace, które przypominają takie niby owady.
To jest taki repertuar form Sadleja, który sięga do form organicznych, takich naturalnych,
ale z drugiej strony to jest coś z pograniczem magii, rekwizytorium teatralnej.
Niesamowite są te prace.
Prace, które z jednej strony budzą takie poczucie zagrożenia,
dlatego, że w kadłubach, odwłokach umieszczone zostały kosy i rogi.
I to powoduje, że to przypomina rzeczywiście takie formy organiczne, takie formy owadów,
ale z drugiej strony to jest coś na pogranicze życia i śmierci.
Także bardzo to ciekawe prace i myślę, że wszyscy znawcy i admiratorzy twórczości
profesora Sadleja będą ukontentowani.
A oprócz tego pokazujemy również nigdy wcześniej nie prezentowane publicznie
ikony profesora, które z kolei są takim malarstwem materii.
One są niesłychanie intensywne, grube, faktury.
Tam jest i piasek, i kleje, i warstwy gipsu.
To jest takie mięsiste.
A równocześnie wskazuje, jak bardzo Sadlej był malarzem,
nawet tworząc właśnie tkaniny.
Jak bardzo on przekładał ten język malarstwa, język koloru właśnie na tkaniny.
Powiedziałaś o żądłach, że są pracami na pograniczu życia i śmierci.
Dodajmy, że są też pracami na pograniczu różnych dziedzin sztuki.
I zaczęłam od tkaniny artystycznej.
Ale jak wspomniałaś, to jest taki artysta, którego w sumie trudno będzie sklasyfikować jednoznacznie.
Gdzieś na styku malarstwa, rzeźby tkaniny, tkaniny, która bardzo często swój początek ma właśnie w malarstwie.
No właśnie. I ta wystawa tak naprawdę jest właśnie taką wystawą z pogranicza.
Wystawą pokazującą różne eksperymenty i Sadleja, i również eksperymenty jego uczniów.
Chociaż Wydział Tkaniny Eksperymentalnej na warszawskiej ASP koncentrował się bardzo intensywnie na takim rzemiośle i technikach,
które byłyby dosyć konwencjonalne i dosyć rygorystyczne.
Sadlejowi bardzo zależało na tym, żeby każdy z jego uczniów, wychodząc jako dyplomowany absolwent, miał opanowany warsztat.
Podobno przychodziła do studentów Sadleja pani Zowsia, która pilnowała ich, czy równo tkają, czy to wszystko jest zgodnie ze sztuką.
I właściwie kazała im ciągle próć te kolejne tkaniny, które wychodziły spod ich rąk.
Po prostu ona przychodziła i dość rygorystycznie pilnowała właśnie, czy to jest zgodnie ze sztuką.
Ale też Bogna Fogler i Zygmunt Łukasiewicz wspominali, że okazuje się, że profesor kazał im przygotowywać z tygodnia na tydzień po 40 projektów.
I z tych 40 projektów oni musieli w trakcie dyskusji wyłączyć dwa.
I z tych dwóch kolejnych znowu powstawało 40 wariantów.
Także to była niesłychanie wytężona praca.
Oni po prostu wyszli ze studiów z doskonale opanowanym warsztatem.
A przy tym niesamowite jest to, że dwoje z nich rzeczywiście pozostało przy takim tradycyjnym warsztacie.
Czyli Małgorzata Martynowicz-Lert i Zygmunt Łukasiewicz.
Oni są bardzo konwencjonalni, tradycyjni w traktowaniu właśnie tkaniny jako gobelinu.
Jednak wychodzą od takiej bardzo tradycyjnej techniki.
Natomiast eksperymentują jednolicie w stronę właśnie takich eksperymentów bardziej formalnych.
Dlatego, że te tkaniny Martynowicz-Lert przypominają patrony krawieckie.
Bardzo ciekawe prace.
A z kolei prace z Gmuntem Łukasiewicza to jest magia koloru.
On jest po prostu malarzem. Wspaniałe te prace są z punktu widzenia właśnie takiego malowania nicią czy przędzą obrazu.
A z drugiej strony są dwie artystki eksperymentujące z zupełnie nowymi technikami.
I to jest Bogusława Jaroszewicz-Fogler i Anna Michniewicz.
I w przypadku tych dwóch artystek, tam się można spodziewać dosłownie wszystkiego.
A one są tak nieprawdopodobnie awangardowe, nowoczesne w sposobie myślenia.
Bogna Fogler tworzy prace drukowane taką drukarką-długopisem.
I mówi, że ten dukt długopisu, ta nić przędzy tutaj zostaje przełożona na ten dukt plastiku,
który wyłania się z końcówki właśnie tej drukarki-długopisu.
Oprócz tego ona nadrukowuje teksty na tkaninach, na tiulach, na gazach.
Te jej prace są zawsze utrzymane w dwóch estetykach.
Jedna estetyka jest minimalistyczna, a druga z kolei jest taka dosłownie barokizująca.
I na pytanie, skąd taki przeskok, taka różnorodność, ona mówi, że to wynika z tego,
że te prace właśnie o takiej estetyce barokizującej, to jest jakby pokłosie jej podróży.
I tak jak nawarstwiają się różne skojarzenia, takie przeżycia, ścieżki mnemotechniczne związane z podróżami,
tak ona przywołuje tutaj właśnie w tych pracach te wszystkie skojarzenia, które czasami są zupełnie nieoczywiste.
I ona mówi, że podczas pracy wiele warstw zanika, inne ujawniają się,
ale z drugiej strony to, że tam jest coś pod spodem, przynosi jej taki rodzaj satysfakcji.
Ona bardzo często pracuje na tekstach.
I na przykład będziemy pokazywać prace z tekstem ze stedzami konfucjuszy.
Zastanawiałaś się pewnie, na ile silnie twórczość i osobowość profesora Sedleya
mogła wpływać na to, jakie drogi potem obierali jego uczniowie.
To w ogóle jest niesamowicie ciekawe, dlatego że też trzeba pamiętać o tym,
jak rodzi się ta polska tkanina artystyczna.
Oczywiście my mamy niesamowitą tradycję jeszcze przedwojenną,
ale potem, w momencie, kiedy w latach pięćdziesiątych, w latach sześćdziesiątych
powstaje ta mocna gałąź właśnie tej polskiej tkaniny eksperymentalnej czy artystycznej,
która jest właściwie porównywalna jako szkoła do polskiej szkoły plakatu.
To rodzi się trochę z takiego niedostatku, z takiej nędzy, z pewnego braku.
W momencie, kiedy polscy artyści zostają zaproszeni do Lozanny i na tym tlinnale w Lozannie,
to jest właściwie szok dla publiczności.
Właśnie ta polska tkanina, która jest z jednej strony w pewien sposób taka brutalistyczna,
siermiężna, a z drugiej strony zupełnie odbiegająca od tego, co wtedy tam jest pokazywane,
czyli od tych tradycyjnych gobelinów, wprawdzie projektowanych przez genialnych artystów,
dlatego że między innymi przez Le Corbusier'a i Matisse.
Ale trzeba pamiętać, że właśnie u nas, jakby mimo istnienia tej przedwojennej tradycji gobeliniarstwa,
po wojnie ta tradycyjna technika jakby zamiera.
Pojawia się jednak taka chęć podejmowania eksperymentów
i artyści, którzy biorą wówczas udział w tej pierwszej wystawie tkaniny w Lozannie,
oni wtedy tkają te tkaniny sami, własnoręcznie.
I stąd jest ten brutalizm wynikający po prostu z pewnych niedostatków ich techniki,
z pewnych niedoborów.
Oni używają wtedy najrozmaitszych przęc, które są tak po prostu na podorędziu.
I trzeba pamiętać, że właśnie Wojciech Saddlej, który bierze udział w tej wystawie w Lozannie,
on ma taki sposób myślenia właśnie coś z niczego.
My w tej chwili żyjemy w tym świecie obfitości, w świecie nadmiaru.
Natomiast on był niesłychanie kreatywny właśnie przez ten brak, przez ten niedosyt.
I myślę, że ten właśnie brak, ten niedosyt, taki recycling,
który on zresztą bardzo często stosował,
pojawia się z kolei w pracach Anny Michniewicz,
która opowiadała, że kiedyś na ulicy znalazła taką tkaninę,
taki fragment kilimu o wzorze krzyżykowym.
I to ją zainspirowało do tworzenia właśnie takich prac recyklingowanych,
do wtórnego użycia materiałów, do nadawania im nowego życia.
I ona jest niesamowita właśnie w gromadzeniu takich nieoczywistych materiałów.
Ona na przykład pokaże teraz w Kordegardzie pracę,
która jest w ogóle stworzona między innymi z taśmy do transportu węgla.
Ale oczywiście ona używa takich czasami mniej, czasami bardziej oczywistych materiałów.
Używa na przykład barwionych kokonów, jedwabników,
ale obok pojawiają się szpulki do nici.
Czasami tworzy pracę na blachach ocynkowanych.
I właśnie umiejętność eksperymentowania myślę, że najbliżej ma do właśnie tych eksperymentów
Wojciecha Sadleja, mimo że oni idą w zupełnie innych kierunkach,
dlatego że jednak Sadlej jest bliski naturze.
A z kolei można powiedzieć, że te blach ocynkowane Anny Michniewicz
wyglądają jak układy scalone.
Dla Wojciecha Sadleja wystawa w Lozannie w 62 roku była zdaje się debiutem artystycznym.
Cztery lata później Danuta Wróblewska komentując warszawską wystawę Grupy 5
tworzoną przez Magdalena Abakanowicz, przez Jolantę Owicką,
Adę Kieszkowską, Zofię Butrymowicz i właśnie Wojciecha Sadleja
tak pisała o artyście.
Wojciech Sadlej najmniej ma zadatków na przyszłego klasyka.
Raz osiągnięta sprawność już go nuży.
Nie jest i nie chce być niewolniczo związany z jednym materiałem
i jednym typem warsztatu.
Bawią go transformacje rzeczy.
Kusi kinetyka i wizualizm.
Ten ostatni, bo scalił wiele osobnych dotąd elementów spektaklu sztuki.
Fantasta i wizjoner.
Wyprowadza ze swojej pracowni zjawiska plastyczne,
które coraz trudniej chrzcić mianem tkanin,
choć i od tkaniny oderwać ich nie można.
To pewnie też częściowo wynika z tego braku, o którym mówiłaś,
ale już od samego początku Wojciech Sadlej daje się poznać jako eksperymentator.
Tak i to, co on tworzy, to jest właściwie teatr.
To jest taka rekwizytarnia teatralna i to jest wielki spektakl,
ale taki spektakl właśnie nieoczywisty,
na pograniczu życia i śmierci.
Te prace są bardzo często niepokojące.
Myślę, że u uczniów Sadleja nie ma takiego wyraźnego zaakcentowania
właśnie tej kwestii ideowej,
właśnie tych takich mrocznych pokładów związanych z Sadlejem.
Tam zupełnie nie ma.
Ale na przykład u Zygmunta Łukasiewicza pojawia się inspiracja sztuką dogonów,
sztuką aborgenów, majów.
Wracając jeszcze na chwilę do profesora Sadleja,
czy myślisz, że można powiedzieć, że to on rozciągnął ramy
definicji tkaniny artystycznej?
On ją przesunął w stronę przestrzeni konstrukcji?
Myślę, że on jednak Magdalena Bakanowicz.
Ale też ciekawe jest, że Sadlej nigdy nie unikał tego zaszufladkowania
jako artyst związanego z tkaniną artystyczną.
Natomiast Magdalena Bakanowicz już na początku lat 80.
nie chciała być wyraźnie klasyfikowana jako artystka
parająca się tkaniną artystyczną.
Ona mówiła, że tkanina artystyczna jest czymś,
co jakby ujmuje jej w takim odbiorze ogólnym,
że ona woli być postrzegana jako rzeźbiarka,
a nie właśnie artystka związana z tkaniną.
Wojciech Sadlej opisując swoje prace
używał sformułowania technika własna.
Trochę powiedziałaś o tym, z czego zbudowane są rządła,
które zobaczył państwo na wystawie w Kordekardzie.
Ale chciałabym cię jeszcze zapytać o te niezwykłe obrazy
nazywane ikonami, bo one będą prezentowane po raz pierwszy.
Te prace są bardzo ciekawe.
Większość z nich pochodzi z 1962 i 1963 roku.
Na wystawie pokażemy sześć prac.
I tak jak wspomniałam, to są prace zatytułowane przez Wojciecha Sadleja ikonem.
Przede wszystkim mają tyle wspólnego z ikonami,
że one mają jednak sakralny charakter,
ale również one są malowane na takich niesamowicie grubych,
sześciocentymetrowej grubości deskach.
I to, co jest niezwykłe w nich,
to przede wszystkim to nagromadzenie materiałów,
ponieważ one są z jednej strony malowane
techniką olejną i temperową,
ale z drugiej strony tam są i właśnie warstwy gipsu,
i kleju, i piachu.
I to powoduje, że powierzchnie tych ikon
są po prostu gęste.
One są takie niesłychaniem przypominające malarstwo materii.
A z drugiej strony jest to sztuka,
która jest na pograniczu figuracji i abstrakcji.
Tam oczywiście oko,
które jednak skłania się do odnajdywania kształtów.
Od 2 do 4 października 2026, w Bielsku-Białej będzie można wziąć udział w kilkunastu bezpłatnych wydarzeniach przygotowanych przez kilkudziesięciu artystów i artystek z całego świata. To pierwsza edycja międzynarodowego festiwalu sztuk interdyscyplinarnych, który każdego roku będzie odbywał się w innym mieście noszącym tytuł Polskiej Stolicy Kultury. Koncepcja festiwalu opiera… Czytaj dalej o Wędrujący Festiwal już wkrótce w Bielsku-Białej!
Wykonywane z niezwykłą precyzją figurki dam w strojach dwudziestolecia międzywojennego, postaci w strojach ludowych, a nawet przedstawienia egzotycznych zwierząt. Unikatowe wyroby z manufaktury w Pacykowie, można oglądać na wystawie w Stalowej Woli pt. „Kruche dziedzictwo Pacykowa. Ceramika ze zbiorów Muzeum – Zamek Górków w Szamotułach”. Wytwórnia fajansu w Pacykowie, niewielkiej… Czytaj dalej o Kolekcjonerska perła: wystawa galicyjskiej ceramiki
Choć artysta znany jest przede wszystkim ze swoich obrazów, nagradzanych i wystawianych na całym świecie, to tworzył także rysunki i grafiki, korzystając z rozmaitych technik. Przegląd jego prac, także tych wcześniej nieprezentowanych, można oglądać w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Wojciech Weiss (1875-1950) był wybitnym malarzem i grafikiem, a także profesorem… Czytaj dalej o „Wojciech Weiss. Nieznane grafiki i rysunki”
Choć kawiarnie kojarzą się przede wszystkim z gwarem rozmów i bujnym życiem towarzyskim, to nad filiżankami parującej kawy rodziły się idee a także kształtowały się środowiska twórcze. O sile lokalnej tożsamości może świadczyć fakt, że przedmioty z kawiarni zachowały się w prywatnych kolekcjach do dziś. Nowa wystawa w… Czytaj dalej o Do Wiedeńskiej czy do Schnapki? Kawiarnie 100 lat temu
Wystawa „Rafał Malczewski. Narty, dansing, brydż” przybliża twórczość artysty, w szczególny sposób przyglądając się jego wielkiej miłości do Tatr, sportów zimowych, ale także kurortowych rozrywek, z których słynęło międzywojenne Zakopane. Zanim Rafał Malczewski zdecydował się związać swoje życie z malarstwem, studiował, ku radości rodziców, filozofię, architekturę i argonomię. Jednak lata… Czytaj dalej o Rafał Malczewski – twórca innej epoki niż ojciec
Najnowsza wystawa w Kordegardzie, galerii Narodowego Centrum Kultury, to zestawienie ze sobą aż 70 prac – rysunków Józefa Czapskiego oraz kolaży Grzegorza Kozery, zafascynowanego twórczością wybitnego kapisty. Wystawa związana jest z przypadającą w tym roku 130. rocznicą urodzin malarza, pisarza, krytyka i współtwórcy „Kultury” paryskiej. Punktem wyjścia dla wystawy są… Czytaj dalej o „Południk 21. Czapski – Kozera”
