Przejdź do treściPrzejdź do stopki strony
Strona główna Książka To nie jest hip-hop. Rozmowy VI

To nie jest hip-hop. Rozmowy VI

Martyna Matwiejuk 23 marca 2024
To nie jest hip-hop. Rozmowy VI

Ponad 100 godzin wywiadów, 15 nieprzeciętnych osobistości, pasjonujące życiorysy, prawdziwe historie raperów, producentów, DJ-ów i osób związanych z polską kulturą hip-hopową. Tak prezentuje się szósty – i ostatni – tom z serii książek „To nie jest hip-hop. Rozmowy”.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

Gościem Audycji Kulturalnych jest współautor książkowej serii – Jacek Baliński. W ramach wydawanego przez niego cyklu, polska literatura dotycząca hip-hopu wzbogaciła się o szeroki zbiór pogłębionych wywiadów z twórcami gatunku. To nie tylko raperzy i raperki, ale także osoby zajmujące się produkcją muzyczną, wydawaniem płyt, dziennikarstwem czy organizacją koncertów. Jak zapamiętali oni swoje początki w branży? Co zmienił w ich życiu hip-hop? Odpowiedzi na te pytania znajdą Państwo na stronach sześciotomowego cyklu.

Do najnowszej publikacji wywiadów udzielili: Ceube, Paweł Fabjański, Fisz, Fu, DJ Haem, IGS, Jotuze, Majki/Korzeń, Sir Mich, Skalpel, Spinache, Bogna Świątkowska, Te-Tris, DJ Twister oraz Marek Zioło. Jakie były to spotkania? O tym usłyszą Państwo w rozmowie Martyny Matwiejuk.

Książka ukazała się 22 marca 2024 roku.

Fot. materiały prasowe.

To nie jest hip-hop. Rozmowy VI – transkrypcja podcastu

Transkrypcja odcinka Rozwiń transkrypcję
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
Martyna Matwiejuk, słuchają Państwo podcastu Narodowego Centrum Kultury.
Dziś moim gościem jest Jacek Baliński, współautor serii książek To nie jest hip-hop.
Rozmowy, jej szósty i ostatni tom ukazał się 22 marca.
Bardzo miło mi Cię gościć w audycjach kulturalnych. Ponownie, witaj Jacku, cześć.
Witaj, bardzo dziękuję za zaproszenie. Również bardzo miło mi jest tutaj być.
Sześć książek w sześć lat. Sto wywiadów z twórcami i twórczyniami polskiej kultury hip-hopowej.
Piękna konsekwencja, ogrom pracy. Postanowiłeś jednak w tym miejscu postawić kropkę.
Wszystko się zgadza. Bardzo dziękuję też za te miłe słowa.
No i cieszę się, że ten wysiłek i ogrom pracy jest w jakiś sposób zauważalny i doceniany.
Tak, kropka rzeczywiście została postawiona po tych sześciu książkach.
Pewnie można byłoby tę serię kontynuować.
Nie ukrywam, że na takiej swojej wish-liście mam jeszcze całkiem sporo ksywek i nazwisk,
które potencjalnie biorę pod uwagę właśnie przy ewentualnej kontynuacji.
Pewne okoliczności spowodowały, że tutaj postanowiłem właśnie na szóstym tomie zakończyć.
Niemniej to, co chcę podkreślić, to to, że zamiast skupiać się na tym, że to już koniec,
bardziej wolę koncentrować się na tym, że jednak przez kilka lat to trwało
i ten dorobek całkiem przyzwoity, wydaje mi się, udało się zbudować.
Tak jak zauważyłaś, sześć tomów, sto wywiadów, równo blisko dwa i pół tysiąca stron.
W relatywnie krótkim czasie, tak, bo pierwszy tom wyszedł w osiemnastym,
ostatni w dwudziestym czwartym.
Myślę, że wstydu nie ma i naprawdę jest co czytać.
Także wolę się skupić na tym, że jest sześć fajnych książek,
niż na tym, że nie będzie kolejnych trzech na przykład.
Bardzo dobra statystyka i do tego, co się udało, teraz przejdźmy.
Podoba mi się w tych książkach to, że one są efektem wielogodzinnych spotkań
i to często spotkań kilkukrotnych.
Zwłaszcza w czasach, w których jesteśmy karmieni i otaczają nas kilkunastosekundowe filmiki,
w których pada jednonośne zdanie wyciągnięte z kontekstu.
Kiedy jesteśmy zalani artykułami, w których niespecjalnie wiele jest treści.
To, co zrobiliście w tej serii jest, myślę, dla wszystkich miłośników hip-hopu
bardzo, bardzo wartościowe.
Daliście sobie i swoim rozmówcom mnóstwo czasu.
Pewnie były takie spotkania, które były dla ciebie wzruszające po prostu w takim ludzkim wymiarze.
Z całą pewnością kilka takich było.
Natomiast zacznę od tego, że rzeczywiście spotkania na potrzeby tych książek
trwały co do zasady raczej dłużej niż krócej.
Tak naprawdę jeśli chodzi o tom najnowszy, szósty, tutaj łączny czas trwania tych spotkań
wszystkich wyniósł ponad 100 godzin.
No, czyli wychodzi na to, że na jeden wywiad poświęcałem w granicach 7 godzin.
Mówię o samym spotkaniu, bo tak naprawdę...
Wcześniej i później to znacznie więcej.
Na cały proces to absolutnie nawet nie chcę tego wyliczać dokładnie,
bo to myślę, że mogą być to nawet liczby trzycyfrowe.
Efekt końcowy w postaci tej książki w pełni mi wynagradza trud w to włożony
i ilość czasu, którą musiałem poświęcić.
A jeśli chodzi o wzruszające spotkania, wiesz, no na pewno kilka ich było.
Takie pierwsze, które przychodzi mi na myśl, to szczególnie rozmowa z Eldoką,
która ukazała się w tomie trzecim w 2020 roku.
No to rzeczywiście poziom emocjonalny, na jaki tam weszliśmy,
no był czymś, co zdarza się myślę bardzo rzadko.
Pomimo tego, że ileś jeszcze kolejnych wywiadów w tych książkach
też miało charakter powiedzmy, nie wiem, bardziej osobisty.
Niemniej aż tak osobiście jak z Eldoką nie było chyba nigdy.
No żeby uczciwie sprawę przedstawić, no to pragnę dodać,
że też nie jest tak, że absolutnie każdy jeden wywiad w tej książce
ma właśnie bardzo osobisty charakter.
Czasem te rozmowy są bardziej chłodno-profesjonalne, powiedziałbym,
czyli bardziej koncentrujemy się na faktach niż, nie wiem, na przeżyciach.
Tak to możemy rozgraniczyć.
No i ja tak naprawdę też staram się nie narzucać rozmówcy
mojej jedynej słusznej wizji,
czyli jeżeli ktoś jakby czuje się na tyle komfortowo
i chce się otworzyć, nie wiem, w cudzysłowie,
wyspowiadać się z bardziej prywatnych spraw, to super,
ale jeżeli takiej woli ze strony rozmówcy nie ma,
to absolutnie nie naciskam i mówię,
możemy się skupić wyłącznie na dokonaniach,
które każdy z bohaterów tej książki ma naprawdę ogromne.
Zastanawiałam się, czy spotykając się z raperami,
których twórczość się mocno zasadza jednak na autokreacji,
na budowaniu jakiegoś swojego wizerunku,
poczułeś się kiedyś, może nie to, że oszukany,
bo to jest pejoratywne słowo, ale zaskoczony tym,
że postać, którą spotykasz, nie jest do końca taka,
jaką wyobrażałeś sobie z jej wersów.
Wiesz co, wydaje mi się, że delikatnie kontrowersyjnym stwierdzeniem jest,
że jakby raperzy co do zasady bardzo mocno opierają się na autokreacji.
Prawda też jest ważna, ale...
Tak, znaczy to, wiesz, pewnie im młodsze pokolenie raperów,
tym ta kreacja, autokreacja jest jakby coraz istotniejsza.
Niemniej w tych książkach, szczególnie im dalszy tom,
tym tych młodych wykonawców jest coraz mniej.
No i tak naprawdę w szóstym tomie średnia wieku jest 47 lat z groszami,
czyli biorąc pod uwagę, że jednak hip-hop jest tak powszechnie postrzegany
jako muzyka tworzona przez młodych ludzi dla młodych ludzi
i też nie ma co ukrywać, tak po prostu generalnie jest,
no to gdzieś moje wybory raczej padały na ludzi doświadczonych
z dużym stażem scenicznym.
Powiem tak, nie zdarzyło mi się chyba nigdy,
żebym był zaskoczony negatywnie.
Tak, bardzo często się powtarza taką formułkę pod tytułem
obyś nigdy nie spotkał swojego idola,
tak, w rozumieniu, że właśnie jak ktoś,
nie wiem, załóżmy jest dużym fanem czy jakiegoś artysty
i ma właśnie jakiś wyidealizowany obraz w swojej głowie,
a później, nie wiem, po koncercie będzie miał okazję zamienić dwa słowa
i wtedy w jakiś sposób okazuje się, że ten człowiek jest, nie wiem, bucem
czy nie jest taki fajny, jak sobie wyobrażał,
albo że jest po prostu człowiekiem, a nie jakąś postacią z kreskówki,
to mi tak naprawdę, nawet jeżeli miałoby to zabrzmieć komuś nieszczerze,
to jakby z ręką na sercu i z pełną odpowiedzialnością mówię,
że nie zdarzyło mi się tak, żebym był kimś rozczarowany w rozumieniu,
że ten człowiek okazał się kimś niefajnym, zupełnie innym,
niż miałem jego obraz w głowie.
Jeżeli zdarzały się zaskoczenia, to w drugą stronę
i tutaj mogę podać za przykład też osoby z najnowszego tomu,
czyli Marka Zioło.
Dla najwtajemniczonych Marek Zioło to jest człowiek,
który na początku lat 2000 był jedną z pierwszych osób,
która profesjonalnie zajęła się managementem i bookingiem
hip-hopowych zespołów, później też przez wiele lat był prezesem firmy Prosto.
Tak, i z Markiem pamiętam, że nastawiałem się raczej na takie spotkanie,
które będzie z gatunku, jak to określiłem wcześniej, chłodno-profesjonalnych,
gdyż moje doświadczenia to zasady są takie, że te bardziej osobiste rozmowy
są z artystami, a z ludźmi z tak zwanego zaplecza,
nie wiem, z wydawcami, menadżerami,
bardziej skupiamy się na osiągnięciach i na faktach,
niż na emocjach, przeżyciach.
W przypadku Marka sądziłem, że będzie bardzo podobnie,
zważywszy też na to, że nie było zbyt wielu materiałów źródłowych,
do których mogłem sięgnąć.
Tak przed spotkaniem, tyle ile wiedziałem, tyle wiedziałem,
ale nie było to jakoś specjalnie dużo.
No, a tymczasem okazało się, że było to jedno z najdłuższych spotkań,
no blisko 9 godzin, bez paru minut,
i faktycznie udało się wejść na tak osobisty poziom,
który mnie wręcz zszokował.
No pamiętam, że nawet we wstępniaku coś takiego napisałem,
że no właśnie nastawiałem się raczej na profesjonalizm,
i rzeczywiście ten profesjonalizm był,
ale w takim bardzo ludzkim wydaniu,
czyli właśnie bez tej autokreacji,
i jak była rozmowa o sukcesach,
to okej, chwalmy się nimi i opowiedzmy o nich,
bo czemu nie,
ale jeżeli pojawiły się jakieś wtopy,
jakieś porażki, błędy,
również na polu prywatnym,
które mają jakby istotne znaczenia dla zawodowego kontekstu,
to jakby również o tym opowiedzmy,
żeby pokazać chociażby,
że to właśnie nie jest tak,
że jesteśmy ludźmi wyłącznie sukcesu,
którym od zawsze wszystko się udaje,
tylko, że no człowiek ma różne oblicza
i nie zawsze wszystko idzie jak po maśle,
więc no pamiętam, że to mi wręcz zaimponowało,
bo no bardzo rzadko się zdarza,
żeby ludzie pokazywali też te swoje drugie oblicze.
Mówię, w przypadku artystów jest trochę inaczej,
w przypadku nieartystów,
takie były moje dotychczasowe doświadczenia,
także no z Markiem byłem ogromnie zaskoczony
i to było zaskoczenie zdecydowanie na plus.
Większość twoich rozmówców z tego szóstego tomu,
to są rzeczywiście osoby,
które podczas tych rozmów powróciły do dawnych lat.
No ale jeszcze wracając do tych najmłodszych artystów,
w 2018 roku pojawił się na przykład wywiad z Jabsonem.
Tak sobie pomyślałam,
jakby to było teraz porozmawiać z Jabsonem po sześciu latach,
no na pewno ta jego perspektywa jest w tym momencie znacznie szersza.
Nie korciło cię, by wrócić do niektórych?
Absolutnie, nigdy nie brałem pod uwagę,
żeby osoba X czy Y pojawiła się w tej książce więcej niż raz,
biorąc pod uwagę, że nadal jest ileś osób,
których nie zaprosiłem, a które też zasługują na to,
by w takiej serii się pojawić.
I to jest też taka rzecz, która czasem mi się pojawia w koszmarach sennych
i budzę się zlany potem,
bo właśnie śni mi się, że właśnie ten artysta X czy Y
został ponownie przeze mnie zaproszony
i jakby zachodzę w głowę, jak do tego dopuściłem,
że właśnie nie zaprosiłem jeszcze tych kilkudziesięciu osób,
a tego gościa zapraszam po raz drugi.
To może pomysł na jakiś czas, po prostu dwie dekady później takie spotkanie.
Tak, dokładnie.
Wiesz co, ale oczywiście, jak mówisz chociażby o Żabsonie,
czy jakbyśmy się skupili na innych młodych twórcach,
którzy tutaj się pojawiali.
Najmłodszy w momencie przeprowadzania wywiadu był
O Co Chodzi?
W drugim tomie znalazł się wywiad z nim.
Rozmawialiśmy z nim pod koniec 2018,
a konkretnie rozmawiał z nim Bartek Strałowski,
czyli współautor części Od 1 do 3.
No to on miał 22 lata raptem
i o ile nie jest tak, że, nie wiem, żałuję jego zaproszenia,
o tyle gdzieś z biegiem czasu zrozumiałem,
że tych młodych, czy relatywnie młodych ludzi
lepiej będzie zapraszać za jakiś czas,
w rozumieniu dłuższy czas,
ponieważ przez te kilka lat u czyłu Żabsona,
czy u O Co Chodzi,
no wydarzyło się co najmniej drugie tyle,
co wydarzyło się przez te wszystkie lata
do momentu przeprowadzenia wywiadu.
Z biegiem czasu, tak, im dalszy tom,
tym bardziej kładłem nacisk na to,
żeby zapraszać raczej ludzi już naprawdę mega dużym dorobkiem,
więc pomimo tego, że nie śledzę jakoś super młodej sceny,
ale też nie jest tak, że nie widzę tam żadnych wartościowych osób,
mój brak zaproszeń dla nich wynika wyłącznie z tego,
że wychodzę z założenia,
że znacznie ciekawsze i bardziej właśnie kompleksowe
te materiały będą, gdy się z nim spotka za lat 10, 15, 20.
No i kończąc jeszcze tylko,
zdaję sobie oczywiście sprawę,
że pod kątem komercyjnym
to pewnie byłby dobry ruch,
żeby zaprosić aktualnie topowych wykonawców,
ale takie myślenie mi też już dosyć dawno przeszło
i starałem się tę serię robić od początku do końca
w zgodzie ze sobą.
Wiem sama, jak satysfakcjonujący jest ten moment,
w którym podczas wywiadu twój rozmówca
naprawdę się otwiera
i zaczyna pokazywać jakiś taki ludzko-osobisty wymiar
w sumie dowolnej historii,
na jakiej temat rozmawiacie,
kiedy zaczynają się pojawiać anegdoty
i takich punktów w tej serii książek jest całe mnóstwo.
Dzięki twoim ostatnim wywiadom
wiemy na przykład, jak to się stało,
że Fish pojawił się na płycie Hip Hop Ultra z Włodiego.
Wiemy, jaki był tak naprawdę debiut duetu Skalpel.
No cała masa wspaniałych informacji
dla wszystkich, którzy kochają tę muzykę.
Zastanawiam się, które spotkanie też było dla ciebie
takie bardzo odkrywcze,
które spowodowało, że poczułeś,
że wiele tych tajemnic, zagadek udało się rozwikłać.
To zdecydowanie muszę wskazać tutaj na te osoby,
z którymi liczba wywiadów jest do tej pory najmniejsza, tak?
Bo o ile szykując się do Fisha,
no to wywiadów z nim przerobiłem,
no myślę, że trzycyfrową liczbę, tak?
No bo Fish jest aktywny na scenie od ponad 20 lat.
No cały czas nagrywa nowe rzeczy
i no wywiady z nim się ukazują regularnie,
a przekopywałem się i przez wywiady
w jakichś starych czasopismach, tak?
Wwertowałem w Bibliotece Narodowej te gazety,
szukałem tam różnych materiałów.
Także o ile oczywiście nie jest tak,
że wszystko to, co mi opowiedział Fish,
było dla mnie już znane i było wyłącznie
powielaniem pewnych informacji,
no nie mogę powiedzieć, że było to dla mnie
równie odkrywcze spotkanie, co na przykład
z CUB, czyli człowiekiem odpowiedzialnym
za markę Moro Sport i Manto również.
Jakby historycznie Moro Sport,
aktualnie zdecydowanie Manto
i też były członek nieistniejącego już zespołu 3H.
Tak, więc z jednej strony Cełbina,
z drugiej strony duet Majki i Korzeń.
Jest to duet producencki, duet muzyków,
inżynierów dźwięku,
którzy od końcówki lat 90-tych,
tak do 2005-2006 zrobili gigantycznie dużo
dla warszawskiej sceny.
Prowadzili studio schron, wyprodukowali
mnóstwo historycznych utworów,
a pomimo tego ich dorobek nie został
do tej pory jakby odpowiednio udokumentowany
i de facto znalazłem jeden, jedyny wywiad z nimi
w magazynie, który się nazywał Dos Dedos
i który ten wywiad został przeprowadzony
nie wiem, w roku 2001-2002
i nic więcej nie było o tych ludziach wiadomo,
więc siłą rzeczy podczas spotkania
no ja chłonąłem każdą informację jak gąbka.
Dopiero podczas tego spotkania
czy tych dwóch spotkań
to zaczęło przybierać formę pełnej historii.
Myślę, że tutaj mogę też wspomnieć o IGS-ie,
czyli katowickim producencie muzycznym,
który na początku 2000-tych lat
wydał dwa kultowe albumy,
czyli Ekspedycję i Alchemia,
a od wielu lat zajmuje się produkcją
sprzętu audio pod marką IGS Audio
i z tego sprzętu korzystają
najsłynniejsze zespoły na świecie,
takie jak Red Hot Chili Peppers,
jak Depeche Mode.
Także też fascynująca historia,
która do tej pory nie została de facto opowiedziana,
więc cieszę się, że do tej okazji
doszło właśnie przy szóstym tomie
To nie jest Hip Hop Rozmowy.
O IGS-ie też coś wiedziałem,
tu to, tu tamto.
Niemniej na spotkaniu padło
tyle nowych informacji,
które czasem powodowały,
że otwierałem oczy tak szeroko,
jak tylko się da,
bo mówię
wow, ty zrobiłeś to i to
i właśnie te wszystkie zespoły
twojego sprzętu używają
i nikt o tym nie wie.
Niesamowite i bardzo dziękuję,
że postanowiłeś podzielić się
tą historią akurat na łamach
tej, a nie innej książki.
Czyli towarzyszyła ci taka misja
trochę uporządkowania tych początków.
Wiesz co, nie wiem,
czy mogę to nazwać misją.
Na pewno, tak jak wspomniałem,
zdecydowanie z każdym kolejnym tomem
skłaniałem się coraz bardziej
ku korzeniom tej muzyki
i to były takie aspekty,
które mnie w coraz większym stopniu
zaczęły interesować.
Misją tego mimo wszystko
bym chyba nie nazwał,
bo też ja nie patrzę na te książki,
jak niektórzy czasem by chcieli,
jak na jedyną słuszną
encyklopedię polskiego hip-hopu,
czy właśnie takie super rzetelne źródło,
z którego czytelnik dowieścił
wszystkiego o polskim hip-hopie,
bo tak nie jest.
Nie ma tutaj wszystkich postaci,
które być powinny
i też jest to w jakiś sposób
przepuszczone przez mój filtr,
przez moje jakieś zainteresowania
i zdaję sobie sprawę,
że gdyby ktokolwiek inny
robił te wywiady,
one by przybrały zupełnie inny wymiar
i pewnie część takiej faktografii
by się powtórzyła,
ale pozostałe wątki już,
pomimo tego, że ja staram się
dawać jak największą swobodę
podczas wypowiedzi rozmówcom,
no to siłą rzeczy,
nawet czasem podświadomie
nadaję temu wszystkiemu
jakiś żądany kierunek,
także...
Wybierasz też informacje,
które znalazły się w książce.
Dokładnie, dokładnie.
No do selekcji przywiązuję
bardzo dużą wagę,
więc też tylko dodam,
że fakt, że te spotkania
trwają niekiedy nawet
i po dziewięć godzin
nie oznacza,
że do druku trafia
dokładnie jeden do jeden
to, co zostało nagrane,
tylko ja to wszystko
bardzo mocno przesiewam,
selekcjonuję,
jakąś kompozycję temu
w cudzysłowie nadaję,
tak, więc to jest dla mnie
bardzo istotne,
żeby do druku trafiło
tylko to, co w mojej ocenie
jest warte uwagi czytelnika.
Kończąc temat misji,
myślę, że jest to za duże słowo,
aczkolwiek jeżeli ktoś
zainteresowany historią
polskiego hip-hopu
w tych książkach
znajduje użyteczne
dla siebie informacje
i w jakiś sposób
poszerza swoją wiedzę,
no to mogę się tylko
z tego powodu cieszyć.
Myślę, że możemy zdradzić
naszym słuchaczom,
że oboje urodziliśmy się
w latach dziewięćdziesiątych,
więc nie jesteśmy
tą generacją sentymentu,
która pamięta te początki
i zastanawiam się,
czy słuchając o tych
wszystkich walkach
między rolkowcami,
deskorolkowcami,
o tym, jak ważne było,
który model spodni założysz,
bo będziesz od razu
przypisany do jednej
albo drugiej grupy,
myślałeś sobie,
ach, szkoda,
mogłem się urodzić
dziesięć lat wcześniej,
mógłbym uczestniczyć w tym,
kiedy to się zaczynało
jeszcze oddolnie,
kumpelsko,
kiedy poznawali się ci ludzie,
którzy tak naprawdę
dzisiaj są tuzami rapu.
To jest ciekawe pytanie,
ale prawdę mówiąc
chyba nie było nigdy
we mnie takiej refleksji,
może też przez to,
że mam świadomość tego,
że pomimo tego,
że te początki
czasem się wspomina
z łezką w oku
i idealizuje się je,
no to nie jest tak,
że w tych formacyjnych
dla polskiego hip-hopu latach
wszystko było
jakoś super różowe
i idealne.
Oczywiście we wspomnieniach
to może być właśnie
idealizowane,
podkoloryzowywane,
natomiast no rzeczywistość
niekoniecznie taka zawsze była.
Było szaro,
było brutalnie,
na tyle oczywiście,
na ile wiem,
z różnych opowieści,
no bo to jak zauważyłaś,
no urodziłem się
w połowie lat dziewięćdziesiątych,
nie są to czasy
jakoś specjalnie przeze mnie znane.
No a czy fajnie byłoby
uczestniczyć naocznie,
tak, być naocznym świadkiem
tych początków
chociażby warszawskiej sceny,
która pewnie jest dla mnie
gdzieś najciekawsza
z mojego punktu widzenia.
Pewnie w jakimś mikrostopniu,
wiesz, tego zazdroszczę,
pewnie minimalnie zazdroszczę
Filipowi Kalinowskiemu,
czyli autorowi książki
Niechciani, Nielubiani,
warszawskiej rady lat dziewięćdziesiątych,
że pisząc taką książkę
mógł odwołać się
do własnych doświadczeń.
Tak, no mi czasem może
przy tych książkach tego brakuje,
ale z drugiej strony też uważam,
że na swój sposób
może być to atut,
że ja właśnie nie jestem
z tamtego pokolenia
i na przykład jak rozmawiam
z Bogną Świątkowską,
czyli aktualnie prezeską
Fundacji Benzmiana,
a dla hip-hopu
zasłużonej przede wszystkim
audycją Color Shock,
pionierską audycją,
którą prowadziła w latach
dziewięćdziesiąt trzy, dziewięćdziesiąt siedem,
tak, no to
ona zaczęła prowadzić
tę audycję,
gdy mnie jeszcze na świecie nie było,
więc moja perspektywa,
moje pytania,
moja ciekawość
będzie myślę, że zupełnie inna
niż właśnie osoby, nie wiem,
piętnaście lat starsze ode mnie.
Mnie tutaj przy tym wywiadzie
prowadziła taka
bardzo silna ciekawość
na zasadzie,
ale jak to wtedy było,
a dlaczego tak,
a dlaczego nie inaczej,
a dlaczego zostało zrobione
coś w taki, a nie inny sposób.
No i pewnie jeszcze jakiś aspekt
tutaj mógłbym wymienić,
ale na tym jednym poprzestanę.
W każdym razie mówię,
pewnie, gdybym się urodził
ciut wcześniej,
mógłbym na pewne sprawy
spojrzeć inaczej,
w inny sposób różne rzeczy
zagaić podczas wywiadu.
Moja perspektywa też może być
na swój sposób unikalna
i może w jakiś sposób
wręcz odświeżająca
dla tych ludzi,
tak, bo właśnie
no ta Bogna Świątkowska
wspomniana,
to te pytania
od swoich dawnych słuchaczy,
te same,
powtarzające się w kółko,
albo te same opinie,
to już znana pamięć,
a tu nagle ma przed sobą
człowieka,
który tych audycji
po prostu nigdy w życiu nie słyszał
i widzi w nim taką
żywą ciekawość
i widzi, że podchodzi do niej
w inny sposób,
też może bez na przykład
takiego namaszczenia,
choć oczywiście
z gigantycznym szacunkiem,
to może być w jakiś sposób
odświeżająca
dla niej perspektywa.
Czasem bycie z zewnątrz
pomaga.
Do słów
Filipa Kalinowskiego,
autora książki,
o której wspomniałaś,
odwołujesz się też
i w tomie
to nie jest hip-hop rozmowy,
część szósta.
Filip opisał
no właśnie
nie tak kolorowe realia
Warszawy lat dziewięćdziesiątych.
Gościliśmy go też
w audycjach kulturalnych,
te rozmowy
znajdą Państwo
na naszej stronie.
Ale pomijając
ten wątek społeczny
i może wracając
do historii jednostek,
czyli do tego,
na czym Ty się skupiasz
w tej serii.
To są też
osobiste zmagania
z hip-hopem
i efekty dobrych
i złych decyzji.
I pytasz
wielu ze swoich rozmówców,
czy warto było
chociaż na chwilę
wejść
do tego świata hip-hopu.
Chyba nikt nie powiedział,
że żałuje.
Bardzo możliwe,
że jest tak jak mówisz,
chociaż to pewnie
musiałbym sobie jeszcze
na spokojnie przeanalizować
i przemyśleć,
czy wśród tych
stu wywiadów,
chociaż jak się spojrzy
na tom pierwszy
i przeczyta się
wywiad z Diskretem,
to u niego
na tamten moment,
czyli rok 2016,
było czuć pewną
gorycz
i może wręcz
niezadowolenie
z tego,
że za młody
uparał się rapem.
Myślę, że jego
dzisiejsza perspektywa
jest delikatnie inna,
o czym sądzi
chociażby fakt,
że po wielu latach przerwy
zdecydował się
jakkolwiek wrócić do nagrywania.
To jest jakiś wyjątek,
który tutaj mogę wymienić.
Niemniej reguła
myślę, że jest dokładnie
taka jak powiedziałaś.
Na pewno w tym tomie szóstym
potwierdza to Fish,
który pomimo tego,
że już od wielu, wielu lat
nie nagrywa muzyki,
którą można by nazwać
czysto hip-hopową,
to właśnie gdy go zapytałem,
czy fakt,
że dalej ten hip-hop
w jakiś sposób
o nim pamięta,
że jest zapraszany
do książki o hip-hopie,
że jest zapraszany
na różne
jakieś wspominkowe
festiwale rapowe,
czy to jest dla niego ok,
czy wręcz przeciwnie,
chciałby, żeby mu już
dano z tym spokój,
bo teraz tworzy zupełnie inną muzykę,
to powiedział, że absolutnie nie
i wręcz jest dumny z tego,
że dalej w tym kontekście
jest uwzględniany,
tak i że hip-hop mu
cholernie dużo dał,
a to, że jakby był dla niego
bardziej punktem wyjścia
niż zamkniętym polem,
z którego ani myśli
się wyłaniać,
no to jest inna kwestia.
Tak, więc rzeczywiście
raczej jest poczucie,
nazwijmy to,
dumy u tych ludzi,
że ten hip-hop
w ich życiu
albo był,
albo jest,
tak, bo koniec końców
to jest bardzo fajna sprawa
na przykład,
no ja też się cieszę,
że, nie wiem,
były oczywiście momenty
lata temu,
że się na ten hip-hop
trochę obrażałem,
czy, co możesz głupio przyznać,
ale na pewno,
no było tak kiedyś,
że nawet się wręcz
delikatnie wstydziłem,
no tak teraz
jestem na maksa szczęśliwy,
że jest to jakaś część
mojego życia,
nie wypieram się tego,
tak wychowałem się na tym
i też, no cieszę się,
że miałem możliwość
jakąś cegiełkę
do tej kultury
od siebie dorzucić,
więc tak.
Nie da się z pewnością
opowiedzieć tej ponad
trzydziestoletniej historii
też bez odniesienia
do mediów,
zwłaszcza mediów
przełomu lat dziewięćdziesiątych
i dwutysięcznych
i to jest jeszcze
ostatnia rzecz,
o którą chciałam cię zapytać,
no bo pojawiają się
na przestrzeni całej tej serii
liczne odwołania
do radiostacji,
do audycji Color Shock,
o której mówiłeś,
do audycji w Trójce,
oczywiście do magazynów również,
takich jak Klan
czy Ślisk.
Zastanawiam się,
na ile trudno,
jest dzisiaj dotrzeć
do tych rzeczy.
Wspomniałeś o Bibliotece Narodowej.
Czy są gdzieś jeszcze
zapisy tych programów?
Jeśli chodzi o archiwalne audycje,
no to raczej
bez szans,
na przykład jeśli chodzi
o Color Shock,
to nie ma
absolutnie niczego
dostępnego.
Być może, no gdzieś
na kasetach u ludzi,
u dawnych słuchaczy,
więc rzeczywiście
spotykając się z Bogną Świątkowską,
rozmawiałem z nią
o audycji,
której nie słyszałem
przez choćby sekundę
w całym swoim życiu.
Natomiast jeśli chodzi o
właśnie jakieś
stare czasopisma,
to one
de facto powinny być
w komplecie
dostępne
w Bibliotece Narodowej,
jako że każdy wydawca
ma święty obowiązek
dostarczyć
dwa egzemplarze
każdego wydanego
przez siebie
tytułu właśnie
do tejże biblioteki
i nie tylko tej zresztą.
No ale
jak się okazuje,
nie wszyscy wydawcy
tego obowiązku
dopilnowują,
więc
z zasobów Biblioteki Narodowej
korzystałem
na tyle,
na ile te zasoby
po prostu były,
ale później
chcąc
mieć takie przeświadczenie,
że zrobiłem
absolutnie wszystko,
żeby być do tych wywiadów
jak najlepiej przygotowanym,
to wystosowałem
swego rodzaju
odezwę
do obserwatorów
mojej książki,
do czytelników,
czy właśnie przypadkiem
któryś z was
nie ma w swojej kolekcji
takiego a takiego tytułu,
numery takie a takie.
No i to się spotkało
z całkiem
fajną reakcją.
Był jeden człowiek,
o pseudonimie Hans,
bardzo ci dziękuję,
który wysłał mi...
Ale to nie ten Hans.
Nie ten Hans.
Hans z Condinand.
Hans, z którym wywiad
jest w piątym tomie,
to nie akurat ten.
A ten Hans,
o którym mówię,
to jest człowiek,
który wysłał mi
gigantyczną paczkę
z brakującymi numerami ślizgu,
czyli brakującymi,
mam na myśli,
tymi, których
nie ma skanów w internecie,
nie ma ich w Bibliotece Narodowej,
bo okazało się,
że ten gość
ma absolutnie
każdy jeden numer
i po prostu
mnie użyczył,
żebym mógł
je przewertować
i zrobić z nich
użytek
przy researchu.
Więc różnymi kanałami,
ale byłem w stanie
do tych rzeczy dotrzeć.
Nie do absolutnie wszystkich,
tak, no bo okazało się,
że właśnie akurat
ten numer tego czasopisma
wyparował,
nie ma jego nikt.
Także no wtedy
musiałem pogodzić się
z porażką
i z niepowodzeniem.
Do audycji niestety
nie sposób często dotrzeć,
ale te źródła
pisane
jak najbardziej,
jak się odpowiednio
podiguje
i poszuka,
to można tam dotrzeć.
To jeśli ktoś z Państwa
ma przypadkiem audycję
kolorszok nagraną,
to prosimy
słać do Jacka Balińskiego
o tym,
jak rodził się
i rozwijał
polski hip-hop.
Przeczytają Państwo
w sześciu tomach
serii
To nie jest hip-hop
rozmowy.
Jej ostatni szósty tom
okazał się
22 marca,
a dziś w audycjach
kulturalnych
gościł autor
Jacek Baliński.
Wielkie dzięki.
Bardzo dziękuję.
Audycje kulturalne
w dobrym tonie.
Audycje Kulturalne są projektem realizowanym przez Narodowe Centrum Kultury.

Pozostałe audycje w tej kategorii

Brda. Wczasy z  fabryki

Brda. Wczasy z  fabryki

Choć legendarne domki ze spadzistymi dachami całym pokoleniom kojarzą się z wczasami spędzanymi za miastem, to do tej pory niewiele wiadomo było o ich historii. Brak archiwaliów utrudniał jej odtworzenie i gdyby nie teczka skryta za meblościanką, mogłoby się to w ogóle nie udać. Książka „Brda. Wczasy z fabryki” to… Czytaj dalej o Brda. Wczasy z  fabryki

Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli

Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli

Na wystawie pt. „George Sand (1804-1876). W kalejdoskopie życia i sztuki” zgromadzono unikatowe pamiątki związane z Artystką, które przekonują, że była wszechstronną humanistką, w wielu kwestiach wyprzedzającą swoją epokę. Celem twórców ekspozycji było przedstawienie Sand, jako kobiety wielu zainteresowań, pasji i talentów, która niezasłużenie jest przedstawiana przede wszystkim jako „partnerka… Czytaj dalej o Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli

„Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga

„Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga

Interaktywna, dwujęzyczna mapa pozwala poznać skomplikowaną biografię oraz twórczość Mieczysława Wajnberga, jednego z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku. Uniwersum będzie rozwijane, w miarę dalszych ustaleń dotyczących jego życiorysu. Mieczysław Wajnberg był kompozytorem polsko-żydowskiego pochodzenia. Urodził się w Warszawie, gdzie wraz z rodzicami i siostrą mieszkał w kamienicy przy ul. Żelaznej 66. Czytaj dalej o „Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga

„Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

„Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle”… Czytaj dalej o „Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

W którym parku najchętniej wypoczywał Juliusz Słowacki? Gdzie mieszkała Maria Skłodowska-Curie? Kto zaczął produkować słynne ratanowe krzesła, które stały się symbolem francuskich kawiarni? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w wydanej niedawno książce pt. „Polski Paryż”. Paryż jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystki i turystów miast na świecie. Co… Czytaj dalej o Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

„Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych

„Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych

Muzycy zamiast na scenie filharmonii pojawiają się na placach zabaw, skwerach, przy piaskownicach. W ten sposób spotykają się z nowymi odbiorcami muzyki klasycznej „u nich”, w najbardziej naturalnym dla słuchaczy kontekście. I pokazują, że ten rodzaj sztuki nie musi onieśmielać. Ogólnopolski projekt „Bach w piach” – cykl muzyczno-edukacyjnych flashmobów w przestrzeniach… Czytaj dalej o „Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych