Swoimi obrazami przywracał wiarę w odrodzenie Polski. Ideą jego sztuki było kształtowanie serc i umysłów Polaków, którzy utracili swój kraj w wyniku zaborów. Jan Matejko – najwybitniejszy polski malarz historyczny. W roku 2023 przypada 185. rocznica urodzin, a także 130. rocznica śmierci artysty. Z tej okazji w Galerii Kordegarda można oglądać wystawę matejkowskich szkiców, pt. „Przedobrazy”.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Marian Gorzkowski – sekretarz Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie, a zarazem archiwista i powiernik Jana Matejki – szacował, że artysta stworzył około sześciu tysięcy prac rysunkowych, wiele z nich jednak uległo rozproszeniu lub zaginęło. Wystawa w Kordegardzie prezentuje 43 szkice pochodzące ze zbioru należącego do Muzeum Narodowego w Warszawie, drugiej największej kolekcji prac rysunkowych Matejki. To wyjątkowa okazja do obejrzenia dzieł, które prezentowane są publicznie dopiero trzeci raz.
O prezentowanych szkicach rozmawiamy z Katarzyną Haber – kuratorką ekspozycji. Artysta tworzył swoje szkice od około piętnastego roku życia aż do śmierci. Wśród prezentowanych rysunków znajduje się najwcześniejsza, zachwycająca dojrzałością artystyczną, praca piętnastoletniego Matejki, pt. „Carowie Szujscy przed Zygmuntem III”. Na wystawę zostały wybrane szkice wielkich dzieł historycznych: „Rejtan. Upadek Polski”, „Kazania Skargi”, „Unia Lubelska”, „Hołd pruski”. Kuratorka opowiada nam o intelektualnym i artystycznym procesie ukazanym w studium kompozycyjnym prac artysty.
Niektóre dzieła Matejki od momentu powstania szkicu musiały poczekać nawet 30 lat, by artysta stworzył ich malarską realizację. Niektóre – jak „Spalenie Malcherowej” – w formie malarskiej nie powstały nigdy. Szkic jednak pozostał i zachwyca do dziś.
Matejkowskie prace rysunkowe wedle tradycji XIX wieku miały funkcję służebną wobec dzieł „skończonych”, jednak ich mistrzostwo udowadnia, że powinny być traktowane na równi z wielkimi dziełami artysty.
Zapraszamy do wysłuchania rozmowy. W Wydawnictwie NCK ukazał się także katalog towarzyszący wystawie.
Grafika: Jan Matejko, Carowie Szujscy przed Zygmuntem III; po 1853; 18 x 26; ołówek, papier, Muzeum Narodowe w Warszawie
Przedobrazy. Wystawa szkiców i rysunków Jana Matejki – transkrypcja podcastu
Choć kawiarnie kojarzą się przede wszystkim z gwarem rozmów i bujnym życiem towarzyskim, to nad filiżankami parującej kawy rodziły się idee a także kształtowały się środowiska twórcze. O sile lokalnej tożsamości może świadczyć fakt, że przedmioty z kawiarni zachowały się w prywatnych kolekcjach do dziś. Nowa wystawa w… Czytaj dalej
Wystawa „Rafał Malczewski. Narty, dansing, brydż” przybliża twórczość artysty, w szczególny sposób przyglądając się jego wielkiej miłości do Tatr, sportów zimowych, ale także kurortowych rozrywek, z których słynęło międzywojenne Zakopane. Zanim Rafał Malczewski zdecydował się związać swoje życie z malarstwem, studiował, ku radości rodziców, filozofię, architekturę i argonomię. Jednak lata… Czytaj dalej
Najnowsza wystawa w Kordegardzie, galerii Narodowego Centrum Kultury, to zestawienie ze sobą aż 70 prac – rysunków Józefa Czapskiego oraz kolaży Grzegorza Kozery, zafascynowanego twórczością wybitnego kapisty. Wystawa związana jest z przypadającą w tym roku 130. rocznicą urodzin malarza, pisarza, krytyka i współtwórcy „Kultury” paryskiej. Punktem wyjścia dla wystawy są… Czytaj dalej
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie prezentuje pierwszą w historii tak szeroką prezentację dorobku artystycznego tej karpackiej społeczności. Obejmuje twórców uznanych, takich jak Andy Warhol, Epifaniusz Drowniak (Nikifor) czy Jerzy Nowosielski oraz artystki i artystów funkcjonujących dotąd poza głównym nurtem. Wystawa przywraca widzialność twórczości Łemków (nazywanych także Rusinami Karpackimi), która przez… Czytaj dalej
Nowa wystawa w Filharmonii Łódzkiej poświęcona jest niezwykłej relacji jej patrona z rodzinnym miastem. Przywołuje początki jego muzycznej drogi, prezentuje też artystyczną aktywność w mieście swojego urodzenia, w którym koncertował aż 34 razy. Nazywany królem pianistów i obywatelem świata, podziwiany i oklaskiwany na obu półkulach, wspominając lata artystycznej kariery, wydarzenia,… Czytaj dalej
Wystawa „Fragmenty rzeczywistości” prezentuje prace jednego z najważniejszych przedstawicieli polskiego malarstwa ekspresyjnego. Ekspozycja ukazuje różnorodne sposoby postrzegania świata, w których odbijają się osobiste doświadczenia Ratajskiego. Sławomir Ratajski należy do tego pokolenia artystów, które bezwarunkowo zaufało malarskiemu medium., czyniąc je jedynym i wyłącznym narzędziem swojej wypowiedzi w polu sztuki. Przełom lat… Czytaj dalej