Przy jednej ulicy swoje warsztaty mieli krawcy, malarze i drukarze. Tuż za zakrętem rezydował powroźnik, na tyłach budynku pracował rzeźbiarz. Kawałek dalej ktoś sprzedawał czapki, a kto inny odświeżał kapelusze. Tak przed II wojną światową wyglądała nie tylko Praga, ale też inne dzielnice Warszawy i wielu polskich miast. W tym odcinku podcastu rozmawiam z Katarzyną Chudyńską-Szuchnik o polskim rzemiośle.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Katarzyna Chudyńska-Szuchnik na co dzień pracuje w Muzeum Warszawskiej Pragi. Historie rzemieślników zbiera od kilku lat. Stały się one podstawą książki Zręczni. Historie z warszawskich pracowni i warsztatów, która niedawno ukazała się nakładem muzealnego wydawnictwa.
Większość przedwojennych warsztatów na warszawskiej Pradze należała do żydowskich rzemieślników. Rodzinne interesy przerwała, a czasem zakończyła, II wojna światowa. Ale w zniszczonym mieście, w którym brakowało wszystkiego, szybko zaczęły pojawiać się nowe pracownie.
Polskie rzemiosło miało się dobrze przez pierwszych kilka lat, dopóki państwo tolerowało samodzielnych wytwórców. Potem nastały czasy przymusowej spółdzielczości, choć nie dla każdego rzemieślnika miały one złe skutki.
Transformacja ustrojowa i gospodarcza po 1989 roku uwolniła zawód rzemieślnika i umożliwiła wykonywanie go osobom, które nie miały wymaganego wcześniej wykształcenia mistrzowskiego. Skutki tej sytuacji odczuwają dziś ci, którzy szukają odpowiedniego grona, przed którym mogliby zdać egzamin. Ale szalone lata 90. to też napływ zagranicznych produktów i spadek zainteresowania krajowym rzemiosłem.
Od kilkunastu lat sytuacja się odwraca, a pracą w zawodach rzemieślniczych zainteresowanych jest coraz więcej młodych ludzi. Choć jest ich za mało, żeby wszystkie warsztaty mogły przetrwać. Już dziś nie każdy wie, kim są modystki, introligatorzy czy bednarze.
Książka Zręczni opowiada o warszawskich rzemieślnikach, ale sytuacja wytwórców w innych polskich miastach była podobna. Posłuchajcie, co mówi o niej Katarzyna Chudyńska-Szuchnik.
Z tego odcinka dowiecie się między innymi:
W rozmowie z Katarzyną Chudyńską-Szuchnik wspominałam o odcinku Muzeum Polskich Zegarów, którego gościem był Janek Rygiel. Rzemieślnikami bywają także wytwórcy piwa. Historię warszawskich piwowarów w książce Podchmielona Warszawa opisał Piotr Wierzbicki. Opowiedział mi o niej w odcinku Warszawa okiem dawnych piwowarów.
Fot. okładka książki (mat. pras.) / Clem Onojeghuo
Przez 75 lat artysta łączył w nich swoje codzienne doświadczenia z bogatym życiem duchowym. Uzupełniał je o prace malarskie i szkice, wklejane bilety i zdjęcia. Wątek dzienników jest podejmowany także w najnowszej publikacji poświęconej artyście pt. „Czapski – rówieśnik XX wieku”. Józef Czapski był malarzem kapistą, rysownikiem, eseistą i komentatorem… Czytaj dalej
Pisała sztuki teatralne, recenzje, felietony. Występowała publicznie, wspierała potrzebujących, zarządzała instytucjami związanymi z literaturą. Mimo to, biografia Ireny Gombrowicz przez lata pozostawała nieznana. Może się to zmienić za sprawą poświęconej jej książki – choć, jak przekonuje autorka, Irena Gombrowicz ceniła „życie w ukryciu”. Irena Gombrowicz przyszła na świat jako trzecie… Czytaj dalej
Dwadzieścia pięć lat od pierwszego wydania, na polskim rynku wydawniczym pojawiło się pierwsze tłumaczenie jednej z najważniejszych teorii amerykańskiego socjologa, Howarda S. Beckera. „Światy sztuki” są próbą spojrzenia na proces powstawania dzieła, będącego wypadkową pracy wielu zaangażowanych osób. Sztuka w ujęciu Beckera staje się efektem zbiorowej pracy, a nie jedynie indywidualnego… Czytaj dalej
Powieść Wojciecha Chmielewskiego pozwala na odkrycie stolicy sprzed 30 lat a także na rozważania dotyczące jej kształtu i rzeczywistości za… niemal 300 lat. Jedno pozostaje niezmienne – wielka miłość do miasta. Wojciech Chmielewski, znany przede wszystkim z krótkich form, zaprasza Czytelniczki i Czytelników do lektury powieści „Księżyc ma zapach Warszawy”. Czytaj dalej
Charyzmatyczne trio inspirujące się muzyką latynoamerykańską, zapisało się w historii polskiej sceny muzycznej jako zespół, który nikogo nie pozostawiał obojętnym. Podobnie jak kreacje i dopracowany w każdym detalu sceniczny wizerunek, którego pieczołowitość, wyprzedzała swoją epokę. Tercet Egzotyczny powstał w 1963 r. – przez kilka dekad działalności artyści nie tylko podzielili… Czytaj dalej
5 grudnia minęło 100 lat od śmierci Noblisty Władysława Stanisława Reymonta. Narodowe Centrum Kultury wydało zbiór esejów, które ukazują twórczość pisarza z perspektywy całego stulecia. W rozmowie Katarzyny Sanockiej o Reymoncie mniej znanym, opowiada jeden z eseistów – prof. IBL PAN, dr hab. Marek Pąkciński. Jak postrzegamy dziś teksty i… Czytaj dalej