Wybrany utwór: „(Nie)Umarła klasa” – hołd dla dzieła Tadeusza Kantora
W 2025 r. przypada 50. rocznica premiery legendarnego spektaklu krakowskiego Teatru Cricot 2, który zrewolucjonizował światowy teatr. Z tej okazji Cricoteka zaprasza na nową wystawę czasową, będącą nie tylko hołdem dla dzieła Kantora, ale także refleksją nad recepcją i przyszłością dzieła.
„Umarła klasa” miała swoją premierę 15 listopada 1975 roku w Galerii Krzysztofory w Krakowie. Była wystawiana kilkaset razy (również po śmierci reżysera) w dwudziestu krajach na pięciu kontynentach. „Newsweek” uznał spektakl za światowe przedstawienie 1976 roku.
Spektakl jest osobistą, a jednak niezwykle uniwersalną opowieścią o przemijaniu i braku możliwości powrotu do przeszłości. Do dziś fascynuje ludzi na całym świecie i nie pozwala o sobie zapomnieć.
W „Umarłej klasie” zagrała jedna z najważniejszych aktorek Teatru Cricot 2, Maria Stangret-Kantor. Więcej o artystce można dowiedzieć się z jednego z naszych podcastów.
Punktem wyjścia wystawy „(Nie)Umarła klasa” były pytania: dlaczego spektakl był tak intensywnie przeżywany przez odbiorców; dlaczego niepokoił, budził tak radykalne odczucia? Na ekspozycji zostały zaprezentowane m.in. wszystkie zachowane w kolekcji instytucji obiekty związane ze spektaklem „Umarła klasa”. Odwiedzenie wystawy to też szansa by zobaczyć pełen zapis legendarnego przedstawienia.
Ekspozycję współtworzą prace Krzysztofa Garbaczewskiego, który w swojej pracy reżyserskiej łączy współczesne sztuki wizualne i performance. Jego interaktywna instalacja „Ani żywa, ani umarła” to cyfrowa interpretacja poetyki teatru Tadeusza Kantora. Osadzona jest w minimalistycznym, niemal laboratoryjnym otoczeniu, nawiązującym do swoistej „pustej klasy”. Splata się w niej przeszłość z teraźniejszością.
Wystawę „(Nie)Umarła klasa” można oglądać w Ośrodku Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora Cricoteka do 21 grudnia 2025 r.
W Audycjach Kulturalnych o ekspozycji opowiedziały kuratorka Małgorzata Paluch-Cybulska oraz Natalia Zarzecka, dyrektorka Cricoteki.
Zdjęcia: dzięki uprzejmości Cricoteki / fot. Szymon Sokołowski
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
50 lat, no może nierówno, dlatego że 50 lat od premiery, czy też pierwszego wystawienia spektaklu Umarła Klasa Tadeusza Kantora minie 15 listopada tego roku.
To wydarzenie miało miejsce w galerii Krzysztofory, no i od tego czasu spektakl był wystawiony setki, a może nawet tysiące razy.
Wystarczy powiedzieć, że był grany, wystawiany w latach 75-92, a trzy ostatnie lata to były już wystawienia po śmierci reżysera, twórcy Tadeusza Kantora.
Ostatni taki pokaz za jego życia miał miejsce w roku 89.
Spektakl był wystawiany w dwudziestu krajach na pięciu kontynentach.
Można powiedzieć, że zyskał międzynarodowe i światowe uznanie.
Przez dziennikarzy Newsweeka został też nazwany światowym przedstawieniem roku 1976.
Tyle z liczb, tyle z danych, tyle z informacji, które mogą robić na nas wrażenie.
Natomiast wydaje mi się, że trudno o tym spektaklu było nie słyszeć.
Być może nie wszyscy go widzieliśmy, nie wszyscy w całości, może częściej w fragmentach.
Natomiast umarła klasa Tadeusza Kantora była chyba czymś więcej niż spektaklem.
Była wydarzeniem, była przeżyciem, była doświadczeniem.
Na ten temat powstało bardzo wiele opracowań, badań, tekstów, które ten fenomen starał się zgłębiać.
A 50. rocznica, jubileusz 50 lat od wystawienia tego spektaklu, to też moment, kiedy zainaugurowana została wystawa.
Wystawa pod tytułem Nie umarła klasa.
To jest wystawa czasowa, którą można oglądać w ośrodku dokumentacji sztuki Tadeusza Kantora, Krikoteka.
Ona jest dostępna do 21 grudnia, więc czasu, żeby ją zobaczyć jeszcze trochę jest.
A ja bardzo się cieszę, że zaproszenie do tej rozmowy, skądinąd dla mnie trudne i dlatego, że będziemy mierzyć się z tematem ogromnym i też nacechowanym emocjonalnie,
przyjęły twórczyni tej ekspozycji, czyli kuratorka Małgorzata Paluch-Cybulska oraz dyrektorka Akrikoteki Natalia Zarzecka.
Bardzo miło mi, że przyjęły Panie zaproszenie do nagrania, no i że będziemy miały, a właściwie już mamy przyjemność rozmawiać.
Dobry Państwu.
Tak jest. Dzień dobry. Witamy bardzo serdecznie i dziękujemy za zaproszenie.
Mam takie podskórne wrażenie, że przygotowanie czegoś, co byłoby uhonorowaniem tego jubileuszu 50 lat od premiery umarłej klasy,
to było nie lada wyzwanie, dlatego że, nie wiem czy Panie też jako badaczki i znawczyni, ekspertki mają takie wrażenie,
że umarła klasa to jest zjawisko, które nadal fascynuje, które nadal ludzie zgłębiają, badają.
Mówię tutaj zarówno o osobach pracujących naukowo, ale też po prostu o miłośnikach teatru, kultury i sztuki
i przygotowanie, zaproponowanie czegoś nowego. Wydaje mi się, że było nie lada sztuką.
Rzeczywiście nie była to łatwa decyzja, w jaki sposób zaprezentować odbiorcom ponownie spektaklu
Umarła Klasa po 50 latach od jego premiery.
Tak jak Pani mówi, jest to spektakl ikoniczny. Jeśli twórczość kantora nie jest w Polsce bardzo dobrze znana
szerokiemu gronu odbiorców, to myślę, że każdy kojarzy spektakl Umarła Klasa i kojarzy kadry ze spektaklu,
kojarzy atmosferę, te bardzo charakterystyczne obiekty, które pojawiają się w spektaklu Umarła Klasa
i później, które były wielokrotnie wystawiane na przeróżnych wystawach na całym świecie,
czyli dzieci w ławkach sumarłej klasy, czy niekoniczny chłopiec w ławce sumarłej klasy.
To są takie motywy wprost odnoszące się do kantora i motywy najbardziej rozpoznawalne.
Rzeczywiście różnego rodzaju wystaw poświęconych spektaklowi było zrealizowanych na świecie,
w różnych miejscach bardzo dużo i były to przeróżne wystawy, które na różny sposób
podchodziły do tego zjawiska, jakim jest spektakl Umarła Klasa.
I też dobór tych obiektów na tą konkretną wystawę oparłyśmy tak naprawdę na naszej kolekcji,
bo wydawało nam się w trakcie rozmów, że naszą powinnością niejako jest właśnie zaprezentowanie
i przy okazji jakąś próbą wyboru drogi pokazania Umarłej Klasy właśnie to, co mamy w kolekcji,
czyli kilka obiektów, które ze spektaklem się kojarzą.
Przede wszystkim obiekty, które oryginalnie w spektaklu występowały,
czyli ławki i lalki oraz pozostałe elementy jak kąty, sznury czy poszczególne części.
Nie wszystkie wzięłyśmy, bo też prezentujemy wybraną, zaaranżowaną jakąś scenę z całego spektaklu.
Pokazujemy chyba to widzom w taki sposób, żeby mieli namiastkę.
Chociaż pamiętajmy, rozmawiamy o wielkiej sali ekspozycyjnej.
Umarła Klasa nie jest wrogu, tak jak zazwyczaj była grywana.
Czy też myślimy o niej w perspektywie tego, gdzie miała premierę, czyli w Galerii Krzysztoforego,
później w tych niezliczonych teatrach prezentowana była normalnie na scenie
i wtedy już w tym kącie nie stała, tylko stała gdzieś pośrodku sceny.
Zatem trochę do tego nawiązujemy.
Pokazanie naszej kolekcji obiektów z naszej kolekcji
i przede wszystkim pokazanie zapisu całego spektaklu
w wielkoformatowej projekcji.
Daje taką pigułkę tego, co mogło dziać się z widzami,
którzy w tym wszystkim uczestniczyli,
a też myślimy o widzach, którzy nigdy nie mieli okazji zobaczenia spektaklu
i tutaj to chyba najważniejsze, że na wystawie poza zderzeniem z artefaktami
mogą przede wszystkim zobaczyć spektakl, cały spektakl.
Ta rejestracja, którą wybrałyśmy jest też specyficzna,
bo też z jednym tematu, który gdzieś poruszyć chciałyśmy przy okazji wystawy.
To była kwestia zmierzenia się też z tym wielkim archiwum,
z masą dokumentacji, opracowań, dyskusji, krytyk,
tego wszystkiego, co umarło, jak się zostało napisane.
I to też chcemy gdzieś jasno zakomunikować.
Dlatego wybór tej konkretnej projekcji jest w duchu właśnie tego mierzenia się z dokumentacją,
ponieważ oglądamy cały zapis spektaklu,
który jest tak naprawdę zmontowanymi czterema wersjami zapisów spektaklu
z różnych miejsc, z różnymi obsadami.
Niemniej jednak nie zmienia to faktu,
że tak naprawdę oglądamy cały set spektaklowy.
To znaczy możemy doświadczyć tego, jak wyglądała Marła Klasa w całości.
Powiedziała Pani o...
Ja sobie tak to trochę dzielę jednej części wystawy,
tej, która pomaga nam się przenieść i lepiej poczuć spektakl
stworzony przez Tadeusza Kantora.
Druga wydaje mi się bardziej współczesna,
związana z taką synergią sztuk,
bo mówimy o sztuce wizualnej, którą zajmuje się Krzysztof Garbaczewski,
ale o tym za moment.
Teraz chciałam jeszcze zostać przy tej unikatowej możliwości
zobaczenia, przeżycia, odczucia tego spektaklu.
Czego szukają osoby, które interesują się umarłą klasą?
To znaczy, czy poszukują właśnie tego,
jak spektakl w przestrzeni dzisiaj rezonuje?
Czy chciałyby jak najbardziej odczuć to,
co działo się na scenie 50,
ale tak naprawdę również 30 lat temu?
Czy są zainteresowane obejrzeniem tego w wersji kanonicznej?
Bardzo jestem ciekawa, jak widzowie reagują teraz,
oglądając wystawę Nieumarła Klasa,
ale też jakie były pań, państwa doświadczenia w ogóle,
jeżeli chodzi o to, czego ludzie odwiedzający ośrodek
chcą się dowiedzieć o Tadeuszu Kantorze?
Odwiedzają nas bardzo różni odbiorcy.
Jest to, przypomnijmy, instytucja założona przez samego kantora w 1980 roku
z myślą o zachowaniu całego dziedzictwa i narracji dla kolejnych generacji badaczy.
Zatem nasi odbiorcy są bardzo różnoradcy,
zarówno jeśli chodzi o całą twórczość kantora,
jak i jeśli chodzi o odbiorców stricte interesujących się spektaklem Umarła Klasa.
Z jednej strony są to osoby, które miały możliwość oglądania tego spektaklu na żywo
i wracają do nas po to, żeby w jakiś sposób sobie przypomnieć swój stan
w trakcie obserwacji spektaklu, czy żeby zrekonstruować jeszcze raz to dzieło.
Inne grupy odbiorców to są osoby, które opracowują naukowo twórczość Tadeusza Kantora
i które zagłębiają się bardzo intensywnie w archiwum, w naszą dokumentację,
kolekcjonowanie rozpoczął Kantora, którą my przez cały czas sukcesywnie rozwijamy.
Oglądają różnego rodzaju zapisy, spektaklu, nagrania, wypowiedzi Kantora.
Jak gdyby jest to ogrom materiałów, które wokół spektaklu narosły,
które na różny sposób mogą wyjaśnić fenomen tego spektaklu.
Ale w tym przypadku brałyśmy pod uwagę i tą grupę odbiorców,
to znaczy zastanawiałyśmy się nad tym, czy być może powinnyśmy zrobić w tą 50. rocznicę wystawę,
która prezentowałaby te różne narracje, wątki interpretacyjne.
Była taką wystawą muzealną, bardzo silnie zaangażowaną merytorycznie.
Czy może pójdziemy z prezentacją spektaklu Umarła Klasa w tą stronę bardziej wizualną,
ułatwiając niejako zestawienie naszego oglądu rzeczywistości z tym bardzo silnym dziełem teatralnym.
I postanowiłyśmy skupić się właśnie na tym, to znaczy na umożliwieniu nawiązania relacji emocjonalnej,
indywidualnej za każdym razem ze spektaklem Umarła Klasa poprzez wystawę,
poprzez obiekty, które na niej prezentujemy, poprzez współpracę z Krzysztofem Garbaczewskim,
poprzez sposób aranżacji wystawy. Jedno jest pewne, Umarła Klasa była spektaklem rewolucyjnym i przełomowym.
Wywarła piętno na całym późniejszym doświadczeniu teatralnym.
Jest to jednocześnie spektakl, który może powodować skrajne odczucia,
to znaczy mam wrażenie, że Umarłą Klasa albo się kocha, albo się jej nienawidzi,
bo jest bardzo intensywna, ma bardzo specyficzną aurę, bardzo specyficzny nastrój.
I niezależnie od tego, czy ten spektakl jest dla nas bardziej, czy mniej zrozumiały,
czy jest on naszym ulubionym spektaklem Teatru Clique 2, czy nie,
to jedno jest pewne, że w trakcie oglądania czy to spektaklu, czy to zapisu,
czy dokumentów z nim związanych, pobudzane są bardzo intensywnie nasze odczucia i wrażenia.
To jest spektakl, który nie pozostawia widzę obojętnym,
spektakl, który łapie za gardło, powoduje właśnie bardzo takie silne reakcje
organizmu niemalże, pozostawia taki specyficzny filtr na odbiorcach
jeszcze przez kilka dni po zetknięciu się z tym dziełem,
myślimy o nim, nie potrafimy o nim zapomnieć.
I postanowiłyśmy nie wyjaśniać spektaklu, czym był albo czym nie był,
natomiast postanowiłyśmy wykorzystać ogromną siłę wyrazu obiektów teatralnych,
tego zapisu spektaklu, który można oglądać na wystawie i materiałów archiwalnych,
po to, żeby umożliwić widzom dzisiaj w przestrzeni wystawy w Krikotece
umożliwić zderzenie się z tą kategorią niesamowitego,
która jest tak silnie obecna w spektaklu Umarła Klasa.
Moim zdaniem jest ona niejako jego esencją.
Przypomnijmy kategoria niesamowitego, kategoria zainagurowana przy Zygmunta Freuda
dla określenia takiego granicznego stanu, kiedy z jednej strony coś jest nam znane,
a z drugiej strony odpychające, z jednej strony przyciągające,
a z drugiej strony właśnie powodujące wyparcie różnego rodzaju treści,
więc też taki bardzo hipnotyzujący stan bycia na granicy
pomiędzy fascynacją i jednocześnie jakimś takim przerażeniem.
Stąd bardzo minimalistyczny rozkład obiektów,
mocno oświetlonych teatralnie w aranżacji srebrnych ścian,
które oddają ruch na wystawie i odbijają w pewien sposób obiekty,
które są tam eksponowane.
Wydobyciem kategorii niesamowitego pomógł nam Krzysztof Garbaczewski,
którego zaprosiliśmy do współpracy przy stworzeniu instalacji,
którą zatytułował Nie żywa, ani umarła.
Właściwie bardzo nam zależało na tym, żeby wystawa obiektów
z naszej kolekcji w tej specyficznej aranżacji została nadbudowana
czy nadpisana przez artystę współczesnego, który nawiąży z nią dialog
i bardzo głęboko wejdzie w różnego rodzaju narrację.
I postanowiłyśmy, aby był to właśnie Krzysztof Garbaczewski,
rozpoczęłyśmy z nią rozmowę.
I faktycznie wydaje mi się, że to wejście głębokie w umarłą klasę
i fakt wyboru Krzysztofa Garbaczewskiego też nie jest przypadkowy,
ponieważ jego praca w teatrze, w świecie wirtualnym,
tworzenie tak naprawdę nowej, czy praca z nowym rodzajem marionety,
jak moglibyśmy to określić, jest gdzieś też tym punktem wspólnym
dla kantora, ale też ta fascynacja, czy też, tak, myślę,
że możemy mówić, że inspiracja kantorem w twórczości Garbaczewskiego
jest też widoczna i była widoczna w wielu jego realizacjach,
ale też sam mówił, że wielką i ważną sprawą był czas przygotowania
do tej wystawy i czas przygotowania tej instalacji.
Czas, który spędzał w Krikotece wraz ze swoim zespołem współpracowników,
którzy ją tworzyli, oglądając te setki fotografii, dokumentów,
przede wszystkim zapisy umarłej klasy i tak naprawdę to, co powstało,
ta instalacja, instalacja interaktywna, gdzie widz może wniknąć też trochę
w tą rzeczywistość wirtualną, ale rzeczywistość wirtualną umarłej klasy
odtworzonej na gigantycznym ekranie, a też obok zobaczyć to,
co z fotografii wrzuconych do sztucznej inteligencji powstało,
jaki film powstał, jakaś taka druga, nieodbyta, nigdy niezrealizowana
umarła klasa, którą jednak oglądamy, no to są takie rzeczy,
które też były dla nas bardzo intrygujące przy realizowaniu tej wystawy,
ale później okazało się być szalenie interesujące.
I co też ważne wydaje mi się, otwarcie wystawy to było też takie święto,
święto, w którym uczestniczyli także uczestnicy, współtwórcy dzieła
Umarła Klasa, czyli aktorzy Teatru Krikot 2.
I jeden z nich, który zobaczył pracę Krzysztofa Garbaczewskiego,
ten surrealny, powiedzielibyśmy, film, wersję Umarłej Klasy,
zachwycił się tym filmem.
Oczywiście nie wszyscy są tak zgodni w interpretacji,
natomiast to było dla nas też na pewno ważne.
I wydaje mi się, że to daje też nam możliwość takiego zaproszenia
do uczestniczenia w tej wystawie, do poznania dzieła Umarłej Klasy
zupełnie z innej strony, zupełnie z nowej perspektywy,
ale też do tego wizualnego, tego na czym zależało tobie,
Małgosiu, jak realizowałaś pomysł całej wystawy, prawda?
Czyli tego wizualnego złapania widza na pokazaniu tych obiektów właśnie
w taki, a nie inny sposób.
Pamiętajmy, bo chyba jeszcze o tym nie mówiłyśmy,
że dzieci w ławkach są pokazywane w takim niezwykłej aurze,
aurze światła, śniegu, szumu, który na nie spada.
Ta wizualność tej wystawy poprzez dzieła, które są prezentowane,
które przez kantora zostały stworzone po to, aby opowiadać o Umarłej Klasie,
które już dla niego były tematem,
no pozwalają tak naprawdę odczuć coś niesamowitego na tej wystawie,
bardzo myślę ważnego.
I te kilka warstw, kilka rodzajów też publiczności,
która dzięki tym warstwom może tę wystawę odbierać,
jest też szalenie istotna, bo myślę sobie,
że wiele osób kiedyś słyszało o Umarłej Klasie,
widziały jej fragmenty, tak jak pani powiedziała,
ale przyjście na tą wystawę da im możliwość zmierzenia się właśnie
z pozostałościami tego spektaklu i zobaczeniem jego na żywo.
Więc jest taką okazją do tego, żeby bez żadnych oporów
po prostu wejść i zobaczyć tę Umarłą Klasę w przestrzeni wystawy.
Ja powiem szczerze, że bardzo mocno,
bo również w kontekście tej wystawy i prac Krzysztofa Garbaczewskiego,
myślę o czasie, bardziej o osi czasu,
dlatego że przecież to jest jeden z głównych wątków,
chociaż mówimy tu pewnie o interpretacji umarłej klasy,
to rozliczenie życia, śmierci,
ta niemożność powrotu do dzieciństwa,
do przeszłości, do tego, co jest już za nami.
Natomiast prace Krzysztofa Garbaczewskiego wydaje mi się,
że to kontinuum rozciągają i wychodzą do przyszłości z kolei,
do tego, co jest jeszcze przed nami,
ale też do tego, co jest przed nami w kontekście,
no właśnie, ani żywej, ani umarłej klasy.
Myślę, że to jest też bardzo mocno trafiona dyskusja
związana z tą wystawą i cieszy mnie to,
że tego typu skojarzenia się u pani pojawiły,
bo tak, bezwzględnie, myślę, że mamy z czymś takim do czynienia.
Ja też nakładam sobie na tą oś czasu
innego wielkiego twórcę, myślę o Krajgu,
jego nadmarionecie, o wszystkich etapach rozwoju teatru
i tak, myślę, że spojrzenie na to dzisiaj,
w 2025 roku, 50 lat po premierze,
daje nam szansę zobaczenia tego kontinuum
zarówno dzisiaj, ale też, tak jak pani powiedziała, w przyszłości.
Myślę, że fenomen tego spektaklu polega także na tym,
że jest szalenie uniwersalne.
W ogóle twórczość Kantora, przede wszystkim teatralna,
jest szalenie uniwersalna.
Kantor porusza swojej twórczości teatralnej
i takie wątki, które właściwie są bardzo silnie obecne dzisiaj.
To zupełnie tak jakby zmieniły się tylko formy przekazu
czy formy wyrazu, natomiast te treści są cały czas takie same
i myślę, że na tym polega też łatwość wejścia Krzysztofa Garbaczewskiego
w dialog z twórczością Tadeusza Kantora,
ponieważ ta graniczność między życiem i śmiercią,
pamięć, wspomnienie, odpamiętywanie,
też poniekąd jakaś trudna przeszłość, trudna pamięć,
no to wszystko jest nadal kształtujące
naszą dzisiejszą kulturę i w ogóle naszą codzienność.
Myślę, że jeśli za 20 lat będziemy robiły wystawę
poświęconą fenomenowi umarłej klasy w 70 lat od premiery spektaklu,
to te treści, które Kantor zainicjował w tym dziele,
one będą nadal uniwersalne i nadal ważne
jako takie treści, które są nieprzymijające,
tylko wtedy będziemy robiły już to zestawienie
pewnie w zupełnie inny sposób,
w sensie ten dialog będzie się kształtował
w zupełnie innym wymiarze dotyczącym przyszłości.
Natomiast w uniwersalność tego dzieła
bardzo silnie jest wpisane też to przejęcie,
które odczuwamy zapoznając się,
czy to z dziełem teatralnym, czy z wystawą,
ponieważ są to treści, które wszystkich nas dotykają każdego dnia.
Tak, myślę, że ta siła Kantora polega właśnie na tym
i od umarłej klasy mamy możliwość tak naprawdę się temu przeglądać,
że jego uniwersalność polega na tym,
że to jest przedstawienie jego indywidualnych,
ale tak naprawdę może być przyłożone do każdego z nas
Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego uruchomił pierwszą w historii wirtualną wystawę fotograficzną opowiadającą historię polskiego teatru. O tym, jak zmieniała się technika i zainteresowania fotografów, można się przekonać, oglądając trzy części ekspozycji: od 1839 do 2024 r. Ekspozycja „Pamięć teatru” pozwala przyjrzeć się ewolucji fotografii teatralnej w Polsce od jej… Czytaj dalej o „Pamięć teatru” czyli 185 lat polskiej fotografii teatralnej
Wystawa w Pałacu Czapskich w Warszawie przybliża najważniejsze spektakle stworzone przez Adama Hanuszkiewicza – reżysera, aktora, wieloletniego dyrektora najważniejszych stołecznych scen. Choć krytycy zarzucali mu efekciarstwo i oportunizm, to murem stali za nim widzowie. Kupienie biletu na reżyserowane przez niego przedstawienia, przez całe lata graniczyło z cudem. Urodzony w 1924… Czytaj dalej o Adam Hanuszkiewicz. Barbarzyńca czy nowator?
Był aktorem ponad stu ról teatralnych, filmowych i musicalowych, reżyserem, wokalistą oraz założycielem i dyrektorem prywatnego Teatru Kamienica. Ostatnia rozmowa, jaką przeprowadziła z artystą Patrycja Pawlik właśnie ukazuje się w formie książkowej na polskim rynku wydawniczym. Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej. „Emilian Kamiński. Reżyser marzeń” to wywiad rzeka,… Czytaj dalej o Emilian Kamiński – reżyser marzeń
W roku 230. urodzin Aleksandra Fredry Teatr Narodowy w Warszawie przygotował spektakl poświęcony osobie i twórczości największego polskiego komediopisarza. „Fredro. Rok jubileuszowy” w reżyserii Jana Englerta jest podróżą przez życie hrabiego, który ze swojej sztuki i postawy życiowej musi tłumaczyć się przed sądem. Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej. Czytaj dalej o Urodziny Aleksandra Fredry w Teatrze Narodowym
„Ja to ktoś inny” – to spisane przez Tomasza Lerskiego wspomnienia z życia prywatnego i pracy artystycznej Janusza Kukuły – poety, pisarza, wieloletniego dyrektora Teatru Polskiego Radia, reżysera ponad 2300 słuchowisk i autora licznych adaptacji. Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej. Janusz Kukuła po raz pierwszy i – jak… Czytaj dalej o Ja to ktoś inny – Janusz Kukuła o sobie
Wystawa „Fredro w dobrym humorze” została otwarta w 230. rocznicę urodzin Aleksandra Fredry, komediopisarza, pamiętnikarza, a także żołnierza batalii napoleońskich. Bohaterami wystawy są realizacje sześciu najczęściej wystawianych na scenach polskich arcydzieł mistrza. Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej. „Fredro w dobrym humorze” to nie tylko przypomnienie twórczości Fredry,… Czytaj dalej o „Grajmy Fredrę!”. Mistrz komedii na wystawie w Muzeum Teatralnym
