Wybrany utwór: Kultura: centrum i peryferie – rozmowa z Robertem Piaskowskim
W przededniu 20. rocznicy powstania Narodowego Centrum Kultury, Audycje Kulturalne rozmawiają z dyrektorem NCK-u – Robertem Piaskowskim.
2026 rok to ważny moment w historii Narodowego Centrum Kultury. Przypadają wtedy dwie rocznice – nowsza, czyli 20-lecie NCK-u w obecnym kształcie i 75-lecie powołania do życia instytucji pod tą nazwą. Jest to doskonały moment do podsumowania działalności, spojrzenia w przeszłość i opowiedzenia o planach na przyszłość. Przez tak długi czas NCK stało się mocną marką w świecie kultury, a szerokie spektrum działalności i skuteczność przeprowadzania bardzo różnych projektów, czyni z niego wiodącą instytucję kultury.
Z tej okazji gościem Audycji Kulturalnych jest Robert Piaskowski – dyrektor Narodowego Centrum Kultury.
Dzień dobry Państwu, Katarzyna Sanocka, to są Audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury.
Koniec roku skłania do podsumowań, do analiz, ale też do przedstawienia planów na przyszłość.
I w tej sprawie w audycjach kulturalnych Robert Piaskowski, dyrektor Narodowego Centrum Kultury.
Dzień dobry.
Dzień dobry.
Jeżeli miałby Pan dyrektor powiedzieć, czy jest jakieś słowo albo jakaś emocja, która opisuje to, co wydarzyło się nie tylko w Narodowym Centrum Kultury,
ale po prostu w polskiej kulturze w roku 2025, to co by to było?
Ojej, to tych słów musiałoby być trochę więcej niż jedno, bo to zależy, który wymiar, która część naszej działalności.
Na pewno ze mną zostaje taka synergiczność i współpraca, wspólne tworzenie kultury, przekraczanie silosów w działaniu i własnym, wewnętrznym naszej instytucji,
ale też takiego pokazywania kultury żyjącej w małych ośrodkach, jak ona jest spleciona, połączona z szerszym kontekstem.
I ta synergia też pozostaje z nami, dlatego, że z jednej strony to był jeden z programów dotacyjnych Programu Polskiej Prezydencji,
który polegał na tym, żeby połączyć instytucje kultury, ale też organizacje pozarządowe z partnerstwami europejskimi,
rzecz, która jest czymś oczywistym na poziomie dużych miast i większość dużych miast funkcjonuje w wielkich sieciach, w EuroCities, w organizacjach wszelakich.
Wielkie festiwale funkcjonują w europejskich federacjach festiwalowych i tak dalej, i tak dalej, w sieciach muzeów, muzea.
Natomiast na poziomie małych miejscowości rzeczywiście to międzynarodowienie jest jakąś taką barierą,
a to nam się bardzo udało i w ramach prezydencji dofinansowaliśmy ponad 100 projektów,
które się realnie sieciowały, powstały fantastyczne projekty, jest wola wszystkich stron do kontynuowania tych współprac.
No i też dzięki decyzjom ministerstwa ten projekt będzie kontynuowany,
także też na początku roku ogłaszamy synergię i już zapraszamy do naboru.
No ale to jest, ta synergia ma oczywiście więcej wymiarów, to jest też synergia nasza wewnątrz instytucji.
To był taki rok układania się pewnych procesów, przebudowy też organizacji do uzupełnienia elementów wewnętrznych,
takich, których nam brakowało, testowania też nowych form zarządzania w instytucji.
Więc ta synergia wewnętrzna też jest niezwykle istotna.
No i też synergia między instytucjami państwowymi, które przechodziły wszystkie dużą zmianę i liderów,
i niektóre z nich też zmianę kierunku.
No i to dopasowanie się ze sobą nawzajem, popatrzenie na siebie jako takie narzędzie realne polityki państwa
i z drugiej strony jak znaleźć w tym wszystkim też miejsce dla pomysłów powstających wewnątrz instytucji
i też było jakimś ważnym procesem, w którym się odnaleźliśmy i kończymy rok z dużą satysfakcją
takiego dobrze dowiezionego, ciężkiego, długiego pociągu.
No tak, a w tym pociągu sześć wagonów, czyli sześć miesięcy, to były miesiące zdeterminowane programem polskiej prezydencji
w Radzie Unii Europejskiej. To było dla Narodowego Centrum Kultury i w ogóle dla całego naszego kraju wielkie wyzwanie.
No ale Panie Dyrektorze, możemy powiedzieć, że podołaliśmy i że Polska zaprezentowała się w wielu wymiarach
bardzo pięknie i dobrze na arenie europejskiej.
Ja myślę, że to sześć wagonów to stanowczo za mało na 550 wydarzeń, w których wzięło prawie 3000 udział artystek i artystów.
No to były miliony uczestników i też potężna machina, w której byliśmy jako Narodowe Centrum Kultury właściwie w każdej roli
i grantodawcy, i producenta, i koproducenta, i współorganizatora, i sami też byliśmy medium,
czy konsorcjum mediów wszelakich.
Od intelektualnych debat, przez koncerty młodych artystów, artystek, przez europejskie formaty współpracy,
rezydencje twórcze, kończąc na wielkich europejskich formatach telewizyjnych,
pięć koncertów realizowanych w pięciu miastach jednocześnie na finał prezydencji.
To było potężne wyzwanie produkcyjne, organizacyjne, medialne, właściwie niemożliwe do stworzenia przez jedną instytucję.
Więc tu znowu te synergie, gdybyśmy nie mieli takich doświadczeń, potężnego know-how produkcyjnego instytucji,
która przez te wszystkie lata swojego istnienia faktycznie zdobywała szlify w organizacji i kongresów,
i festiwali, i koncertów, i dystrybuując środki publiczne,
no i mając też nawiązane liczne relacje z mediami, z ambasadorami, z dyplomacją,
to ten projekt nie byłby możliwy.
Też tutaj warto podkreślić, że byliśmy w takiej symbiozie, synergii,
ale też ja się zawsze śmieję, że jesteśmy takim ying-yang,
bo kiedyś też te nasze instytucje były jedną instytucją.
Mówię o współpracy z Instytutem Adama Mickiewicza,
który koordynował swoje działania za granicą i tam opowiadał polską kulturę.
Myśmy opowiadali ją do środka, ale też Narodowe Centrum Kultury w tym roku
dołączyło do ważnych międzynarodowych organizacji, sieci,
no bo tylko my dysponujemy danymi z obszaru całego pola kultury,
tylko my jesteśmy taką instytucją, która widzi kulturę w całym przekroju.
Dotykamy właściwie wszystkich jej obszarów.
Jesteśmy taką główną, jedną agencją ministerstwa,
która nie jest dedykowana jednemu sektorowi kultury,
tylko widzimy ją jako całość.
No i też w tym roku dołączyliśmy i do IFAK-i,
takiego zgromadzenia międzynarodowych sieci agencji typu Art Council.
Zostaliśmy wydelegowani przez ministerstwo
i to był szczególnie poruszający moment,
bo Polski nie było w tej organizacji, która ma kilkadziesiąt lat historii.
Krótko mówiąc, że Polska, jedna z największych krajów Unii Europejskiej,
nie brał udziału w globalnej dyskusji, nie tylko europejskiej,
ale globalnej dyskusji o politykach kulturalnych,
o wyzwaniach globalnych, stojących przed sektorem kultury,
o wspólnych zagrożeniach, ale też o szansach,
jakie niesie ze sobą ta epoka technologiczna
i też nie mówienia tylko o sztucznej inteligencji
w kategoriach praw twórców, sprawiedliwego podziału dochodów
albo też coraz mocniejszej narracji o cyfrowym feudalizmie,
ale też o tym, kto tę narrację wprowadza,
jak to wygląda z punktu widzenia małych języków kultury endemicznych,
małych wspólnot wyspy Pacyfiku i Oceanii,
jakie oni mają dzisiaj prawo do wyrażania swoich praw kulturowych
w epoce takiej konsolidacji tych zasobów megadanych.
No i właśnie głównie takie tematy padały na forum IFACI w Seulu w tym roku,
a potem też byliśmy wraz z polską delegacją na Mondia Kult w Barcelonie we wrześniu,
gdzie pokazywaliśmy też jak polityka kulturalna Polski,
Raport powstał w wyniku rozmów z rodzicami, ekspertami oraz przedstawicielami sektora kultury. Pozwoliły one stworzyć wielowymiarowy obraz pokazujący, jakich aktywności dla swoich dzieci szukają rodzice, jakie są ich oczekiwania i potrzeby, a także co hamuje ich przed uczestnictwem. O raporcie „Dziecko i sztuka” opowiada Agnieszka Karp-Szymańska. Raport przybliża sposoby uczestnictwa… Czytaj dalej o Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury
Już nie białe ściany galerii, a przestrzenie usługowe, niszczejące, postindustrialne – coraz częściej to w nich prezentowane są wystawy sztuki. Dlaczego biją rekordy popularności i czego szukają na nich widzowie, którzy czekają na bilety w długich kolejkach? Pop-up to rozwiązanie stosowane w marketingu i reklamie, które doskonale przyjęło się w… Czytaj dalej o Pop-up: unikatowość, dialog, kontekst
Święto Narodowego Centrum Kultury to nie tylko okazja, by lepiej poznać program instytucji i obszary, w których działa, ale także ludzi, którzy ją tworzą. Ich wspomnienia niedługo zostaną wydane w formie jubileuszowej publikacji. Przez 75 lat istnienia instytucji zmieniały się jej nazwy i lokalizacje; stałe pozostało jednak… Czytaj dalej o „Być tu i teraz” – 75 lat NCK
„Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach” Były przede wszystkim miejscami religijnego kultu, ale także: architektonicznymi perłami, punktami orientacyjnymi i kluczowymi miejscami na mapie miast. Dziś po wielkich synagogach z kilkunastu polskich miast, nie pozostał nawet ślad. Owej pustce przygląda się Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie, które na wystawie czasowej, przypomina ich… Czytaj dalej o Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach
Z okazji Wielkanocy przesyłamy audycje o tematyce wielkanocnej, które pomogą w zanurzeniu się w tradycji i zaproszą do refleksji. W okołoświątecznym czasie życzymy Wam dużo spokoju i oddechu. Mamy nadzieję, że spędzicie te dni w gronie bliskich i znajdziecie też czas dla siebie. O sacrum z perspektywy muzycznej: Paweł… Czytaj dalej o Wielkanocne życzenia
Nowa wystawa w Filharmonii Łódzkiej poświęcona jest niezwykłej relacji jej patrona z rodzinnym miastem. Przywołuje początki jego muzycznej drogi, prezentuje też artystyczną aktywność w mieście swojego urodzenia, w którym koncertował aż 34 razy. Nazywany królem pianistów i obywatelem świata, podziwiany i oklaskiwany na obu półkulach, wspominając lata artystycznej kariery, wydarzenia,… Czytaj dalej o „Wszystko się tu stało” – Łódź Artura Rubinsteina
