Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
Dzień dobry Państwu, Katarzyna Sanocka. To są audycje kulturalne, czyli podcast Narodowego Centrum Kultury.
Narodowe Centrum Kultury regularnie prowadzi badania dotyczące aktywności kulturalnej Polaków.
Tym razem to bardzo ciekawe badania i analizy, bo dotyczą aktywności kulturalnej, a towarzyskości.
O wynikach tych badań porozmawiam z naszymi gośćmi.
Aleksandra Skrzypińska i Antoni Głowacki z działu badań i analiz Narodowego Centrum Kultury.
Witam Was serdecznie.
To na początek pytanie, skąd pomysł, by badać towarzyskość w kontekście aktywności kulturalnej Polaków?
Myślę, że to jest taki temat, który nam się narzuca z kilku źródeł tak naprawdę.
To znaczy po pierwsze, myślę, że tak wszyscy trochę czujemy, że ta aktywność kulturalna,
szczególnie kiedy myślimy o wyjściach dzieje się, wyjściach do teatru, wyjściach do kina,
no to ona jakoś z towarzyskością jest związana.
To też zresztą widać w tych wynikach, że my właściwie dosyć rzadko chodzimy sami tak naprawdę w takie miejsca.
Więc to jest jeden wątek.
Tak chcieliśmy trochę bardziej może systematycznie zobaczyć, jak to wygląda.
A drugi wątek, który nam się tutaj narzuca, to jest, mam wrażenie, taki trochę duch epoki.
To znaczy my dużo w ogóle mówi się teraz o kryzysie relacji, o kryzysie więzi społecznych.
To jest jakiś taki temat też w skali globalnej dosyć ważny.
To znaczy powstają raporty, chociażby WHO, Światowa Organizacja Zdrowia,
opublikowała raporty o tym, że samotność jest takim bardzo poważnym wyzwaniem współczesności
i współczesnych społeczeństw.
No i tak wydaje nam się, że wiele osób się nad tym zastanawia, co z tym zrobić.
No i my, jako Narodowe Centrum Kultury, też się trochę zastanawiamy,
czy właśnie może ta aktywność kulturalna jest jakoś częścią odpowiedzi na taki kryzys.
Porozmawiamy za chwilę szczegółowo o wynikach tych badań, ale ogólnie, jeżeli mielibyście powiedzieć,
jakie wnioski płyną z tego raportu, to czy okazuje się, że aktywność kulturalna sprzyja budowaniu relacji?
No właściwie trochę tak. Trzeba powiedzieć, że trochę tak.
Przede wszystkim, jeżeli ten związek, my w ogóle wyszliśmy z założenia,
że jeżeli ten związek istnieje, jeżeli jest jakieś takie powiązanie,
to ono jest istotne, a jest istotne dlatego, że w ubiegłym roku, w 2024,
88% osób wyszło gdzieś, żeby się ukulturalnić.
I tutaj myślimy nie tylko o filharmonii i galerii sztuki,
jak przeważnie rozumiana jest kultura,
ale też na przykład o kinach, o koncertach, o festiwalach,
o jakichś innych zabytkowych, fancy miejscach, w które chodzimy i robimy sobie zdjęcia.
W takim razie, jak duża jest grupa tych przyjaciół, znajomych, bliskich,
z którymi uczestniczymy w aktywności kulturalnej?
Bo to chyba jest taka podstawa, od której możemy zacząć.
No taki średni, przeciętnie Polak ma około siedmiu znajomych.
Siedmiu przyjaciół tak naprawdę.
Co wydaje nam się od razu dużo.
Przyjaciół czy znajomych, bo to pewnie jest różnica.
Czyli tych najbliższych.
Tak, tych najbliższych przyjaciół.
I to właśnie z nimi najczęściej uczestniczymy w kulturze, w wydarzeniach kulturalnych?
No właśnie to jest ciekawe, ale wychodzi na to, że nie.
Tak, to znaczy rzeczywiście jest trochę tak,
że ten związek między tą towarzyskością a życiem kulturalnym,
no on nie jest aż tak jednoznaczny.
No też właściwie nie można by się spodziewać, że jest tak jednoznaczny.
Oczywiście to nie jest tak, że aktywność kulturalna jest jakimś głównym czynnikiem
naszego życia towarzyskiego.
Rzeczywiście jest tak, jak powiedziała Ola,
że ta średnia liczba deklarowanych przyjaciół
to jest tak około siedmiu osób.
Ale to, co my widzimy w tych wynikach,
to jest to, że to nawet nie jest tak,
że ci ludzie, którzy uczestniczą w wydarzeniach kulturalnych,
oni mają więcej przyjaciół.
To nie do końca tak działa.
Natomiast, co jest istotne,
oni mają więcej osób,
z którymi regularnie się kontaktują.
To znaczy mają więcej właśnie przyjaciół,
z którymi regularnie się kontaktują,
mają jeszcze więcej znajomych,
z którymi regularnie się kontaktują.
Więc to może sugerować,
że ta aktywność kulturalna jest takim czynnikiem,
który pomaga nam w pewnym sensie utrzymywać relacje.
Nawet może nie tyle je nawiązywać,
czy znajdować znajomych czy przyjaciół,
ale właśnie podtrzymywać te relacje
daje nam być może jakiś taki pretekst do spotkania się po prostu,
czy do wspólnego spędzenia czasu.
Daje też pretekst do rozmowy chyba, prawda?
To też może być istotne.
I tutaj wydaje mi się,
że głównie chodzi o te dalsze relacje,
bo jeżeli sobie spojrzymy na rodzinę,
to ta zależność jakby nie występuje.
Ona jest bardzo niewielka.
jeżeli mielibyśmy przeanalizować to,
gdzie najchętniej wychodzimy
ze swoimi znajomymi,
z tymi, z którymi najchętniej w kulturze uczestniczymy.
To będzie to galeria,
czy będzie to kino na przykład?
Kino cały czas jest na pierwszym miejscu.
Ale chętnie wybieramy się też na przykład
do obiektów historycznych na przykład
podczas jakiegoś zwiedzania.
Chcemy, żeby nam ktoś towarzyszył w tej,
w odbieraniu wrażeń.
To znaczy my w ogóle widzimy,
że te wyjście kulturalne są często wyjściami towarzyskimi.
Pytaliśmy, znaczy mamy taką informację o tym,
pytaliśmy o ostatnie wyjście w dane miejsce,
znaczy kiedy badani pomyślały sobie o tym,
kiedy ostatni raz byli w kinie,
kiedy ostatni raz byli w muzeum,
czy w teatrze, czy właśnie w tym zwiedzali coś
czy byli tam sami, czy z kimś.
I w zdecydowanej większości tych miejsc,
Znaczy właśnie tylko do biblioteki.
Wygląda na to, że tylko do biblioteki chodzimy sami.
To jest to zrozumiałe, prawda?
To jest to zrozumiałe, tak.
Że po prostu wypożyczamy tam coś dla siebie.
Chociaż w bibliotece oczywiście można robić też wiele innych rzeczy,
niż tylko wypożyczać książki teraz.
ale we wszystkie inne miejsca chodzimy raczej z kimś.
Więc to też pokazuje,
że to jest taka aktywność,
którą robimy z innymi po prostu.
A jak to wygląda, jeżeli chodzi o wiek?
Bo też badaliście, prawda?
Tę aktywność w kulturze i tę towarzyskość
pod względem wieku.
Im jesteśmy starsi,
to chętniej wychodzimy sami pozwiedzać na przykład?
Czy w ogóle istnieje taka zależność?
Generalnie im jesteśmy starsi,
tym mamy więcej przyjaciół.
A to jest bardzo ciekawe.
Samotni, bardziej samotni są ludzie młodzi.
że wynika to trochę z takiego osadzenia też.
Ludzie starsi trochę mniej migrują,
więc to też sprzyja w jakiś sposób
o osadzeniu w tej siatce znajomych.
Mieli też chyba po prostu więcej czasu,
żeby takich ciekawych i wartościowych ludzi
poznać w swoim życiu.
czy te kontakty są regularne, prawda?
Jakie są wasze refleksje i wyniki tych badań?
Tak, to czy my rzeczywiście pytaliśmy
ile baleń deklarują,
że mają przyjaciół takich bliskich.
No i to jest trochę to,
to jest to, o czym mówiła Ola.
To jest taka siedem liczba.
No ale wiadomo, że to jest tak,
że jakby jedna rzecz to jest to,
ilu mówimy, że mamy przyjaciół,
a inna rzecz to jest to,
z iloma osobami rzeczywiście
regularnie się kontaktujemy.
I to się trochę różni.
No bo to też na takich,
powiedzmy, uśrednionych liczbach,
to nie zawsze te różnice wielkie wychodzą.
Ale właśnie też tak, jak mówiłem,
to znaczy myśmy się koncentrowali
że te aktywności kulturalne,
one tą regularność wspierają.
I że rzeczywiście jest tak,
że ci ludzie, którzy gdzieś wychodzą,
się różnią od tych,
którzy nigdzie nie wychodzą.
I pytanie, dlaczego tak jest?
Też takie badania ankietowe
niekoniecznie pozwalają nam powiedzieć,
że ludzie, którzy mają więcej znajomych,
czy regularne kontakty z znajomymi,
Czy raczej jest tak,
czy raczej jest odwrotnie?
No wiemy, że jest to jakoś powiązane.
Możemy się zastanawiać,
czy w jaki sposób i dlaczego.
Z badań, które przeprowadziliście,
że ta nasza sieć znajomych,
to są znajomi bardzo zróżnicowani.
To są też często osoby
o różnych poglądach,
na przykład politycznych.
To jest też bardzo ciekawe,
że często przyjaźnimy się,
czy nawiązujemy kontakty
z tymi, którzy się od nas różnią.
Tak, to było dla nas
w ogóle bardzo zaskakujące i ciekawe.
Jak zobaczyliśmy sobie,
ile osób tak naprawdę deklaruje,
czy znajomych raczej,
którzy mają odmienne poglądy polityczne.
Tutaj przywołam tę liczbę.
Aż, co nas bardzo zaskoczyło.
Natomiast tak naprawdę
wypadał najsłabiej,
najbardziej to różnicował,
to było stwierdzenie,
czy masz znajomych,
lub bogatsi od ciebie,
czyli ta struktura społeczna.
I tutaj tak naprawdę
takich znajomych wskazało,
że ma około 59% osób.
I to był tak naprawdę
Pytaliśmy też na przykład o to,
czy mamy znajomych starszych
o podobnych poglądach,
preferencjach kulinarnych
I jednak ta struktura społeczna
tutaj wypadała po prostu
Deklarowane motywacje
aktywności kulturalnej.
To też jest ciekawy wskaźnik.
I widzę tu na czerwono
taki paseczek zaznaczony.
Aby spędzić czas z innymi
w atrakcyjny sposób,
Dlaczego ten czynnik
jest wyróżniony właśnie
Tak, dlatego że my właśnie
tą kwestią towarzyskości.
I to jest też istotne,
do uczestnictwa w kulturze w ogóle.
Znaczy piszemy o tym,
że mniej więcej 40% osób,
które uczestniczą w kulturze
mówią, że oni uczestniczą
dlatego, żeby w jakiś sposób
spędzić czas z innymi.
Znaczy właśnie to jest
że spędzić czas z innymi
w atrakcyjny sposób,
ale też taka odpowiedź,
żeby komuś coś pokazać ciekawego.
To są takie motywacje społeczne.
że na pierwszy plan się wysuwa
to właśnie zrobienie
Oczywiście ta rozrywka
jest główną motywacją.
ale też poszerzenie horyzontów.
To są takie motywacje,
które też w tych naszych...
po prostu z tego badania
aktywności kulturalnej.
My to badamy co roku
na tych pierwszych miejscach.
Kiedyś też takie motywacje,
powiedzmy, eskapistyczne
się wysuwały na pierwszy plan,
ale i tutaj w tym komunikacie
właśnie zwróciliśmy bardziej uwagę
na tę motywację społeczną,
że one rzeczywiście
odgrywają istotną rolę.
O co jeszcze pytaliście
i co was zaskoczyło
jeżeli chodzi o odpowiedzi.
Tak, mi bardzo podobał się wynik,
bo zapytaliśmy ludzi,
czy czuliby się dziwnie,
do kilku różnych miejsc.
Między innymi do kina,
nie pamiętam w tym momencie.
Ale potem sobie sprawdziliśmy
kto nie czułby się dziwnie
i kto nie czuje się dziwnie.
No i przede wszystkim
dziwnie nie czują się,
stali by walcy takich miejsc,
co jest dosyć racjonalnym wynikiem.
jeżeli już się oswoimy
i przebywamy w takich miejscach,
będąc tam z kimś innym,
nabywamy taką zdolność do tego,
żeby potrafić bywać gdzieś samotnie
i czerpać z tego przyjemność,
które mają wyższy poziom wykształcenia,
ale co mnie też bardzo rozśmieszyło,
to byli też rodzice,
którzy mają dzieci na utrzymaniu.
Czyli chwila oddechu też po prostu.
No i jedną z motywacji właśnie też
takich do uczestnictwa w kulturze
jest między innymi właśnie,
to jest chyba trzecia pozycja
i to jest chęć właśnie
takiego złapania odpoczynku,
oderwania od codzienności.
udajemy się w towarzystwie.
jedna, jednoznaczna kino,
ale jakbyśmy poszli dalej,
to jak wygląda ta hierarchia?
o swoim osobistym takim doświadczeniu
i o ile wyjście do galerii
samotnie jest dla mnie
pójście na spektakl,
mogłabym się poczuć właśnie dziwnie.
jeżeli chcielibyśmy to uogólnić?
Czy widzę, że tu są jakieś wykresy
Tak, znaczy my właściwie
odpowiedzi na pytanie,
jaka jest taka hierarchia,
znaczy gdzie najczęściej
gdzie myśmy pytali tylko
o to ostatnie wyjście,
I co wyszło z tego badania?
mówi, że ich ostatnia
wizyta w bibliotece
to już jest dużo mniej.
Później jest właśnie
wyjście do galerii sztuki
i to już jest tylko 20%.
czy Centrum Kultury
koncert muzyki klasycznej,
obiekt historyczny.
powiedziałem niskie,
no to jest dosyć rzadkie,
że to jest rzeczywiście
czy czulibyśmy się dziwnie,
ciekawe też dlatego,
ludzie nie chodzą sami,
ale też nie czują się dziwnie,
mówią, że niekoniecznie
czuliby się dziwnie
Więc to nie jest tak,
że to jest jakiś kłopot,
dla takiego wsparcia.
że to jest po prostu
ostatnich 12 miesięcy
o obejrzanym filmie
widzę sporo kolorów.
że to jest trochę inny wątek.
rozmawialiśmy głównie
strona bardziej indywidualna,
No ale to jest o tyle istotne,
taki komponent społeczny.
czytamy sobie książkę
i one czytamy ją sobie
i ono już tam zostaje.
rozmawiamy i dyskutujemy.
No właśnie ponad połowa
badanych deklaruje,
że przynajmniej raz w miesiącu
rozmawiała o filmach
Moje zdaniem to jest sporo.
ale przecież nie wszyscy.
z kimś o książkach,
ważny temat rozmów.
który polega na tym,
że po prostu z kimś coś robimy,
no to to jest też taka
jest jakiś temat do rozmów.
co nas może jakoś połączyć,
co może nam dać też
okazję do pogadania.
co najmniej raz w tygodniu
o przeczytanej książce.
do czego porównujemy.
że jeżeli pomyślimy
że regularnie się pojawiają
artykuły dotyczące tego,
bardzo mało czytają
bo to zwykle się mówi
to mnie się wydaje,
Ale jakbyśmy pewnie
No to zawsze jest kwestia
punktu odniesienia po prostu.
Wymienianie się muzyką
czy polecanie sobie muzyki
to też taki dość wysoki procent
też trzeba pamiętać o tym,
to jest ta dziedzina sztuki,
w której uczestniczymy
naszej aktywności kulturalnej
dziewięćdziesiąt osiem procent
ta dziedzina sztuki,
która jakoś tak jest,
może nie powiedziałbym,
że najbardziej angażująca,
ale najszerzej angażująca może.
te rozmowy są nieco rzadsze
niż w tych innych przypadkach.
My też z innych badań
że ludzie niekoniecznie
rozmawiać o muzyce.
że to wymaga jednak
takiej technicznej też trochę,
żeby umieć o tym mówić.
No a może to jest też taka rzecz,
czy taka bardziej indywidualna.
Rzeczywiście to jest
ale rzadziej niż na przykład
czy rzadziej nawet niż o książkach.
Wasz ogólny wniosek
na temat tego badania
Taki, że ta aktywność kulturalna
w budowaniu tych relacji?
Czy jest jakimś takim,
nie wiem, czynnikiem,
w tym towarzystwie się pokazać
czy być bardziej towarzyskim?
Antoni, jako autor raportu.
To zawsze jest trudno
jakie są te mechanizmy,
znaczy czy kultura wspiera
My wiemy, że jest powiązana
Myślę, że te wyniki
mogą nam sugerować trochę,
że ona może pomagać,
no ale przede wszystkim
myślę, że ten wymiar towarzyski
o czym trzeba zawsze pamiętać,
kiedy się myśli o kulturze.
że takie same badania ankietowe
że my mówimy o tym,
że tam ileś procent ludzi
uczestniczy w czymś,
no i mamy wizję takich
A przecież to tak nie działa.
że to robią całe grupy.
co się robi wspólnie właśnie,
robi się w swojej sieci
że też to był taki wniosek
Myśmy trochę chcieli
że to nie jest coś,
co robimy w izolacji po prostu.
że kultura jest też
czymś wspólnym dla nas
co właśnie robimy razem.
masz jeszcze jakąś refleksję
No przede wszystkim
wniosek też jest taki,
że tą siatkę znajomych
mamy dosyć zróżnicowaną,
co jest dosyć pozytywnym
wnioskiem tak naprawdę.
i że mamy jakąś taką
w przypadku tych wyjść kulturalnych
jest dla nas istotny.
że do wspólnego wyjścia
i co chcemy zobaczyć,
czego chcemy się dowiedzieć?
motywacja do spotkania
wydarzenie kulturalne?
że to może być po prostu
Trochę inny niż właśnie
pójście do restauracji
czy gdziekolwiek indziej.
pójść w jakieś konkretne miejsce
Może coś komuś pokazać,
bo akurat ta motywacja
związana z pokazywaniem
komuś czegoś ciekawego
Ona się uwidacznia.
No i też należy pamiętać,
że jedną też z motywacji,
ona jest odrobinę trochę niżej
przeżycia estetycznych,
więc myślę, że to też
też potrafią to zaspokoić
w takim właśnie sensie.
Czy raport z tych badań,
z badania aktywności
Każdy może do niej sięgnąć?
Tak, jest na naszej stronie,
w zakładce badania.
aby się z tym raportem
no i żeby spędzać czas razem
w wydarzeniach kulturalnych.
to jest bardzo dobry sposób
na spędzanie wolnego czasu.
Pięknie Wam dziękuję.
Aleksandra Skrzypińska
z Narodowego Centrum Kultury.
