Przejdź do treściPrzejdź do stopki strony
Strona główna Edukacja Kultura na marginesie. Dlaczego państwo polskie dyskryminuje instytucje kultury?

Kultura na marginesie. Dlaczego państwo polskie dyskryminuje instytucje kultury?

Audycje Kulturalne 20 lutego 2025
Kultura na marginesie. Dlaczego państwo polskie dyskryminuje instytucje kultury?

Odczucie nierównego traktowania jest powszechne wśród osób pracowniczych i dyrektorskich w samorządowych instytucjach kultury, a także wśród osób artystycznych, aktywistycznych i freelancerskich pracujących w obszarze kultury.

W przypadku instytucji kultury, ich pracowników i pracowniczek, udowodnić tezę o nierównym traktowaniu przez państwo jest stosunkowo łatwo. Instytucje kultury i osoby tam zatrudnione są postrzegani jako pracownicy sektora publicznego, jednak nie mogą liczyć na analogiczne traktowanie i warunki pracy ze strony państwa, w tym również państwa reprezentowanego przez samorządy, które stanowią największą grupę organizatorów instytucji kultury. Dowodów na nierówne traktowanie jest sporo. Pracownikom i pracowniczkom instytucji kultury przepisy nie gwarantują trzynastych pensji, które przysługują praktycznie wszystkim osobom pracowniczym sektora publicznego. Pomimo, że często przez organizatorów osoby pracujące w instytucjach kultury są postrzegane jak osoby pracownicze innych podmiotów samorządowych, nie idą za tym odpowiednie środki na wynagrodzenia. Różnice dotyczą też odpraw emerytalnych. Jednocześnie osoby pracujące w kulturze muszą pracować popołudniami i wieczorami oraz w dni wolne od pracy bez jakichkolwiek przywilejów z tego tytułu.

Czy kultura stanowi margines w życiu społecznym i strukturze państwa? Czy ludzie kultury, podmioty kultury, w tym instytucje kultury są traktowani w Polsce w sposób adekwatny do roli, jaką w ich przekonaniu pełnią? Czy pracownicy i pracowniczki instytucji kultury powinni mieć status analogiczny do osób pracujących w urzędach lub szkołach?

Zapraszamy do wysłuchania zapisu debaty, przygotowanej przez Stowarzyszenie Dyrektorów i Dyrektorek Samorządowych Instytucji Kultury przy wsparciu kolektywu Społeczny Dom Kultury i Stowarzyszenia Dyrektorek i Dyrektorów Bibliotek INICJATYWY, Polskiego Związku Bibliotek oraz Fundacji Krajowy Depozyt Biblioteczny. Dyskusja z udziałem Pawła Kamińskiego, Anety Majak, Karoliny Miżyńskiej, Łukasza Molskiego, Janusza Pawula odbyła się w ramach współKongresu Kultury.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Transkrypcja odcinka Rozwiń transkrypcję
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
Szanowni Państwo, będziemy zaczynać. Witam Państwa bardzo serdecznie.
Nazywam się Artur Jóźwik, jestem członkiem zespołu programowego Współkongresu,
jednocześnie dyrektorem Biura Kultury Miasta Stałecznego Warszawy.
Chciałem Państwa bardzo serdecznie przywitać na debacie Kultura na marginesie.
Jest to jedna z debat tak zwanych pracowniczych, gdzie będą Państwo koncentrować się
na temacie związanym z kondycją osób, które są zatrudnione w instytucjach kultury.
Ta debata została przygotowana przez Stowarzyszenie Dyrektorów i Dyrektorek
Samorządowych Instytucji Kultury przy wsparciu kolektywu Społeczny Dom Kultury,
i Stowarzyszenie Dyrektorek i Dyrektorów Bibliotek Inicjatywy Polskiego Związku Bibliotek
oraz Fundacji Krajowy Depozyt Biblioteczny. Scena jest Wasza.
Wspaniałej dyskusji. Dziękuję.
Dzień dobry Państwu. Nie uzgodniliśmy, gdzie kto siedzi po prostu.
Proszę Państwa, nie będziemy się przedstawiać, bo wszystko jest w aplikacji.
Bardzo się cieszymy, że jesteście na debacie. Bardzo dziękujemy, że ją wybraliście.
I od razu drobne sprostowanie. Oczywiście będziemy mówić o osobach pracowniczych,
ale będziemy mówili również o nierównościach takich systemowych,
które dotykają instytucje, a nie tylko osoby pracujące w tych instytucjach.
Mamy dość zróżnicowane grono, bo są wśród nas dyrektorki,
dyrektorzy instytucji kultury, były dyrektor, ale także drugi były dyrektor,
który ma zupełnie nową perspektywę, bo w tej chwili zajmuje najwyższą pozycję
w hierarchii samorządowej, tak, bo jest burmistrzem Pieńska.
Mamy nadzieję, że będzie to ciekawa debata. Usłyszeliśmy, że powinniśmy skończyć
trochę wcześniej, bo nie przewidziano przerwy w tym dniu kongresowym
i kolejne debaty zaczynają się o 12. Może dlatego, że ta pierwotnie była planowana
na 9.30, potem została przesuniętą, więc nie przewidziano przerwy,
więc spróbujemy skończyć chwilę wcześniej, tak, że można było przemieścić się
na kolejne debaty. A tymczasem chyba będziemy zaczynać,
bo to oznacza, że mamy mało czasu. Ale też byśmy chcieli was zaprosić
do dyskusji, więc mam nadzieję, że ktoś mnie w odpowiednim momencie
szturchnie, żeby oddać głos publiczności.
No dobrze, proszę państwa. Ja zauważyłem, nie jesteśmy jedyni,
ale zauważyłem, że tu jest wiele takich debat, które są takim pytaniem
z tezą i nasze też jest pytaniem z tezą i to jest trochę nieuczciwe
intelektualnie, tak, ale jednocześnie to pytanie z tezą, tak, potwierdzające,
że mamy do czynienia z dyskryminacją instytucji kultury, ono jest uczciwe o tyle,
że takie panuje powszechne przekonanie w naszym środowisku, tak,
że kultura jest dyskryminowana. My mówimy głównie o kontekście
instytucji kultury, ale generalnie ludzie kultury, podmioty kultury,
cały sektor kultury czuje się nierówno traktowany, dyskryminowany
przez państwo polskie, szeroko rozumiane jako władze publiczne,
władze zarówno państwowe, jak i samorządowe.
Tak, dla trochę uwspólnienia wiedzy powinniśmy zacząć od tego,
czym w ogóle jest dyskryminacja i oczywiście bardzo złożonych definicji
jest całkiem sporo, no ale taka najprostsza, tak, to jest zjawisko,
które polega na tym, na zachowaniu, tak, w wyniku którego dana osoba,
czy w naszym przypadku mówimy również o podmiotach, zostaje potraktowana
w sposób odmienny, to jest niekorzystny, krzywdzący niż inni
w porównywalnej sytuacji, tak. I oczywiście zwykle myśląc o dyskryminacji,
myślimy o dyskryminacji ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne,
narodowość, religię, światopogląd, niepełnosprawność czy orientację
seksualną lub wyznanie. Tutaj nie mówimy o tym indywidualnym kontekście,
tylko bardziej o kontekście tym szerszym, tak, dotyczącym podmiotów
i dotyczącym całego sektora. I w kontekście tej definicji, tak,
mówimy o porównywalnej sytuacji i ja tą porównywalną sytuację definiuję
w taki sposób, że my jako podmioty publiczne, tak, samorządowe,
instytucje kultury, ale również państwowe, bo państwowych to także dotyczy
w znacznej mierze, jesteśmy w porównywalnej sytuacji do spółek komunalnych,
szkół, przedszkoli, zakładów budżetowych, jednostek budżetowych samorządów
i w tej porównywalnej sytuacji nie jesteśmy traktowani równo.
I o tym chcielibyśmy porozmawiać, natomiast chciałbym, żebyśmy zaczęli
jednak od czegoś innego, tak, bo taką jakby po drugiej stronie, tak,
dyskryminacji są przywileje. I chciałbym zapytać moich współrozmówców
o to, z jakimi przywilejami wiąże się prasa w kulturze dla nich.
Od lewej, proszę, Łukasz, Łukasz Molski.
Przywileje. Autonomia. W porównaniu z pozostałymi składowymi
wszystkiego, co jest w samorządzie. To jednak autonomia,
o którą czasem trzeba walczyć i myślę, że do tego przejdziemy później.
Natomiast pewna doza niezależności to jest to, co było dla mnie
bardzo ważne w czasie pracy w kulturze.
Naprawdę?
Naprawdę.
Ta autonomia to jest temat rzeka i myślę, że rozwiniemy się
na ten temat za chwilę, bo dla mnie to nie jest przywilej.
Albo przynajmniej musiałam sobie na niego popracować
i to bardzo, bardzo długo, żeby tę autonomię mieć,
żeby mieć w ogóle coś do powiedzenia,
jeśli chodzi o moją instytucję, naszą instytucję.
Ale jeśli chodzi o przywileje dla mnie, to jest praca z ludźmi.
Czyli praca z ludźmi twórczymi, kreatywnymi, dla nich, o nich
i przede wszystkim wspólnie tworzymy naszą lokalną historię.
I to jest coś, co jest dla mnie bardzo ważne i jest to przywilejem.
A druga rzecz to jest taka, że ta praca zdecydowanie daje mi rozwój
ze wszystkimi mankamentami, o których będziemy mówić za chwilę.
Jak już Aneta powiedziałaś o tym rozwoju, to sobie pozwolę na taki komentarz.
Nie chciałabym zabrzmieć jakoś szczególnie szyderczo,
ale tak, rzeczywiście wielkim przywilejem pracy w kulturze,
zarówno dla osób na stanowiskach menadżerskich,
dla kadry kultury animatorów, animatorek jest z pewnością rozwój, samorozwój.
Najczęściej za własne pieniądze.
W prywatnym czasie to jest to, że stajemy się ekspertami i ekspertkami
we wszystkich dziedzinach związanych z pracą w sferze finansów publicznych.
Stajemy się ekspertami i ekspertkami od kadr, od zamówień publicznych,
od social mediów, od sztucznej inteligencji, od pracy z dziećmi
w wieku przedszkolnym i pracy z seniorami i osobami neuroróżnorodnymi.
To jest rzeczywiście też uważam wielki przywilej.
Natomiast, no oczywiście ta praca ma jakieś tam przywileje
i dlatego w tym wszyscy tkwimy, jak tutaj jesteśmy.
Dla mnie jest to na pewno poczucie sprawczości
i w taki bardzo ciekawy sposób namacalny efekt naszej pracy,
bo my to widzimy w naszych odbiorcach, odbiorczyniach,
w ich zadowoleniu, w zadowoleniu naszej publiczności.
Jest jeszcze jeden aspekt, o którym chciałabym powiedzieć,
który jest dla mnie osobiście bardzo ważny,
o którym myślę nieczęsto się mówi.
To jest to, że jeżeli mamy dobrze działającą instytucję kultury,
to instytucja kultury staje się bardzo ważnym,
znaczącym narzędziem rozwoju miast, gmin
i staje się elementem promocji miast, gmin, regionów.
Ja czytam to jako przywilej,
ale dlatego, że mojemu sercu rozwój mojego miasta
jest niezwykle bliski, więc cieszę się,
że mogę na niego wpływać pośrednio właśnie poprzez instytucje kultury.
Ja bym nawiązał do tego, co powiedziałaś.
Powiedziałbym nawet więcej, że my,
znaczy bardziej już teraz wy, działacze kultury,
jesteście na pierwszej linii tych wszystkich działań,
które się nazywają rewitalizacja
na przykład zdegradowanych obszarów miejskich,
bo co się w takich obszarach lokuje?
Instytucje kultury.
I wtedy działacze kultury, pracownicy kultury
są tymi ludźmi na pierwszej linii.
A wracając do twojego pytania,
jakie są plusy, walory tego,
że możemy pracować w kulturze?
Ja bym wśród tych czynników wymienił czas.
Przy czym nadmienię, że cały czas Pawłowi powtarzam,
że nie wiem, czy jestem dobrym rozmówcą w tej debacie,
bo mam w swoim biogramie pracę w przemyśle.
Przez wiele, wiele lat pracę jako dziennikarz.
Potem dopiero trafiłem do kultury,
a teraz sprawuję funkcję samorządową.
I z tej całej perspektywy uważam,
że czas, czas w pracy, w kulturze
jest tym walorem, który ja bardzo doceniam.
Czas w sensie brak tak ostrej presji czasu,
jaka wydarza się na przykład w mediach.
Tam nas gonią deadline'y, tam nas gonią wydarzenia,
wszędzie trzeba być na bieżąco.
Natomiast po moim przejściu do kultury
życie zwolniło.
Mogłem bardziej oddać się planowaniu.
Miałem więcej czasu na przemyślenie pewnych działań,
na podjęcie pewnych kroków.
Ta presja czasu, przynajmniej w moim wypadku,
nie była aż tak wielka,
jak w innych obszarach mojej działalności.
I to uważam za walor.
Coś poszło nie tak.
Słuchajcie.
Mówiłem, że nie jestem dobrym rozmówcą w tym panelu.
To był świetny głos, bardzo cenny,
bo wszystko jest kwestią perspektywy.
Ja mam podobną perspektywę,
bo pracowaliśmy w tym samym wydawnictwie
i jeden stracony dzień w tygodniu
to była katastrofa dla nas,
pracując w tygodniku i pisząc jeszcze dla dziennika.
Wszystko jest kwestią perspektywy
i nie zapominajmy o tym w trakcie tej dyskusji.
Jeszcze jedno zastrzeżenie,
że o tym wszystkim mówią osoby uprzywilejowane.
Osoby dyrektorskie, osoby burmistrzowskie
i osoby o wysokich kompetencjach
i wielu relacjach,
które pozwalają im dobrze funkcjonować.
Okej, ale bardzo fajnie,
że powiedzieliście o swego rodzaju przywilejach.
One mają właśnie taki dość niewymierny,
miękki charakter.
Natomiast mamy rozmawiać o nierównościach,
o dyskryminacji
i ja bym chciał przypomnieć,
przypomnieć też tak pewnie nie wszystko.
Natomiast poczucie dyskryminowania nas przez państwo polskie
jest na bardzo wysokim poziomie
i to się dało już wyczuć podczas wczorajszych dyskusji wielokrotnie.
I my od wielu lat jako stowarzyszenie
toczymy taką refleksję
i w jaki sposób próbujemy to identyfikować.
I tak króciutko,
żeby jakiś background zrobić do dalszej części rozmowy.
Na pewno możemy mówić po pierwsze
o różnicach w wysokości wynagrodzeń.
I to jest jakby najbardziej oczywista rzecz,
która najbardziej się rzuca w oczy.
Ona jest ograniczana w tej chwili
wysokością minimalnego wynagrodzenia,
czyli de facto spłaszczana od dołu.
Więc można powiedzieć,
że nierówności w Polsce spadają.
I to jest fakt.
I nigdy nie było tak przez wiele lat,
żeby minimalna krajowa sięgała 50
albo ponad 50% średniej krajowej.
Ale to jest element polityki państwa.
Więc różnica wysokości wynagrodzeń.
Jednocześnie różnica,
jeśli chodzi o zasady wynagrodzenia,
czyli brak jakiejś tabeli płac,
jakichś widełek i tak dalej.
W rezultacie wszyscy pracownicy biblioteki
poza dyrektorką
zarabiają minimalną krajową plus stażowy.
To jest bardzo częste zjawisko.
Brak trzynastych pensji,
zagwarantowanych trzynastych pensji.
I oczywiście tutaj dłuższa wypowiedź
powinna nastąpić.
Dlaczego?
Dlatego, że tu jest różnie
i zdarzają się samorządy,
które finansują takie umowne trzynastki
w instytucjach kultury,
mimo, że nie ma przepisu,
bo chcą w równy sposób
traktować wszystkich pracowników.
Ja znam takie gminy.
Ale z jednej strony,
z drugiej strony w większości przypadków
nie mamy takiej sytuacji,
że możemy sobie swobodnie
te trzynastki planować
w naszych planach finansowych.
I tu, jak wiemy,
my jesteśmy inicjatorami,
autorami projektu ustawy
w sprawie zmiany ustawy
o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym.
Ustawa w pierwszy dzień wiosny,
21 marca została złożona w Sejmie
jako projekt poselski.
9 chyba maja
była na Komisji Kultury Środków Przekazu
oraz Komisji Finansów i Budżetu.
I od tego czasu jest cisza, tak?
A ja przy okazji każdej konferencji
słyszę pytania,
czy mamy planować środki na trzynastki.
Oczywiście planujcie,
ale ustawy jeszcze nie ma, tak?
Ja mam nadzieję, że zaraz po kongresie,
że tak powiem, odmrozi się ten projekt,
bo w maju wszyscy byli za.
Nikt, żadna opcja,
żaden poseł nie powiedział nie.
W pewnym sensie po prostu aklamacje,
jakby to zostało przyjęte,
z takim zastrzeżeniem,
że czekamy na opinię ministra finansów
dotyczącą kosztów, tak?
Które my policzyliśmy bardzo szybko.
Ministerstwo Finansów potrzebuje kilku miesięcy
i dalej nie wiadomo.
Natomiast czekamy na opinię ministra finansów
i ma to powrócić na komisję.
Ja apeluję, jeśli gdzieś tu na kongresie
są parlamentarzyści,
żeby po prostu gdzieś stanowczo im o tym przypomnieć, tak?
Ale wracając do tych trzynastek, tak?
To też coś mówi o naszym państwie,
bo trzynastki zniknęły ponad 20 lat temu
i to tak trochę niechcący, tak?
Bo Sejm znowelizował ustawę o działalności kulturalnej
i zmienił jeden przepis,
który nas wyłączył z tak zwanej sfery budżetowej
i od tego momentu zniknęły trzynastki,
bo nie było podstawy prawnej,
żeby je wypłacać.
I to jest duża dolegliwość
i my od lat słyszymy o tym,
bo my nie mamy trzynastek.
To jest fakt.
I jeżeli cała sfera budżetowa, tak?
Tam w ustawie, to jest bardzo krótka ustawa, tak?
Ale jest długa lista podmiotów,
którym te trzynastki się należą, tak?
Są one zagwarantowane
pod dosyć niewielkimi warunkami.
Instytucje kultury są z tego wyłączone.
Więc nawet w sensie prawnym, tak?
Nie jesteśmy sferą budżetową,
czego też często urzędnicy
i to nawet na poziomie Ministerstwa Kultury o zgrozo
nie rozróżniają,
bo znamy też takie wypowiedzi,
to okej, w sensie prawnym,
ale w sensie faktycznym, tak?
Skoro jesteśmy finansowani z tego samego budżetu, tak?
To powinniśmy być finansowani na analogicznych zasadach.
Ten wątek jeszcze będzie się pewnie przewijał.
Więc na trzynastki czekamy, tak?
Na trzynastki czekamy.
Po prostu zróbcie wszystko, co możliwe,
żeby docisnąć naszych posłów,
żeby tę ustawę przyjęli,
bo ona nie budziła kontrowersji, tak?
Kolejna nierówność.
Niższe odprawy emerytalne, tak?
Każdy pracownik samorządowy,
każdy pracownik jednostki budżetowej
odchodząc na emeryturę,
ja już zaczynam o tym myśleć,
bo skończyłem 50 lat,
w tym roku
otrzymuje sześciokrotność swojej pensji.
Tam jeszcze kwestia wysokości tej pensji, tak?
Ale sześciokrotność
w przypadku instytucji kultury
jest tylko trzykrotność.
No jest problem też
z naszymi nagrodami jubileuszowymi,
tam od chyba tam, nie wiem,
trzy, trzydziestu pięciu, czterdziestu lat,
nie pamiętam.
Też nie ma podstawy prawnej do tego.
No brak dodatków za pracę w trudnych
lub uciążliwych warunkach, tak?
To jest, no pytanie, czy są uciążliwe?
No z perspektywy wielu naszych odbiorców
pewnie nie,
nie, no ale słuchajcie,
no w przypadku,
w przypadku na przykład pracowników oświaty,
no to takie trudne warunki
to jest na przykład
prowadzenie zajęć dydaktycznych
w klasach łączonych w szkołach podstawowych.
Za to się należy dodatek,
proszę Państwa.
To są warunki trudne, tak?
My nie mamy żadnych dodatków
za żadne trudne czy uciążliwe warunki.
U nas to jest przywilej.
Tak, u nas to jest przywilej.
Pracy ze zróżnicowanymi grupami
w bardzo różnych warunkach sytuacji,
jak czasem wręcz polowych.
No już nie wspomnę o tym,
że straciliśmy wiele lat temu
tak zwane dodatki wiejskie,
a w oświacie one funkcjonowały,
funkcjonują do tej pory.
Ale patrząc trochę szerzej
nie tylko na sektor publiczny,
jest też taki zapis ustawowy,
który odbiera nam prawo do wolnej niedzieli.
Ono jest wprost i tak jest nazwane
w kodeksie pracy,
prawo do wolnej niedzieli.
Pracownicy handlu
posiadają prawo do wolnej niedzieli.
Pracownicy całego sektora publicznego
posiadają prawo do wolnej niedzieli.
My jako pracownicy kultury i rozrywki
nie posiadamy takiego prawa.
Oczywiście my dbamy o dobrostan
naszych pracowników
i to się niezmiernie rzadko chyba zdarza,
że ktoś pracuje wszystkie niedziele
przez wiele miesięcy.
Natomiast formalnie takiego prawa nie mamy.
I ciąg tak ośmiu tygodni
bez wolnej niedzieli
nie jest czymś nadzwyczajnym w kulturze.
Kolejna kwestia, która już się pojawiła zresztą
to jest brak prawa dofinansowania
rozwoju zawodowego przez pracodawcę.
I tutaj znowu są pewne niuanse,
bo bibliotekarze to mają.
To jest znowu niekonsekwencja,
niespójność naszego systemu,
jeśli w ogóle możemy mówić
o systemie kultury.
Mamy w różny sposób
sformułowane obowiązki organizatorów
w stosunku do instytucji.
I w przypadku bibliotek
rozwój zawodowy pracowników
zapewnienie środków na to
jest obowiązkiem organizatora,
ale tylko w przypadku bibliotek.
A dodam, że w przypadku pracowników samorządowych
rozwój zawodowy jest obowiązkiem
i z ustawy o pracownikach samorządowych
wprost wynika,
że w każdym jednostce
i w każdym urzędzie
z automatu tworzy się fundusz na szkolenia.
Przepraszam, ale ja to powiem.
No ale u nas to znowu jest przywilej.
Tak, to jest przywilej,
to jest przywilej,
że dyrektorzy mogą sobie jechać na kongres
i niektórzy mogą wziąć delegację,
chociaż część z nas
przyjecha tu w ramach urlopu
za swoje pieniądze,
o czym jestem przekonany.
Właściwie to wiem, tak?
Tak, więc my korzystamy z przywileju,
że jesteśmy dyrektorami,
możemy na moment sobie pojechać do Warszawy.
No, też powiązane trochę z tym
brak ścieżek awansu, tak?
Tak, nie mamy żadnych ścieżek awansu.
Po prostu jak dostaniemy stanowisko,
to nie ma możliwości,
to wynika, to jest problem strukturalny,
bo często to są małe instytucje kultury, tak?
Ale nie mamy też pewnej gradacji zawodowej, tak?
W bibliotekach zostało to zderegulowane,
no nie powiem za którego rządu,
ale pamiętam, tak?
I kiedyś były te stopnie awansu zawodowego
w bibliotekach.
W pozostałych instytucjach kultury,
takich jak Domo Ośrodki Centra Kultury,
też do pewnego momentu były.
W tej chwili nie ma, tak?
I jest to duży problem,
bo mając animatora w okolicach trzydziestki,
tak?
Który jest opodatkowany,
ozusowany
i przyjmując nową osobę
przed 26 rokiem życia,
tak?
Myślę, że zaraz o tym pogadamy.
W każdym razie to jest też problem.
Brak ścieżek awansu
i takiego wewnętrznego
również nas różnicuje
w stosunku do innych grup zawodowych
w sektora publicznego, tak?
I brak powiązania w związku z tym
wynagrodzeń z kompetencjami, tak?
Bo ktoś mógł być młodszym instruktorem,
instruktorem, starszym instruktorem,
młodszym bibliotekarzem,
kustoszym i tak dalej, i tak dalej, tak?
Dzisiaj tego nie ma.
I więc to jest taki niepełny katalog
tych nierówności,
które my identyfikujemy
i można mówić o jakby różnych wymiarach nierówności,
czy finansowym, prawnym,
ale również takim godnościowo-tożsamościowym.
My nie czujemy się doceniani za naszą pracę,
nasza praca po prostu nie jest ważna,
a przez to nie jest wyceniana,
tak jak inne usługi publiczne w rzetelny sposób.
Mam nadzieję, że też jeszcze ten wątek rozwiniemy.
No dobrze.
Czy chcielibyście coś dodać do tej listy
albo którąś z tych nierówności rozwinąć?
Powinniśmy zacząć od Janusza,
tak żeby było sprawiedliwie.
Ja ci powiem, że ja się wyłączyłem,
bo to samo biadolenie jest po prostu.
Jezu, jak wam jest niedobrze.
Po prostu wszędzie nierówności.
Ale zobaczcie, jaką macie fajną pracę.
Ja 12 lat pracowałem w Domu Kultury.
To był najlepszy okres w moim życiu
i wcale nie było tak,
że od razu byłem dyrektorem.
Pracowałem tam jako specjalista
do czegoś tam, prawda?
To była super praca.
Miałem kontakt z fantastycznymi ludźmi.
Mogłem poznawać artystów.
Mogłem się rozwijać.
Wcale też nie inwestując w to wielkich pieniędzy.
Po prostu chciałem to robić.
A tu Paweł wymienił całą listę nierówności.
Chociaż w części potakiwałem,
bo na przykład teraz miałem taki przypadek.
Świetna dziewczyna,
która była pracownicą Urzędu Miasta i Gminy
i zgodziliśmy się co do tego,
że jej kompetencje byłyby lepiej wykorzystane
w Domu Kultury.
I ona powiedziała,
ale panie burmistrzu,
ja tam będę mniej zarabiać
i nie będę miała tej trzynastki,
o której ty powiedziałeś.
Więc rzeczywiście,
nie podobało mi się to biadolenie,
ale też mogę przytknąć,
że te różnice są.
Świetnie, i świetnie.
Panie burmistrzu, w takim razie
dlaczego w pana Domu Kultury
pracownicy, nie wiem,
ktoś kto jest specjalistą, nie wiem,
od promocji w Urzędzie Gminy w Pieńsku
nie ma porównywalnej pensji
ze specjalistą do spraw promocji
w pańskiej instytucji kultury.
To po pierwsze, to jedno pytanie.
Drugie, czy zabezpieczył pan burmistrz
już środki na trzynastki w przyszłym roku
w instytucji kultury?
Wystawiłem się, to mam.
Nie zabezpieczyłem środków na trzynastki.
Przypomnę, że budżety są wciąż jeszcze konstruowane.
Mamy bodaj jeszcze...
Dobrze.
Kilka dni mam na to, żeby się poprawić,
ale nie, no, nie róbmy sobie żadnych.
Ale oczywiście...
Nie, my nie robimy sobie szartów.
Oczywiście nie, nie, jakby...
Nie zaznaczyłem pieniędzy, które będą na trzynastki.
Natomiast mając to całe doświadczenie swojej pracy,
wiem, że pracowników kultury należy doceniać
i pod tym kątem będę przyglądał się propozycji budżetowej
przedstawionej przez moją panią dyrektor.
Ma na to jeszcze kilka dni.
Będę to analizował i też chciałbym,
żeby po prostu ludzie z tego domu kultury nie uciekali
do innych zajęć.
Chociaż wiem, że akurat w moim domu kultury
pracują pasjonaci i na tym...
Dobra, wiem, że to na tym wisi, no.
Ale to, że my pracujemy jako pasjonaci,
to, że się możemy rozwijać,
to, że kochamy tą swoją pracę,
to co z tego?
To wcale nie oznacza, że my...
To nie legitymizuje tego, że my będziemy gorzej wynagradzani,
gorzej traktowani.
Dlatego zaznaczyłem, że trzy dni temu minęło pół roku,
odkąd zmieniłem miejsce zatrudnienia.
Więc to jest jeszcze czas, żeby przeanalizować wszystkie niuanse.
Natomiast bardzo mi zależy na tym,
żeby pracownicy domu kultury mojego gminnego
dobrze zarabiali.
Znaczy, porównywalnie z urzędnikami.
Mogę? Do Janusza.
A czy już miałeś sytuację przyznawania,
czy to było przed tobą zrobione?
Czy już miałeś sytuację przyznawania dyrektorowi nagrody rocznej?
Uf, przede mną.
Dobra.
To teraz pytanie, czy użyjesz słynnego argumentu?
Przychodzi dyrektor.
Przykład z życia własnego.
Negocjuje i słyszy.
No ale wie pan, nie mogę dać panu więcej,
bo będzie pan miał więcej niż pani skarbnik,
a tak nie można, bo ona się obrazi.
A co mówię, kurde, ale to jest z mojego budżetu.
Skarbnik w ogóle tego nie widzi.
Ona w żadnym sprawozdaniu, które dostaje,
nie zobaczy, bo to jest zblokowane w jednej puli
i w ogóle w życiu nie będzie tego widziała.
No ale nie może tak być.
I argument, że halo, ale my nie mamy trzynastki,
de facto ta nagroda roczna jest jedyną rzeczą,
jaką dostajemy.
A w urzędzie...
Jeśli dostajemy.
I o ile dostajemy, tak,
bo potem argument, jak się zaczynamy kłócić,
jest taki, ale wie pan, ja nie muszę, tak?
No ja kiedyś dostałem tysiąc pięćset netto nagrodę rocznej.
Myślę, że to jest dużo, prawda?
Ale słuchajcie, a propos tych nagród,
które rzeczywiście dyrektorzy i dyrektorki dostają,
no to pamiętajcie, że nas się najpierw pyta,
czy my mamy u siebie zabezpieczone środki na tą nagrodę.
A potem się mówi, że wiesz.
To nadal jest w naszych rękach,
bo jak ich nie mamy, to ich nie dostajemy.
Natomiast też ja bym bardzo chciała podkreślić jedną sytuację.
My się nie upominamy o siebie jako...
Bo ja wiem, że też stowarzyszenie jest czasem tak postrzegane,
że my się upominamy o prawa dyrektorek i dyrektorów.
Nie, my się upominamy o prawa wszystkich pracowników
i pracownic kultury,
bo rzeczywiście, no uderzmy się w pierści.
Wielu i wiele z nas gdzieś tam te nagrody roczne dostaje.
One czasem sięgają tym trzynastkom,
jeżeli chodzi o kwoty, tak?
Ale często nie.
Natomiast wy tego nie dostajecie,
cała reszta osób pracujących w kulturze.
I to jest o tym.
To też jest to, że żeby dać nagrodę pracownikowi,
dyrektor musi się wykazać,
że ten pracownik miał jakieś szczególne osiągnięcia.
Takie są niestety zapisy ustawowe.
I jak chce być dobry i daje na zasadzie takiej quasi trzynastkowej,
no to potem zdarza się, że przychodzi komisja rewizyjna
i pyta się, albo przychodzi zapytanie o informację publiczną,
a na jakiej podstawie tyle nagród za wykonywanie pracy,
bo przecież to pasjonaci wykonują swoją pracę,
to za co ich jeszcze nagradzać?
Dlaczego ja mam nie nagradzać osoby,
która dobrze wykonuje swoją pracę?
No kurczę.
Nie, bo ta osoba musi mieć specjalne osiągnięcia
i robi się problem.
A z trzynastkami mam taki strzał z tyłu głowy wspomnieniowy.
Pierwsza próba przywrócenia trzynastek w kulturze,
krótka, bo trwała kilka minut,
tak, na Komisji Kultury i Środków Przekazu.
Była w 2018. Posłanka jedna złożyła interpelację
z zapytaniem, czy można by przywrócić
i odpowiedź była, a po co?
Bo odpowie, uwaga, argument był taki,
że odpowiedzialność za to, co robią pracowników
instytucji kultury jest mniejsza niż urzędników w samorządzie.
Drugi haczko, o którym nikt nie powiedział.
Pracownikowi samorządowymi, którym przysługują trzynastki są.
Pracownicy obsługi przedszkoli, pracownicy sprzątający
w zakładach zielnień, wszystko, co jest budżetówką,
niezależnie od tego, czy siedzi przy biurku,
czy nie siedzi przy biurku, ma trzynastkę.
Ma te emerytury, które są, odprawy emerytalne,
które są sześciokrotne, a my nie mamy odpowiedzialności,
mamy pasję. Przepraszam.
I nadal ma prawo do narodzić na szczególne osiągnięcia.
Ja bym prosił Karolinę o ten cytat, bo my go znamy,
ale lepiej go przypomnieć. I wiemy, kto to powiedział.
Już. To się wydarzyło na Komisji Samorządu Terytorialnego
i Polityki Regionalnej w grudniu 2018 roku.
I cytat.
Panie Przewodniczący, Wysoka Komisjo.
Pani Poseł, Szanowni Państwo, wsłuchując się w ten dezyderat,
powiem jako wieloletni samorządowiec, bo takie mam doświadczenie,
że o ile jak najbardziej podzielam zdanie,
że trzeba się przyjrzeć roli pracowników kultury,
to jednak nie widzę tu równości z pracownikami pracującymi
w systemie administracyjnym. Dlaczego?
Dlatego, że pracownik Wydziału Finansowego,
czy też Wydziału Ochrony Środowiska wydaje decyzje,
które są zagrożone karą pozbawienia wolności.
Odpowiedzialność pracownika samorządowego w administracji samorządowej
jest niewspółmiernie inna niż pracownika zatrudnionego w Domu Kultury.
Każda decyzja jest obarczona poważnymi konsekwencjami prawnymi.
Poseł Grzegorz Lorek, Prawo i Sprawiedliwość.
A decyzje dyrektora Instytucji Kultury nie są zagrożone.
Ale to rozróżnijmy dyrektora i pracownika.
No dobrze, ale co z pracownikami samorządowymi,
panie burmistrzu, którzy nie podejmują żadnych decyzji?
Są pracownikami samorządowymi, no kurde, powtórzę.
I nie, że nie szanuję, bo bardzo szanuję, to jest ciężka praca.
Panie gotujące w przedszkolu, obsługa szkolna,
wszystkie panie sprzątające, pracownicy gospodarczy
wszystkich szczebli jednostek samorządowych.
To jest wszystko w jednym worku.
My nie chcemy, żeby im zabierać.
My chcemy, żeby dać tym, którym zabrano wiele lat temu.
O co się też nikt nie upomniał, to jest temat być może napuść.
Ale do tych nierówności, o których ty, Paweł, wymieniałeś,
ja chciałabym dołożyć jeszcze jedną, rodzaj dyskryminacji.
I ja to mówię ze wstydem, ale wiem też, że wiele dyrektorek i dyrektorów
też musi mieć czasem takie myślenie.
I mam nadzieję, że nie będziemy musieli nigdy tego wprowadzać w życie.
Ale system i ta cała sytuacja, w jakiej instytucje kultury zostały postawione,
finansowo-organizacyjna, prawna, powoduje, że my zaczynamy myśleć
kategoriami dyskryminacji ze względu na wiek.
I naprawdę mówię to ze wstydem.
Ale w momencie, kiedy tnie nam się budżety,
i to drastycznie nam się tnie budżety,
bo przecież wiadomo, że jak się ogranicza finansowanie w jednostkach,
to kultura jest zawsze na pierwszym miejscu, żeby coś uciąć,
bo my mamy pasję i to zrobimy za swoje.
I ja muszę myśleć, zatrudniając na umowy na przykład cywilno-prawne,
osoby do instytucji kultury,
myśląc o tym, czy mi starczy na te umowy,
na prowadzenie zajęć, na przykład, nie wiem,
jak macie na pracę kinooperatorów,
w pracę w kasie, na przykład, tak, bo różne mamy instytucje.
To się zaczynamy zastanawiać,
czy nas stać na zatrudnienie doświadczonego pracownika,
czy pracownicę, eksperta, ekspertkę,
na przykład do prowadzenia zajęć malarstwa,
bo to jest osoba na emeryturze.
I ta umowa jest znacznie droższa
od zatrudnienia osoby młodej.
Ja już nie mówię o osobach
do 26 roku życia uczących się,
które taką nierówność ogromną powodują
wśród pracowników instytucji kultury,
bo przychodzi taki młody człowiek
z całym szacunkiem też,
bo oczywiście my ich potrzebujemy,
ich praca jest ważna,
bez nich nie jesteśmy w stanie wielu rzeczy robić.
Ale ta osoba siada i sprzedaje bilety w kasie
i ona zarabia więcej od instruktora
z wyższym wykształceniem,
który na przykład pracuje z małymi dziećmi,
tylko dlatego, że ta jest przed 26 rokiem życia
i jeszcze się uczy, a ta już nie.
I jeżeli my zostajemy,
jesteśmy wtłaczani w takie myślenie,
czy mnie stać, żeby zatrudnić osobę,
która ma 20 lat stażu pracy,
więc ja do podstawy wynagrodzenia
muszę dorzucić jeszcze te 20%,
no to to jest kolejny rodzaj dyskryminacji,
do której my jesteśmy zmuszani.
Ale naprawdę to jest myślenie,
które się pojawia,
no w mojej głowie się pojawia się tego wstydze.
Karolina, ale tu wiesz,
to jest, poczekaj,
przepraszam, Aneta, że...
Poczekaj.
Dobra.
Tu jest jeszcze jedna rzecz,
która ci wchodzi w tym, co powiedziałaś.
Efektywność wydatkowania finansów publicznych.
Ta sytuacja powoduje,
że przychodzi kontrola
i to jest przypadek,
o którym usłyszałem od znajomych
i mówi, halo,
ale dlaczego pani płaci tyle instruktorce malarstwa?
Doświadczony malarz,
kurator wystaw,
dobra gależystka.
Przecież pani może wziąć studentkę
i pani będzie miała taniej,
efektywniej takie same zajęcia.
Dzieci nie zauważą.
Znaczy, ja zostałam, nie ukrywam,
zapytana o to,
dlaczego ja mam tyle narzutów.
Taka to jest duża kwota.
Jak analizowaliśmy jakieś cięcia budżetowe, tak?
Dlaczego to jest...
Przecież to można ograniczyć.
No ale to właśnie,
to ograniczenie pociągnie za sobą
taką konsekwencję.
Chciałabym wrócić do kilku wątków.
Mianowicie do tego,
że odpowiedzialność
i te trudne decyzje
należą do dyrektora,
ale przecież jako świadomi
animatorzy kultury,
menadżerowie kultury
jesteśmy szkoleni,
uczeni, rozwijani,
żeby budować zespoły kompetentne,
zespoły, gdzie ta odpowiedzialność
w jakiś sposób się rozkłada.
Mamy kierowników albo chcielibyśmy,
mamy swoich zastępców,
więc absolutnie
budowanie świadomego zespołu,
dobrego zespołu
to jest delegowanie zadań
i podział tej odpowiedzialności.
Więc jakby to tego cytatu,
który Karolina przytoczyła.
Absolutnie każdy pracownik
z mojego zespołu
i myślę, że z każdego dobrego zespołu
ma i powinien mieć poczucie odpowiedzialności,
poczucie ważności swoich zadań,
więc te zadania rzeczywiście
no nie należy im ujmować tego,
że o dyrektor to jest jedyna osoba,
która podejmuje decyzje
i na niego spoczywa cała odpowiedzialność.
Budujmy świadome zespoły,
to jest pierwsza rzecz.
Kolejna,
jeśli jesteśmy już tutaj
przy tej nierówności ekonomicznej,
to to, co powiedziała Karolina,
jest bardzo ważne,
ale pojawia się ta nierówność
bardzo mocno w momencie,
kiedy zaczynamy stawiać
na rozwój naszej instytucji
i chcemy powiększyć nasz zespół.
Ja jestem w takiej sytuacji,
a właściwie świeżo po,
kiedy dano mi szansę na to,
żeby mój zespół wreszcie
był kilkunastoosobowy,
a nie kilkuosobowy
i przeprowadzenie profesjonalnej rekrutacji
polega na tym,
że po pierwszych rozmowach rekrutacyjnych
i ja już wiem,
że na specjalistów mnie nie stać.
Jestem bardzo blisko Warszawy,
bo jestem z Milanówka.
Wynagrodzenia warszawskie
są naprawdę większe niż te,
które ja mam w swoim domu kultury
i mam ten przywilej
otrzymania od miasta
możliwości prowadzenia
wspaniałej willi,
wspaniałego miejsca,
a nie sposób jest
stworzyć profesjonalny zespół,
ponieważ wymagania,
te oczekiwania wynagrodzeń
są ogromne.
I cieszyłam się bardzo,
że na ogłoszenie,
a na Boże,
zgłosiło się kilkanaście osób.
Milanówek jest wspaniałym miejscem,
jest blisko Warszawy,
wspaniała willa,
w ogóle świetnie prosperujący dom kultury
i rozumiem, że osoby z Warszawy
chciały aplikować na to stanowisko,
ale kiedy zapytałam na,
zapytała komisja konkursowa rekrutacyjna
o widełki albo oczekiwania finansowe,
one były dużo wyższe
niż wynagrodzenie dyrektora,
niż moje wynagrodzenie
i nie były negocjowalne.
Więc jak my,
małe domy kultury pod Warszawą,
możemy się rozwijać,
skoro nasze zespoły
nie do końca będą profesjonalne.
Bo po prostu nas,
na profesjonalistów,
często nie stać,
żeby mieć ich na stałe.
Ale wyszany,
to nie jest problem
tylko małych domów kultury pod Warszawą.
To jest problem małych domów kultury
poza dużymi ośrodkami.
I ja nie mówię tutaj
o odległościach 10 kilometrów.
Pracowałem w miejscu oddalonym
od największego miasta
w pobliżu o 30 kilometrów.
I już przywiezienie kogoś
z tego większego miasta
na tę naszą wieś,
to już był problem.
I to już był problem finansowy,
bo się okazywało,
że kurczę,
no to jest godzina dojazdu
w T i w FT,
jest tragedia
i ludzie po prostu nie chcą.
Ludziom się nie chce po południu,
a dla pasji,
przepraszam bardzo,
to nie wszyscy będą.
My mamy przywilej,
że mamy kilkunasto
albo czasem niektórzy
kilkudziesięcioosobowe zespoły.
A co mają powiedzieć
te instytucje kultury,
gdzie jest półtora etatu
z dyrektorem i sprzątaczką
razem wzięte?
To jest dopiero drama.
I jedna czwarta księgowej do tego?
I teraz jest taka sytuacja,
że frustracja zespołu,
który pracuje 10 lat,
niektórzy 20 lat,
wspaniali animatorzy kultury,
którzy chcą budować zespół,
chcą pracować w domu kultury,
oddali naprawdę dużo z siebie,
swoje serce i pracę
dla tej instytucji.
nagle przychodzi osoba,
która jest nowa
i często dyrektor decyduje się na to,
żeby rozwijać instytucje,
zaproponować pensję równą
bądź większą
względem osób,
które pracują i budują ten zespół od lat.
i to jest problem,
bo gdybyśmy mieli ramy,
które możemy zastosować,
wszyscy wiedzielibyśmy,
czy jest w ogóle sens myśleć o rozwoju.
Ja myślę,
że ta ekonomiczna nierówność,
ona powoduje po prostu zatrzymanie się rozwoju
wielu instytucji kultury.
Dobrze, proszę Państwa,
skończyliśmy rundkę na Januszu.
Ja jeszcze chcę do niego wrócić na moment.
Potem się wymknęło spod mojej kontroli,
ale mamy też głos z sali.
Ten głos jest tu i teraz, tak?
No proszę.
Dzień dobry, Ola Rudzka-Kurdyś
z Fundacji Konsek Kultury
Katowice Miasta Ogrodów.
Ja myślę, że problem u Pani
w instytucji rozwiązałby się,
czy gdyby Państwo w ofertach o pracę
podawali właśnie widełki,
które są wymagane,
mile widziane.
Często też czytam komentarze w social mediach
i bardzo wielu pracowników kultury
jakby proponuje,
żeby w ogłoszeniach o pracę
na nowo tworzone lub opuszczone
stanowiska pracy
były właśnie podawane widełki,
pensji, które są,
bo od razu by się po prostu odsiały
te osoby, które mają wygórowane,
jakby wygórowane, niewygórowane,
bo tak naprawdę one są
normalnymi pieniędzmi
i po prostu by się to odsiało,
bo niestety taka jest...
Zgadza się.
Takie są realia.
Jako dyrektor chciałabym poznać
profesjonalistów,
którzy mają ochotę u mnie pracować,
więc nie chciałabym odsiewać sobie tych,
którzy mają wygórowania,
bo mogą być mi potrzebni
w różnych innych zadaniach,
nie tylko na etapie.
Ja się z Panią zgadzam,
natomiast myślę,
że specjalistów można poznawać
na różnych innych płaszczyznach,
natomiast jest to,
mi się wydaje,
wobec osób, które starają się
o pracę nie fair,
że te widełki nie są podawane.
Ja wiem, że to też wynika z tego,
że w statutach czy w regulaminach organizacyjnych
bardzo rzadko pojawiają się widełki
i tak jak Państwo mówili,
jeśli chodzi o jakby klasowanie stanowisk pracy
i tu one się powinny pojawić
i byłoby Państwu...
Bardzo dziękujemy.
Ja oprostuję od razu,
w żadnych statutach ani regulaminach organizacyjnych
nie umieszcza się żadnych widełek.
Bardzo dziękujemy za rekomendacje.
Mi się zdarzyło, że podałem widełki.
Efekt był taki,
że nie miałem ani jednej oferty.
Sytuacja dosłownie sprzed dwóch, trzech tygodni.
Młody człowiek, kreatywny,
z doświadczeniem w korporacji przed trzydziestką,
jak przyszło do kwot,
to powiedział,
że on wycenia swoją pracę
na 10 tysięcy złotych brutto,
no bo tyle zarabiał w korporacji.
Mówimy w tym przypadku o Wrocławiu
i ja nie wiem tak naprawdę,
czy gdzie jest trudniej,
czy w tych małych miejscowościach,
czy w dużych,
bo w tych dużych my po prostu jesteśmy,
jakby w pełni odczuwamy skutki rynku pracy
z wszystkimi konsekwencjami
i człowiek w wieku lat dwudziestu siedmiu
z doświadczeniem w korpo
oczekuje dziesięciu tysięcy brutto na dzień dobry.
No, nie chcecie wiedzieć, co mu odpowiedziałem.
Do widzenia.
Powiedziałem, że no,
że u nas są nieco jakby inne przedziały,
bo jesteśmy sektorem publicznym.
Wracając do sektora publicznego,
Janusz,
panie burmistrzu,
ile milionów złotych dostanie...
ale mamy kolejne pytania z sali,
więc pytanie, jak działamy.
Ja bym proponował,
żebyśmy pytania z sali przesunęli troszkę,
dlatego, że my spodziewaliśmy się
ożywionej dyskusji,
ale mamy jeszcze kilka wątków,
a przede wszystkim chcemy sformułować
też pewne rekomendacje
i poddać je pod dyskusję,
bo nie zrealizujemy jakby
na założeń debaty.
A z całym szacunkiem oczywiście
dla wszystkich, którzy chcą zabrać głos.
Janusz, ile milionów złotych dodatkowych,
o ile milionów złotych zwiększy się
budżet Pieńska
w związku z nowym sposobem finansowania samorządów?
Dostaliśmy wyliczenia, które mówią,
że o około 7 milionów złotych.
Dobrze.
Jaka część z 7 milionów złotych
powiększy dotację podmiotową
twoich instytucji kultury?
Czekam na...
Czy ja powiedziałem coś śmiesznego?
Czekam na wyliczenia dyrektora
mojego domu kultury,
który ma pewne...
Do 30 września był złożony projekt budżetu.
Tak, ale jeszcze moja pani skarbnik
nie przedłożyła mi tych ustaleń.
Są pewne wytyczne,
których musi się trzymać,
ale też słuchajcie,
przecież jeżeli mówimy
o samorządowych instytucjach kultury,
to ja rozumiem,
że wszyscy chcemy je rozwijać,
wszyscy chcemy,
żeby one jak najlepiej pracowały,
ale one nie funkcjonują w próżni.
One są zawieszone w strukturze samorządu.
Chcecie posłuchać,
jakie kłopoty mają samorządy?
Mogę wam o tym powiedzieć.
Ja zgadzam się z tym, co mówi Paweł,
że rzeczywiście,
jeżeli tnie się wydatki budżetowe,
no to zaczyna się niestety od kultury.
Tak było, nie wiem, czy tak będzie,
ale słuchajcie,
instytucje kultury nie pracują w próżni.
Jeżeli samorząd nie ma,
to samorząd nie da,
to jest proste,
ale nasunęło mi się jeszcze coś,
słuchając was tutaj.
Wydaje mi się, że wiele,
naprawdę wiele zrobi rozmowa z organizatorem.
Ja znowu powtórzę,
miałem to szczęście,
miałem świetnego organizatora,
z którym mogłem pogadać,
będąc dyrektorem Domu Kultury,
o potrzebach
i który rozumiał te potrzeby
i w miarę tego,
jakimi środkami dysponował,
wspomagał moje pomysły.
Ja chciałbym być takim samym organizatorem.
Myślę, że rozmowy,
edukowanie swojego organizatora
bardzo wiele znaczy,
bo pewne rzeczy można zapisać
w regulaminie wynagradzania
instytucji kultury.
Trzymiesięczna odprawa emerytalna,
pracodawca zawsze może polepszyć
warunki pracy i płacy.
Ale odpowiedzialność za to
leży na dyrektorze instytucji kultury.
To są tylko dobre rady
i nie wszyscy mamy dobrych organizatorów,
jak tutaj siedzimy.
No to troszkę o to zadbajmy.
Ale nie, to się nie da zadbać.
Organizatorzy, przypominam,
to są burmistrzowie, wójtowie, prezydentki,
to są najczęściej politycy i polityczki.
Hej, to są ludzie.
Siedzi tu taki gość obok ciebie.
Znaczy, to są ludzie, ale...
Rozmawiaj z nim.
Ja nie mam wielu powodów do narzekania
na mojego organizatora,
ale wiem, jak wygląda sytuacja,
bo to nie jest mój pierwszy organizator.
Ja wiem, jak wyglądało i jak wygląda
i wiem, że może być gorzej i może być lepiej.
Dlatego jestem przekonana,
że niektórzy po prostu mają szczęście,
a nie od szczęścia powinno zależeć to,
czy jesteś w stanie dobrze zorganizować
instytucje kultury.
I niestety, Janusz...
I powiem więcej.
Nie zgadzam się z tym, co mówisz,
że ja wiem, jaka jest trudna...
Ja powiedziałam,
rozwój mojego miasta jest bliski.
Ja się bardzo interesuję sytuacją mojego samorządu
i rozumiem to, co powiedziałeś,
że my nie wisimy w próżni.
Wiem, że to jest jakiś system naczyń połączonych,
ale doskonale też sobie wszyscy tutaj,
jak siedzimy, zdajemy sprawę z tego,
że macie podwójne...
Przepraszam, że to mówię.
Macie podwójne standardy organizatorzy.
Tniecie kulturze, ale nie tniecie eventom.
Tniecie kulturze, ale nie tniecie gazecie.
I o to chodzi.
A niestety z organizatorami jest tak,
że nie z każdym da się rozmawiać.
Ja miałem szczęście...
Moja ostatnia...
Kwasi szefowa.
Nie powinienem tak mówić.
Wójt nie jest szefem,
ale jakby jest tą osobą,
z którą negocjujemy więcej.
Rozumiała, na czym polega autonomia.
I miałem to nieszczęście,
że pierwsza osoba, z którą pracowałem,
niczego nie rozumiała.
I wiem, jak bardzo dużo zależy od tego,
w jaki sposób szef organizatora,
czyli szef samorządu,
widzi kulturę.
Jak to mamy uwspólnione,
ja dyrektor, ty burmistrz,
to jest okej.
Natomiast jak na tej linii się nie rozumiemy,
w życiu się nie dogadamy.
Z jednego samorządu odszedłem,
bo stwierdziłem, że no kurczę,
przepierdzielanie 80% budżetu,
mówimy o bardzo bogatej gminie nadmorskiej,
80% budżetu w dwa miesiące,
bo mamy turystów i trzeba im dać,
a mieszkańcom nic nie trzeba,
bo oni i tak są na miejscu.
A tak, tak.
I na pytanie,
a co pan zrobi,
jak zakładaliśmy instytucje kultury,
bo udało się wywalczyć,
że jest, będzie, będzie fajnie.
Pierwsza rozmowa mnie,
dyrektora,
ze znaną mi burmistrz,
z którą pracowaliśmy wcześniej
w konfiguracji.
Ona burmistrz,
ja szef jednostki budżetowej.
No to co pan teraz zrobi?
I ja po kontakcie z Narodowym Centrum Kultury,
po kilku weekendach
z proto-zaprosiem,
mówię,
dobra, to teraz zrobimy badanie potrzeb
i będziemy pracowali na potrzebach mieszkańców,
a ta blada siedząca naprzeciwko mnie kobieta mówi,
hmm, to chce pan powiedzieć,
że pan nie wie, co będzie robić.
Długo razem nie popracowaliśmy,
natomiast jak trafiłem do kolejnego samorządu,
okazało się,
że rozumiemy potrzeby mieszkańców,
pracujemy na potrzebach mieszkańców
i to naprawdę była cudowna współpraca,
to była cudowna kadencja samorządowa,
gdzie ja miałem pełne zrozumienie
od początku do końca.
Ja mogłem pójść i powiedzieć,
słuchajcie, ale jak mi dowalicie kolejną świetlicę,
a chcemy mieć co wieść świetlicę
i nie dacie za tym pieniędzy,
to my po prostu będziemy musieli
z czegoś zrezygnować.
I ja nie zrezygnuję z pracy z mieszkańcami,
ja obetnę wydarzenia,
które idą w wakacje dla turystów.
Bo ok,
to jak możemy porozmawiać?
Natomiast takie porozumienie
z tego, co słyszę po sali,
to kurczę,
i też z mojego doświadczenia
nie zdarza się zawsze,
nie zdarza się każdemu
i niestety rolą dyrektora
nie powinno być edukowanie
własnego organizatora o tym,
co może, co musi
i po co jest kultura
w danym samorządzie.
Bo podstawowe pytanie brzmi,
czy kultura organizatorowa
jest potrzebna do tego,
żeby mieszkańcy byli szczęśliwi
i rozwijali swoje pasje,
zainteresowania
i mogli się rozwijać,
dzięki czemu masz fajnych mieszkańców,
masz fajny samorząd,
żyje ci się lepiej,
podnosi ci się stopa życia,
czy jest po to,
żeby organizator miał sytuację
za przeproszeniem czerwonego dywanu
i mógł się sfotografować
z gwiazdami kilka razy do roku.
Tyle.
Ja tutaj wtrącę się.
Oczywiście,
wspaniale jest sobie wypracować
dobrą relację z organizatorem,
chodzić na spotkania,
omawiać cudownie.
Ja mam wspaniałą relację
z organizatorem,
to jest mój czwarty organizator,
odkąd jestem dyrektorem w Milanówku
i różnie było.
Ale skoro tak dużo jest problemów
w samorządzie,
to co powiedziałeś
i jest tak bardzo ciężko też,
to dlaczego niektórzy dyrektorzy
z plakatem muszą chodzić
do organizatora i pytać się,
czy tak może być napisane
i czy grafika plakatu
jest odpowiednia.
To jest zupełnie inny problem.
Ale to jest nasz problem.
Ale tak jest.
Tak jest.
Konsultujemy z organizatorami,
niektórzy,
wszystko.
Od repertuaru
po plakat,
strona internetową
i to, jak wyglądamy
i jak wypowiadamy się
na różnych wydarzeniach.
To jest jedna rzecz.
Wczoraj padło,
że gdzieś tam padło,
na którejś z debat,
że sytuacja w Domu Kultury
to raczej jest stabilna sytuacja.
No bo mamy budżet
przyznawany dotacją
każdego roku.
Ale jeżeli ja dzisiaj,
jako dyrektor,
decyduję się
zatrudnić kilka nowych osób,
bo wiem,
że organizator
zwiększy mi budżet
na przyszły rok,
chcę rozwijać swoją instytucję,
ale okaże się,
że mi nie przyzna tej dotacji
za dwa lata,
to ja będę musiała
zwalniać ludzi.
Więc tej stabilizacji
do końca nie ma
i ten lęk jest cały czas
i naprawdę,
jeśli chodzi o pieniądze,
to ten problem
w menadżerach, dyrektorach,
on narasta
jako problem.
Wiesz, bo to też jest tak,
że w ustawie mamy zapis,
że organizator musi nas wyposażyć
w majątek i środki
do funkcjonowania.
No i niektórzy twierdzą,
że jak dodzą tobie
na utrzymanie budynku,
rachunki
i na pensję minimum,
to jest okej,
a na resztę proszę sobie zarobić
i niestety spojrzę na ciebie,
Karolina,
ty wiesz jak to jest,
pokazać, że możesz zarobić.
No tak,
to jest jeszcze
jeden z tych problemów,
z którymi się borykają
instytucje,
które mają możliwość
zarabiania,
bo robią wydarzenia biletowane,
bo na przykład mają kino,
które przynosi zyski.
No to niestety
my się borykamy też
z takimi sytuacjami
i wiem,
że to dotyczy
bardzo wielu instytucji
w Polsce,
że jeżeli tak sobie
świetnie radzisz
i zarobiłeś
w tym roku milion,
no to przecież
w następnym
można urżnąć ten milion,
nie?
Bo on sobie świetnie radzi.
Tak,
Aneta się podzieliła z nami
tym, co usłyszała
o tej stabilności.
Ja to skomentowałem
niecenzuralnym epitetem.
Przecinek,
ale stabilnie.
Na pewno wiecie,
co mam na myśli.
I tak niestety jest,
bo nawet samorządy,
które zwiększają dotacje podmiotowe,
to na przykład zwiększają
tylko na podwyżki wynagrodzeń
wynikające ze zmiany
minimalnego wynagrodzenia.
Nawet jeśli
taki Wrocław,
ja nie mogę narzekać
specjalnie na swojego organizatora,
ale na parę rzeczy narzekam.
Okazuje się,
że nikt tu nie może narzekać
na organizatora.
Ale my jesteśmy reprezentacją
nie siebie i swoich instytucji.
My jesteśmy uprzywilejowani.
Ja jestem uprzywilejowany,
bo pracuję w dużej instytucji kultury.
Mam prawie 4 miliony przychodów
łącznie w dużym mieście.
I dostaję zmianę dotacji podmiotowej
tylko wynikającą
ze zmiany minimalnego wynagrodzenia,
ale niestety nie procentowo,
ale kwotowo dostaję
na podwyżki dla wszystkich.
Tylko, że nie dostaję zwiększenia
na żadne inne koszty,
w tym na przykład
na koszty umów zleceń,
na samozatrudnionych,
na usługi itd., itd.
Co to oznacza?
To oznacza, że de facto realnie
ilość pieniędzy na działalność kulturalną
u mnie spada od kilku lat.
Jest stabilnie,
stabilnie, bo ludzie mają etaty
i ja, a ja nie mam w ogóle motywacji
do tego, żeby zmieniać strukturę.
Mało tego, mam motywację,
żeby dawać ludziom umowę o pracę,
bo wiem, że dostanę zwiększenie.
A jak komuś dam umowę zlecenie,
bo to byłoby korzystniejsze dla mnie,
ale też często dla tego partnera,
z którym współpracujemy,
to ja nie dostanę tego zwiększenia.
I ja mówiłem o tym
i upomniałem się o te 7 milionów,
które dostanie Pińsk nie bez powodu,
bo to jest właśnie ten moment,
bo to jest historyczna sytuacja,
że w skokowy sposób
zwiększą się dochody samorządów.
I teraz uważam,
że co najmniej proporcjonalnie
powinny wzrosnąć dotacje
samorządowych instytucji kultury,
bo jeżeli tak się nie stanie,
to znowu w relacji do budżetu
nakłady samorządów na instytucje kultury spadną.
To po pierwsze.
Po drugie, za rok nie będzie tego skokowego wzrostu.
Więc jeżeli wywalczymy w tej chwili
jakieś urealnienie naszych dotacji podmiotowych,
no to jest szansa,
że w najbliższych latach
będziemy mieli trochę mniej,
ale stabilnie.
Natomiast jeśli tak się nie stanie,
to będzie dalej,
ale stabilnie.
Niestety, taka jest prawda.
Natomiast ja bym chciał troszeczkę,
bo już mija godzina naszej rozmowy,
żebyśmy troszeczkę uporządkowali
naszą dyskusję.
Ja bym chciał,
żebyśmy porozmawiali tak naprawdę
o tym, co zrobić,
żeby to szeroko pojęte państwo,
a więc władza publiczna,
państwowa i samorządowa
traktowały kulturę poważnie,
z należytym szacunkiem,
z należytą uwagą
i stawiam tezę,
choć można się nie zgadzać,
traktowały kulturę jako,
skoro jesteśmy podmiotami publicznymi,
jako usługi publiczne,
znowu z wszystkimi konsekwencjami
i wyceniały.
I przede wszystkim wyceniały,
ale my też mówimy,
to jest też kamyczek do naszego ogródka,
żeśmy wyceniali usługę
tak jak inne usługi publiczne.
I teraz o co chodzi?
No chodzi o to,
że nikt sobie nie wyobraża sytuacji,
że, nie wiem,
MOPS, jakiś zakład budżetowy
czy spółka komunalna
dostaje nowe zadania
bez finansowania, tak?
Jak zapytałem,
a czy znacie instytucje,
które dostają,
i kultury,
które dostają
nowe zadania
bez zabezpieczenia finansowania,
no to prawie wszyscy na sali
podnieśli ręce, tak?
Dlaczego tak jest?
Świetna analogia.
Cena wody i ścieków, tak?
Jest cały algorytm
wynikający z ustawy,
jak liczyć cenę wody i ścieków, tak?
Samorząd ma na nią ograniczony wpływ.
Dlaczego?
No dlatego,
że to wszystko kosztuje
i zawsze jest pokusa,
że samorząd będzie utrzymywał
tą cenę na niskim poziomie,
co będzie prowadziło
do degradowania się
infrastruktury i tak dalej, i tak dalej.
Kilkanaście lat temu
wprowadzono takie rozwiązania,
które uwzględniają
wszystkie koszty
produkcji wody
i odbioru ścieków,
łącznie z amortyzacją.
I jak ktoś sobie wybuduje
nową sieć wodociągową
albo oczyszczalnię,
to od razu skacze mu
cena wody.
Dlaczego?
Bo amortyzacja obciąża
ten wynik.
W instytucjach kultury
my zawsze
a, amortyzacja to może być, tak?
Ja mam minus 200 tysięcy
z tytułu amortyzacji,
bo mam troszkę majątku,
nie bardzo dużo,
ale trochę mam.
I oczywiście nikt nie robi
z tego problemu.
Ja mówię któryś rok
z rzędu swojemu organizatorowi,
ale uwzględnijmy w dotacji
amortyzację,
bo to prowadzi do tego,
że majątek się
dekapitalizuje, tak?
Prezes spółki komunalnej,
czy w ogóle jakiejkolwiek
spółki kapitałowej,
jeżeli on dopuści do tego,
że spółka ma
permanentną stratę od lat
i de facto przejada
swój kapitał,
bo to się do tego sprowadza,
on powinien być
w trybie natychmiastowym
odwołany.
U nas to jest standard, tak?
U nas to jest standard.
To jest jeden z wielu elementów,
tak?
Jeden z wielu elementów
takiej racjonalnej gospodarki.
U nas tej racjonalnej
gospodarki niestety nie widać.
Tak jak nie widać
rzetelnej wyceny
kosztów usługi publicznej,
jakim jest dostęp do kultury,
który my dajemy mieszkańcom.
I teraz w tym kontekście
chciałbym, żebyśmy
porozmawiali o tym,
żeby po pierwsze
coś zarekomendować.
Co powinniśmy zrobić,
żeby to szeroko pojęte państwo
zaczęło poważnie traktować
sektor kultury.
I może w drugim kroku,
czy to jest dobry pomysł,
żeby właśnie ujednolicić
te zasady wynagradzania
pracowników instytucji kultury
z pracownikami samorządowymi.
Nie co do jakby wszystkich elementów
zawartych w ustawie o pracownikach,
ale co do tej ogólnej zasady,
bo ten wątek się pojawia, tak?
On się pojawił tam w 2018 roku,
co przywoływaliśmy
i Karolina odcytowała,
ale również jeden ze związków zawodowych
ostatnio taki postulat
właśnie podał,
o czym my też zresztą mówimy
jako stowarzyszenie od wielu lat,
powołując się między innymi
na kodeks pracy,
który właśnie nakazuje,
aby osobom,
które wykonują podobną pracę,
mają podobne kwalifikacje,
płacić, no mówiąc w uproszczeniu tyle samo.
Dobra, ale to może w drugim kroku.
Co zrobić, żeby państwo zaczęło,
w tym samorządy,
zaczęło nas traktować poważnie
i żeby nie było tak,
że musimy liczyć na szczęście, tak?
Bo jeszcze w kontekście tego szczęścia,
sorry za tyle dygresji,
ale to jest tak,
że jak ktoś ma szczęście
się urodzić na Żoliborzu,
to prawdopodobnie masz duże szanse,
żeby mu się w życiu powiodło,
a jak ktoś się urodzi na wsi pod Pieńskiem,
to te jego szanse jednak będą dużo inne, tak?
To tak a propos szczęścia.
Więc jak ktoś będzie miał szczęście
takiego organizatora,
jak burmistrz Janusz Pawł,
to dobrze,
ale jak ktoś będzie miał
takiego organizatora,
na przykład jak w Krynicy, tak?
Burmistrz, który w dniu zaprzysiężenia
odwołał dyrektora w sposób nielegalny,
a teraz się rakiem z tego wycofuje, tak?
No to miał po prostu pecha.
Dobra, co zrobić,
żeby państwo zaczęło poważnie
traktować kulturę?
Od Łukasza.
To zacznę od przywileju,
o którym zacząłem,
czyli od autonomii.
No, żeby ta autonomia
nie była przywilejem,
tylko żeby była standardem, tak?
Żebyśmy nie musieli tłumaczyć.
Być może łatwiej by nam było,
gdyby były jakieś uregulowane standardy
i wymagania co do osób
zarządzających instytucjami kultury,
bo w tej chwili prawda jest taka,
że zgodnie z przepisami,
które mamy,
dyrektorem może zostać każdy,
nawet jeżeli nie skończył z podstawówki, tak?
No takie są wymagania.
Burmistrzem też.
No, ale ty jesteś z wyboru, tak?
A to jest troszeczkę sytuacja,
wiesz, wybór trochę inny.
Powierzasz komuś majątek,
o ile go powierzasz w sposób,
w którym powinieneś powierzyć, no.
No to jest też trochę o tym,
żebyśmy my też coś od siebie dawali,
no bo nie możemy tylko chcieć
i wymagać tego,
żebyśmy mieli autonomię,
żebyśmy mieli super budżety.
Potraktujmy też pracę w instytucji kultury
jako samorozwój
i ja wiem, że tutaj na sali
są osoby zaangażowane w to,
bo tu jesteście,
więc chcecie posłuchać o tym,
co się dzieje na naszym polu,
na polu kultury,
ale są dyrektorzy,
którzy do mnie pisali,
no co ty jedziesz na tą farsę?
No przecież po co tam jeździsz?
Bo niektórym jest dobrze tam, gdzie są
i fajnie, fajnie.
Ale jeżeli rzeczywiście posiadają kompetencje
do prowadzenia instytucji kultury
na miarę współczesnych instytucji kultury,
tak jak powinno się to rozwijać,
fajnie by było,
gdyby organizatorzy prowadzili konkursy
w sposób określony w ustawie
lub wybierali rzeczywiście
na podstawie kompetencji twardych
i kompetencji miękkich kandydatów
na przyszłych dyrektorów.
Ale chcę tutaj powiedzieć o tym,
że bardzo często jest tak,
że domy kultury po prostu
są obejmowane na tak zwane stanowiska po koleżeńsku.
Zdarza się, że po prostu pani,
która świetnie prowadziła kampanię wyborczą,
nagle zostaje dyrektorem instytucji kultury.
W samorządach tak jest.
I jeśli nie będzie to uregulowane,
będziemy mieli niekompetentnych szefów,
bo dyrektorem się bywa.
I my również będziemy szukać pracy,
jeżeli tym dyrektorem przestaniemy być.
I co jeśli pójdziemy do instytucji,
gdzie dyrektorem jest po prostu koleżanka burmistrza,
mamy dużo większe kompetencje
i chcemy pracować z taką osobą,
kolega, koleżanka, nieważne.
W każdym razie chodzi mi o to,
żebyśmy my też traktowali sami swój zawód,
to, co wykonujemy poważnie.
Bo nas nie będą nas traktować poważnie,
jeżeli my nie uwierzymy w siłę tego zawodu,
tej naszej roli.
Podobnie jest, jeśli chodzi o animatorów kultury.
Jeżeli nie zaczniemy się nazywać animatorami kultury,
jeżeli nie będziemy się chwalić tym, co robimy,
również nie będą nas traktować poważnie,
bo jeżeli będziemy mówić o tym,
że nie ma naszego zawodu
i nie wiadomo, kim jesteśmy.
No ja wiem, kim jestem.
Ja jestem animatorką kultury.
Tak skończyłam takie studia
i jestem animatorką kultury.
I mówię o tym głośno
i się w tego nie wstydzę
i uważam, że taki zawód,
taka profesja jest
i będę ją rozwijać
i Łukasz mnie wspiera.
No po prostu uważam,
że jeżeli sami nie będziemy występować
w swoim interesie
i mówić głośno o tym,
że nasze zawody są ważne
i będziemy występować,
nie bać się powiedzieć organizatorowi,
i słuchaj, ustawa,
znaczy proszę pana,
ustawa mówi o autonomii instytucji,
nie o tym,
że ja muszę z każdą rzeczą przychodzić tutaj.
Proszę mi zaufać.
Ja umiem to robić,
ja jestem specjalistą.
No to może coś ruszy,
może coś pyknie.
Przyznałaś mi rację,
ja to powiedziałem.
No ja tutaj bym się nie zgodził.
Kultura nie jest ważna
i ja bym chciał,
żebyśmy porozmawiali,
co zrobić,
żeby ona była właśnie ważna
i żeby była poważnie traktowana.
Ja nie czuję,
że kultura jest ważna
dla samorządów
czy w ogóle dla społeczeństwa.
Jeżeli mówimy o konkretach,
to oczywiście no nie sposób
nie przypomnieć,
bo właściwie ten katalog propozycji,
które mają te nierówności
zlikwidować
albo przynajmniej zminimalizować
jest w konkretach dla kultury,
które jakby w takich dwóch edycjach
opracowaliśmy jako stowarzyszenie
i do tego was odwołujemy.
Ale ja bym bardzo chciała
powiedzieć tu o jednej rzeczy,
która trochę też stanowi później
dla dyrektora czy dyrektorki
podstawę do zarządzania
instytucją kultury,
więc wszystkim,
o czym my tu teraz mówimy.
My podpisujemy umowę
o warunkach organizacyjno-finansowych
i wszyscy pamiętamy o organizacyjnych
i z organizacyjnych to się rozliczamy,
i pilnujemy.
Ja jestem bardzo ciekawa,
kto ma zagwarantowaną w tej umowie
wysokość dotacji podmiotowej.
Ja nie mam
i pewnie mało kto ma.
A może wydaje mi się,
że w dużej mierze
jest tu pies pogrzebany,
bo gdybyśmy mieli zagwarantowaną jakąś kwotę,
bo my podpisujemy na przykład
umowę na kilka lat,
pięć, siedem lat, tak,
zobowiązujemy się
do realizowania jakiegoś programu,
rozwoju instytucji,
jakichś działań
bez żadnej gwarancji
i bez żadnego zobowiązania
organizatora,
że nam zapewni,
choć w pewnym zakresie,
do którego jest zobowiązane środki na to.
Ale to jest w ustawie.
Ale właśnie o tym mówię.
I taka umowa jest niezgodna z prawa.
Tak, ale podpiszesz,
że jak nie podpiszesz,
to spadaj, tak?
Tak, dokładnie tak to wygląda.
Więc gdybyśmy mieli zagwarantowaną,
minimalną kwotę,
na którą się obie strony godzą,
dotacji podmiotowej
i sposób, wysokość jej waloryzacji
przez kolejne lata tego naszego kontraktu,
to już byłby jakiś taki promyczek nadziei,
że jesteśmy w stanie tą umowę
w tym obszarze organizacyjnym
normalnie, porządnie zrealizować, tak?
Wynagradzać ludzi.
Oczywiście, że się pojawiają różne sytuacje
typu jakaś po prostu
pojechana kwota podniesienia
najniższej krajowej
z całym szacunkiem
dla pracowników nisko wykwalifikowanych
najniżej zarabiających,
ale przecież co to zrobiło
w instytucjach kultury?
To spłaszczyło wynagrodzenia.
Ja walczyłam w tym,
z tym w zeszłym roku,
a w tym roku znowu
ta najniższa krajowa spowoduje,
że podstawy wynagrodzenia
moich kierowników,
gdybym je miała zostawić takie,
jak mają teraz,
będą niższe niż osób
nisko wykwalifikowanych,
którym muszę podnieść.
Więc to jest, uważam,
bardzo istotna kwestia,
żebyśmy pamiętali i pamiętały,
ale też bezpiecznie,
i to jest następna rzecz,
którą jeszcze chcę powiedzieć,
bezpiecznie mogli powiedzieć organizatorowi,
nie, nie chcę podpisać takiej umowy,
nie godzę się.
I tu mam apel do was,
do nas wszystkich,
jak tu jesteśmy,
bo to, że jest tak źle,
to jest w jakiejś mierze
nasza wina.
Ja się w pewnym obszarze
się zgadzam.
W nas jest dużo lęku,
który bierze się z dyskryminacji,
z nierównego traktowania,
bo przecież doskonale wiemy,
że ten proces tak wygląda.
Jeżeli kogoś nierówno traktujemy,
dyskryminujemy,
to budzimy w tej osobie lęk
i później jest coraz trudniej
zawalczyć o swoje.
Ja nie chcę mówić,
że kultura jest taką grupą
dyskryminowaną,
nierówno traktowaną,
jak osoby nierówno traktowane
są ze względu na płeć,
orientację seksualną na przykład,
ale naprawdę czasem mam w głowie
takie konotacje.
I to są te same procesy,
które w ludziach zachodzą,
ale ja mam wielki apel,
żebyście się nie bali,
nie bały.
Po prostu to nasza odwaga.
Ja wiem, że polecą głowy.
Może kiedyś poleci moja.
Nie wiem, co zrobi mój organizator,
który jest naprawdę bardzo okej,
ale jak posłucha,
co ja tu wygaduję.
Natomiast ja wiem,
że każda rewolucja,
pewnie potrzebuje ofiar.
Nie chcę was do tego zachęcać,
ale ja apeluję do nas wszystkich
o odwagę,
żebyśmy się nie bali.
Bo to, że wy się godzicie
na zrobienie festynu
z kiełbaską na plaży,
to jest w pewnym sensie wasz wybór.
A potem przychodzimy
na gorzkie żale.
Postawmy się raz drugi,
postawmy się raz trzeci.
Merytorycznie oczywiście.
Wiem, że to jest trudne.
To jest bardzo trudne.
Ale myślę, że może się opłacać.
Świetnie.
Karolina dotknęła bardzo istotnego
jakby wymiaru tych dyskryminacji,
bo skupiliśmy się na finansowym,
ale jest też wymiar,
ja go nazywam prawdy.
Czyli jest przyzwolenie
na łamanie prawa
w kulturze, tak?
I te po prostu dziesiątki przykładów
dyrektorów pozbawianych stanowisk,
nie mówię odwoływanych,
świadomie,
pozbawianych w bezprawny sposób pracy,
te umowy właśnie,
które nie zawierają elementów
wymaganych przez ustawę,
bo ustawa wprost mówi o warunkach
dodaj do tego audytorów i finansowych.
Tak, lotne audyty,
bezprawne i tak dalej, i tak dalej.
Czy wyobrażacie sobie,
że nie wiem,
w placówce oświatowej
takie rzeczy się dzieją,
albo w MOPS-ie,
albo gdziekolwiek indziej
w sektorze publicznym
jest tak swobodny stosunek
do przepisów prawa?
No nie.
Dodajmy do tego jeszcze,
że umowy niedawno,
wzory umów tych
o zarządzanie instytucją,
w tym finansowych,
z zapisami niezgodnymi prawnie
Paweł znalazł na stronie
Ministerstwa Kultury
w wakacje tego roku.
Tak, ja bym, tak, tak.
To oczywiście było w mediach
i ten wzór został szybko usunięty
ze strony Ministerstwa,
po czym ja wytknąłem,
że również wzory statutów
zawierają błędne zapisy,
po czym spotkaliśmy się
w sierpniu z ministrą Wróblewską,
po czym na początku września
ministra Żelazowska
podpisała nowy statut
Narodowego Centrum Kultury,
w którym są wszystkie
te bzdurne zapisy,
które ja wylistowałem
ministrze Wróblewskiej.
Dokładnie tak jest
i między innymi w statucie NCQ
jest nadzór ministra
nad Narodowym Centrum Kultury
i masa innych właśnie rzeczy,
które na przykład w województwie
śląskim nie przechodzą,
bo ja zawsze Śląsk podaję
za wzór,
bo tam świetnie działa
nadzór wojewody
i tam są najlepsze statuty
instytucji kultury
w całej Polsce.
Naprawdę polecam,
żeby śledzić rozstrzygnięcia nadzorcze,
ale niestety ministra
nie ma kto nadzorować,
więc może sobie
ministra Żelazowska
podpisywać statut
zawierający
niezgodne z prawem zapisy.
Więc tu jest bardzo duża nierówność,
tak.
I tutaj parafrazując
człowieka, który na pewno
nie jest moim idolem,
mi się marzy
terror praworządności w kulturze.
Od tego powinniśmy zacząć.
I jeżeli osiągniemy stan
terroru praworządności w kulturze
i na przykład burmistrz Krynicy
odpowie karnie
za złamanie przepisów ustawy
o działalności kulturalnej
nadużycie uprawnień
przy odwoływaniu
Tomasza Klimka
ze stanowiska dyrektora
Centrum Kultury,
do czego się przyznał,
tak, bo uchylił
to swoje zarządzenie
w sprawie odwołania
po kilku miesiącach.
Polecam też.
Bardzo ciekawa sprawa,
nawet Onet o tym
ostatnio pisał.
Jak osiągniemy stan
terroru praworządności
w kulturze,
to zyskamy sytuację,
w której te właśnie
nierówności
będzie można wreszcie
zacząć skutecznie
eliminować i łagodzić.
Ale trzeba zacząć właśnie
od prawa,
po prostu od prawa.
Okej, wracając do tego,
o czym mówiła Karolina,
my w Konkretach dla Kultury
zaproponowaliśmy
zmianę ustawy,
która by określała
w ogólny sposób
zakres umowy
dotyczącej warunków
organizacyjnych
i finansowych
działalności instytucji
i jednocześnie proponujemy,
żeby minister ustalał
wzór takiej umowy.
Ale w randze rozporządzenia,
a nie jakiegoś pliku
wrzuconego na stronę ministerstwa.
Wtedy jest szansa,
po pierwsze,
że będzie to zgodne z prawem,
miejmy nadzieję.
Po drugie,
bo będzie musiało przejść
przez biuro legislacyjne
choćby z tego powodu,
tak?
Po drugie,
to właśnie z tego wzoru
będą zmuszeni
korzystać organizatorzy.
Teraz korzystali latami
przez ze wzoru,
który zawierał
rażące błędy
i był
skrajnie niekorzystny
dla instytucji kultury,
co wywołało
niepowetowane straty,
jeśli chodzi o
autonomię instytucji
w skali kraju
i niestety
nikt za to nie odpowiada.
Od 2012 roku
ten wzór
wisiał na
stronie ministerstwa.
natomiast my
rekomendujemy,
żeby taki wzór
powstał,
tylko żeby on był,
żeby on
miał rangę
rozporządzenia
ministra kultury.
To pewnie by
sporo
ułatwiło
i my też
przy różnych okazjach
mówimy,
że domagajcie się,
żeby w umowach
były kwoty,
bo umowa
dotycząca warunków
organizacyjnych
i finansowych,
bez warunków
finansowych
jest niezgodna
po prostu
z ustawą
i to jest konkret,
który powinniśmy
no chyba
w rekomendacjach
z tej debaty
przekazać
naszemu opiekunowi.
Ale pytanie,
jakie jeszcze działania
powinniśmy podjąć
na różnych szczeblach,
żeby państwo
zaczęło nas szanować.
Myślę, że to jest ten czas,
że już trzeba publiczność
dopuścić do głosu,
więc bardzo prosimy.
Tam były głosy,
ale my chętnie będziemy
też w tą dyskusję
się jeszcze wtrącać.
Także nie.
Dzień dobry państwu.
Dorota Wodnicka
z tej strony.
Ja mam kilka takich
refleksji.
Tak naprawdę
sobie spisałam je
w siedmiu punktach,
ale będą bardzo krótkie.
Pierwsza dotyczy
roli dyrektora
Instytucji Kultury,
o której tutaj
państwo mówiliście,
że rolą dyrektora
Instytucji Kultury
nie jest edukowanie
samorządowców
i wydziału.
No to ja zadaję pytanie,
to kto taką rolę
ma mieć do spełnienia?
To jest takie pytanie
po prostu w próżnie.
Czy to ci samorządowcy
mają po prostu co,
chodzić na jakieś kursy,
iść na jakieś studia dodatkowe?
Ale przepraszam,
że pani przejmie,
ale czy wyobraża sobie pani,
że dyrektor szkoły
albo przedszkola
idzie edukować burmistrza?
No nie, ale mówimy o tym
w naszej sytuacji.
Ja w takim razie
zadaję pytanie,
proszę odpowiedzieć.
Mamy pomysł.
Jak mogłaby być rola?
Zrób umowy
będzie właśnie
takim narzędziem.
Poza tym tak jak są
jednym z narzędzi.
Też mamy propozycję
dla Minister Kultury,
żeby Narodowe Centrum Kultury
miało filie w każdym województwie.
Tak, żeby też edukowało
samorządowców,
którzy z nami pracują.
Okej, dobrze.
No to myślę,
że tak samo będzie musiało
ich edukować
w każdej innej dziedzinie,
zdrowiu, oświacie i tak dalej.
Ale ja tutaj chcę dodać,
że chodzi o odpowiedzialność.
Dobrze, rozumiem.
Następne moje pytanie
odnosi się...
Jeśli mogę.
My wyborcy
nie wymagamy od kandydatów
na burmistrzów wójtów
takich kwalifikacji.
Może zacznijmy wymagać.
Ale szanowni państwo,
jako dyrektorzy...
Jako wyborcy.
Jako wyborcy.
To my mieszkańcy naszych gmin
wybieramy burmistrza.
Nie ma kampanii
na temat tego,
jakie kwalifikacje
i jakie kompetencje
powinien mieć kandydat
na dane stanowisko.
I Trump wygrał w Stanach Zjednoczonych.
O tym się nie mówi.
Ja dziękuję za odpowiedź.
Czyli jak gdyby tutaj
propozycja jest taka,
żeby ENCEK po prostu
przejął taką funkcję.
Kolejne moje pytanie jest takie.
Mówi pan wzór umowy.
Stwórzmy wzór umowy
związany z warunkami
organizacyjno-finansowymi.
Okej, fajnie.
Pytanie, czy również dyrektorzy
chcieliby taki wzór
na przykład programu,
który na przykład mają składać.
Tak?
Czy wszyscy jak gdyby ten wzór
miałby wejść rozporządzeniem?
No bo z jednej strony
traktujemy poważnie
tą stronę, że tak powiem,
organizatora.
Niech będzie rozporządzenie
wprowadzony wzór umowy
organizacyjno-finansowej.
To pytanie,
czy nie powinien być
również rozporządzeniem
wzór na przykład programu.
No z tego, co wiem,
nie wiem jak państwo,
jakie są państwa doświadczenia,
ale tak naprawdę dyrektorzy
no w części po prostu
nie chcą takiego wzoru,
no bo dużo łatwiej jest,
że tak powiem,
ten program sformułować
autorsko w taki sposób,
który po prostu umożliwia
pewną inwencję, tak?
To ja zadam pani pytanie,
ale czy pani woli,
żeby był wzór
w randze rozporządzenia,
był wzór umowy,
czy żeby był wzór
w postaci pliku
na stronie ministerstwa
zawierające rażące błędy?
Nie, nie.
Ja mówię po prostu,
jeżeli mówimy o niedyskryminowaniu się
i o równoległych rozwiązaniach,
to tutaj jak gdyby jest
podstawą umowy,
która określa warunki
organizacyjno-finansowe
i jest tak naprawdę program,
który składa dyrektor.
Ja im...
Dlatego mówię,
jeżeli mówimy o równoległości,
no to pytam się właśnie,
czy państwo macie taki pomysł na to
i tylko tyle.
Ja tutaj powiem,
że statut instytucji
można powiedzieć
jest taką kanwą,
do której może dyrektor
się odnieść przy tworzeniu,
bo tam są cele statutowe
danej instytucji
wpisane.
Program powinien być
raczej autorski.
To jest
moja subiektywna ocena.
Może niech pani
wytrzekcie listę pytań, ok?
Tylko jeszcze
a propos rekrutacji.
Ja ostatnio miałam okazję
kilka rekrutacji
przeprowadzać
i szanowni państwo,
moje spostrzeżenie jest takie,
że miałam bardzo dużo osób
z korporacji,
które na przykład
korporacje,
nie wiem,
skończyły się kontrakty,
korporacje zamykały
całe działy
albo osoby,
które po prostu miały
dosyć atmosfery w korporacji,
miały dosyć po prostu
jednego określonego zadania,
które robiły przez wiele lat,
chciały innej atmosfery
i jednak zdecydowały się
na taki wybór.
To pokazuje,
że to jest tak,
jak tu wcześniej mówiliśmy.
Jest różnie.
Jedni mają więcej szczęścia
w obszarze współpracy
z organizatorem,
inni w obszarze
pozyskiwania pracowników,
bo Polska jest też różnorodna.
Te regiony są różne,
w różnych miejscach mieszkamy
i oczywiście,
że tak mogło być.
Ja też mam takie doświadczenia,
że znajduję ludzi do pracy,
może nie we wszystkich obszarach
i umieszczam widełki,
jak wrzucam na pracuj w kulturze,
ale to jest o tym,
że naprawdę wśród nas są ludzie,
którzy mają z tym ogromny problem
i to, że jedni ich nie mają,
to nie znaczy,
że tego problemu nie ma.
Ja mam taką jedną uwagę jeszcze,
jeśli mógłbym,
przed wyrobić z Wadowice.
Mam taki pewien dyson
spoznawczy.
Raz chcemy być pracownikami samorządowymi,
a drugi raz walczymy,
że nie chcemy,
bo jak będziemy pracownikami samorządowymi,
to będziemy mieć trzynastki i tak dalej,
a z drugiej strony nie chcemy być.
Ale to tak tylko jako trochę kij w mrowisko.
Też jestem za tym,
ażeby pracownicy byli wynagradzani.
Mam tylko inny problem,
a mianowicie taki,
że według mnie
nie powinniśmy mówić o trzynastkach,
nie powinniśmy mówić o dodatku dwudziestoprocentowym,
bo on dyskryminuje młodych ludzi.
Proszę zwrócić uwagę.
Wykonujących tą samą pracę
czasami może szybciej
niż ten pracownik z dwudziestoletnim stażem,
a mają dwadzieścia procent
mniejszą pensję z automatu,
co nie jest prawdą,
powinno tak być.
Korporacje mają,
powinni płacić za pracę
i powinniśmy mieć pieniądze,
ażeby pracowników wynagradzać
na tym poziomie dziesięciu tysięcy.
To jest taka,
dla mnie to jest ogólny taki cel,
do którego powinniśmy dążyć,
bo tak jak mówię,
zatrudnianie instruktora,
który ma dwadzieścia siedem lat
i dostaje pięć tysięcy złotych brutto,
natomiast ten sam,
wykonujący tą samą pracę,
instruktor może w innej miejscowości,
ale ma dwadzieścia lat pracy,
dostaje sześć tysięcy złotych brutto.
To już jest duża kwota, prawda?
Ale to taka tylko tutaj dygresja.
Natomiast powinniśmy dążyć
do następnego celu.
Ujednolicenia prawa.
Mamy prawo, które ministerstwo samo łamie,
drwi sobie z tego prawa
i nie pomaga nam w tym.
Proszę zwrócić uwagę na sytuację taką.
Oświata nie płaci akcyzy za gaz.
My płacimy przy ogrzewaniu.
Następna sytuacja.
Oświata nie miała durnego przepisu
o dziesięciu procentach oszczędności energii.
Obecnie Urząd Regulacji Energetyki,
co robi?
Nieoficjalnie?
Czeka na to, aż wreszcie ministerstwo
wycofa się z tego durnego przepisu,
bo nie chcą karać dyrektorów Instytucji Kultury.
Moje postępowanie jest przedłużane
już bodajże piąty raz.
I wiem od nieoficjalnych pracowników,
że oni nie chcą się tym zajmować,
bo wiedzą, że to jest bezsens.
Natomiast co ministerstwo odpowiedziało,
jak Forum Kraków wystosowało pismo w tej sprawie?
Proszę przeczytać.
Jest na stronie Forum Kraków.
Zostało napisane,
ażebyśmy dooszczędzali energię,
wykorzystując ciepło z serwerowni.
No gratulacje.
Czyli ktoś, kto pisał to pismo,
jest tak odklejony od rzeczywistości,
że nie powinien według mnie zabierać głosu.
To są osoby, które o tym pisały,
nie znają naszej specyfiki.
I ostatnie zdanie już.
Przepraszam, bo są jeszcze...
Dobrze, już, już, dobra, to tak ogólnie prawo,
ponieważ interpretacje prawne na temat naszej samodzielności,
zwróćcie uwagę, znajdziecie w internecie i w poradniku i wszędzie,
jedni mówią tak, drudy mówią, że nie jesteśmy.
I na tym się burmistrzowie też opierają.
Tak, to prawda, zdarzają się różne orzeczenia,
i zawsze jest tak, że jak my wyciągniemy trzy wyroki NSA,
to burmistrz może nam wyciągnąć czwarty,
z którego wynika coś innego,
sprzed 15 lat.
Chyba nikt nie powiedział,
że my chcemy wejść w buty pracowników samorządowych.
Ja mówiłem, żebyśmy o tym podyskutowali,
czy to jest dobre rozwiązanie, czy nie.
Dzień dobry, witam Państwa.
Joanna Tomczak, Stargardzkie Centrum Kultury.
Ja chciałam bardzo serdecznie podziękować za tę debatę
i powiedzieć swoje spostrzeżenia na ten temat,
a mianowicie taka prośba do ministerstwa
i generalnie do państwa polskiego,
żebyśmy w końcu przestali tworzyć buble prawne.
Bo my jesteśmy w tym momencie w sytuacji,
w której posługujemy się tak zwanymi bublami prawnymi
i wiele samorządów, znam takie,
które absolutnie te kwestie już wyprostowały
i zniknęło nawet, zniknęło to bardzo niefortunne słowo,
na przykład nadzór.
Ja również jestem w tej uprzywilejowanej sytuacji,
bo jestem dyrektorem średniego,
w średnim mieście, w średniej instytucji kultury.
Zarabiamy bardzo dużo.
Bo my mamy przychód w okolicy 6 milionów złotych rocznie.
I drugie tyle dostajemy z dotacji podmiotowej.
Tylko, drodzy Państwo, to powoduje,
że my oddzielając bardzo mocno rozrywkę od tej kultury wysokiej,
na rozrywce zarabiamy po to,
żeby realizować kulturę wysoką,
bo inaczej nie byłoby nas na to stać.
Pracownice naszego centrum,
już przepraszam za kolokwializm,
nosem po ziemi,
żeby spiąć 13-milionowy budżet.
Żeby dostać 7, zarobić 6 z kawałkiem.
I teraz pytanie, bo my jesteśmy samorządową instytucją kultury,
ale nie jesteśmy pracownikami samorządowymi.
Nie prowadzimy działalności gospodarczej, ale handlujemy.
Mamy mieć misję,
ale żeby mieć tę misję,
to musimy na nią zarobić.
Ale jak jej nie realizujemy,
to stoimy pod ścianą i strzelają w nas radni,
bo nie mamy misji.
I pracuje się naprawdę bardzo ciężko w ostatnim czasie.
Ja mam taką nadzieję,
że w końcu coś naprawdę się zmieni.
Dziękuję ślicznie.
Bardzo dziękujemy.
Dzień dobry, dr Tomasz Dudziński,
Gdańskie Centrum Kultury.
Szanowni Państwo, tu padło dużo ważnych słów,
spostrzeżeń, uwag.
Czasem i bliżej do tej strony dyrektorskiej,
tak bym powiedział,
czasem bliżej mi do strony pana Janusza.
I zawsze swoim pracownikom mówię,
że jak ktoś się daje walić pałupu,
bie to będzie walony.
To od nas, od dyrektorów,
zależy to, jak wyglądają nasze częściowo relacje
z organem założycielskim.
I jeżeli my latamy z każdym,
to co tutaj pani powiedziała,
latamy z każdym plakatem do zatwierdzenia,
to to jest nasza wina.
Ja nie latam.
Ja jak przychodzi nowy burmistrz,
teraz nastał nowy,
powiedziałem wprost,
jedyne prerogatywy,
jakie ma burmistrz wobec mnie,
to jest zatrudnienie mi i ewentualnie zwolnienie.
A ja nie muszę być dyrektorem.
Natomiast mam pewien dysonans,
słuchając tej dyskusji,
gdyż jednym z organizatorów
jest Stowarzyszenie Dyrektorów i Dyrektorek
Samorządowych Instytucji Kultury
i rozmawia o dyskryminacji.
A zgodnie z definicją,
którą przytoczył pan Paweł,
dyskryminacja to zjawisko,
w którym dana osoba zostaje potraktowana
w sposób inny,
niż osoby w porównywalnej sytuacji.
Szanowni Państwo,
jestem chyba prawdopodobnie,
jedynym dyrektorem
Samorządowej Instytucji Kultury w Polsce,
który nie został przyjęty do tego stowarzyszenia.
I do dzisiaj nie mogę się poprosić
uchwały zarządu
z uzasadnieniem tej decyzji.
Tak, więc dziękuję bardzo.
Ja tylko zaprzeczam,
że jak na razie
nie wszyscy dyrektorzy
Samorządowych Instytucji Kultury
są naszymi członkami,
ale oczywiście serdecznie zapraszamy.
Co do walenia pałom,
to chodzi o to,
żeby samorządowcom te pały odebrać,
albo przynajmniej wyraźnie skrócić.
To ostatnie pytanie mamy.
Dzień dobry.
Agata Miedzińska,
Zielonogórskie Ośrodek Kultury,
województwo lubuskie.
Trochę w roli dyrektora,
trochę w roli reprezentanta
Lubuskiego Zrzeszenia Instytucji Kultury.
My się już trochę znamy
z tych naszych spotkań.
Zresztą z Pawłem spotkamy się
za chwilę w Zielonej Górze.
Bo padło tu pytanie,
co zrobić, aby nas słuchano,
aby zmienić.
Bardzo dużo tematów.
Na pewno nie powiem
o wszystkim, co w mojej głowie,
ale w związku z ostatnimi wyborami
i z tym, co dzieje się,
myślę nie tylko
w naszym województwie,
w małych instytucjach,
ale pewnie wszędzie,
po trosze nawiązałam kontakt
z organizatorką,
która zajmuje się zrzeszeniem
wójtów, burmistrzów
i prezydentów województwa lubuskiego.
I wrzuciłam jej taki temat
w związku z tymi zmianami,
że być może na jakimś jednym z paneli
albo może na połowie dnia dosłownie,
na tym ich zrzeszeniu
trzeba po prostu powiedzieć,
czym są instytucje kultury.
Bo znowu są nowi wójtowie,
nowi burmistrzowie,
dzieją się rzeczy,
o których tu się mówi,
o tych zwalnianiach,
wyrzucaniach,
naganach,
to też ostatni temat
z lubuskiego,
bo oni po prostu
mogą nie wiedzieć.
I ja rozumiem,
że nie jesteśmy od tego,
żeby ich kształcić,
ale z drugiej strony,
skoro nie ma takich podmiotów,
no to ja dotarłam
do tego miejsca
i będę po prostu,
wiecie,
tupała nogami i rękoma,
żeby to zrobić.
Kolejne spotkanie
ich jest chyba w lutym
albo w marcu
i przygotuję się do tego
i myślę,
że też zaproszę kolegów,
tudzież koleżanki,
żeby mnie w tym wsparli,
żeby taką debatę przeprowadzić
i powiedzieć naszym organizatorom,
czym jesteśmy,
jakie mają kompetencje wobec nas
i tak dalej,
i tak dalej,
będę się powtarzała niepotrzebnie.
Temat, który tu nie wyprzmiał w ogóle,
a jest w ogóle u nas
bardzo ważnym teraz tematem,
nie wiem,
czy macie,
to pewnie tak,
albo co niektórzy,
świetlice wiejskie.
Już nie mówię o szczegółach,
mówię o temacie,
świetlice wiejskie
podlegające instytucjom kultury.
W jakich zakresach?
No ale znowu będziemy mówić
o tym samym,
że nie powinno,
tudzież powinno,
w momencie,
kiedy oni nie wiedzą
i tak dalej,
i tak dalej.
Więc nawiązując do pytania,
dotarłam do osoby,
która się tym zajmuje.
W Lubuskiem
coś takiego się wydarzy,
czyli przygotujemy się
na spotkanie
z burmistrzami,
wójtami i prezydentami,
aby im powiedzieć
konkretnie,
kim są.
Bardzo dziękuję.
Ja, żeby jeszcze to wzmocnić,
to powiem,
że my jesteśmy
po rozmowach
ze Związkiem Miast Polskich
z nowym prezesem
Jackiem Sutrykiem
i mamy zaplanowane spotkanie.
Ono już by się odbyło
we wrześniu,
ale był alarm przeciwpowodziowy
i to się przesunęło w czasie.
Również zamierzamy tam powiedzieć,
kim jesteśmy
i też obnażyć
różne złe praktyki
samorządów.
Jeszcze mamy...
Jeszcze mamy dużo pytań widzę
i refleksji.
Myślę, że jeszcze możemy,
bo to jest
cała wartość tego spotkania,
że nie tylko my gadamy.
Dzień dobry.
Magda Nowak.
Ja jestem z Muzeum Narodowego Warszawa,
więc nie wiem,
czy powinnam się odzywać,
ale mam takie pytanie
właśnie na koniec.
Bardzo dziękuję
za tą debatę.
Była bardzo ciekawa
i analogie
z narodowymi
instytucjami są ogromne,
ale debata
najbardziej chyba
koncentrowała się
wokół tego,
w jaki sposób
polskie państwo
dyskryminuje
instytucje kultury,
a to pytanie,
dlaczego,
może państwo mogliby
na koniec jeszcze trochę
na ten temat powiedzieć,
bo może to jest
bardziej filozoficzne pytanie,
ale mi się wydaje,
że warto dojść
do tego sedna,
tego problemu
i jeśli mogę
taki jakiś komentarz.
Dziękuję.
Bo kultura nie jest ważna,
bo kultura jest ważna
dla nas,
dla naszej bańki.
Dlaczego kultura nie jest ważna?
Spójrzmy w tej chwili
na samorządy,
które są na etapie
konstruowania programów
współpracy
z organizacjami pozarządowymi
i zobaczmy,
ile pieniędzy
przeznaczane będzie
w przyszłym roku
na konkursy kulturalne,
a ile pieniędzy
będzie przeznaczane
na konkursy sportowe.
Po prostu.
Kultura jest,
patrząc po ilości odbiorców,
dość niszowa
i tam widzę,
że państwo polskie
ma średnią ilość wpływu.
No po prostu.
To było widać,
w Niemczech oglądaliście
państwo tą debatę,
gdzie były prezentowane
wstępne wyniki badań.
Ile osób korzysta z kultury
i jest nią zainteresowanych?
Już bardzo to upraszczam,
ale to naprawdę
jest jakaś tam mniejszość.
Pytaniem na pytanie,
ile mainstreamowych mediów
relacjonuje
Współkongres Kultury
poza wypowiedzią
Agnieszki Holland
czy cokolwiek się przebiło
do mainstreamowych mediów,
bo mam...
Radio Wójta.
No mainstreamowe,
bardzo mainstreamowe medium.
Tak na marginesie,
jak byliśmy w Sejmie
prezentować projekt
w Strawie 13,
tam był las mikrofonów
przed nami.
Przed nami nic,
nikt,
żadne mainstreamowe medium
nie podjęło tematu 13,
ukazały się trzy notatki
gdzieś w serwisach internetowych
i to wszystko.
Nie, no wiecie,
my czasem sobie żartujemy
w naszym gronie,
no może wreszcie trzeba
pójść palić jakieś opony
pod Sejmem.
Może to pokażą, tak?
Dobrze, ale słuchajcie,
to tak, żeby to sklamrować,
co konkretnie powinniśmy zrobić,
zarekomendować?
Widzę, że tam dalej są pytania,
nie milkną.
I jeszcze jeden wątek,
czy powinniśmy ujednolicać
zasady wynagradzania
z pracownikami samorządowymi?
Bo to jest taki konkret
w stosunku do którego
powinniśmy mieć stanowisko.
Ja proponuję rundę
i jeszcze, nie wiem,
ze dwie wypowiedzi z sali
i będziemy niestety
musieli kończyć.
To dwa pytania z sali
i tak?
Może tak być?
Proszę bardzo.
Dzień dobry,
Agnieszka Szamryk, Lublin.
Ja może tak bardziej
ze strony organizatora,
ponieważ pracuję
w Wydziale Kultury,
ale myślę,
że ten głos będzie cenny,
bo mówiliśmy tu
o łamaniu prawa, tak?
O łamaniu prawa
przez organizatorów,
o łamaniu prawa
przez dyrektorów,
ale ja mam taki postulat
edukowania,
jeśli chodzi o prawo
pracowników instytucji kultury.
To jest naprawdę
bardzo potrzebne,
ponieważ jeśli pracownicy
nie znają tego prawa,
to łatwo je obejść
innym osobom.
Ja mam postulat,
dajcie nam na szkolenia
i wpiszmy w ustawę
obowiązek
i prawo dofinansowania
rozwoju zawodowego
i podnoszenia kwalifikacji
za pieniądze organizatora,
tak jak mają urzędnicy,
nauczyciele
i cała sfera budżetowa.
Ostatnie pytanie.
Czy ja bardziej
taką sugestię?
Barbara Wysmyk.
Ja mam wrażenie,
że siedzę tutaj
wśród idealnych dyrektorów
i samych dyrektorów.
Ja nie jestem dyrektorką,
jestem pracowniczką
instytucji kultury
i chciałabym zwrócić uwagę
na dyskryminację,
która zaczyna się również
na polu pomiędzy
animatorami, animatorkami,
pracownikami instytucji kultury,
a dyrektorami tych instytucji.
O tym, że dyrektorzy
przypisują sobie zasługi,
że to deprecjonuje pracę pracowników,
że w kulturze
oczywiście jest tak,
że nasza praca
nie jest doceniana
ogólnie globalnie
przez państwo,
przez organizatorów,
przez mieszkańców,
ale czy praca
nas, animatorek, animatorów,
pracowników i pracowniczek
instytucji kultury
jest doceniana
przez naszych dyrektorów?
Może powinniśmy zacząć
od tego najniższego szczebla
po to, żeby później
tą dyskryminację
eliminować wyżej?
To jest tylko taka
moja refleksja.
Znaczy Basiu,
ja mam takie przemyślenie
do tego, co powiedziałaś,
że to zależy od tego,
jak widzi siebie dyrektor.
Czy dyrektor widzi siebie
jako wodza
i instytucja to ja?
Czy zgodnie ze wszystkimi
nowoczesnymi teoriami
zarządzania
dyrektor jest liderem,
który jest ciut przezroczysty
i jest po to,
żeby dać swoim pracownikom
przestrzeń do tego,
żeby jak najpełniej
mogli robić to,
w czym są dobrzy
i żeby pokazywać przez nich
to, że on jest dobrym liderem,
bo on się naprawdę
może realizować siebie
jako dyrektora
stojąc dwa kroki
za pracownikami
i dając przestrzeń do tego,
żeby mogli świetnie działać.
No ale to naprawdę
bardzo osobowościowe
i stylowe pytanie
o to, co jest potrzebne
i jaka to jest osobowość dyrektora
plus pytanie do organizatora,
jakiego dyrektora
potrzebuje organizator,
bo niestety część organizatorów
potrzebuje dyrektora wodza,
który ma być widać,
że jest dyrektor
twardą ręką
i trudne sprawy.
Myślę,
że nikt nie ma wątpliwości,
że mamy do czynienia
z dyskryminacją
nie tylko kultury
w kontekście sektora publicznego,
ale również w samym sektorze kultury
również mamy różnego rodzaju
nierówności
i dyskryminacje
o bardzo różnym charakterze
i mam nadzieję,
że będzie kiedyś okazja,
żeby również o tym porozmawiać.
Teraz proponuję,
żeby od Łukasza po kolei.
Po pierwsze,
co zmienić,
co zaproponować,
tak,
żebyśmy zklamrowali rekomendacje
i czy to jest dobry pomysł,
aby ujednolicić zasady wynagradzania
z pracownikami samorządowymi?
Czy w ogóle jakby iść w tym kierunku?
Powiem szerzej,
jak już się bawić w tego typu historię,
zgodnie z rekomendacją,
od końca,
zgodnie z rekomendacją
Związku Zawodowego,
który to zarekomendował,
jak już się bawić w ujednolicanie,
to wszystkich jak budżetówkę.
Żeby nie było tak,
że pada hasło
o wynagrodzeniach dla budżetówki,
wszyscy myślą,
je, samorząd dostanie,
je, my w kulturze dostaniemy,
ani kultura,
ani samorząd nie dostają,
żeby w sektorze tym publicznym,
jak już chcemy się bawić w ujednolicanie,
niech wszyscy mają takie same zasady,
takie jest moje zdanie.
A jeżeli chcemy wprowadzać jakieś rekomendacje,
ja mimo wszystko będę stawał za tym,
żeby wzory dokumentów
były określone w sposób niepodważalny,
minimalna zawartość statutów,
ramowe wzory umów,
program, który my przygotowujemy kandydując,
jest załącznikiem do takiej umowy.
Natomiast elementy,
które zawiera umowa,
powinny być niezależne od tego,
co my mamy w programie,
bo ona ma nam pomóc realizować naszą wizję,
zapewnić nam na to pieniądze.
A bardzo często jest w tej chwili tak,
że to jest zestaw wymagań dla dyrektora
i takich do odhaczenia kamieni milowych,
jak czegoś nie odhaczysz,
to przyjdziemy i cię walniemy w łeb.
Czyli umowa hardware'em,
a program software'em.
Aneta.
No na pewno nie chcemy być urzędnikami,
traktowani jak urzędnicy
i nazywani urzędnikami.
Więc pewne różnice muszą być zachowane
i na pewno musimy zaznaczać sobie to sami
i walczyć o to,
żebyśmy nie byli włożeni do tego wora.
Jeśli chodzi o wynagrodzenie,
tak uważam, że powinniśmy
ujednolicić wynagrodzenie.
Jestem dyrektorem,
który sam od lat zgłasza się po podwyżkę
i zawsze słyszę,
ojej, naprawdę to tak mało jest,
tak mało masz,
przecież w urzędzie wygląda to zupełnie inaczej.
Także tak, zdecydowanie chcę zarabiać tyle,
ile kierownik w urzędzie miasta.
A może dyrektor departamentu?
Wystarczy mi kierownik, uwierzcie mi.
Karolina.
Ja uważam, że my,
jak bardzo by nam się to nie podobało,
jesteśmy pracownikami sektora finansów publicznych.
Zarządzamy środkami imieniem publicznym,
więc powinniśmy być tak samo traktowani,
jak inni dyrektorzy w sektorze finansów publicznych.
Jest akurat taki moment w kalendarzu,
że na pewno dyrektorzy i dyrektorki doskonale wiedzą,
że wisi nad nami kontrola zarządcza i terminy, prawda?
Kontrola zarządcza?
Nie ma wykluczeń.
Tam nie ma czegoś takiego,
że jak jest mała instytucja kultury
gdzieś tam na Podkarpaciu,
to ona nie musi,
bo musi wielka instytucja,
nie wiem, Urząd Marszałkowski,
no wymyślam teraz, tak?
Więc jeżeli my musimy realizować prawo
w zakresie zamówień publicznych,
archiwizacji, jednolitego rzeczowego wykazu akt,
ewidencji środków trwałych,
kontroli zarządczej,
tak samo jak wszyscy inni,
to dlaczego mamy być traktowani inaczej, gorzej?
Gorzej.
I ja tak, ja uważam,
że powinniśmy być traktowani tak samo
i nie mam żadnych wątpliwości,
że trzynastki nam się należą,
bo nie odebrano ich nam
z jakichś merytorycznych powodów,
tylko przez przeoczenie.
A jeżeli chodzi o rekomendacje,
to absolutnie autonomia,
bo ta autonomia pojawiła się
w prawie dla kultury
z bardzo jasnych przesłanek.
Wszyscy pamiętamy,
do czego była wykorzystywana kultura
w okresie PRL-u.
I to, że dzisiaj też jest wykorzystywana
od czasu do czasu właśnie w celach populistycznych,
to wynika z tego,
że nieszanowana jest autonomia.
Więc ta rekomendacja to jest
absolutne przypilnowanie,
egzekwowanie autonomii instytucji kultury.
Janusz?
No ja mam chyba tutaj najtrudniej,
bo jestem trochę między młotem,
a kowadłem.
Przychylam się do tego,
co powiedziałaś o autonomii,
przy czym zaznaczam,
że autonomia nie wyklucza
dobrej współpracy z organizatorem.
O to chciałbym zaapelować.
Jeśli mówimy o zrównaniu wynagrodzeń,
czy zrównaniu statusu pracownika kultury
ze statusem pracownika,
czy tam urzędnika,
to też wiecie,
że w instytucjach kultury
pracują stricte urzędnicy,
pracują panie księgowe,
panie z obsługi,
panie kadrowe
i to są typowe stanowiska urzędnicze.
Więc z mojego punktu widzenia
jasne, zrównajmy te stanowiska
z tym, co się dzieje w urzędach.
Ale przyszedł mi do głowy
być może szalony pomysł.
Może warto o pracownikach
merytorycznych kultury
pomyśleć w ten sposób,
by skonstruować coś na kształt,
na wzór karty nauczyciela,
kartę pracownika kultury
i jakby w tym obszarze
uregulować wszystkie kwestie
dotyczące czy to pracy,
czy wynagradzania pracowników kultury.
Być może to jest szalony pomysł
i nie do zrealizowania,
ale jakby wsłuchując się w tą dyskusję
przyszedł mi do głowy.
Pomysł jest świetny.
Na pewno trzeba go poddać dyskusji.
Ja bym jeszcze dodał,
że autonomia nie wyklucza
również współpracy ze środowiskiem
i odpowiadania na potrzeby środowiska,
bo to jest bardzo często
stawiane w pewnej opozycji,
a tak nie jest to trochę w nawiązaniu
do jednej z wczorajszych debat.
Ja proponuję, żebyśmy zakończyli,
ponieważ organizatorzy nie przewidzieli
przerw pomiędzy debatami,
które się zaczęły o 10.00,
a debatami, które mają się zacząć o 12.00.
i w związku z tym postanowiliśmy się samo ograniczyć
na prośbę organizatorów.
Bardzo, bardzo Wam dziękujemy.
Zapraszamy, zapraszamy do stowarzyszenia
dyrektorów, dyrektorek samorządowych
instytucji kultury.
Polubcie, zaobserwujcie nas na Facebooku.
Zapraszamy na stronę
instytucjekultury.org
i bądźcie z nami.
Audycje kulturalne
w dobrym tonie.
Audycje Kulturalne są projektem realizowanym przez Narodowe Centrum Kultury.

Pozostałe audycje w tej kategorii

Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury

Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury

Raport powstał w wyniku rozmów z rodzicami, ekspertami oraz przedstawicielami sektora kultury. Pozwoliły one stworzyć wielowymiarowy obraz pokazujący, jakich aktywności dla swoich dzieci szukają rodzice, jakie są ich oczekiwania i potrzeby, a także co hamuje ich przed uczestnictwem. O raporcie „Dziecko i sztuka” opowiada Agnieszka Karp-Szymańska. Raport przybliża sposoby uczestnictwa… Czytaj dalej o Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury

„Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

„Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle”… Czytaj dalej o „Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

„Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych

„Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych

Muzycy zamiast na scenie filharmonii pojawiają się na placach zabaw, skwerach, przy piaskownicach. W ten sposób spotykają się z nowymi odbiorcami muzyki klasycznej „u nich”, w najbardziej naturalnym dla słuchaczy kontekście. I pokazują, że ten rodzaj sztuki nie musi onieśmielać. Ogólnopolski projekt „Bach w piach” – cykl muzyczno-edukacyjnych flashmobów w przestrzeniach… Czytaj dalej o „Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych

„Światy sztuki” Howarda S. Beckera

„Światy sztuki” Howarda S. Beckera

Dwadzieścia pięć lat od pierwszego wydania, na polskim rynku wydawniczym pojawiło się pierwsze tłumaczenie jednej z najważniejszych teorii amerykańskiego socjologa, Howarda S. Beckera. „Światy sztuki” są próbą spojrzenia na proces powstawania dzieła, będącego wypadkową pracy wielu zaangażowanych osób. Sztuka w ujęciu Beckera staje się efektem zbiorowej pracy, a nie jedynie indywidualnego… Czytaj dalej o „Światy sztuki” Howarda S. Beckera

Małe Eufonie – wielkie przeżycia

Małe Eufonie – wielkie przeżycia

Muzyczne doświadczenia nastoletniego Fryderyka Chopina w wersji dla najmłodszych – w ramach tegorocznych Eufonii, w Łazienkach Królewskich odbyły się wyjątkowe koncerty dla dzieci. Dla najmłodszych, zaledwie kilkumiesięcznych Słuchaczy, był to początek ich przygody z muzyką. Małe Eufonie są kierowane do rodzin z dziećmi w dwóch przedziałach wiekowych: 0-3 oraz… Czytaj dalej o Małe Eufonie – wielkie przeżycia

Zakończenia Wspólne

Zakończenia Wspólne

Jak rozmawiać o odejściu bliskich? Czy jest jeden wzorzec przeżywania żałoby i straty – przez dzieci i dorosłych? Czy śmierć może być dobra? W rozmowie Katarzyny Sanockiej usłyszymy osobistą historię Sylwii Grzegrzółki z Działu Badań i Analiz NCK oraz komentarz Mileny Pacudy z Instytutu Dobrej Śmierci, która tworzyła treści merytoryczne… Czytaj dalej o Zakończenia Wspólne