Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury.
Katarzyna Sanocka, witam Państwa bardzo serdecznie.
Narodowe Centrum Kultury regularnie prowadzi badania dotyczące aktywności kulturalnej Polaków.
Dziś porozmawiamy o wnioskach z badania uczestnictwa w kulturze w 2024 roku.
A o wnioskach i wynikach tych badań opowie Antoni Głowacki,
który wspólnie z Aleksandrą Skrzypińską przygotował ten raport.
Na początek zapytam cię, od kiedy Narodowe Centrum Kultury prowadzi takie badania
i w jakim celu są przeprowadzane?
Takie badania, do których my się odwołujemy w tym najnowszym raporcie,
prowadzimy od 2019 roku.
Więc to jest już to badanie z 2024, więc to jest pięć lat porównania,
kiedy możemy mówić o tym, co się dzieje w międzyczasie.
Tam oczywiście po drodze były duże zmiany, był COVID.
Wszyscy wiemy, że to akurat na praktyki kulturalne wpłynęło w dużym stopniu.
Dla nas to jest istotne badanie, oczywiście, jako Narodowe Centrum Kultury
staramy się monitorować to, co się dzieje w całym sektorze kultury.
Ono jest dla nas istotne jako też takie badanie podstawowe po prostu,
znaczy jako takie spojrzenie z szerokiej perspektywy na to,
w czym ludzie biorą udział, co ludzi interesuje, co tak naprawdę jest popularne,
co się staje popularne, co się staje mniej popularne,
żeby mieć po prostu takie szerokie spojrzenie na całe te pole.
Wnioski są bardzo ciekawe, niektóre mogą zaskoczyć.
A powiedz, jak wygląda samo badanie?
Jak jest przeprowadzane? Na jakiej grupie osób?
To jest badanie ogólnopolskie na reprezentatywnej próbie,
Ono jest przeprowadzane telefonicznie.
Zawsze to badanie dla nas realizuje jakiś partner zewnętrzny,
znaczy po prostu agencja badawcza, która się w tym specjalizuje.
Tak, no to jest taki kwestionariusz, powiedzmy standardowo,
jak się myśli o ankiecie, to jest mniej więcej coś takiego.
To jest taka ankieta, nie bardzo długa, bo wiadomo,
nie można ludzi męczyć, co bardzo.
I to przykładowo, jakie pytania znajdują się w tej ankiecie?
Zadajemy pytania o, no to jest badanie,
które dotyczy praktyk kulturalnych.
Mamy taki pewien zestaw bazowych pytań,
które zadajemy zawsze, to znaczy właśnie w tych pomiarach,
które staramy się prowadzić co roku.
I do tego dodajemy jakiś moduł, który nas akurat interesuje bardziej.
I w tym bazowym zestawie to są pytania dotyczące aktywności kulturalnych,
po pierwsze takich związanych z instytucjami kultury.
To znaczy, gdzie ludzie bywają, na co chodzą,
na jakiego rodzaju wydarzenia.
Pytamy też o aktywności, które nie są związane z instytucjami.
To znaczy o czytanie książek, oglądanie telewizji,
granie w gry, słuchanie muzyki,
oglądanie programów, czytanie artykułów,
różnych rzeczy dotyczących kultury i okołokulturalnych.
Trochę pytamy czasem też o stosunek do kultury w ogóle.
Na przykład o taki normatywny stosunek do kultury.
Czy w ogóle uważamy, że to jest ważne?
Czy to jest ważne, czy może nawet,
czy to jest jakoś specjalnie wartościowa aktywność?
No to twarde dane i twarde wnioski.
Zaczynamy w takim razie.
Pierwsze pytanie ogólne.
Jak to wygląda w stosunku do lat poprzednich?
Zanotowaliście jakiś spadek uczestnictwa w kulturze,
czy może coraz chętniej w niej uczestniczymy?
Rzeczywiście, jeżeli chodzi o to uczestnictwo takie instytucjonalne,
I to jest dosyć, one są dosyć znaczące,
dlatego, że one następują we wszystkich aktywnościach
tych instytucjonalnych, o które pytamy.
To, co może warto też powiedzieć,
to jest to, że to są takie wskaźniki,
które są bardzo stabilne.
Bo one dotyczą, to jest też zrozumiałe,
one dotyczą takich stylów życia właściwie.
Znaczy one dotyczą tego, jakie ludzie mają nawyki,
co robią, co robią w wolnym czasie.
No to się nie zmienia szybko, tak naprawdę.
Więc raczej się spodziewamy tego,
że one będą bardzo stabilne.
W badaniu tegorocznym rzeczywiście zanotowaliśmy
spadki we wszystkich praktykach.
One zwykle nie są bardzo duże.
Ale na przykład w przypadku kina,
no to jest 10 punktów procentowych.
I to jest, znaczy ludzi, którzy deklarują,
że ani razu nie byli w kinie w tym roku.
To jest bardzo dużo.
Znaczy jeżeli to się przeliczy na liczbę osób,
no to jest prawie 4 miliony osób,
które wcześniej były w kinie,
No i pytanie dlaczego?
To jest naprawdę duża zmiana.
O to też pytacie, o te motywacje, prawda?
Pytamy o motywację.
Znaczy pytamy o to,
dlaczego ludzie chodzą,
dlaczego uczestniczą w wydarzeniach kulturalnych.
Oczywiście uczestniczą głównie dla rozrywki.
To jest zrozumiałe.
No kultura to jest przecież w dużej mierze rozrywka, tak?
No to jest coś, co robimy w wolnym czasie.
To jest coś, jakiś sposób na miłe spędzenie czasu po prostu.
Ale też często po to, żeby ludzie mówią o tym,
że chcą poszerzyć horyzonty,
chcą zobaczyć coś nowego,
trochę się odrywać od życia też często swojego.
Ten zresztą motyw był szczególnie widoczny
w tej erze takiej po-covidowej.
Także ludzie mówili,
że chcą się odrywać od codzienności
I w ogóle też wrócić, prawda,
albo w ogóle w przestrzeń kultury.
To, co mnie zaskoczyło bardzo pozytywnie,
to to, że osoby posiadające dzieci
do dziewiętnastego roku życia
chętniej i częściej uczestniczą w kulturze.
Tak, to jest wątek dla mnie też
zresztą bardzo ciekawe w tym badaniu.
Myśmy wcześniej tego nie sprawdzali, czy tak jest.
I w tym roku sprawdziliśmy,
że rzeczywiście tak jest,
że opiekunowie dzieci,
znaczy ludzie, którzy mają w swoim domu dzieci
częściej deklarują,
że uczestniczą w tych wydarzeniach kulturalnych.
To się zresztą bardzo dobrze wiąże
z takim zjawiskiem,
które my obserwujemy w różnych naszych badaniach.
To znaczy, że dzieci są bardzo istotną grupą
dla instytucji kultury.
oferta dla dzieci jest często
w wielu instytucjach bardzo duża.
I to jest też taka grupa,
która stosunkowo łatwo jest przyciągnąć do siebie.
łatwo jest też przyciągnąć ich rodziców często.
Chociaż też podkreślam,
że to nie chodzi tylko o małe dzieci.
to są też lice nastolatków na przykład.
I oczywiście jest pytanie takie,
jak tych ludzi później zatrzymać.
dlaczego można zobaczyć,
że kiedy oni przestają mieć te dzieci,
to już trochę to uczestnictwo spada.
że te dzieci czy ta młodzież
też motywuje rodziców do tego,
żeby być na bieżąco,
żeby stać się odbiorcami kultury.
to te dzieci też tutaj
To jest też dla mnie ciekawe,
że ta kultura jest czymś,
że to jest jakaś ważna sfera życia,
żeby nasze dzieci uczestniczyły.
że warto im to pokazywać,
że to cenimy po prostu.
jeżeli chodzi o wizyty
w instytucjach kultury,
znalazły się na szczycie?
Czy odwiedzamy najchętniej
To jest dosyć stałe akurat
we wszystkich naszych badaniach.
To ponad połowa osób
Z tego jedna trzecia
czyli my to definiujemy
co najmniej raz na kwartał.
Natomiast na drugim miejscu
czy regularnego chodzenia
Czy to jest taki wniosek,
który powtarza się?
Tak było w poprzednich latach?
Czy może biblioteki
gdzieś się wysuwają
Natomiast biblioteki
chociaż to też jest cecha
byśmy raczej zrozumiały.
Znaczy, że w biblioteki
chodzimy albo często,
w tych instytucjach
ludzie chodzą do nich,
no jest pewna grupa,
która chodzi często,
jest później większa grupa,
która chodzi rzadziej
która nie chodzi wcale.
Natomiast w przypadku
bibliotek tak nie jest.
zwykle chodzimy tam
albo czytanie książek,
aż tak długo nie trwa.
a na trzecim miejscu
w obiektach historycznych.
zwiedzali różne miejsca,
imprezach publicznych.
zresztą wydaje mi się,
Ja ze swojego dzieciństwa
że tam się w zasadzie
więc to jest taki zaczyn,
że to idzie do przodu,
są takimi małymi centrami
Czy to rzeczywiście
niemal połowa badanych
są takimi instytucjami,
które czasem nam umykają,
kiedy myślimy o kulturze.
kiedy myślimy o kulturze,
to przychodzą nam na myśl
te takie instytucje
kina też do pewnego stopniu.
przecież te domy kultury
gdzie oni najczęściej
z taką kulturą instytucjonalną właśnie.
bardzo istotną rolę.
opera i filharmonia.
Te opery i filharmonia,
w ogóle muzyka poważna
czy muzyka klasyczna,
takiej klasycznej kultury,
no można powiedzieć
w cudzysłowie pewnym,
nie aż tak wiele osób.
jest to taki obiekt,
no jednak jest obiegiem
większych kompetencji,
większego zaangażowania,
zaangażowania się w to,
żeby nabyć pewne kompetencje,
no to jest też zrozumiałe.
I zawsze i wszędzie
instytucjami masowymi.
temu dziwić właściwie.
Czy pytaliście o to,
o to nie pytaliśmy.
w raporcie dotyczącym
dlaczego czegoś nie robią.
Bo się wstydzą przyznać
być może wstydzą się
że to nie zawsze jest tak,
że trzeba mieć jakiś powód,
żeby czegoś nie robić.
Raczej trzeba mieć powód,
w naszym horyzoncie,
po prostu nie są czymś,
do czego mamy przyzwyczajenie
specjalnego tłumaczenia.
no to jest też takie
po prostu zróżnicowanie
filharmonie zwykle są,
w stolicach województw,
a raczej nie ma ich
to jest bardzo kłopotliwe,
żeby się tam wybrać.
Z praktycznych względów
to uczestnictwo w kulturze
ze względu na płeć,
wiek, wykształcenie,
wielkość miejscowości,
i posiadanie dzieci.
O posiadaniu dzieci
A ze względu na płeć,
czy jesteś w stanie
kobiety, mężczyźni,
gdzie częściej się pojawiają?
Rzeczywiście jest tak,
wszystkie właściwie
To też nie jest tak,
że one są bardzo gwałtowne.
że gdzieś są tylko kobiety,
gdzieś są tylko mężczyźni.
Rzeczywiście są pewne aktywności,
częściej podejmują.
Na przykład częściej
częściej bywają w teatrach.
jakieś obiekty historyczne
oczywiście zróżnicowanie
ze względu na wielkość
miejscowości zamieszkania.
z tym, o czym trochę
mówiłem przed chwilą,
w mniejszych miejscowościach
no też wykształcenie
z uczestnictwem w kulturze.
Znaczy zawsze widzimy
we wszystkich badaniach
częściej uczestniczą
nie zmienia właściwie.
mają gigantyczne znaczenie.
że za pośrednictwem
Pytaliśmy też o takie
nieinstytucjonalne aktywności,
z których wiele się dzieje
za pośrednictwem mediów.
w innych badaniach,
chociażby w badaniach,
które były prowadzone
współkongresem kultury,
z których bardzo wyraźnie
że bardzo duża część
w sposób zapośredniczony.
Znaczy zapośredniczony
głównie przez urządzenia
elektroniczne właśnie.
takie indywidualne,
w sferze prywatnej,
niekoniecznie samym,
ale właśnie w sferze prywatnej,
że to jest słuchanie muzyki,
odbywa się za pomocą,
chodzi o słuchanie nagrań,
a raczej nie muzyki,
To jest oglądanie telewizji,
no to są takie aktywności
jak my to kategorizujemy,
tak, znaczy kiedy mówimy
no to regularne uczestnictwo
co najmniej raz na kwartał,
tak, a kiedy mówimy
o tych indywidualnych
no to już pokazujemy,
co najmniej raz na tydzień.
I jakie są wnioski?
no właściwie wszyscy
Na tym się też skupiliśmy
że robiliśmy takie badanie
bardziej pogłębione
tych praktyk słuchania właśnie,
no z którego wyraźnie widać,
jest takie słuchanie
to raczej jest coś takiego,
że gdzieś ta muzyka jest
i po prostu towarzyszy nam
w bardzo różnych sytuacjach.
Dosyć często też oglądamy
Wciąż to zaskakujące.
spadają rzeczywiście.
Dosyć często czytamy książki
czy seriale w streamingu.
Zresztą ten streaming
ma dosyć ciekawą dynamikę,
która nam wyszła w tym badaniu
w porównaniu do poprzednich lat.
że wyraźnie wzrasta
które często korzystają
z tej formy rozrywki
czy obcewania z kulturą,
I to wzrasta naprawdę szybko.
To znaczy w tej chwili
to jest już prawie 40%
że oni co najmniej raz w tygodniu
coś w tym streamingu oglądają.
Natomiast co jest ciekawe,
że nie maleje już grupa,
która nie robi tego nigdy.
oglądają teraz więcej,
którzy nie oglądają,
to nie zaczynają oglądać.
Czyli nie przekonali się ci,
którzy byli nieprzekonani.
związane głównie z wiekiem.
To znaczy to przede wszystkim
ludzie stale się po prostu
z tej formy nie korzystają.
Natomiast to też pokazuje
faldą granicę zmian.
To znaczy przemian form
na przykład korzystania z kultury.
Bo my mówimy o tym,
że to się cały czas zmienia,
że właśnie te formy elektroniczne
wchodzą do naszego życia.
I oczywiście to jest prawda.
Ale to nie jest taki proces,
który jest nieograniczony.
tak jak mówiłem też na początku,
te praktyki są dosyć trwałe.
To, co mnie tutaj zaskakuje,
indywidualne aktywności kulturalne.
I na ostatnim miejscu,
co najmniej raz w tygodniu,
i na komputerze lub konsoli.
To są głównie ludzie młodzi,
jak rozumiemy młodość.
To są ludzie pewnie,
no nie tylko 15-letni,
tak, tylko też na przykład
którzy już są z tego pokolenia,
jest to kwestia w dużej mierze
Natomiast no rzeczywiście
nie jest to jeszcze
korzystania z kultury,
jak te bardziej tradycyjne.
No też my pytamy tutaj
o bardzo różne aktywności
i duża część z nich właśnie,
jak słuchanie muzyki
i czytanie książek,
no to są takie aktywności,
które są bardzo zakorzenione.
No oczywiście granie w gry
też już jest zakorzenione
A słuchanie audiobooków,
bo to jest ciekawe,
jak się tutaj plasuje,
na której pozycji mniej więcej.
To też nie jest aż tak popularne.
Jest raczej wśród tych
mniej popularnych aktywności.
To 11% badanych mówił,
w co najmniej raz w tygodniu,
bo to jest tak naprawdę
którą ja najbardziej lubię
się posługiwać z tego pytania,
dlatego że to pokazuje to,
co jest taką praktyką
rzeczywiście codzienną,
co jest taką częścią
naszego życia realnie.
Oczywiście są osoby,
które posłuchają audiobooka
coś takiego incydentalnego,
coś prawdopodobnie,
bo coś ich zaciekawiło,
ale to nie jest część
ich praktyki na co dzień.
że zawsze jak sprzątają
albo jadą samochodem,
to włączają audiobooka.
czy kultura jest tematem,
jest przedmiotem rozmów
i co z tego wynika?
i to jest też dla nas
to jest też wniosek
aktywności kulturalnej,
że to nie jest rzecz,
którą my robimy sobie
i czy to nie jest rzecz,
którą my sobie robimy
i to zostaje z nami,
jest dla nas jakoś wartościowe,
ale zostaje w tej sferze prywatnej.
o czym my chętnie rozmawiamy,
bo ponad 50 osób deklaruje,
że procent osób deklaruje,
co najmniej raz w miesiącu
rozmawiają z kimś o filmach,
które widzieli o serialach.
Czyli trzeba je zobaczyć,
trzeba uczestniczyć,
żeby mieć temat do rozmowy.
że nie jest to ciekawy temat do rozmowy.
I to jest też, myślę,
istotna rola kultury.
to jest istotna rola kultury,
taka, że ona daje nam pewną,
taki wspólny grunt,
na którym możemy się spotkać,
o którym możemy rozmawiać.
Na ten temat też ludzie
mogą wymieniać się opiniami o tym.
To jest też jakieś płaszczyzna
po prostu nawiązywania kontaktów.
Nawet, bo oczywiście jest też
kwestią nawiązywania kontaktów
w takiej sferze wydarzeń.
To znaczy, w takim sensie,
że możemy razem gdzieś pójść po prostu.
Co jest istotne oczywiście.
I to widzieliśmy na przykład
które robiliśmy w pandemii,
kiedy ludzie mówili,
że tego im bardzo brakuje.
Im brakuje takiego wyjścia,
Takiego wspólnego przeżywania
też danej sytuacji.
Tak, ale jest też właśnie istotne
jako ten temat rozmów,
jako coś, o czym możemy sobie pogadać.
No dobrze, porozmawiamy o kulturze,
ale możemy też pójść
i aktywnie w niej uczestniczyć
rzeczywiście bardzo praktycznej.
W waszych badaniach
jest też taki punkt,
aktywności artystyczne.
No i pytaliście o to zaangażowanie
już z takiej praktycznej perspektywy.
Która z dyscyplin, z dziedzin
cieszy się największą popularnością?
Tak, rzeczywiście w tym roku
też trochę rozszerzyliśmy to pytanie
o aktywny udział w kulturze.
I ludzie najczęściej deklarowali,
To znaczy, że uczyli się tańca
albo, że występowali.
Nieco rzadziej, że muzykowali.
To znaczy, albo grali na instrumentach,
dużo niższe odsetki
niż po prostu uczestnictwa,
niż jakby takiego biernego uczestnictwa,
czy po prostu oglądania czegoś,
No bo trzy czwarte,
co najmniej trzy czwarte
że tego nie robiło.
No ale z drugiej strony
tak trochę też czasem
No można powiedzieć,
no jedna czwarta Polaków
że podejmowała właśnie
albo aktywność taneczną,
No to jest całkiem sporo.
Badani zdecydowanie częściej
zgadzali się ze stwierdzeniem,
że zainteresowanie kulturą i sztuką
świadczy o człowieku.
te 71% powinno w kulturze
dość aktywnie uczestniczyć.
Twoje ogólne wnioski
które przeprowadzaliście z Aleksandrą
są takie optymistyczne
Czy raczej mamy się czym niepokoić?
Nie wiem, czy można tutaj mówić
o wnioskach optymistycznych
To na pewno nie jest tak,
że my przestajemy się
kulturą interesować.
w kontekście zawsze.
To znaczy na przykład
powiedzmy uczestnictwo,
podobną liczbę punktów
wzrosło oglądanie w streamingu.
Więc to często jest tak,
że my po prostu wymieniamy
na jedną aktywność.
wciąż trzeba jakoś czas
Wciąż też się nie zmienia.
nie wyciągam z tego
jakichś alarmistycznych wniosków,
że Polacy przestają się
interesować kulturą.
No to zupełnie tak nie jest.
na pewno zmienia się też nasze,
po pierwsze zmieniają się
nasze sposoby uczestnictwa.
Pewnie wzrastają te rola
za pomocą urządzeń,
ale też zmienia się
nasz stosunek do kultury.
powiedziałaś o tym,
że zainteresowanie kulturą
co trzeba powiedzieć,
w pewnym sensie maleje.
ono jest coraz mniejsze
w kolejnych grupach wiekowych.
Im ludzie są młodsi,
tym mniej traktują kulturę
w taki sposób wartościujący
staramy się tego nie robić.
my tutaj w tym badaniu
i w ogóle w naszych badaniach
nie dzielimy kultury
bardziej wartościową
i mniej wartościową.
tak jak na przykład
ile osób było w kinie,
na jakim były filmie.
Bo po prostu uznajemy,
że to już jest ich wybór,
czym konkretnie się interesują.
Czy coś jeszcze chciałbyś
już tak poza nagraniem,
które w różny sposób
z kultury uczestniczą,
w różnych wydarzeniach
i z różnych powodów.
I to też jest coś takiego,
co warto mieć w głowie
o aktywności kulturalnej myśli
jako o pewnej całości,
jako o pewnym całościowym zjawisku.
Czy te badania są dostępne?
Każdy może do nich sięgnąć?
Raport jest dostępny
na naszej stronie nck.pl
w zakładce badania.
Ten raport jest zresztą
inne raporty zwalne,
One wszystkie są dostępne,
można się sobie przeczytać.
Antoni Głowacki opowiadał
o badaniu uczestnictwa
Bardzo ci dziękuję.
