Choć jest uznawana za jedną z najzdolniejszych poetek dwudziestolecia międzywojennego, twórczość Ginczanki wciąż nie jest szeroko znana, a jej życiorys skrywa wiele tajemnic i niedopowiedzeń. Z okazji przypadającej 22 marca 105. rocznicy urodzin artystki, w Audycjach Kulturalnych przypominamy jej sylwetkę oraz rozmawiamy o wydarzeniach, które znalazły odbicie w pozostawionych przez nią utworach.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Zuzanna Ginczanka, a dokładnie Sara Polina Gincburg, urodziła się w 1917 roku w Kijowie, ale wychowała w Równem na Wołyniu. Pisane od najmłodszych lat wiersze publikowała w szkolnej gazecie. Na studia pedagogiczne wyjechała do Warszawy, gdzie szybko zaczęła bywać w literackich kawiarniach i związała się z kręgiem skamandrytów. W 1936 r. wydała jedyny opublikowany za jej życia tomik wierszy „O centaurach”. Poezja Ginczanki pełna jest zarówno niezwykle kobiecych opisów natury, jak i gorzkich refleksji na temat zdrady i izolacji, które towarzyszyły jej przez całe życie.
Wojna zastała ją w Równym, skąd postanowiła wyjechać do Lwowa. Tam została zadenuncjowana przez gospodynię – to wydarzenie opisała w wierszu „Non omnis moriar”. Schronienia szukała później w Krakowie, gdzie również została zdradzona. Aresztowana przez Gestapo, zginęła w 1944 roku.
– Była osobą która imponowała, z którą dobrze było się pokazać. Jednak te ostatnie lata pokazały, że wszystko to odwróciło się przeciwko niej a samotność uderzyła w nią ze zdwojoną siłą – mówi profesor Izolda Kiec, literaturoznawczyni i autorka biografii poetki „Ginczanka. Nie upilnuje mnie nikt”, która ukazała się w 2020 r. nakładem Wydawnictwa Marginesy. Kiec opowiada o poezji i losach Ginczanki, a także o rosnącym zainteresowaniu jej twórczością – także wśród młodych artystów.
Zachęcamy również do wysłuchania rozmowy z Joanną Longić na temat płyty „Ginczanka. Tęskno gra poezję”.
Zdjęcia z książki „Ginczanka. Nie upilnuje mnie nikt” dzięki uprzejmości Wydawnictwa Marginesy.
Zuzanna Ginczanka. Przebić szklaną szybę – transkrypcja podcastu
Choć legendarne domki ze spadzistymi dachami całym pokoleniom kojarzą się z wczasami spędzanymi za miastem, to do tej pory niewiele wiadomo było o ich historii. Brak archiwaliów utrudniał jej odtworzenie i gdyby nie teczka skryta za meblościanką, mogłoby się to w ogóle nie udać. Książka „Brda. Wczasy z fabryki” to… Czytaj dalej
Z okazji 75-lecia Narodowego Centrum Kultury, prezentujemy kolejne jubileuszowe zestawienie 75 audycji – tym razem skupiamy się na literaturze. Jubileuszowa selekcja audycji to przekrój najciekawszych rozmów o książkach – z krytykami, badaczami literatury i biografami. Wybrane audycje omawiają literaturę od klasyki poetyckiej i prozatorskiej, przez sztukę komiksu… Czytaj dalej
W którym parku najchętniej wypoczywał Juliusz Słowacki? Gdzie mieszkała Maria Skłodowska-Curie? Kto zaczął produkować słynne ratanowe krzesła, które stały się symbolem francuskich kawiarni? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w wydanej niedawno książce pt. „Polski Paryż”. Paryż jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystki i turystów miast na świecie. Co… Czytaj dalej
Całe jej życie wypełniała pasja do tańca: kontakt z nim wymuszała szantażem i głodem, by móc tańczyć jeździła po całej Europie, w końcu wyjechała do Stanów. Przez całe życie musiała też uciekać przed prześladowaniami i nienawiścią, w końcu, przed bolesną pamięcią. O Poli Nireńskiej pisze Weronika Kostyrko. Choć Pola Nireńska… Czytaj dalej
Przez 75 lat artysta łączył w nich swoje codzienne doświadczenia z bogatym życiem duchowym. Uzupełniał je o prace malarskie i szkice, wklejane bilety i zdjęcia. Wątek dzienników jest podejmowany także w najnowszej publikacji poświęconej artyście pt. „Czapski – rówieśnik XX wieku”. Józef Czapski był malarzem kapistą, rysownikiem, eseistą i komentatorem… Czytaj dalej
Pisała sztuki teatralne, recenzje, felietony. Występowała publicznie, wspierała potrzebujących, zarządzała instytucjami związanymi z literaturą. Mimo to, biografia Ireny Gombrowicz przez lata pozostawała nieznana. Może się to zmienić za sprawą poświęconej jej książki – choć, jak przekonuje autorka, Irena Gombrowicz ceniła „życie w ukryciu”. Irena Gombrowicz przyszła na świat jako trzecie… Czytaj dalej