Wybrany utwór: Muzyka i sztuczna inteligencja. Rozmowa z Wojtkiem Urbańskim
Kompozytor i producent muzyczny zaprezentował ścieżkę dźwiękową stworzoną na potrzeby powstającego metawersum „Everdome”. To orkiestrowo-elektroniczna produkcja w hollywoodzkim stylu, pełna kulturowych odniesień do kosmicznych soundtracków.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Metawersum „Everdome” jest rozszerzoną rzeczywistością wirtualną, której użytkownicy będą mogli m.in. odbyć podróż na Marsa. W projekt został zaangażowany Wojtek Urbański – uznany kompozytor odpowiedzialny za ścieżki dźwiękowe do filmu „Hiacynt” czy seriali „Ultraviolet” i „Rysa”. W maju ukazała się płytowa wersja jego soundtracku, towarzyszącego doświadczeniom przeżywanym w uniwersum „Everdome”. Pracując nad tą muzyką, twórca skupiał się głównie na kreowaniu barwy dźwięku.
„Włożyłem w tę płytę całego siebie” – przyznaje Wojtek Urbański, z którym rozmawiamy również o wyzwaniach branży muzycznej, związanych z rozwojem sztucznej inteligencji. „Powołałem ‘Dyspensa.AI’ żebyśmy badali ten temat, żebyśmy otworzyli w Polsce dyskusję na temat zmian w muzyce”.
Zapraszamy do wysłuchania rozmowy.
Swoją wiedzą i refleksjami dotyczącymi szans i zagrożeń dla kultury wynikających z rozwoju sztucznej inteligencji Wojtek Urbański podzieli się z uczestnikami Kongresu Animacja + przyszłość, który w dniach 6-8 listopada 2023 odbędzie się w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. Wydarzenie ma na celu m. in. budowanie sieci nowocześnie działających instytucji kultury. Artysta zaprezentuje także efekty praktycznego zastosowania AI podczas występu. To spotkanie będzie nie tylko źródłem wiedzy, ale również inspiracji. Uczestnicy będą mieli możliwość zanurzenia się w fascynującym świecie nowoczesnych technologii. Informacje na temat rejestracji na wydarzenie pojawią się wkrótce na stronie https://www.nck.pl/.
W audycji wykorzystaliśmy fragmenty utworów „Tree of Life”, „Jezero Crater”, „Everdome City” oraz „Hatta Sunrise” z płyty „Everdome (Original Metaverse Soundtrack)”.
Przy mikrofonie Martyna Matwiełk. Słuchają Państwo audycji kulturalnych, a w studiu Narodowego Centrum Kultury jest dzisiaj Wojtek Urbański, kompozytor, producent muzyczny. Dzień dobry.
Dzień dobry.
Okazją do naszego spotkania jest niedawna premiera muzyki, którą stworzyłeś do Meta Wszechświata, do Meta Wersum. Opowiedz proszę, czym jest i czym będzie Everdome?
Tak, to jest trudna rzecz. Sam zorientowałem się w połowie pracy, nad czym tak naprawdę pracuję.
Ogólnie mówiąc, Meta Wersum to jednak jest gra komputerowa. To jest pewien system stworzony cyfrowo, do którego możesz dołączyć, w którym możesz się zalogować, wejść i coś przeżyć.
Tylko myślę, że w Meta Wersie chodzi po prostu o to, że to jest w pewien sposób jeszcze rozszerzona rzeczywistość, że to ma większy wpływ na życie codzienne i może mieć niż taka po prostu gra komputerowa.
Więc Everdome przede wszystkim jest grą, do której się loguje, żeby przeżyć podróż w kosmos i na Marsa. Bardzo pięknie odwzorowaną graficznie i przeznaczoną głównie dla użytkowników Oculusa i tych 3D wszystkich systemów.
Ale poszerzenie polega na tym, że ona jest jeszcze lekko powiązana z całym blockchainem i kryptowalutami. Tak, także tu jest ten twist.
To jest temat, wiesz, jeszcze nie do końca rozstrzygnięty też etycznie w pełni, bo przecież dużo się dyskutuje na temat kryptowalut, czy to jest piramida finansowa, czy to jednak jest też legitna waluta.
Myślę, że wszystko ma swoją, wiesz, jasną stronę i ciemną. Przecież tradycyjne waluty też rynek nie jest, wiesz, w pełni uczciwy i transparentny.
A to jest taka waluta, którą posługują się ludzie na całym świecie w internecie. I Everdome też jest w pewnym sensie walutą.
Tworzą tą walutę Everdome ludzie, którzy się do tego świata zalogują, którzy tam kupują działki na Marsie.
Masz działka na Marsie?
Ja nie, ja nie mam, ja nie mam. Jestem tutaj tylko w roli kompozytora.
No, ale postaram się ten świat lepiej zrozumieć, dlatego teraz właśnie tutaj się tym dzielę, że to jest na całym świecie ludzie już, w fazie testowej teraz to jest, to jeszcze nie jest otwarte.
Ludzie się logują do tego świata, kupują tam działki, zakładają różne jakieś przedsięwzięcia, ale między innymi te działki mają też znane marki.
Alfa Romeo, OKX, drużyny piłkarskie, drużyny Formuły 1, no jakieś to jest mimo wszystko dużo dużych marek ten projekt wspiera.
On się tworzy w Dubaju głównie, to Emiraty Arabskie wspierają ten projekt i w niego inwestują,
więc ja tutaj zostałem zaproszony przez to, że część ekipy jest też z Polski.
My się poznaliśmy projektując Pawilon Expo Polski w Dubaju, gdzie zostałem zaproszony do skomponowania muzyki do jednej z ekspozycji.
I tam współpracowałem z Łukaszem Alwastem, to jest taki projektant doświadczeń.
On się zawodowo zajmuje w projektowaniu doświadczeń.
Czy to jest wystawa, czy to będzie cokolwiek, co ma być doświadczeniem ludzi od A do Z, jakimś przeżyciem,
no to Łukasz tam wchodzi jako taki filozof doświadczeń i nam się bardzo dobrze pracowało nad Pawilonem w Expo,
więc mnie zaprosił do tego projektu i tutaj też zaprojektowaliśmy doświadczenie lotu w kosmos.
Więc ogólnie podsumowując, jest to gra komputerowa, jest to metaverse oparty o blockchain, o NFT,
o te wszystkie nowoczesne rzeczy dyskusyjne, ale ja też nie jestem tutaj po to, żeby to oceniać.
Myślę, że to też nie jest już moment na to, bo to się dzieje na świecie po prostu i trzeba się temu przyglądać i rozumieć ten świat.
Ja zostałem poproszony o zrobienie muzyki, więc podszedłem do tego też oczywiście jak najlepiej potrafię.
I udało mi się namówić producentów na to, żeby jednak tej muzyce dać rozsądny budżet i możliwości,
żeby zrobić to w takim hollywoodzkim stylu.
Coś, czego w Polsce czułem, że w muzyce jeszcze za dużo nie było,
czyli takich orkiestrowo-elektronicznych produkcji w pełni możliwości każdego z tych elementów, dwóch.
W pewnym sensie te elementy są przeciwstawne do siebie,
no bo elektronika i żywe granie zawsze gdzieś tam ze sobą konkurowały,
ale jest bardzo ciekawy moment, kiedy się potrafią zetknąć i współpracować razem.
Myślę, że takim synonimem tego momentu na świecie jest Hans Zimmer i Will Fish
i najgłośniejsi kompozytorzy Hollywood korzystają z tego, co najlepsze w elektronice
i najlepsze w orkiestrze i dopalają te światy sobą wzajemnie.
No i to był mój pomysł na brzmienie tej płyty, że chciałbym, żeby ona była możliwie hollywoodzka i taka pełna.
No właśnie, połączyłeś tutaj elektronikę z instrumentami ludowymi
i też pomyślałam sobie, że kosmos to jest bardzo pojemny temat.
My go nigdy do końca nie zbadamy, nigdy go do końca nie poznamy,
więc w sumie rozpina bardzo szerokie pole do pracy i do interpretacji,
na przykład właśnie kompozytorskiej, a z drugiej strony jeszcze mamy szereg różnych skojarzeń popkulturowych
jednak z tą muzyką kosmiczną.
Czy to ułatwia, czy utrudnia pracę?
To jak wiele tych rozwiązań jest?
No to dobre pytanie.
Znaczy tak, na pewno język muzyki kosmicznej definiował się już w kinie,
w szczególności w drugiej połowie XX wieku.
Powstawały najbardziej epickie santraki kosmiczne
i ludzie przed tą przestrzeń, która z natury jest bardzo cicha,
w której nie ma dźwięku, zagospodarowali,
postawili tam jakieś takie ważne kropki
i ciężko by mi było zacząć pracę nad santrakiem do kosmosu,
nie uwzględniając tego, co było.
Więc na tej płycie odrobiłem lekcję.
Przesłuchałem chyba po prostu wszystko,
do czego miałem dostęp o kosmosie.
I kto był dla ciebie tym najważniejszym punktem odniesienia?
Tutaj, wiesz, sypałbym teraz nazwiskami,
ale wiadomo, że mieliśmy Odyseję Kosmiczną,
Ligeti'ego, mieliśmy oczywiście kawał historii,
którą dopisał Hans Zimmer właśnie tworząc Interstellar,
który jest bardzo ważnym santrakiem o kosmosie
i bardzo tam dużo, dużo dopowiedział do tego brzmienia.
Ale było też dużo pięknych, takich bardziej dyskretnych
i autorskich santraków,
na przykład Max Richter do Ad Astra,
Marsjanin, no takich może mniej znanych.
Grawitacja, to już akurat znany bardzo,
zresztą oskarowy santrak.
O, wiadomo, że mamy Johna Williamsa i Gwiezdne Wojny.
I ja to wszystko sobie przesłuchałem,
postarałem się zrozumieć,
jakie są rzeczy, z których absolutnie nie można zrezygnować.
I są takie elementy, jakieś takie długotrwające,
bardzo wysokie brzmienia, które spajają całość.
I to rzeczywiście jest charakterystyczne,
że w wielu santrakach kosmicznych mamy
w bardzo wysokich oktawach takie długotrwające smyczki
na jednym dźwięku i to jest chyba jakiś odpowiednik
takiego, wiesz, nieskończoności
i takiego jakiegoś niewidocznego horyzontu.
I te elementy w Everdomie też są.
Jeśli chodzi o paletę brzmień,
no to bardzo pięknie z kosmosem skleiły się smyczki
i to właściwie w każdym epickim soundtracku jest.
Pełnie brzmiąca sekcja smyczkowa.
Jeśli chodzi o syntezatory,
no to bardzo pięknie dają przestrzeń i bas i głębie.
Są też instrumenty specyficzne,
które różni kompozytorzy włączali na jakimś etapie.
Tutaj właśnie wspomniany Hans Zimmer
bardzo pięknie w Interstellarze
włączył organy kościelne
i to jest w ogóle mega piękne,
bo to instrument bardzo sakralny,
kojarzący się, wiesz,
ewidentnie z przestrzenią kościołów
i właściwie nie mamy okazji posłuchać organów
w innych miejscach,
a tu nagle mamy...
To są budowane i strojone do konkretnych budowli, prawda?
Tak, są do konkretnych budowli.
Raczej mało słychać ich poza kościołem.
Przeciętnie człowiek słyszy to po prostu w kościele
i z tym to kojarzy.
I Interstellar był, myślę, że tutaj przełomowy,
bo tam cały czas takie ostinato jest na organach
i to też w Everdomie jest
i użyłem tego świadomie jako taki właśnie tribiut i cytat.
No bardzo wiadomo,
w Gwiezdnych Wojnach
bardzo ważna była sekcja dęta
i te wszystkie epickie tematy na niej grane,
więc to też leciutko tam pocytowałem.
Natomiast moją przestrzeń znalazłem na pewno w kreowaniu takiej barwy dźwięku
w całej tej elektronice,
do której byłoby mi najbliżej,
więc ja elektronikę rozumiem
i stosuję bardzo, bardzo świadomie.
Często powtarzam w różnych rozmowach,
że muzyka elektroniczna
to nie jest wcale instrumentarium,
tylko sposób myślenia.
Możesz robić elektronikę na żywych instrumentach
albo używać syntezatorów,
ale to za chwilę nie jest elektronika,
jeśli tego świata się nie rozumie
i tego, jak się te brzmienia w kulturze rozwijały
i jak budować przestrzenie elektroniczne,
więc dużo jest elektroniki na płycie w Everdomie.
I tak, no i mam wrażenie,
że gdzieś udało mi się stworzyć również brzmienie Everdomu,
Z okazji 75-lecia Narodowego Centrum Kultury przedstawiamy kolejny, jubileuszowy wybór 75 audycji – tym razem poświęconych muzyce. To przekrój najciekawszych dyskusji i wywiadów z artystami, kompozytorami oraz badaczami, którzy odsłaniają kulisy powstawania utworów. Kolekcja stanowi podsumowanie dotychczasowych rozmów w Audycjach Kulturalnych i ukazuje bogactwo polskiej oraz światowej… Czytaj dalej o 75 audycji o muzyce
Na wystawie pt. „George Sand (1804-1876). W kalejdoskopie życia i sztuki” zgromadzono unikatowe pamiątki związane z Artystką, które przekonują, że była wszechstronną humanistką, w wielu kwestiach wyprzedzającą swoją epokę. Celem twórców ekspozycji było przedstawienie Sand, jako kobiety wielu zainteresowań, pasji i talentów, która niezasłużenie jest przedstawiana przede wszystkim jako „partnerka… Czytaj dalej o Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli
Interaktywna, dwujęzyczna mapa pozwala poznać skomplikowaną biografię oraz twórczość Mieczysława Wajnberga, jednego z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku. Uniwersum będzie rozwijane, w miarę dalszych ustaleń dotyczących jego życiorysu. Mieczysław Wajnberg był kompozytorem polsko-żydowskiego pochodzenia. Urodził się w Warszawie, gdzie wraz z rodzicami i siostrą mieszkał w kamienicy przy ul. Żelaznej 66. Czytaj dalej o „Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga
Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle”… Czytaj dalej o „Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle
Muzycy zamiast na scenie filharmonii pojawiają się na placach zabaw, skwerach, przy piaskownicach. W ten sposób spotykają się z nowymi odbiorcami muzyki klasycznej „u nich”, w najbardziej naturalnym dla słuchaczy kontekście. I pokazują, że ten rodzaj sztuki nie musi onieśmielać. Ogólnopolski projekt „Bach w piach” – cykl muzyczno-edukacyjnych flashmobów w przestrzeniach… Czytaj dalej o „Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych
Tadeusz Miller – pieśniarz powojennego Szczecina Słuchacze mylili go z Mieczysławem Foggiem, on sam cenił twórczość Binga Crosby’ego. Choć płyty z wykonywanymi przez niego tangami sprzedawały się w tysiącach egzemplarzy, przedwczesna śmierć sprawiła, że Tadeusz Miller na całe dekady został zapomniany. Zmienia się to m.in. za sprawą poświęconej mu… Czytaj dalej o Król Tanga