Historię niezwykłej pary, którą połączyła pasja i uczucie, przybliża wystawa fotografii prezentowana w Galerii pod Ratuszem na festiwalu Wschód Kultury Europejski Stadion Kultury w stolicy Podkarpacia. Choć po zakładzie fotograficznym „E. Janusz” od ponad 70 lat nie ma już śladu, to cudem ocalono kilkadziesiąt tysięcy szklanych negatywów, będących unikatową dokumentacją historii miasta.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Leopoldyna, której pasję do zdjęć przekazał ojciec, zdobywała zawodowe szlify w Wiedniu, gdzie prowadziła rodzinny zakład fotograficzny. Z kolei Edward był oficerem armii austro-węgierskiej i to właśnie tam zajmował się wykonywaniem zdjęć. W 1886 otworzył w Rzeszowie zakład fotograficzny „E.Janusz”, który uwieczniał mieszkańców miasta w najważniejszych dla nich momentach aż do lat 50. XX w. Jak głosi rodzinna legenda, Edward i Leopoldyna poznali się przez… ogłoszenie w gazecie. Od 1889 zakład prowadzili razem – po śmierci męża zajmowała się nim sama, stając się jedną z najbardziej wyemancypowanych rzeszowianek swoich czasów.
Na strychu zakładu odnaleziono niezwykłą kolekcję szklanych negatywów, powstających na przestrzeni lat działalności zakładu państwa Janusz. Część z nich, w specjalnej gablocie prezentowana jest na wystawie „Na szklanym negatywie – Leopoldyna i Edward Janusz”. To zresztą nie jedyne eksponaty: na ekspozycji znalazły się także drewniane kasety na fotografie, opisy zdjęć czy oryginalne aparaty, które na co dzień znajdują się w kolekcji Muzeum Okręgowego w Rzeszowie.
Na festiwalu Wschód Kultury można też poznać historię Zofii Chomętowskiej, o której opowiadaliśmy w Audycjach Kulturalnych przy okazji poświęconej jej książki.
Wystawa to wyjątkowa szansa na poznanie pionierów sztuki fotografii w Galicyjskim Rzeszowie, a także obejrzenia… fotografii samych fotografów, bowiem w Galerii pod Ratuszem znalazły się także osobiste zdjęcia bohaterów dokumentujące ich życie prywatne.
O wystawie opowiedziała jej twórczyni, Joanna Jęczalik, która wcześniej napisała o Leopoldynie Janusz pracę magisterską.
Projekt realizowany jest w ramach Festiwalu Wschód Kultury Europejski Stadion Kultury 2023, którego organizatorami są Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowe Centrum Kultury, Miasto Rzeszów i Estrada Rzeszowska.
Zdjęcia: Estrada Rzeszowska
Miłość i fotografia: Na szklanym negatywie – Leopoldyna i Edward Janusz – transkrypcja podcastu
Choć kawiarnie kojarzą się przede wszystkim z gwarem rozmów i bujnym życiem towarzyskim, to nad filiżankami parującej kawy rodziły się idee a także kształtowały się środowiska twórcze. O sile lokalnej tożsamości może świadczyć fakt, że przedmioty z kawiarni zachowały się w prywatnych kolekcjach do dziś. Nowa wystawa w… Czytaj dalej
Wystawa „Rafał Malczewski. Narty, dansing, brydż” przybliża twórczość artysty, w szczególny sposób przyglądając się jego wielkiej miłości do Tatr, sportów zimowych, ale także kurortowych rozrywek, z których słynęło międzywojenne Zakopane. Zanim Rafał Malczewski zdecydował się związać swoje życie z malarstwem, studiował, ku radości rodziców, filozofię, architekturę i argonomię. Jednak lata… Czytaj dalej
Najnowsza wystawa w Kordegardzie, galerii Narodowego Centrum Kultury, to zestawienie ze sobą aż 70 prac – rysunków Józefa Czapskiego oraz kolaży Grzegorza Kozery, zafascynowanego twórczością wybitnego kapisty. Wystawa związana jest z przypadającą w tym roku 130. rocznicą urodzin malarza, pisarza, krytyka i współtwórcy „Kultury” paryskiej. Punktem wyjścia dla wystawy są… Czytaj dalej
Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie prezentuje pierwszą w historii tak szeroką prezentację dorobku artystycznego tej karpackiej społeczności. Obejmuje twórców uznanych, takich jak Andy Warhol, Epifaniusz Drowniak (Nikifor) czy Jerzy Nowosielski oraz artystki i artystów funkcjonujących dotąd poza głównym nurtem. Wystawa przywraca widzialność twórczości Łemków (nazywanych także Rusinami Karpackimi), która przez… Czytaj dalej
Nowa wystawa w Filharmonii Łódzkiej poświęcona jest niezwykłej relacji jej patrona z rodzinnym miastem. Przywołuje początki jego muzycznej drogi, prezentuje też artystyczną aktywność w mieście swojego urodzenia, w którym koncertował aż 34 razy. Nazywany królem pianistów i obywatelem świata, podziwiany i oklaskiwany na obu półkulach, wspominając lata artystycznej kariery, wydarzenia,… Czytaj dalej
Wystawa „Fragmenty rzeczywistości” prezentuje prace jednego z najważniejszych przedstawicieli polskiego malarstwa ekspresyjnego. Ekspozycja ukazuje różnorodne sposoby postrzegania świata, w których odbijają się osobiste doświadczenia Ratajskiego. Sławomir Ratajski należy do tego pokolenia artystów, które bezwarunkowo zaufało malarskiemu medium., czyniąc je jedynym i wyłącznym narzędziem swojej wypowiedzi w polu sztuki. Przełom lat… Czytaj dalej