Piosenkarka, kompozytorka, aranżerka i producentka, jedna z najciekawszych postaci światowego jazzu, obecna na muzycznej scenie od ponad czterech dekad – Grażyna Auguścik.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Z artystką spotykamy się przy okazji jej przyjazdu na piątą edycję Festiwalu Eufonie, na którym wystąpiła jako gość specjalny Bester Quartet. Wokalistka opowiada o inspirującej, wieloletniej przyjaźni z liderem kwartetu Jarosławem Besterem, którego uważa za jednego z najlepszych akordeonistów świata.
Spotkanie w Audycjach Kulturalnych jest okazją do rozmowy o przełomowych momentach kariery Grażyny Auguścik. Artystka wraca myślami do debiutanckiej płyty „Sunset Sunrise”, wydanej w 1988 roku, do albumu inspirowanego twórczością Witolda Lutosławskiego, a także najbardziej lubianej przez nią samą płyty „River”, która zachwyciła krytykę muzyczną w Stanach Zjednoczonych.
Jej wyjazd do USA miał trwać rok, tymczasem mija już od niego 35 lat. Artystka opowiada, za co kocha Polskę oraz swój drugi dom za oceanem. W rozmowie usłyszymy również o pierwszym amerykańskim jam session, wspólnych planach artystycznych z Urszulą Dudziak i najnowszej płycie, pt. „2 the Light”.
„Jestem częścią podziemnego nurtu. To jest dla mnie bardzo ciekawe. Najważniejsze, żeby trwać przy swoich marzeniach” – mówi Audycjom Kulturalnym Grażyna Auguścik.
Dzień dobry Państwu, Anna Karna. Kłaniam się w audycjach kulturalnych.
Dziś w cyklu Mistrzowie Mówią artystka niezwykła.
Jedna z najciekawszych postaci na światowej scenie jazzowej.
Piosenkarka, kompozytorka, aranżerka i producentka.
Grażyna Augustik, dzień dobry.
Dzień dobry, witam serdecznie.
Do Polski przyjeżdża Pani regularnie.
To Pani drugi dom obok tego szikagowskiego.
Tym razem jednym z powodów przyjazdu jest festiwal Eufonie.
I projekt, w którym wzięła Pani udział.
A był to koncert Bester Quartet, który wykonał materiał z wydanej 20 lat temu.
Płyty Bereshit, co w języku hebrańskim oznacza początek.
Pani była z tym projektem właśnie od samego początku.
To był dla mnie bardzo nowy projekt.
Nagrany wiele lat temu, po 20 lat temu, czyli to już jest kawał czasu.
Początek mojej współpracy z Jarkiem Besterem.
I muzyka, której nie śpiewałam.
Wcześniej Jarka zaprosiłam do swojego projektu, do swojej płyty River.
Jarek wykonał tam, zaaranżował przepiękny utwór Wiktora Lobosza, Bachiana Brazyleiras.
Utwór, który oryginalnie napisany jest na osiem wiolonczel i głos.
A ja sobie wymyśliłam, że to będzie akordeon i głos.
Jarek to zrobił znakomicie.
Myślę, że od początku naszej znajomości wiedziałam, że ta znajomość się przedłuży i będzie trwała.
Myślę, że do końca życia mojego przynajmniej.
Jarosław Bester wspominał w audycjach kulturalnych, jak ważne to było dla niego także spotkanie, poznanie się z panią.
Bo pani pomogła mu spełnić sen, sen o wydaniu płyty w nowojorskiej wytwórni.
Ja doskonale pamiętam moje spotkanie z zespołem wtedy Kraków Klezmer Band.
To spotkanie, myślę, że dla niego i przede wszystkim dla mnie było bardzo ważne.
W momencie, kiedy usłyszałam jego muzykę i koncert, to było to coś też bardzo przełomowego.
Gościłam wtedy w Polsce mojego kolegę z Chicago, który był dyrektorem World Music Festival w Chicago.
Mike Orlov, który dzisiaj jest ministrem kultury i sztuki w Stanach.
Zakochałam się w tym festiwalu.
Uważałam, że jest to jeden z ciekawszych festiwali w mieście.
Byliśmy w Krakowie i ja go zaprosiłam na Kazimierzu w restauracji Ariel.
Tam była muzyka na żywo.
Przyszedł zespół, zagrali, ukłonili się i wyszli.
Nie wiedziałam, jak się nazywają, nie wiedziałam skąd są, ale niezwykle urzekli mnie muzykalnością.
Najbardziej chyba zapamiętałam i zdumiało mnie, w jaki sposób młodzi ludzie respektują dynamikę grania.
Po koncercie poprosiłam kelnera, żeby zaprosił tego pana po lewej.
Był to Jarek Wester.
Bo w czasie grania zauważyłam, że była tak silna reakcja jego emocji z muzyką.
Pomyślałam sobie, że musi być niezwykle wrażliwy.
To jest bardzo ciekawa osoba.
I przyszedł Jareczek i mówi, dzień dobry pani.
I mówię, może macie płytę?
Mówię, nie mamy.
A może jakiś kontakt do ciebie dostanę?
Wróciłam do Stanów.
Zadzwoniłam do niego chyba dwa razy lub trzy, bo nie dawało mi to spokoju.
Ta muzyka została we mnie mocno.
I myślę sobie, to jest taka muzyka, której nie ma.
I zapytałam go, jak się tam miewa i tak dalej.
Mówię, świetnie, świetnie, właśnie jesteśmy w studio.
I bardzo się ucieszyłam.
Po roku powiedział mi, że to miał być ostatni koncert tego wieczoru i mi się rozwiązać.
I dzięki temu spotkaniu ta współpraca ich się przedłużyła i postanowili nagrać ten materiał.
Potem to już jest historia.
Już później się okazało, że John Zoron się zainteresował i tak dalej.
No jeden kontakt, drugi kontakt i potem tak się rodzi historia.
I bardzo się cieszę, że poznałam tych młodych ludzi, Jarka.
I poznałam się na jego talencie geniuszu, bo to jest dla mnie geniusz.
To jest jeden z najciekawszych i myślę, że mogę powiedzieć najlepszych akordonistów na świecie.
Najpierw go namówiłam, zaprosiłam na nagranie utworu właśnie Bachiana Brazileira.
Teraz na mojej, zresztą bardzo mojej ulubionej płycie River, takiej trochę przełomowej w moim życiorysie muzycznym.
I później zaprosiłam go do Ameryki.
I tam stworzyliśmy wspólnie płytę Past Forward z muzykami amerykańskimi.
A później go zaprosiłam na trasę koncertową z moimi fantastycznymi muzykami amerykańskimi.
Uważałam, że jest muzykiem światowym, chociaż niedoświadczonym, chociaż nie miał praktyki współpracy z muzykami jazzowymi.
I oni go od razu pokochali, bo dla nich to był niesamowicie inny instrument, innego typu granie.
Ponieważ Jarek jest muzykiem klasycznym, wykształconym klasycznie, improwizuje, ale jego światem to jest świat klasyczny.
I tu nagle rzuciłam go tak naprawdę na ocean i myślę, że to się świetnie udało.
I ta współpraca nasza trwała do dziś.
Zaprasza mnie do różnych swoich projektów, ja go zapraszam do swoich.
Mamy cudowny duet, akordeon i głos.
Muszę Państwu powiedzieć, że to jest piękno, to jest cudo, bo ten akordeon jest tak jak orkiestra.
On ma takie bogactwo brzmienia i taką ekspresję, dynamikę.
Wszystko to, co składa się na muzykę w dużym składzie.
Dlatego myślę, że nasza współpraca będzie trwała, dopóki będę żyła.
A blisko Pani do melodyki muzyki klezmerskiej?
Myślę, że my w naszej kulturze tu polskiej chyba gdzieś mamy to, bo te kultury się mieszały.
I ja się w tej kulturze, w tej muzyce nie wychowałam, ale nie jest mi obca.
Wręcz czuję się w tym doskonale.
Niestety lubię bardzo muzykę wschodu, lubię bardzo muzykę arabską.
Myślę, że te brzmienia zawsze mnie fascynowały.
I chyba mam łatwość przejmowania tej melodyki.
Myślę, że to ma bardzo wiele wspólnego z naszą też muzyką, naszą melodyjnością, naszej rodzimej muzyki ludowej.
Jest inna, ale podobna.
Jest Pani uważana za czołową polską wokalistkę jazzową, ale sama mówi Pani o sobie, jestem śpiewaczką ludową.
Tak, uważam, że jestem nie do końca taką wyedukowaną wokalistką, która doskonale porusza się jazzową, która doskonale porusza się w tych wszystkich tajemnicach muzyki jazzowej.
Bardziej jestem intuistą i bardzo lubię improwizować, ale myślę, że przez to, że ta melodia ogólnie grywa dość dużą rolę, jak nie największą w mojej muzyce.
I ciągle uważam, że muzyka ludowa jest największą tajemnicą i jednocześnie prawdą, a jednocześnie wielką skarbnicą wiedzy.
A żeby to poznać, to też trzeba albo to poczuć, albo czuć to od zawsze, albo się tego nauczyć, zgłębić.
Jest mi bliska bardzo muzyka naszych korzeni, źródeł w prostych tekstach.
Proste melodie są często tak mocne, że to też widzę po reakcjach publiczności.
Nagrałam kiedyś piękną płytę zrealizowaną, właściwie wymyśloną, fajnie zaaranżowaną przez Janka Smoczyńskiego, Inspired by Lutosławski.
Sięgnęliśmy do pierwszego okresu tworzenia twórczości Lutosławskiego.
On podobno później jakby chciał się zdecydowanie odseparować od tego okresu, czyli muzyka, która powstała do 1954 roku.
I tam jest utwór, który nagraliśmy, Tryptyk II, a w tej studni.
Jest to piękny, prosty tekst, ale Lutosławski zrobił z tego cudo.
Ta melodia, może razem z tekstem, była ogromną inspiracją dla całej aranżacji.
I pamiętam taki moment, kiedy po raz pierwszy zagrałam z moimi muzykami amerykańskimi.
Ten projekt powstał 10 lat temu, ale tak lubiłam ten utwór, że postanowiłam, że z tej dużej formy, którą Janek stworzył,
czyli gdzie były kwarty smyczkowe i trio jazzowe, żeby zagrać w małym składzie, tylko na jazz, w kwartecie jazzowym.
I przyniosłam to do moich Amerykanów i zagraliśmy ten utwór i była taka cisza i mówią, kto to napisał?
To jest właściwie wolny utwór, balladowy.
Ten utwór można grać po każdej balladzie, przed każdą balladą i on jest tak inny i jest tak niezwykły.
Ma taką siłę, że po każdym z nim jest taki moment ciszy, a tekst jest prosty.
A w tej studni źródło bije, a mój kochanek z inszą pije, z inszą pije, a mnie nie chce, wiedziało ci to moje serce.
Wróćmy do tych momentów przełomu, o których pani słówko powiedziała, bo do tej pory wyprodukowała pani i wydała 23 płyty solowe.
I powiedziała pani przed chwilą o płycie River jako jednej z tych bardziej lubianych, bo przełomowych.
Co to był za moment?
To był rok 2000. Przez wiele lat zanim powstała ta płyta i ja sięgałam często do twórczości instrumentalistów.
Adoptowałam często utwory instrumentalne i dodawałam tekst do nich.
Może to było takie nietypowe. Do dzisiaj, jak się pozna specyfikę Ameryki, to radia amerykańskie, jazzowe amerykańskie prezentują najwięcej muzyki, jeśli chodzi o wokalistów.
Nie tylko, ale wokalistów straight ahead, czyli standardy. Przerobione w różny sposób, ale standardy.
Natomiast ta płyta była trochę inna. Po pierwsze, nagrałam ją z dwoma gitarzystami, z którymi pracowałam wcześniej.
To był John McLean i Dave Underdog. Później kontrabas i perkusja. A ksąd gitary? Zawsze był zły fortepian.
Gdziekolwiek graliśmy, to albo był niedostrojony, albo zły egzemplarz. Mówię, dosyć tego, biorę drugą gitarę.
A że byli to dwaj gitarzyści troszkę różniący się od siebie. Obaj wspaniali, bardzo dobrze się wypełniali.
John McLean, wiadomo, lider, może zrobić wszystko. To jest niezwykły muzyki, ogromnym talencie.
Zresztą grał ostatnie dziesięć lat przed pandemią z Kurtem Ellingiem. I ta płyta była inna od tych, które nagrywają wokaliści.
Była świeża, było jakby trochę inne spojrzenie może na tą muzykę jazzową, może trochę inny repertuar.
Ona zwróciła uwagę wielu prezenterom muzyki w radiach jazzowych. Można powiedzieć, że tych rozgłośni radiowych jest tak w Stanach, no między 300-500.
I oni pisali wszyscy, że czekali na taką płytę, że to jest ogromne dla nich miłe zaskoczenie. Nie byłam pewna, czy zechcą grać w swoich rozgłośniach tą muzykę, ale było to dla nich coś innego, coś świeżego.
I to było też takie przełomowe w wokalistyce. To było ponad 20 lat temu i dopiero później zaczęli wokaliści pewne, podobnie może realizować swoje projekty i sięgać do utworów, niekoniecznie standardów jazzowych.
W każdym razie to była na pewno dla mnie ważna płyta, taka przełomowa, bo jakby dałam się też poznać amerykańskim odbiorcom.
Krytycy mnie bardzo lubili i oni ciągle czekają na jakieś moje rzeczy. I poza tym, no chyba taki był fajny czas w moim graniu.
Specyfika mojego grania jest trochę inna niż może wielu wokalistów. To nie są instrumentaliści, nigdy nie są moimi akompaniatorami.
To są równowartościowi muzycy. Każdy gra bardzo swobodnie. To jest ta interakcja, powoduje chyba siłę takiego grania i siłę mojego grania w ogóle do dzisiaj.
I uwielbiam to i dzięki temu gram ze świetnymi muzykami.
Porozmawiajmy o tym pierwszym przełomie, bo pierwszą płytą było Sunrise Sunset w 1988 roku, ale ta płyta wyszła już po pani wyjeździe do Stanów Zjednoczonych.
I to jest niecodzienna sytuacja, bo zwykle artyści w wielkim napięciu czekają na ten dzień wydania. Tymczasem pani ruszyła za ocean.
To były inne czasy. W tamtych czasach nie przywiązywano takiej dużej wagi do promocji, tak jak dziś.
Wyjechałam, nagrałam płytę w listopadzie, wyjechałam w styczniu, płyta wyszła chyba w marcu i ślad po niej zaginął.
Do dzisiaj jest tylko na winylu. Ciekawe, winyle wróciły, moja płyta jest ciągle na winylu, ale nie do dostania, bo gdzieś jest tam, tylko można ją gdzieś kupić pewnie u kogoś,
kto kupił sobie jakiś egzemplarz w tamtych czasach. No i właściwie nigdy nie zagrałam tej płyty w Polsce.
Po moim wyjeździe już nie miałam okazji, żeby całą płytę zagrać na żywo.
Ale wtedy plan zakładał wyjazd na rok. Dzisiaj już wiemy, że ten rok to 35 lat.
Tak, ten rok to trwa i jeszcze chyba potrwa. Tak, rzeczywiście taki miałam plan właściwie.
Jakie mogłam mieć plan, jak nie wiedziałam, jak naprawdę Ameryka wygląda.
Tak, przyjechałam do Ameryki w styczniu 1988 roku. Wiedziałam, że zostanę w szkole rok, bo nie mam więcej pieniędzy.
Ale dostałam stypendium ze szkoły. Oczywiście od razu poszłam do pracy, żeby można było się utrzymać.
A co to była za praca?
Nielegalna, bo nie mogliśmy pracować jeszcze w pierwszym roku.
Kelnerska, właściwie przez cały okres szkoły musiałam pracować.
Trudne, bo to była jednak dzienna szkoła i trzeba było sobie to tak organizować szkołę i pracę.
Ta moja przygoda z Ameryką trwa, ponieważ bardzo lubię Amerykę.
Spotkałam tam mnóstwo muzyków i ciągle ich spotykam.
To jest ciągle inspirujące miejsce dla wielu.
To jest ciągle kraj, gdzie muzycy jazzowi nie są w stanie wyżyć z jazzu,
ale grają i kreują sobie nawet małe miejsca, żeby móc muzykować.
I to trwa do dzisiaj.
Z tą różnicą, że dziś tych muzyków jest coraz więcej.
Z okazji 75-lecia Narodowego Centrum Kultury przedstawiamy kolejny, jubileuszowy wybór 75 audycji – tym razem poświęconych muzyce. To przekrój najciekawszych dyskusji i wywiadów z artystami, kompozytorami oraz badaczami, którzy odsłaniają kulisy powstawania utworów. Kolekcja stanowi podsumowanie dotychczasowych rozmów w Audycjach Kulturalnych i ukazuje bogactwo polskiej oraz światowej… Czytaj dalej o 75 audycji o muzyce
Na wystawie pt. „George Sand (1804-1876). W kalejdoskopie życia i sztuki” zgromadzono unikatowe pamiątki związane z Artystką, które przekonują, że była wszechstronną humanistką, w wielu kwestiach wyprzedzającą swoją epokę. Celem twórców ekspozycji było przedstawienie Sand, jako kobiety wielu zainteresowań, pasji i talentów, która niezasłużenie jest przedstawiana przede wszystkim jako „partnerka… Czytaj dalej o Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli
Interaktywna, dwujęzyczna mapa pozwala poznać skomplikowaną biografię oraz twórczość Mieczysława Wajnberga, jednego z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku. Uniwersum będzie rozwijane, w miarę dalszych ustaleń dotyczących jego życiorysu. Mieczysław Wajnberg był kompozytorem polsko-żydowskiego pochodzenia. Urodził się w Warszawie, gdzie wraz z rodzicami i siostrą mieszkał w kamienicy przy ul. Żelaznej 66. Czytaj dalej o „Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga
Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle”… Czytaj dalej o „Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle
Muzycy zamiast na scenie filharmonii pojawiają się na placach zabaw, skwerach, przy piaskownicach. W ten sposób spotykają się z nowymi odbiorcami muzyki klasycznej „u nich”, w najbardziej naturalnym dla słuchaczy kontekście. I pokazują, że ten rodzaj sztuki nie musi onieśmielać. Ogólnopolski projekt „Bach w piach” – cykl muzyczno-edukacyjnych flashmobów w przestrzeniach… Czytaj dalej o „Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych
Tadeusz Miller – pieśniarz powojennego Szczecina Słuchacze mylili go z Mieczysławem Foggiem, on sam cenił twórczość Binga Crosby’ego. Choć płyty z wykonywanymi przez niego tangami sprzedawały się w tysiącach egzemplarzy, przedwczesna śmierć sprawiła, że Tadeusz Miller na całe dekady został zapomniany. Zmienia się to m.in. za sprawą poświęconej mu… Czytaj dalej o Król Tanga
