Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
To są audycje kulturalne podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Podróż w czasie. To jest najnowsza propozycja Teatru Rampa na warszawskim Targówku.
Podróż w czasie jest oczywiście swego rodzaju uproszczeniem.
To jest podróż do bardzo konkretnego momentu, mianowicie do roku 75.
Wtedy w Polsce zaczął być emitowany serial 40-latek.
Serial, na którym wielu się wychowało, serial, który wielu oglądało,
a na pewno serial, z którego postaci, monologii, dialogi, powiedzonka zna zdecydowana większość z nas.
Serial odbił się bardzo mocno na naszym społeczeństwie.
Inżynier Karwowski, który dzielnie budował trasę łazienkowską w Warszawie, w wielu miejscach jest upamiętniony.
Ja sama w pewnym momencie swojego życia mieszkałam przy ulicy Pańskiej
i czułam, że to jest miejsce bardzo ważne z perspektywy tego serialu.
A od niedawna ten serial można sobie odświeżyć, nie włączając telewizora, a wybierając się do teatru,
bo na deskach wspomnianego już teatru Rampa wystawiany jest musical.
Musicalowa wersja serialu 40-latek.
Za tę adaptację odpowiedzialna jest Joanna Drozda, autorka, reżyserka i aktorka,
która przyjęła zaproszenie i jest dzisiaj waszym i moim gościem.
Witam w audycjach kulturalnych.
Witam z wszystkich Państwa serdecznie.
40-latek to jest postać, która oprócz tego, że ma duże kulturowe znaczenie,
dla Pani też jest jakoś ważna, bliska, kojarzona?
Jeśli chodzi o tę stronę popularnej kultury, tak, oczywiście, to jest coś, nad czym się wychowałam,
gdzie jakoś wrosło w tkankę mojego całego doświadczenia przez to, że jestem warszawianką,
to tym bardziej, bo te miejsca regularnie oglądałam zarówno na żywo, jak i w telewizji.
Ale akurat myślę, że w ogóle 40-latek pod tym względem jest ewenementem,
bo tę naszą stolicę przez niego znała właściwie cała Polska.
Wszyscy wiedzieli, właśnie, gdzie będzie ta trasa przebiegała.
Ten pomysł szalony przecież, żeby budować na budowie, kręcić serial równocześnie.
Dzisiaj oczywiście by to kompletnie nie przeszło, ze względów wszystkich przepisów BHP i możliwych.
A już na pewno dziewiękowcy by oszareli.
Ale cała Polska znała układ dróg w stolicy przez Gruzę i Teplica.
I ja też to miałam od dziecka, że ta telewizja przez to była mi jakaś taka bliższa,
bo codziennie chodziłam po jej planie filmowym.
I jak byłam mała, taką największą atrakcją dla mnie, to było jak jeździłam czasem z taką panią,
która się mną opiekowała, czasem z radości, bo jestem z Warszawa radość.
Jeździłyśmy autobusem na dworzec centralny po to, żeby jeździć schodami ruchomym Góra Dół,
bo to była największa atrakcja i pić oranżatę z woreczka z takimi słomkami.
To była taka wielka atrakcja i ten dworzec centralny też się właśnie oglądało w czterdziestolatku.
Ale teraz przez to, że rozpoczęła się, no nie budowa, remont trasy łazienkowskiej,
adewacto jest to na razie wyburzanie trasy łazienkowskiej,
to to też między innymi było powodem, dla którego tak strasznie chciałam się wziąć za tego czterdziestolatka,
bo to tak jakoś ładnie domyka się ta klamra. Jesteśmy czterdzieści pięć lat później
i teraz już jest po raz kolejny remontowana, ale gdzieś możemy to na nowo przeżywać.
My warszawiacy to samo, co przeżywał wtedy inżynier Karwowski,
czyli po prostu życie w tej wiecznej budowie warszawskiej.
Ja nie chcę sobie uzurpować zbyt wiele miejsca w tej rozmowie,
ale też mieszkałam przy trasy łazienkowskiej i akurat mieszkałam tam w momencie,
kiedy ten remont się zaczynał, więc przyznaję, że to w dużym stopniu paraliżuje życie okolicy,
ale oczywiście wszystko w słusznej sprawie.
Zresztą takie przebitki czy fragmenty z budowy, z aktualnych prac na terenie trasy łazienkowskiej
też w musicalu się pojawiają.
Są i była to wielka przyjemność i coś takiego naprawdę ekstraordynaryjnego,
że mogliśmy wejść na budowę i pozakładali nam te kaski i te kalosze, bo tak trzeba było.
I chodziliśmy po tych wszystkich miejscach i kręciliśmy właśnie Modesta Rocińskiego
i Marcina Januszkiewicza, którzy grają Stefana Karwowskiego na zmianę.
Chodziliśmy po tej budowie i faktycznie przeżywaliśmy budowę trasy łazienkowskiej.
Było to naprawdę niezwykłe.
Zresztą potem ta budowa trasy w trakcie spektaklu przemienia się w koszmar
i staje się burzeniem trasy.
I przerażającą wizję, że po Stefanie nie zostanie nic
i że zostanie wyburzone całe jego nazwisko.
Dziedzictwo, wszystko.
Więc do tego też mieliśmy możliwość użyć tych samych materiałów,
bo wystarczyło skręcić kamerę w jedną stronę i tam panowie budowali,
a w drugą stronę panowie wyburzali, więc mieliśmy jedno i drugie.
A jak jest z aktualnością czterdziestolatka?
Moim zdaniem wiele tekstów kultury z czasów PRL zestarzało się w taki kiepski sposób.
Straciło na aktualności.
Dzisiaj już by coś takiego nie przeszło, nie do końca jest zrozumiałe.
Natomiast również oglądając musical w Tatrze Rampa, ja miałam wrażenie,
że wiele problemów, które jest tam podnoszonych z tym głównym,
czyli z przekroczeniem magicznej granicy czterdziestu lat,
to są problemy nadal aktualne i które sprawiają, że ta postać jest żywa,
zrozumiała, z którą coś łączy.
Tak, to jest serial, który bardzo wielu zapadł w głowie jako komediowy,
ale on, jeśli się faktycznie poogląda kilka odcinków od deski do deski,
to jest to serial też bardzo filozoficznie osadzony w temacie obyczajowości,
w temacie takim uniwersalnym człowieczeństwa.
Za to był bardziej odpowiedziany Teplic.
Natomiast jest tam bardzo dużo dywagacji i rozmyśleń na temat życia
i przez to on jest nadal aktualny, bo zajmujemy się tym, co w nas się dzieje.
W nas, w sensie w ludziach.
Nasz musical nie jest adaptacją odcinków, które już były,
tylko jest na nowo napisaną historią,
ale korzystając z postaci, które są.
Jest tam parę cytatów, natomiast jest to historia umyśle napisana pod kątem tego,
żeby zwrócić uwagę na to, co dzisiaj jest aktualne
i żeby nie przenosić tylko i wyłącznie w czasie widza,
ale pokazać, że pewne rzeczy się nie zmieniają.
Jak na przykład to, że najważniejsze jest nie osadzać się w tych lękach o przyszłość,
co dzisiaj też jest bardzo silne przecież w nas,
czy w tym takim rozczytywaniu powierzchownym siebie,
co jest jeszcze silniejsze dziś niż było w latach siedemdziesiątych,
czyli to jak wyglądam, jak wiele znaczę i że świadczy o mnie
i że jest to ważniejsze niż to, co mam w środku.
Ejżyzm, który teraz już sięgnął zenitu,
w sensie ludzie wstydzą się swojego wieku, zawsze się odmładzają.
Jest ta magiczna bariera, kiedy w pewnym momencie aktorki
przestają być zapraszane do ról, znikają na jakiś czas,
dopiero potem mogą być śmiesznymi ciociami albo opiekunkami,
a później jeszcze babciami.
Chyba Grażyna Szapołowska kiedyś mówiła,
że jest przepaść między graniem Ofelii i Gertrudy.
Ofelia nie ma prawa mieć 30 lat,
ani Gertruda nie ma prawa mieć 35.
Są takie bariery, a teraz jeszcze przy tych wszystkich
socialach, które mamy, gdzie te filtry wszystkie są odmładzające,
gdzie wstydzimy się strasznie tego, jak wyglądamy.
Cały czas próbujemy oszukać to.
Taka mania wyprasowywania tych wszystkich zmarszczek,
odmuchiwania jeszcze bardziej tych policzków,
tego wszystkiego to jest właśnie po to, żeby odmłodzić.
A jak to mówi zresztą pani Ryszarda w laboratorium,
koleżanka z pracy Madzi Karwowskiej,
kiedyś mężczyźni pudrowali sobie włosy,
żeby wyglądać dojrzalej, starzej,
że siwy włos był świadectwem wiedzy i doświadczenia.
Więc to jest jeden z takich tematów,
który jest aktualny cały czas.
Tak samo bardzo chciałam,
aby postać kobiety pracującej
odniosła się do tego,
z czym dzisiaj cały czas się borykamy,
czyli z wagą kobiet, które zostają w domu,
kobiet, które są kobietami pracującymi,
które wykonują tę niewidzialną pracę,
nieopłacaną, ale niezbędną pracę
i powinny być za to docenione.
Więc tutaj jest dużo tematów,
które nadal dzisiaj są aktualne bardzo
i o których warto rozmawiać
i które widać, jak widownia przyjmuje entuzjastycznie,
bo chce, odnajduje się w tych problemach.
Też są oczywiście takie tematy,
które mi się bardzo podobały w samym serialu,
których dzisiaj nie ma
i z kolei chciałam je przypomnieć po to,
żeby zachęcić może widzów do większej otwartości,
jak na przykład sąsiedztwo, dzielenie się,
wspólna opieka nad dziećmi, wymiany,
to, że znamy nazwiska i imiona swoich sąsiadów
i nie boimy się ich,
no i przede wszystkim nie boimy się
w tamtym świecie dzwonka do drzwi.
Jest on niosący dla nas jakąś ciekawość,
kiedy dzwonek do drzwi nas straszy.
Telefon, którego nie znamy,
jak dzwoni do nas też nas straszy.
Kto to jest? Czy ja coś zamawiałam?
Kto ode mnie czegoś chce?
I jakie to jest straszne,
że ktoś ode mnie czegoś chce.
że ktoś do mnie przychodzi z czymś
albo może z prośbą o pomoc
i wtedy będę mogła pomóc drugiemu człowiekowi.
Więc ta sama pomoc sąsiedzka,
która jest w tym serialu,
dlatego, bo była wtedy,
była czymś oczywistym,
i chciałam ją przypomnieć
wśród tych wszystkich bloków,
w których nadal mieszkamy,
czy apartamentowców.
Tak i są coraz bliżej siebie.
Coraz bliżej, a coraz dalej.
Można wejść do domu,
wysiąść w pracy w garażu,
i usiąść w swoim kobiku
i de facto nie musieć
i to nas tak bardzo alienuje.
I chyba stąd te lęki właśnie
przed choćby dzwonkiem do drzwi.
Trochę przygnębiające
Tym bardziej fajnie,
że taki spektakl powstał.
jak przebiegały prace,
jak się zaczęły prace
na motywach czterdziestolatka,
ale tu jest jeszcze jeden element.
Mianowicie te postaci
Skąd się wziął pomysł?
że to było oczywiste
ze względu na teatr Rampa.
inżynierowi Karwowskiemu?
bardzo poważnemu człowiekowi,
kobiecie pracującej,
te piosenki w usta?
jestem aktorką dramatyczną
po krakowskiej szkole teatralnej
i przez bardzo wiele lat
zajmowałam się właściwie
i tym aktorstwem dramatycznym.
Raczej grałam u reżyserów
typu Paweł Miśkiewicz,
więc zestaw tak zwany
takie było moje życie zawodowe,
a jak zaczęłam sama
pisać spektakle i robić,
że nigdy w życiu nie doskoczy
do takich twórców jak oni
w takim przeświadczeniu,
że człowiek też powinien móc
od życia codziennego,
od codziennych zmartwień,
i popatrzeć na to swoje życie
raczej z czułością,
i uśmiechnąć się trochę
i popatrzeć na nie z humorem.
Dlatego zaczęłam pisać
z największymi trudnościami,
bo widzimy siebie w tym,
ale możemy się do tego
i z reżyserowaniem spektakli.
Gdzieś wtedy na horyzoncie
pojawiła się właśnie
który mnie osobiście
zawsze strasznie bawił
Jest jakaś historia,
ci ludzie coś przeżywają,
a nagle niestety nie zawodzą,
i oni te same sprawy
zaczynają nagle śpiewać,
Zawsze było to dla mnie
I jak dostałam propozycję,
jeszcze 40-latka w rampie,
zaadresuję ten temat.
Już wcześniej miałam okazję
napisać dwa musicale,
Piplaje w Teatrze Syreny
czy Hotel Ritz w Białymstoku.
I tam rzeczywiście,
ponieważ to były takie początki,
no to bardzo chciałam się zająć tym,
żeby tak dobrze napisać ten musical.
A tutaj już zaczynam
operować swoim własnym językiem bardziej.
Więc postanowiłam się zmierzyć
właśnie z tym tematem
i dać temu Stefanowi,
którego wszyscy znamy,
Dlaczego ja mam teraz tańczyć?
nagle pojawiają się we mnie
i chcę coś przeżyć,
chcę coś autentycznie powiedzieć o sobie,
to nagle zaczyna grać dookoła muzyka
i zaczynają mi latać ręce na boki
i witogna tego oczekuje
że ja o swoich największych rosterkach
naprawdę głębokich przemyślenia,
lepiej, żebym śpiewał i tańczył,
iście z Miskiewicza
Pomyślałam, że to da dużo
czy tak zwanego fanu
Dlaczego oni tańczą?
Dlaczego oni śpiewają?
Bo takie są prawa musicalu.
jak się do tego podejdzie
z takiej strony tak zwanej meta,
też ma prawo powiedzieć,
zatrzymaliśmy się fabularnie
nie miałam piosenki,
więc teraz ja chcę mieć piosenkę
i ja teraz będę śpiewać
Poproszę o jakieś drzewa.
No i wtedy drzewa przechodzą.
i tańczą razem z Madzią,
a Madzia śpiewa piosenkę
i widownia jest zadowolona
i Madzia jest spełniona
i wreszcie ci bohaterowie
którzy tak naprawdę
w tych wszystkich odcinkach
zawsze są dręczeni,
Daliśmy im możliwość
Jest takie określenie
mianowicie przełamywanie
a możemy po prostu powiedzieć,
że rzeczywiście takiej interakcji
Mnie to zawsze przerażało,
bo kojarzyło mi się
z jakimiś przedstawieniami
gdzie nagle na siłę
trzeba coś powiedzieć
albo wejść na scenę.
Tutaj to jest oczywiście
w takim dużo ciekawszym wymiarze,
bo widownia się uczy,
z Stefanem Karwowskim,
Zresztą wiele komunikatów
jest skierowanych do niej,
nawet zaproszenie na antrakt.
Ja zawsze z czułością
podchodzę do widzów.
nie lubiłam jako widzka
do jakichś interakcji.
Proszę coś śmiesznego powiedzieć.
wykonywałam różne sytuacje
czy w spektaklach właśnie
czy Eweliny Marciniak,
chodząc po widzach,
Zawsze miałam takie poczucie,
że to jest bardzo duża ingerencja
w czyjeś poczucie bezpieczeństwa.
podchodzę do widza z czułością
i raczej zapraszam go do czegoś.
Czy komunikuję się z nim?
Nie udaję, że go tam nie ma.
I zawsze myślę o tym,
że to ten widz ma oglądać
i to ten widz zapłacił za bilety.
On powinien się dobrze bawić
I jak najbardziej lubię
łamać tę czwartą ścianę,
żeby się z nim komunikować,
żeby się widzieć z nim
po tej drugiej stronie.
I właśnie warto mu czasem powiedzieć,
to teraz będzie przerwa
i to piętnaście minut,
żebyście się taństwo nie denerwowali.
Albo teraz będzie coś poważnego
Rzeczywiście gdzieś współpracujemy,
ale ponieważ akurat
jeśli chodzi o nasz musical,
on fabularnie odbywa się
Piosenki Polski w Opolu,
to też w pewnym momencie
po prostu ta widowina
staje się tą opolską publicznością
i przez to też możemy sobie
pozwolić na te interakcje.
Zwłaszcza, że tam pojawia się
to, na co wszyscy trochę czekają,
kiedy mówimy o historii
osadzonej w latach siedemdziesiątych,
mianowicie te szlagiery,
które w Opolu się wtedy pojawiały,
które potem śpiewała cała Polska.
Śpiewa do dziś, oczywiście.
Z tego, co pamiętam,
kiedy ja oglądałam spektakl,
widzowie zaczynali śpiewać.
tych różnych piosenek
były tylko fragmenty,
więc nie można było
do końca się rozwinąć,
ale na pewno brali w tym udział.
oglądając spektakl,
lektury dzieje się w latach siedemdziesiątych,
mówimy tu konkretnie o czterdziestolatku,
to to jest scenografia.
Scenografia, w której jest
sporo tak zwanych gadżetów,
obiektów, przedmiotów,
które kojarzymy z tamtymi czasami,
od paprodki do malucha.
Za scenografię kostiumu
jest odpowiedzialny
Łukasz Błażejewski,
który uważam za pomocą
bardzo minimalistycznych środków,
bo tylko właściwie takich erzaców
bardzo nas przenosi
bo mamy piękne wydruki bloków
które od razu nam się kojarzą
i mijamy je codziennie.
Mamy jeszcze bardzo dużo
tej architektury lat siedemdziesiątych,
ale oczywiście mamy malucha,
osobnym bohaterem w serialu,
więc u nas także jest
prawdziwy maluch na scenie
i też ma w pewnym sensie
I oczywiście jest trzepak,
który był głównym miejscem
spotkań towarzyskich młodzieży wtedy.
I u nas także trzepak jest
po prostu świątynią Jagody,
To rzeczywiście są takie ważne,
nostalgiczne odniesienia,
ale oczywiście mamy też
i paprodkę wydrukowaną
i mamy ten kostium,
który też w tej epoce gierkowskiej,
tych lat siedemdziesiątych,
kiedy był serial kręcony,
była epoką bardzo kolorową
i wtedy pojawiło się
bardzo dużo wzoru w tkaninie,
Zresztą sama Madzia Karwowska
niejednokrotnie w serialu
potrafiła zaszokować swoją stylizacją.
czyli góra do dołu,
taki kostium komplet,
tak mnie zachwycił,
że jest u nas także w spektaklu.
jak zaczęły się pojawiać
fragmenty scenografii
i poszczególne kostiumy,
no to to wywoływało
pracującej w teatrze.
o, moja babcia miała takie,
więc Łukasz rzeczywiście
fenomenalnie ujął ten duch
i te urodę tamtej epoki.
i taką rolę podwójną
odgrywamy meblościanka.
wypatrzyłam szklaną rybę.
jakieś nostalgiczne wspomnienia,
nie przyćmiewa fabuły
tego, co się dzieje na scenie,
tego, co robią aktorzy.
A żeby się o tym przekonać,
zapraszamy do Teatru Rampa
o którym mówiła autorka,
reżyserka i aktorka
Dziękuję serdecznie
zapraszam do Rampy.
nie za wcześnie spał.
A gdy Cię czas pogania,
przodem puszczaj drania,
bo masz czterdzieści nowych,
bo masz czterdzieści nowych,
bo masz czterdzieści nowych lat.
