Lubomyr Melnyk: „Continuous music to ciągły wzrost i odkrywanie”

Transkrypcja odcinka Rozwiń transkrypcję

Moim gościem jest dziś kompozytor i pianista Lubomer Melnik. To wielki zaszczyt móc z Tobą rozmawiać. Dzień dobry.

Dzień dobry. Dziękuję za zaproszenie do podcastu.

Urodziłeś się w Niemczech, pracowałeś i mieszkałeś w różnych miejscach na świecie, m.in. we Francji i Kanadzie, ale Twoje pochodzenie jest ukraińskie. Uważasz Ukrainę za swój dom?

Przez całe swoje życie uważałem Ukrainę za swój dom. Mój pierwszy język to ukraiński. Mówiłem w tym języku przez pierwsze 8 lat życia.

Moja cała rodzina była bardzo zakorzeniona w ukraińskiej kulturze, naszej literaturze i naszej muzyce. Ukraińska muzyka miała ogromny wpływ na mnie oraz na tworzoną przeze mnie muzykę.

Jestem nikim innym jak Ukraińcem. To nie ma znaczenia, gdzie mieszkam. Zawsze pozostanę Ukraińcą. Takie się urodziłem i umrę jako Ukrainiec.

Ostatnie dni spędziłeś w Polsce. W ubiegłym tygodniu grałeś koncert w Rzeszowie i zastanawiam się, jak dogadujesz się z ludźmi stąd. Myślisz, że mamy wiele wspólnego? Może to ta słowiańskość?

Tak, myślę, że Ukraińcy i Polskie są bardzo blisko. To była taka trudna historia, którą mieliśmy.

Ale mamy jedną wspólną przeciwko, która jest ruszka, a to było zawsze.

Tak, myślę, że Ukraińcy i Polacy są blisko. Mamy za sobą bardzo trudną historię. Ale mamy też wspólnego wroga, czyli Rosję. Od zawsze tak było. Szkoda, że nasze dwa kraje się nie zjednoczyły.

Zwłaszcza, że razem mogliśmy zniszczyć Rosję. Złamać Lenina. Gdybyśmy to zrobili, może ocalilibyśmy świat.

Rosja to nie tylko Putin. Rosja zawsze istniała, niosąc ból i nieszczęście. Wszędzie, gdzie sięgnęła.

Gdyby tylko nasze kraje były ze sobą bliżej, moglibyśmy ją pokonać. Nawet teraz. Nawet sami. Jako Polska i Ukraina.

Mam na myśli to, że widzimy, jak słaba jest Rosja. Gdy Ukraina została zaatakowana, zniszczyliśmy armię Putina w ciągu dwóch tygodni.

Oczywiście nie wszędzie. Ale udało się to na przykład w Kijowie. Nie mamy wystarczająco samolotów, a i tak nam się udało.

Zatrzymaliśmy ich. Wyobraź sobie, że Ukraina i Polska się jednoczą. Niszczą całkowicie Putina i ratują świat.

Ale Europie nie podoba się taka wizja. Europie chyba podoba się wizja Putina.

W każdym razie czuję też, że nasze języki są sobie najbliższe. Ukraińskiemu bliżej do polskiego niż do rosyjskiego.

Łatwiej mi zrozumieć język polski niż rosyjski. Do tego nasze muzyczne dziedzictwo jest zbliżone.

Wielu znakomitych pianistów pochodzi z Polski. Wielu znakomitych pianistów urodziło się w Ukrainie.

Bardzo bym chciał, by nasze kraje były razem silniejsze, zwłaszcza teraz.

Putin bardzo się boi. Gdyby Ukraina otrzymała prawdziwą pomoc od przynajmniej jednego kraju, jak samoloty, żołnierze i tak dalej, zniszczylibyśmy go w ciągu kilku dni.

To jest fakt. Każdy, kto zna się na tematach militarnych, może to potwierdzić. Putin prawie niczego nie ma. On tylko udaje.

To wszystko jest z papieru. Więc może udałoby się naszym krajom zjednoczyć się.

Wiem, że tu mieszka bardzo wielu Ukraińców. To stwarza problemy. To jest obciążające i ludzie są już zdenerwowani.

Wiem, że ze względów ekonomicznych ta sytuacja nie jest łatwa. Ale chciałbym, by Polacy zrozumieli, że Ukraińcy przyjęliby ich, gdyby sytuacja była inna.

Że Ukraińcy pozwoliliby im przyjechać i pomogliby im. Mamy na świecie tylko jednego wroga. To Rosja. I tylko razem jesteśmy na tyle silni, by go pokonać.

To jest bardzo trudne. Ale myślę, że Polacy powinniśmy zrozumieć, że Ukraińcy przyjechać się w Ukrainie.

Że Ukraińcy przyjechać się i pomoglić.

Ponieważ mamy tylko jedną jedynę, którą mamy w całym świecie, i to jest tylko Russia.

I tylko razem, gdy są naprawdę mocne, możemy go zrozumieć.

Ten ostatni trudny czas trochę nas przybliżył.

Porozmawiajmy może o idei continuous music, którą rozwinąłeś i która w pewnym sensie umożliwia to, że fortepian zaczyna śpiewać.

Mógłbyś w prostych słowach opisać, dzięki czemu to staje się możliwe?

Nie ma to możliwe.

Continuous music to piękne połączenie kilku elementów, które nigdy wcześniej nie istniały.

Jednym z nich jest dźwięk.

Głos fortepianu, który wcześniej nie śpiewał.

Continuous music umożliwia tworzenie ciągłego strumienia dźwięków.

Harmonii.

Około 15 lat zajęło mi, by grać nie tylko harmonię według wzorów, co było bardzo proste,

ale też, by powstawały melodie.

Na początku, gdy rodziła się ta technika, fizycznie i psychicznie nie byłem w stanie tworzyć melodii.

To przyszło na kolejnym etapie, kiedy ta technika się rozwijała.

Dźwięk był tym, co przyciągnęło mnie w pierwszej kolejności.

To śpiewanie.

Do dziś pamiętam, jakie to było magiczne.

Mogłem siedzieć i słuchać pianina, które brzmiało jak zorza polarna i za każdym razem było inne.

I to jest w tym piękne.

Do tego mamy kolejny element w tej techniki, który jest ściśle związany ze sztukami walki.

Nie ma on wiele wspólnego z klasycznym graniem, choć myślę, żeby stać się pianistą wykonującym continuous music, potrzebny jest naprawdę poważny trening.

To jest proces.

Oczywiście, trenowałem klasyczne granie z sonat fortepianowych Beethovena, ale to dało mi podstawy do zbudowania nowej techniki.

To nie był świadomy wysiłek, by włączyć te sztuki walki.

To było coś, co się po prostu wydarzyło.

A potem odkryłem tę nową energię, która jest transcendentna.

Ale jest to trudne do zrozumienia.

To, co robi zaawansowany pianista, jest niemożliwe do wykonania nawet przez najlepszego pianistę klasycznego.

Ponieważ to jest inny wymiar grania.

To jest inny język.

W niektórych wywiadach wspominałeś, że kiedy zacząłeś wykonywać muzykę w technice continuous music, zobaczyłeś, że twoje ciało dosłownie się zmienia.

Jakie zmiany zauważyłaś?

W zasadzie powodem, dla którego poświęciłem swoje życie tej muzyce było to, że nagle poczułem tę nową, dziwną energię.

Poczułem ją fizycznie, przechodzącą z ramion przez nadgarstki do dłoni, tworzącą pewną relację z fortepianem.

Bardzo, bardzo głęboką relację.

Ta energia rosła.

To coś podobnego do tai chi.

Nie do końca to samo, ale to również powoduje zmiany w ciele.

Choć ciało pianisty jest inne niż ciało mistrza tai chi.

Technika continuous music stopniowo zamienia ciało w wodę i powietrze.

Na końcu, na ostatnim poziomie, kiedy grałem już bardzo długo w sposób ciągły, wznosiłem się coraz wyżej.

Uświadomiłem sobie wtedy, że już nawet nie używam dłoni.

Niemal nie czuję swoich palców podczas grania.

Gram używając tylko swojego umysłu.

To on kontroluje dźwięk i fortepian.

Instrument jednoczy się z moim umysłem, z moją duszą i razem tworzymy symfonię dźwięków.

Jaki wpływ mogą mieć na to Twoje podróże na daleki wschód, z czasów, kiedy byłeś hippisem?

Jestem przekonany, że ta muzyka nie istniałaby, gdybym nie był hippisem i gdybym nie zetknął się z transcendentalną filozofią wschodu.

Zauważam, że ludzie o słowiańskich korzeniach są bliscy temu myśleniu.

Ich filozofia, nawet zwykłych ludzi, jest bardzo podobna do chińskiej czy hinduskiej.

Mogę z łatwością rozmawiać z ludźmi stąd o dalekowschodnich konceptach, o transcendentalności.

To nie jest łatwe, gdy rozmawiasz z Niemcem czy Francuzem.

Oni po prostu nie do końca to łapią.

Nam jest łatwiej, ponieważ Słowianie żyją w bardzo pięknym miejscu, między wschodem i zachodem.

Nosimy w sobie oba te światy.

Jesteśmy po środku.

Słowianie, mamy piękne miejsce między wschodem i zachodem.

Mamy dwóch świata w naszym świecie.

A wracając do lat siedemdziesiątych i początków Continuous Music.

Myślisz, że to wszystko zaczęło się, ponieważ brakowało ci czegoś w nowoczesnym podejściu do muzyki?

Tak, jest to bardzo, bardzo, bardzo, bardzo, bardzo, bardzo, bardzo.

I'm glad you touched this topic, because I don't believe anyone has asked me before.

But I hated the modern movements in the academic world.

There was so much stuff that I felt was wrong in music.

I felt, for me, music is a very holy thing.

It's very divine.

It's very aimed at heavenly things.

And it's aimed at making the soul grow.

And it's like giving the soul, if you look at this human soul as a flower.

And so this music is sunshine.

So it has to come from heaven.

It has to be full of light.

And I found that modern music in the 70s and 60s...

To bardzo dobre pytanie.

Dziękuję, że poruszyłaś ten temat.

Ponieważ chyba nikt mnie o to nigdy nie zapytał.

Nie cierpiałem współczesnych kierunków w akademickim świecie.

Było tam tyle rzeczy, które wydawały mi się zupełnie niewłaściwe.

Dla mnie muzyka jest święta, boska.

Tworzona jako coś niebiańskiego i tworzona dla duszy.

I po to, by dusza rosła.

Jeśli spojrzysz na ludzką duszę jak na kwiat, na muzykę jako na promienie słoneczne,

to musi ona pochodzić z niebios.

Musi być pełna światła.

Oczywiście odnalazłem trochę świetlistości w muzyce współczesnej lat 60. i 70.

Powstały znakomite utwory.

Ale ogólnie ta muzyka była mroczna, negatywna i głupia.

Chciałem połączyć prostotę muzyki Józefa Haydna ze współczesnym minimalizmem.

Taki był oryginalny pomysł.

A potem spotkałem kompozytora Johna Cage'a w Nowym Jorku

i on intuicyjnie połączył mnie z twórczością niemieckiego kompozytora z lat 20. i 30.

który był pomysłodawcą techniki dwunastotonowej.

Nawiązywała ona do filozofii Pitagorasa i całej matematycznej struktury wszechświata.

Ten kompozytor to był Józef Matthias Hauer.

Jest zupełnie nieznany.

Nie znajdziesz o nim zbyt wiele w internecie.

Jedyne co jest napisane to dwa zdania o dwunastotonowej muzyce.

To absurd.

Ten człowiek był geniuszem.

Jego muzyka jest święta.

Chciałbym, by moja muzyka taka była i by dawała ludziom coś dobrego.

Doskonale zdaję sobie sprawę z tego, że moja muzyka nie spełnia standardów

wyznaczonych przez muzykę Beethovena, Chopina, Bacha, Brahmsa, Wagnera czy Verdiego.

Oczywiście nie jest na takim poziomie, ale jeśli przysłuchamy się muzyce tworzonej dzisiaj,

myślę, że moje utwory są całkiem dobre.

Nie tak dobre jak Beethoven, ale nadal całkiem niezłe.

Myślę, że warto jej posłuchać.

Ale na pewno zastanawiasz się, jaka przyszłość czeka Continuous Music.

Nie, nie pytaj o przyszłości, bo jestem tak straszny.

Tak straszny.

To jest najlepsza rzecz.

To, że kiedy śmierdzę,

nikt nie może grać tę muzykę znowu.

I jestem straszny,

bo kiedy zobaczysz muzykę Chopin,

pytasz, jak ktoś mogłaby grać jego zwykłe pieces.

Bardzo się jej boję.

To jest mój najgorszy koszmar,

że kiedy umrę,

nikt nie będzie już grał tej muzyki.

Jestem zdumiony, kiedy na przykład przyjrzymy się muzyce Chopina.

Ona jest bardzo trudna do wykonania.

I nie wiem, może on się tym nie przejmował,

ale jego muzyka była wydawana, moja nie jest.

Nie możesz po prostu zapisać tej muzyki i wręczyć pianiście partyturę.

To bardzo trudne do zrobienia,

ponieważ ta muzyka żyje i musisz czuć potęgę fortepianu w sobie.

Musisz przepuścić ją przez nuty.

Jest z tą muzyką pewien problem.

Myślę, że żyją na świecie ludzie, którzy potrafią grać muzykę Chopina

tak pięknie, jak wykonywał ją sam Chopin.

Ale nie jestem pewien, czy będzie na świecie ktokolwiek,

kto będzie mógł wykonywać continuous music,

jeśli nie nauczy się ode mnie tej techniki i tego,

jak uwolnić moc z ciała,

jak unieść fortepian swoim umysłem i pofrunąć.

Dosłownie unieść ponad 300 kg i pofrunąć z nimi,

używając mocy, jaką ma nasze ciało.

Ciało pianisty i fortepian łączą się.

To się nie dzieje w muzyce klasycznej,

ale przy continuous music stajemy się jednością

i dusza potrafi latać, nawet z fortepianem.

Ale tego trzeba się uczyć.

To musi być rozwijane, jak tai chi i kung fu.

Ciało musi się uczyć i musi się zmieniać.

I w końcu znika.

I zostaje tylko twoja dusza i twój umysł.

A mówiąc jeszcze o instrumentach,

chciałam cię o nie zapytać,

bo w technice continuous music

rzeczywisty dźwięk wydobywany z konkretnego pianina

bardzo wpływa na cały utwór.

Czy spośród wielu wspaniałych fortepianów,

na jakich przyszło ci grać,

masz ten ulubiony?

Nie.

Głyszę na wszystkich pianach

i lubię każdego.

Muszą wszyscy być lubiąc.

Piano jest żywca.

i lubiąc.

I lubiąc.

Nie, gram na wszystkich i wszystkie kocham.

One wszystkie muszą być kochane.

Pianino to żywa jednostka.

Nie może się przejść ani skakać.

Nie jest jak pies, którego zabierasz na spacer,

ale jest piękną, żywą istotą.

Mam na myśli to, że skrzypce czy wiolonczele,

one wszystkie żyją.

Nie są oczywiście jak my,

ale mają swoją duszę, życie i świadomość.

Pianista łączy się z fortepianem.

To nie jest tak, że ja muszę je wszystkie kochać.

Ja naprawdę kocham je wszystkie.

To daje radość.

To zapewnia duszy szczęście,

kiedy pianino staje się moim głosem i moim ciałem.

Dla publiczności jesteśmy jednością.

Im jesteś sprawniejszym pianistą,

tym to przychodzi łatwiej i szybciej.

Kiedyś to zajmowało zdecydowanie więcej czasu.

Teraz wystarczy kilka minut,

żeby osiągnąć pewien rodzaj przyjaźni, sympatii.

Nie wiem jak to jest, kiedy jest się klasycznym pianistą,

ale przy Continuous Music rozwój ciała, duszy i relacji z pianinem ciągle trwa.

Więc możesz mieć 60 lat

i wciąż zdobywać coraz więcej tej energii.

Możesz mieć 70 lat

i ciągle dzieją się nowe rzeczy.

Rzeczy pozazmysłowe.

To naprawdę niezwykłe.

Marzy mi się, by ludzie byli tym bardziej zainteresowani

i zaczęli się tego uczyć.

Bo to, co przychodzi w zamian jest fenomenalne.

Doświadczenie tego uczucia.

Twoje palce i umysł potrafią wszystko.

Już nigdy się nie boisz.

Nie wychodzisz na scenę z obawą, że popełnisz błąd.

Ponieważ błąd jest niemożliwy.

Nie ma się w ogóle czego bać.

Twoje palce nie poruszą się w niewłaściwy sposób,

ponieważ podążają za twoim umysłem.

Znam dobrze klawiaturę fortepianu.

W mojej głowie po prostu gram i błędy się nie pojawiają.

Wydaje mi się, że pianiści ze świata muzyki klasycznej

mogą być trochę zestresowani.

Mogą się obawiać popełnienia błędu.

To w pewnym sensie terror.

Publiczność zawsze jest poruszona błędem w koncercie pianistycznym.

Myślę, że wiele osób mogłoby stać się pianistami wykonującymi continuous music,

ale ten proces musi się rozpocząć.

Zaczynam uczyć coraz więcej osób.

Niestety muszą to robić online.

Uczniowie mogą być na całym świecie

i muszę być w stanie do nich dotrzeć z prywatnymi lekcjami.

Mam nadzieję, że Bóg mi da siłę, by wytrenować kilkoro pianistów,

by wznieśli się na wyższy poziom.

Kiedy im się to uda, będą już tylko wzrastać.

To jest tak, że cel nie istnieje.

Nie ma punktu końcowego, do którego pragnie się dojść w tej muzyce.

Ona się po prostu rozwija.

Nie ma żadnych konkretnych drzwi, do których próbuję dotrzeć.

One co jakiś czas pojawiają się we właściwych momentach.

Nagle je zauważam, zmierzam w ich stronę,

a potem podróżuję nową drogą.

To wspaniała sprawa.

Jako pianista nigdy nie czuję się stary.

Wykonywanie continuous music to ciągły wzrost i odkrywanie.

To powoduje, że życie jest piękne.

I hope God will give me enough years

that I will train several pianists

to achieve the higher levels.

I think once they achieve the higher,

they will themselves keep rising.

Because there is no goal.

I had no vision of where I would go with this music.

It simply evolves on its own.

My body evolves.

There is no door that I'm trying to reach.

The doors appear magically at the right moments.

There is a new door that suddenly I see.

I open this door.

And then I travel.

And then a new door opens up before me.

And I travel this new road.

And so it's a wonderful thing.

You never feel old as a pianist.

As a continuous pianist.

It's always discovery.

And a growth.

Which makes life very, very beautiful.

Wierzę, że ta muzyka ma piękną przyszłość.

Dziś zagrasz ją na Steinwayu,

na scenie na otwartym powietrzu.

To chyba najlepsze okoliczności,

w jakich możemy doświadczać muzyki na żywo,

kiedy dźwięki mieszają się z odgłosami otoczenia.

Bardzo dziękuję za naszą rozmowę.

Moim i Państwa gościem był Lubomer Melnik.

Dziękuję.

Audycje kulturalne w dobrym tonie.

Lubomyr Melnyk: „Continuous music to ciągły wzrost i odkrywanie”

O autorze

Martyna Matwiejuk

Ostatnie wpisy autora

Pozostałe audycje w tej kategorii

75 audycji o muzyce

Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli

„Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga

„Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

„Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych

Król Tanga