Przejdź do treściPrzejdź do stopki strony
Strona główna Edukacja W stronę modernizmu. Architekt Romuald Miller.

W stronę modernizmu. Architekt Romuald Miller.

Aleksandra Galant 27 lipca 2024
W stronę modernizmu. Architekt Romuald Miller.

Zaprojektował budynek, w którym mieści się stołeczny Teatr Ateneum. Jego prace możemy podziwiać, odwiedzając pociągiem wiele polskich miast, a domy i osiedla, które opracował wciąż służą mieszkańcom. Twórczość Romualda Millera przybliża wydana niedawno obszerna monografia.

Romuald Miller był nie tylko uznanym architektem, którego projekty przetrwały do dziś. Zajmował się także badaniami naukowymi, budowaniem i wspieraniem środowiska architektonicznego (był pierwszym prezesem SARP-u), angażował się także w działalność społeczną i polityczną.

O architekturze dworców kolejowych w Polsce rozmawialiśmy z Krzysztofem Bzowskim, autorem przewodnika „Polska na kolejowych szlakach. Architektura, historia, nowoczesność”. Można jej wysłuchać tutaj.

Jest uznawany za przedstawiciela „pierwszego pokolenia polskich modernistów”. Jego projekty są rozsiane po terenach niemal całej II Rzeczpospolitej. Zasłynął jako projektant dworców kolejowych m.in w Żyrardowie, Grodzisku Mazowieckim czy Gdyni. Przez lata współpracował ze Związkiem Zawodowym Kolejarzy. Jednym z efektów jest siedziba Teatru Ateneum w Warszawie. To zresztą nie jedyny jego warszawski projekt – warto wspomnieć modernistyczną przebudowę Kliniki Chorób Dziecięcych przy ulicy Litewskiej, rozbudowę fabryki „dzwonkowej” (PWATiT) czy osiedle Związkowiec na Bielanach.

Legendarnym dyrektorem Ateneum i twórcą jego legendy był Janusz Warmiński, o którym więcej można dowiedzieć się słuchając rozmowy z Anetą Kielak-Dudzik.

Książka „W stronę modernizmu. Architekt Romuald Miller” prezentuje jego dorobek, zawiera blisko 400 ilustracji, w tym archiwalnych zdjęć niezachowanych budynków i reprodukcji oryginalnych projektów. O publikacji opowiedział nam jej autor, dr inż. architekt Michał Dudkowski.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Centrum Architektury.

Kliknij i pobierz transkrypcję tego podcastu.

Transkrypcja odcinka Rozwiń transkrypcję
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Dzisiaj po raz kolejny będę miała tę wielką przyjemność, żeby zaprosić Was do świata architektury.
Mam wrażenie, że nasze rozmowy poświęcone temu zagadnieniu najczęściej koncentrują się na konkretnych obiektach,
konkretnych miejscach, projektach, budynkach, które możemy oglądać do dziś lub możemy je tylko wspominać dzięki zachowanym zdjęciom czy też rycinom.
Tymczasem dzisiaj skupimy się na konkretnej postaci, która jak już za moment się okaże, tworzyła w bardzo wielu odległych od siebie miejscach Polski.
Również słowo polska jest tutaj umowna, dlatego że Romuald Miller był aktywny zawodowo w latach 1907-1945.
To znaczy w latach, kiedy granice Rzeczpospolitej kształtowały się i ulegały zmianom.
Myślę, że najszerzej można powiedzieć, że jego projekty były rozproszone na obszarze II Rzeczpospolitej,
bo pewnie będziemy dzisiaj rozmawiać i wspominać projekty, które powstały w Łodzi, w Piotrkowie, w Warszawie,
ale także na Pomorzu, Śląsku oraz terenach dzisiejszej Ukrainy.
Romuald Miller będzie bohaterem dzisiejszej rozmowy za sprawą książki.
Książki, która nazywa się W stronę modernizmu. Architekt Romuald Miller.
Mam tę przyjemność, że mogę przedstawić i gościć w dzisiejszym podcaście autora tej książki.
Doktora inżyniera architekta Michała Dudkowskiego, czynnego architekta i badacza architektury,
który siedzi naprzeciwko mnie i z którym, jak mam nadzieję, będziemy o Romualdzie Millerze rozmawiać.
Witam w audycjach kulturalnych.
Dzień dobry, witam panią, witam państwa.
Pierwsze pytanie dotyczy tego, jak to się stało, że pana drogi z Romualdem Millerem się skrzyżowały
i że pan postanowił jego twórczość, jego prace, jego projekty, ale też jego ogromny wkład
w polską architekturę zgłębić, no i ostatecznie opisać.
Historia jest dosyć długa i powiedziałbym skomplikowana i początek ma wiele lat wcześniej,
mianowicie około lat 2008, 2000, może nawet 2007, kiedy to wraz z kolegami z biura projektów AIB
zajmowałem się opracowywaniem projektów dworców kolejowych.
Były to dworce kolejowe, m.in. zabytkowe w Radziwiłłowie i w Modlinie,
które są autorstwa Romualda Millera.
Te budynki, niektóre podniesione zostały właściwie z ruiny,
tak jak dworzec kolejowy w Modlinie, który właściwie miał już częściowo spalony dach
i zawalone stropy.
Jednakże udało się odtworzyć także służę bardzo dobrze w okolicach lotniska Warszawa w Modlinie.
Natomiast w czasie opracowywania dokumentacji projektowych i przygotowania materiałów
do konserwatora zabytków udało mi się zebrać bardzo dużo materiałów
związanych z autorem tych budynków, czyli z Romualdem Millerem.
Okazało się, że to jest dosyć ciekawy architekt, który ma bardzo dużo realizacji,
natomiast dotychczas właściwie jest mniej znany obecnie.
Pamięć o nim, można powiedzieć, że w pewnym momencie przepadła
i miało zapewne na to wpływ wiele elementów,
m.in. to, że budynki właśnie były jego autorstwa rozproszone,
a poza tym powstawały przez szereg lat i były dość zróżnicowane,
jeśli chodzi o formę architektoniczną.
Romualda Millera dotyczy takie określenie, które mam nadzieję,
że zgodzi się pan rozwinąć i pomoże nam lepiej zrozumieć,
mianowicie, że to był jeden z przedstawicieli pierwszego pokolenia
polskich modernistów.
W książce przeczytałam, że do bycia członkiem tej grupy
namaścił go Lech Niemojewski, który w 1934 roku
napisał artykuł o syntezie trzech pokoleń.
On tam zwrócił uwagę, jakie są cechy,
które sprawiają, że akurat ci architekci są przedstawicielami
pierwszego pokolenia polskich modernistów.
Ale czy pan mógłby opowiedzieć, co to znaczy?
Co to znaczy, że Romuald Miller m.in. za takiego architekta
został uznany?
Lech Niemojewski w pewien sposób, można powiedzieć,
syntetyczny spojrzał na swoją epokę
i ten artykuł powstał w latach 30,
w związku z czym widział na własne oczy,
jak architektura się kształtowała
i kim są architekci, którzy projektują współcześnie.
Można powiedzieć, że on zauważył pewne nurty architektoniczne
adekwatnie do pokoleń, czyli właściwie do wieku architektów
i do pierwszego pokolenia architektów modernistów
zakwalifikował tych architektów,
którzy rozpoczęli karierę zawodową
i ukończyli studia jeszcze przed,
którzy ukończyli jeszcze studia przed I wojną światową.
To było o tyle interesujące,
że na terenie ziem polskich
właściwie nie było wyższych uczelni
i niemal wszyscy uzyskiwali wyższe wykształcenie
i praktykę zawodową za granicą,
albo na wschodzie, w Petersburgu czy w Moskwie,
lub też na zachodzie, we Francji czy też w Niemczech.
Nie liczni tylko kończyli Politechnikę Warszawską,
Wydział Architektury, który działał bardzo krótko.
Więc ci architekci byli jakby pierwszymi poszukiwaczami
nowej formy w architekturze,
adekwatnej do zmieniających się czasów,
bo pojęcie modernizmu jest bardzo szerokie
i ono obejmuje nie tylko formę,
ale też w ogóle sposób życia.
Architektura była swego rodzaju odbiciem przemian,
które zachodziły w społeczeństwie.
W przypadku budownictwa chodziło o to,
żeby budynki były adekwatne do potrzeb,
czyli funkcjonalne przede wszystkim.
Natomiast architekci pierwszego pokolenia modernistów
jednakże starali się znaleźć własną formę.
Oni w przeciwieństwie do następnego pokolenia,
czyli drugiego, czyli tych architektów,
którzy już ukończyli studia
po pierwszej wolni światowej
i weszli wtedy do zawodu.
Zasadniczo zaczynali tworzyć architekturę funkcjonalistyczną
w takim nurcie międzynarodowym.
Ci architekci pierwszego pokolenia
szukali po prostu własnego wyrazu,
własnej formy
i mimo wszystko jednak indywidualnego piękna.
Powiedzieliśmy już o tym,
że Romuald Miller,
a dokładnie jego projekty,
były rozproszone po wielu miejscach,
rozproszone geograficznie
po terenach związanych z Rzeczpospolitą.
On sam urodził się w Łodzi,
studiował w Petersburgu,
to nawiązując do tego, co Pan powiedział,
że tutaj nie było uczelni wyższych.
I chciałam Wam zapytać o pierwsze projekty,
właściwie rysunki, które Pan opisuje w książce.
Zwraca uwagę, że Romuald Miller
właściwie od samego początku
charakteryzował się takim bardzo starannym,
bardzo pięknym,
bardzo dokładnym rysunkiem.
Czy to był właśnie efekt studiów,
czy raczej coś, co go pchnęło,
żeby takie studia podjąć?
Moim zdaniem to on po prostu
osiągnął taki poziom dosyć wysoki
na etapie studiów.
Przypuszczam, właściwie to się zachowały
dwa takie rysunki z pierwszego okresu,
czyli z czasów studenckich.
Są to rysunki dyplomowe,
które mamy możliwość zaprezentować
dzięki Pani Profesorom Milanowskiej.
Faktycznie są to rysunki
przedstawiające ratusz oraz cerkiew,
które świadczą o wysokim poziomie
wykształcenia.
Jednakże myślę, że to była kwestia szkoły,
że to była umiejętność,
którą nabył w Petersburgu.
I jak spojrzymy na późniejsze
jego opracowania rysunkowe,
znacznie upraszczał kreskę, formę
i też nie posługiwał się kolorem.
W związku z czym myślę,
że to jest objaw tego czasu,
kiedy studiował.
Już kilkukrotnie w czasie naszej rozmowy
wspomnieliśmy o rozproszeniu
i tym, że można powiedzieć,
że Romuald Miller zapisał się w historii
bardzo różnych miejsc i miast,
z czego wynikało, że podejmował się,
akurat wybierał takie projekty,
wybierał takie wyzwania,
które sprawiały, że można powiedzieć,
że był ciągle w jakiejś podróży,
że zmieniał miejsca zamieszkania,
przez jakiś czas mieszkał w Warszawie.
Warszawa była najważniejszym miastem dla niego,
dlatego, że spędził najwięcej czasu
w okresie szczytowego okresu kariery zawodowej.
On po prostu tak,
urodził się w Łodzi,
choć jak wynika z historii rodziny,
rodzina Millerów wodziła się z Warszawy.
Jego ojciec był maszynistą kolejowym.
W każdym razie po okresie studiów
wrócił do Łodzi
i pracował tam do czasu I wojny światowej
jako zastępca architekta miejskiego,
a następnie zastępca architekta gubernialnego,
guberni Piotrkowskiej.
Po I wojnie światowej zamieszkał w Warszawie
i tutaj aż do śmierci mieszkał tak naprawdę.
Natomiast to rozproszenie jego realizacji
w dużej mierze wynikało z zatrudnienia
oraz tematów, które po prostu
miał szansę realizować.
W związku z czym pierwszy okres
po I wojnie światowej
to czas zatrudnienia
w warszawskiej dyrekcji kolejowej
i budowa dworców.
Jak wiadomo, dworce w różnych miejscowościach
były realizowane
na obszarze dyrekcji kolejowej warszawskiej,
generalnie na terenie obecnego
województwa mazowieckiego.
Oprócz tego zaprojektował dworc w Gdyni,
który też był wynikiem zatrudnienia na kolei.
Projekt tego dworca powstał
w wyniku konkursu zamkniętego.
Natomiast wiele z innych zleceń,
na przykład domy w Chorzowie,
które projektował w latach 30-tych,
były zleceniem, które otrzymało.
Trudno powiedzieć w tej chwili,
co było jakby spowodowane tym,
że akurat otrzymał to zlecenie
i realizowane było w Chorzowie.
To jest też kwestia, myślę,
że współczesnych czasów,
że wielu architektów
otrzymując zlecenia,
czy wygrywając konkursy,
czy przetargi
w różnych częściach Polski
projektują budynki.
Odnośnie dworca w Gdyni
pan w książce
przytacza słowa Kazimierza Pruszyńskiego,
który opisując bryłę,
która powstała w Gdyni
za sprawą Romualda Millera,
wyrażał nadzieję,
że może jakiś litościwy pożar
zmiecie z oblicza Rzeczpospolitej
ten widomy znak wstydu.
Dworzec w Gdyni,
który zaprojektował Romuald Miller,
wydaje mi się,
że różnił się od innych dworców,
które tworzył w innych częściach kraju.
Myślę, że zadam pytanie
o styl Romualda Millera,
o to, czym on się kierował,
czy miał jakieś znaki charakterystyczne,
takie swoje podpisy,
które pojawiały się
w różnych budynkach,
które pozwalały wnioskować,
że to jest właśnie jego dzieło.
Myślę, że w przypadku Millera
tych nurtów, które są charakterystyczne
dla jego twórczości jest kilka.
Tu w przypadku dworca w Gdyni
jest to taki obiekt trochę przejściowy,
ponieważ on łączy cechy
takiego narodowego modernizmu
z elementami art decoy
i takiego modernizmu już
z bardziej uproszczoną formą.
Jeśli chodzi o nawiązanie
do architektury staropolskiej,
którą odczytujemy tutaj
w tym budynku dworcowym w Gdyni,
niewątpliwie miało na to wpływ
w okres, kiedy powstawał projekt.
Trzeba pamiętać, że lata dwudzieste,
kiedy powstawały dworce kolejowe,
a później także dworc w Gdyni,
to był okres kształtowania się
polskiej państwowości
po pierwszej wojnie światowej.
I tutaj kwestią polityczną było to,
aby zademonstrować
przed obcokrajowcami,
że jesteśmy w nowym, wolnym kraju,
który odradza się
po pierwszej wojnie światowej
i po latach zaborów.
W związku z czym stąd
jakby naturalną cechą było
poszukiwanie swojskości
i zacieranie śladów obcych.
To jeśli chodzi o dworce,
które powstawały
na innych liniach kolejowych.
Natomiast w Gdyni,
dworzec w Gdyni był,
jak to zostało już określone,
swego rodzaju bramą
do Rzeczypospolitej.
Dlatego, że było to jakby
nie tylko miejsce,
gdzie wysiadali pasażerowie
z pociągów,
ale też było to jakby
wejście dla tych,
którzy przypływali okrętami
do portu gdyńskiego,
który w tym czasie powstawał.
W związku z czym zakładano,
że to będzie taka,
jakbyśmy dzisiaj powiedzieli,
wizytówka.
Natomiast jeśli chodzi o cechę
charakterystyczną
dla twórczości Millera,
no w przypadku dworców kolejowych
wydaje mi się,
że w ogóle tego okresu,
ponieważ historium narodowy
także pojawia się
w architekturze na przykład,
którą projektował
do Rembertowa
dla wojska.
Ten nurt historyzmu narodowego
był też charakterystyczny
dla wielu innych architektów
tej epoki,
w związku z czym trudno
tutaj szukać
bezpośrednich cech,
takich, które by świadczyły
o tym, że jest to wyłącznie
Romuald Miller.
Można powiedzieć,
że on w pewien sposób
dość perfekcyjnie opanował
stylistykę tego historyzmu
narodowego.
Natomiast niewątpliwie też
szukał swojej własnej estetyki,
czego na przykład
można znaleźć
w takim ekspresjonistycznym
detalu z szarejcegu,
która pojawia się
w wielu obiektach Millera,
między innymi
w domu związkowym
kolejarzy we Lwowie,
czy w architekturze szpitala
na ulicy litewskiej
w Warszawie,
albo w domu kolejarzy
kolejarzy w Łazach.
On po prostu
starał się
z szarej cegły
nowego materiału
w tym czasie
kształtować
nowy, interesujący detal.
Domy kolejarzy
to jest wątek,
który chciałabym
rozwinąć,
dlatego, że
Romuald Miller
zaprojektował kilka
domów
w związku zawodowego
kolejarzy.
Natomiast ja chciałabym
się skupić
na tym jednym,
który od wielu, wielu lat
służy mieszkańcom Warszawy
jako siedziba
teatru Ateneum.
To jest teatr
mieszczący się
na Powiślu,
niedaleko Wisły.
Czy można powiedzieć,
że to jest
sztandarowy projekt,
czy po prostu
taki chyba
najbardziej rozpoznawalny,
dlatego, że
teatry zazwyczaj
przekuwają naszą uwagę?
Jest to budynek,
który należy dalej
do związku zawodowego
kolejarzy,
która jest Federacja
Związków Zawodowych
Kolejarzy.
Teat Ateneum
natomiast dzierżawi
jako instytucja miejska,
dzierżawi około
połowy powierzchni
tego budynku.
Natomiast
związki zawodowe
kolejarzy dalej tam działają
i znajduje się tam nadal
siedziba główna
zarządu
tego związku.
Można powiedzieć,
że w większości
domy kolejarzy,
także nawet
dom kolejarza we Lwowie
również jest użytkowany
przez kolejarzy,
tylko przez ukraińskich.
Natomiast jeśli chodzi
o warszawski dom,
jest to niewątpliwie
największe z budynków
zaprojektowanych
dla kolejarzy
i dość charakterystyczne
o tyle, że
po pierwsze miał być
przede wszystkim
siedzibą główną
związku.
Powstawał jako pierwszy
w związku z czym
był swego rodzaju
takim manifestem też
i politycznym
i siły związku,
a ponadto
miał połączyć
zarówno pomieszczenia
dla działalności związkowej,
politycznej,
jak i kulturalnej.
a także hotelowej,
tak aby mogli kolejarze
z innych regionów Polski
przyjechać do Warszawy
i po prostu
zwiedzić Warszawę,
zanocować
gdzieś w restauracji.
Niewątpliwie teatr
Ateneum
jest dużo bardziej
charakterystycznym szyldem
niż Federacja Związku Zawodowego
Kolejarzy.
Natomiast
obie instytucje
bardzo dobrze
współpracują
razem
i funkcjonują
od bardzo wielu lat.
Teatr Ateneum
powstał w 1928 roku.
Dostał założony
wtedy, kiedy
otwarto dom kolejarza.
Na początku był to
teatr założony
przez instytucje
powiązane ze
Związkiem Zawodowym
Kolejarzy.
Natomiast po
II Światowej
był instytucją
państwową.
Obecnie jest to
jednostka, której
organizatorem jest
Miasto Stołeczne Warszawa.
Romuald Miller
przez całe życie
był osobą
zaangażowaną
społecznie
i polityczną.
Zmarł
w roku
1945
dlatego
trudno mówić
o jego
powojennych pracach.
Natomiast
chciałam zapytać
o jego
zakończenie
aktywności
zawodowej
i ostatnie
projekty,
które stworzył,
które być może
możemy nadal oglądać.
Jeśli chodzi o
ostatnie projekty
to przede wszystkim
lata 30.
To są
przede wszystkim
budynki, które
powstawały
na warszawskich
Bielanach.
To jest
osiedle
Związkowiec,
które w pierwszej fazie
powstało w ramach
kontynuacji
wystawy
Tani Dom Własny.
To jest szereg
drewnianych domków
typowych,
powtarzalnych.
Natomiast
w drugiej połowie
lat 30.
na tym terenie
powstało też
kilka budynków
murowanych,
dość charakterystycznych
o już wyższym
znacznie standardzie
i te budynki
zapraszam do zobaczenia.
Są w Warszawie
w dużej liczbie
do obejrzenia.
Natomiast
druga połowa
lat 30.
to także
domy,
które powstawały
w Chorzowie.
To jest
zespół
budynków
w bardzo takiej
powściągliwej formie,
no ale jednak
wykończonej
w dość wysokim
standardzie.
Niestety
w dużej części
przeszły
termomodernizacje.
Natomiast
jeśli chodzi
o ostatni jego projekt,
to jest projekt,
który był realizowany
już w czasie wojny
i Miller był
zatrudniony
na stanowisku
kierownika
budowy
i projektanta
odbudowy
zniszczonego
w 1939 roku
podczas kampanii
wrześniowej
budynku
powszechnego
Zakładu Ubezpieczeń
Wzajemnych,
nad którym Miller
pracował właściwie
przez cały okres
II wojny światowej.
I to jest właściwie
ostatni budynek,
w którego powstawanie
był zaangażowany.
Można powiedzieć,
że w pewnej części,
ponieważ on został
zniszczony
w trakcie
powstania warszawskiego
i masywna
wysoka wieża
jeszcze autorstwa
Jawornickiego
stała uszkodzona,
częściowo
został rozebrany,
natomiast
niższe skrzydła
zachowały się
do dzisiaj.
Budynków,
które zaprojektował
architekt
Romuald Miller
do dzisiaj
możemy oglądać
całkiem sporo.
Dokładną listę
jego projektów,
pomysłów
możecie znaleźć
w książce
w stronę modernizmu.
Architekt
Romuald Miller,
o której dzisiaj
opowiadał autor
tejże publikacji,
dr inżynier,
architekt
Michał Dudkowski.
Bardzo panu
dziękuję
za tę rozmowę.
Dziękuję bardzo.
Audycje kulturalne
w dobrym tonie.
Audycje Kulturalne są projektem realizowanym przez Narodowe Centrum Kultury.

Pozostałe audycje w tej kategorii

Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury

Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury

Raport powstał w wyniku rozmów z rodzicami, ekspertami oraz przedstawicielami sektora kultury. Pozwoliły one stworzyć wielowymiarowy obraz pokazujący, jakich aktywności dla swoich dzieci szukają rodzice, jakie są ich oczekiwania i potrzeby, a także co hamuje ich przed uczestnictwem. O raporcie „Dziecko i sztuka” opowiada Agnieszka Karp-Szymańska. Raport przybliża sposoby uczestnictwa… Czytaj dalej o Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury

Brda. Wczasy z  fabryki

Brda. Wczasy z  fabryki

Choć legendarne domki ze spadzistymi dachami całym pokoleniom kojarzą się z wczasami spędzanymi za miastem, to do tej pory niewiele wiadomo było o ich historii. Brak archiwaliów utrudniał jej odtworzenie i gdyby nie teczka skryta za meblościanką, mogłoby się to w ogóle nie udać. Książka „Brda. Wczasy z fabryki” to… Czytaj dalej o Brda. Wczasy z  fabryki

„Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

„Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle”… Czytaj dalej o „Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

W którym parku najchętniej wypoczywał Juliusz Słowacki? Gdzie mieszkała Maria Skłodowska-Curie? Kto zaczął produkować słynne ratanowe krzesła, które stały się symbolem francuskich kawiarni? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w wydanej niedawno książce pt. „Polski Paryż”. Paryż jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystki i turystów miast na świecie. Co… Czytaj dalej o Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

„Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych

„Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych

Muzycy zamiast na scenie filharmonii pojawiają się na placach zabaw, skwerach, przy piaskownicach. W ten sposób spotykają się z nowymi odbiorcami muzyki klasycznej „u nich”, w najbardziej naturalnym dla słuchaczy kontekście. I pokazują, że ten rodzaj sztuki nie musi onieśmielać. Ogólnopolski projekt „Bach w piach” – cykl muzyczno-edukacyjnych flashmobów w przestrzeniach… Czytaj dalej o „Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych