Wybrany utwór: „TIKTIN”: Bach, Wajnberg i Panufnik w Wielkiej Synagodze w Tykocinie
Album Marii Sławek, Lutosławski Quartet i Tomasza Januchty jest zapisem koncertu, który odbył się w Tykocinie, w jednej z najstarszych synagog w Polsce. Muzycy wykonali utwory trzech wybitnych kompozytorów, których łączy więcej niż można by przypuszczać.
Maria Sławek, jest skrzypaczką, wykładowczynią, a także badaczką muzyki. Między innymi dzięki jej staraniom powstał Instytut Wajnberga, który przywraca pamięć o kompozytorze. W październiku 2023 r w Wielkiej Synagodze w Tykocinie wybrzmiała jego „Rapsodia na tematy mołdawskie”, zestawiona z kompozycjami Andrzeja Panufnika i Jana Sebastiana Bacha.
Przed wybuchem II wojny światowej Panufnik i Wajnberg studiowali razem w Konserwatorium Warszawskim. Wojna w znaczący sposób wpłynęła jednak na dalsze losy obu kompozytorów. Wajnberg uciekł do ZSRR, Panufnik wyemigrował do Wielkiej Brytanii. Do kraju swojego urodzenia wielokrotnie wracali w swojej twórczości.
O upowszechnianie dorobku polskich kompozytorów żydowskiego pochodzenia troszczy się festiwal WarszeMuzik, o którym można dowiedzieć się więcej słuchając Audycji Kulturalnych.
Na albumie „TIKTIN” utworom kompozytorów-emigrantów towarzyszy dzieło Jana Sebastiana Bacha. Zarówno Panufnik, jak i Wajnberg, bardzo cenili jego twórczość, a „Ciacconę” można usłyszeć w operze „Pasażerka” – największym i najbardziej znanym dziele tego ostatniego.
W Audycjach Kulturalnych o płycie „TIKTIN” (co w języku jidysz oznacza Tykocin) opowiedziała jej pomysłodawczyni, skrzypaczka Maria Sławek.
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Zacznę od pytania, za które zapewne znawcy muzyki i jej badacze pogroziliby mi palcem co najmniej,
ale myślę, że to jest pewien wstęp do rozmowy o płycie, która jest cichą, a tak naprawdę głośną bohaterką dzisiejszego spotkania.
Mianowicie jestem ciekawa, czy wiecie co łączy kompozytorów i wybitnych twórców muzyki,
mianowicie Mieczysława Weinberga, Andrzeja Panównika i Jana Sebastiana Bacha.
No i tak jak powiedziałam o wiznawcy muzyki, którzy być może z nami są,
to pewnie zaczną wymieniać całą litanie różnych powiązań i zależności, czy też podobieństw.
Natomiast odpowiedź, której ja poszukuję i do której udzielenia was zachęcam, to jest płyta Tick Tin.
Płyta, która pojawiła się na rynku muzycznym zupełnie niedawno.
Powstała ona z inicjatywy Marii Sławek, skrzypaczki, współzałożycielki i prezeski Instytutu Weinberga.
I to właśnie ona jest dzisiaj waszym i moim gościem i o tej płycie, jak mam nadzieję, zgodzi się opowiedzieć.
Witaj Maria w audycjach kulturalnych.
Cześć, dzięki za zaproszenie.
Zacznę od pytania o to, co wydarzyło się w Tykocinie 22 października 2023 roku.
Bo wydaje mi się, że dopiero świadomość tego wydarzenia, a także zrozumienie jego wyjątkowości będzie kluczem do rozmowy o płycie, którą przyniosłaś.
Za co ci bardzo dziękuję i która leży między nami na stole.
Tak, 22 października był bardzo deszczowy i zimny dzień.
Ale był to też dzień, w którym już od dawna mieliśmy zaplanowany koncert z Lutosławski Quartet i z Tomkiem Januchto na kontrabasie.
W Wielkiej Synagodze w Tykocinie.
I był to koncert, który sobie wymarzyłam już bardzo dawno temu.
Mówię o konkretnym repertuarze, o tych wszystkich powiązaniach, które tutaj tak już lekko zagaiłaś.
Notabene wydaje mi się, że to wcale nie jest tak do końca, że znawcy, nawet tacy wytrawni, znawcy muzyki od razu załapią te połączenia.
Tak mi się wydaje.
Pamięć serca, naprawdę.
Bo pomyślałam sobie, że poszłam może być może troszkę za bardzo na skróty, więc to naprawdę duża ulga.
Nie, nie, nie.
Ciągle wydaje mi się, że zwłaszcza w przypadku Weinberga ta wiedza jeszcze nie jest taka może powszechna.
A poza tym to połączenie, ono się zrodziło w jakimś sensie u mnie w głowie.
Ale wracamy do tego 22 października, który to był dniem, kiedy zdecydowałam się, że zorganizuję koncert trochę nietypowy.
Bo wydaje mi się, że w Synagodze w Tykocinie, która jest oddziałem Muzeum Podlaskiego, do tej pory nie było takich wydarzeń.
Są koncerty, oczywiście bywają, jak najbardziej.
Ale z tym repertuarem na pewno i z tymi kompozytorami w ogóle jeszcze tam się nikt nigdy nie zetknął.
A ja poszukiwałam miejsca, w którym mogłabym spełnić takie swoje, może trochę zwariowane wizje o tym, żeby zrobić płytę, która będzie zapisem jakiegoś konkretnego momentu.
Konkretnego dnia, wieczoru, która uchwyci atmosferę miejsca.
I w związku z tym to miejsce też było dla mnie bardzo ważne, która zapisze jakoś, może to nie jest takie wyraźne, ale obecność ludzi, którzy tam są.
I w związku z tą obecnością jakiś jednak inny rodzaj grania naszego niż to jest zazwyczaj w studio, w idealnych warunkach akustycznych.
Ale przede wszystkim w studio człowiek się mierzy jakby cały czas ze swoją jakąś niedoskonałością.
I z tym, że to strasznie nagle słychać. I to uczucie jest czasami wydaje mi się, że jednak paraliżujące i powtarzanie wielokrotne tych samych miejsc w takim wielkim zmęczeniu.
I z takim poczuciem też jakiegoś takiego wkurzenia na siebie, że dlaczego to nie wychodzi.
Więc mój pomysł był taki, żeby znaleźć miejsce, no najpierw oczywiście ludzi, ale miejsce, które będzie mnie porywało.
I swoją architekturą, ale też akustyką oczywiście. To było trochę ciemno, bo właściwie ja nie wiedziałam jak muzyka brzmi w tej synagodze, w tym konkretnym wnętrzu.
Ale wielokrotnie byłam w innych synagogach i wydawało mi się, że to są świetne, świetne miejsca do tego, żeby w nich właśnie grać.
Wydaje mi się też, że Tykocin kojarzy się najszerzej z zamkiem, który przyciąga bardzo wielu turystów.
Ta historia żydowska związana z Tykocinem również jej znana, ale rzeczywiście rzadziej oczy turystów zwracają się na synagogę, która stoi może ciut na uboczu.
No na pewno nie w samym centralnym punkcie miasteczka, ale która absolutnie też jest warta odwiedzenia.
A spojrzenie na nią właśnie w ten sposób, jako soczewkę tej historii, w dodatku jeszcze miejsce, w którym wybrzmiewa muzyka, to jest coś zupełnie wyjątkowego.
No tu jest dużo zagadek. W mojej percepcji to właśnie Tykocin to jest miasteczko, to było miasteczko żydowskie. To był prawdziwy sztetu.
Właściwie myślałam o nim zawsze w kontekście takim. Tiktin to jest w języku jidysz właśnie Tykocin.
Szukałam miejsca, które by miało taką przeszłość. Rozważałam jeszcze kilka innych, ale ostatecznie zakochałam się absolutnie w Tykocinie i też w ludziach, którzy tam mi pomogli to wszystko zorganizować oczywiście.
Synagoga stoi na uboczu. Wydaje mi się, że w większości miast tak było, prawda, że w centralnym punkcie może być kościół, natomiast synagoga i domy, które są żydowskie są jakby w oddaleni od tego centrum.
I tam zresztą to się bardzo dobrze zachowało. Cała ta architektura wokół synagogi też jest bardzo ciekawa i właściwie można sobie trochę wyobrażać to miejsce takim, jakim było już dawno, dawno temu.
Więc to jest taka trochę podróż w jakąś przeszłość, która jest pewnie w dużym stopniu moim wyobrażeniem.
Chciałam przywołać słowa, które z kolei zacytował w swoim wstępie, czy też w opisie do płyty Aleksander Laskowski.
To są słowa, które ty powiedziałaś zaraz po tym koncercie, mianowicie, że czułaś się tak jakby wstąpił w ciebie dybuk.
Tak więc to wydaje mi się, że może być dopełnieniem historii samego miejsca.
Tak, Alek się bardzo ucieszył tymi słowami. Ja miałam wrażenie, że może trochę przesadziłam, ale to rzeczywiście takie było wrażenie, bo to są niewytłumaczalne rzeczy do końca.
Ja jestem bardzo dużą sceptyczką w ogóle i rzadko kiedy, przynajmniej na głos wypowiadam jakieś takie rzeczy, które wydają mi się, że są z pogranicza już takiej metafizyki.
I staram się być bardzo racjonalna, ale rzeczywiście to jest miejsce, czas, ludzie, ten konkretny wieczór, ci ludzie, którzy przyjechali, a było też tam sporo ludzi,
poza tych odcina, którzy specjalnie się wybrali na ten koncert. Byli też to ludzie, których znam z innych wydarzeń, w których biorę udział też moi przyjaciele,
więc to wszystko razem chyba tak zadziałało. No i niewątpliwie jakiś duch unoszący się w tej synagodze.
Przy czym oczywiście w dawnych czasach ta synagoga nie rozbrzmiewała dźwiękami instrumentów, bo nie była ta synagoga reformowana,
więc w ortodoksyjnych nie można używać instrumentów. Naznak żałoby po zburzeniu świątyni jerozolimskiej, więc to wszystko jest taką trochę impresją.
Ale może to też jest nadawanie jakiejś nowej funkcji przestrzeniom, które nie chcielibyśmy, żeby były tylko takim wyłącznie muzeum i żeby opowiadały tylko o tym, co już było.
Przejdźmy zatem, jeżeli się zgodzisz do repertuaru, konkretnie do kompozytorów, których utwory wykonaliście podczas koncertów w synagodze i które także znalazły się na płycie.
Takim najbardziej intuicyjnym kierunkiem w tej rozmowie wydaje mi się twórczość Mieczysława Weinberga, również dlatego, że wydaje mi się, że to jest bardzo ważny artysta w twojej ścieżce kariery, ścieżce zawodowej.
Jesteś współzałożycielką Instytutu Weinberga, wydaje mi się, że jesteś bardzo zaangażowana w przywracanie pamięci o tym muzyku, o tym kompozytorze, również dlatego, że ze względu na jego wyjazd do ZSRR on przez długi czas nie był zbyt chętnie przywoływany.
No a tutaj ta rapsodia na tematy mołdawskie, to jest chyba też taki utwór bardzo ważny.
Weinberg w moim życiu mam wrażenie, że z takim muzycem używa się takiego określenia light motive, czyli taki motyw przewodni.
I to już od bardzo dawna, bo ostatnio właśnie ktoś też zadawał mi takie pytanie, od kiedy w ogóle ten Weinberg się w moim życiu, czy przy też jakiej okazji on się pojawił.
I myślę, że to mógł być rok 2010 lub początek 2011.
Ja wtedy w 2011 roku kończyłam studia i pisałam pracę o wpływie ustroju totalitarnego na kompozytorów radzieckich, ale Weinberga oczywiście wtedy jeszcze w ogóle nie ujmowałam w tym.
Głównie skupiałam się na Szostakowiczu.
No ale przez tego Szostakowicza, między innymi przez to powiązanie trafiłam na Weinberga, ale jednocześnie też to już był moment, kiedy pojawiały się pierwsze nagrania symfonii.
Zresztą tu na pewno jako takiego głównego prekursora wznawiania czy grywania z powrotem utworów, nie tylko z powrotem, czasami po raz pierwszy utworów Weinberga był nieżyjący już Gabriel Chmura, dyrygent, który wówczas nagrywał to z orkiestrą NOSP w Katowicach.
Myślę, że to się wszystko jakoś na siebie nałożyło. Ja zaczęłam pisać wtedy też pracę doktorską o sonatach na skrzypce i fortepian, potem je nagrałam.
I jak większość znanych mi ludzi, muzyków, najczęściej muzyków właśnie, ale nie tylko, bo i też i reżyserów, i muzykologów także, jak już raz wpadłam w sidła Weinberga, to tak nie wypadłam do dzisiaj.
I bardzo często zdarza mi się rozmawiać z ludźmi, którzy się tą muzyką zajmują, mają bardzo podobną historię, że tak to ich wciągnęło, tak ich to przejęło, że nawet sobie tak ukuliśmy kiedyś, już nawet nie pamiętam przy jakiej okazji, ale takie określenie Weinbergoza, że to jest taka przyjemna jednostka chorobowa, która nas wszystkich dotknęła.
Także ta fascynacja trwa długo, no i potem się okazało, że takich ludzi jest więcej. Poznałam Anię Karpowicz, poznałam wspomnianego Alka Laskowskiego, który z nami też współtworzył Instytut.
No i pomyśleliśmy sobie, że potrzeba jakiejś takiej organizacji, która będzie właśnie tu w Warszawie, w jego miejscu urodzenia, w jego ukochanym mieście, mieście, do którego woływał się wielokrotnie, pomimo tego, że tak się jego losy potoczyły, że został w ZSRR.
I wrócił tutaj, przecież zdaje się, że on przy kamienicy na Żelaznej 66 zrobił sobie zdjęcie i zdaje się, że jak właściwie wszyscy, był bardzo zdziwiony, że ta kamienica ocalała.
Tak, chociaż ja sobie często o tym jego powrocie myślę raczej jako o czymś, co musiało być strasznie trudnym doświadczeniem.
Pod wieloma względami, bo on przyjechał na warszawską jesień, miał być grany jego utwór, symfonia Kwiaty Polski do słów Juliana Tuwima, utwór niezwykle dla niego ważny.
I też dyrygować miał słynny dyrygent Kirill Kondraszyn.
Pewnie Weinberg sobie wyobrażał, że to będzie jakiś taki może symboliczny powrót jego do miasta, ukochanego miasta, z którym się identyfikował.
Ten koncert się nie odbył. Ja sprawdzałam w różnych archiwach, to w ogóle była bardzo skomplikowana historia.
Chyba ważniejsze było nawet, wydaje mi się to, że on przyjechał rzeczywiście do tego miasta jeszcze jako członek delegacji radzieckiej, kompostorów radzieckich.
Nazywał się wtedy Moisjej Weinberg, bo takie imię nadano mu, kiedy uciekał z Warszawy w 1939 roku przez granicę z ZSRR.
Po upadku z ZSRR on zabiegał o to, żeby wrócić do tego swojego pierwszego imienia Mieczysław i to mi się też wydaje bardzo ważne, że wtedy uważał, że to jest istotne i że chce dokończyć swoje życie jako Mieczysław.
Natomiast wtedy był Moisjejem, przyjechał tutaj, umówmy się, nikt nie witał z otwartymi ramionami delegacji kompozytorów radzieckich.
Było to jakieś zło konieczne, które trzeba było tutaj przyjąć.
Mało kto go rozpoznawał, on się trochę bał mówić po polsku, chociaż mówił doskonałą polszczyzną, jak wspominał też kiedyś profesor Krzysztof Mejer, który się z nim dość dobrze znał.
Myślę sobie, że zobaczył, jak sobie wyobrażę to miasto z tego 66 roku, Pałac Kultury, czy w ogóle całe to miejsce, gdzie mamy Plac de Filat, które przecież wyglądało tak kompletnie inaczej.
I to myślę, że mógł się czuć zagubiony, to jednak jest dość straszne.
Pomimo tego, że wiedział, że to miasto zostało zniszczone i że nie ma dzielnicy, w której się wychował i tak dalej, no to przecież widok tego musi być porażający.
No i na tym wszystkim nagle na Żelaznej 66 Róg Krochmalnej stoi dom.
Także rzeczywiście zrobił sobie zdjęcie pod tym domem i napisał z tyłu po rosyjsku, że to jest dom, którym się urodziłem.
I bardzo tak usilnie próbował jakoś tą cyrylicą napisać żelazna i domu nie wychodziło i tam skreślał, to też jest dość urocze.
Druga osoba, o której wydaje mi się, że powinniśmy powiedzieć rozmawiając o płycie Tick-Teen, to jest Andrzej Panufnik i jego koncert skrzypcowy, który pojawia się na płycie.
Andrzej Panufnik jest zdecydowanie bardziej znanym kompozytorem.
To znaczy myślę sobie, że teraz na szczęście mogę, tak sądzę, zrezygnować już ze swojej funkcji przywracania pamięci o Weinbergu.
Już mówię o tym z dumą i wydaje mi się, że ta pamięć już jest przywrócona, a także zaznaczona w naszym mieście jest ulica Weinberga, to też jest nasza sprawka, jest na domu na żelaznej 66 tablica.
Można się wybrać dzięki wam na spacer szlakiem miejsc związanych z Weinbergiem.
I wcale nie chcemy udawać, że Weinberg był tylko Polakiem, tylko Żydem, czy że w ogóle był na przykład człowiekiem radzieckim.
My już tutaj w naszym mieście możemy mieć to poczucie, że on jest rzeczywiście stąd.
Panufnik też był stąd.
Oni się spotkali jako studenci konserwatorium warszawskiego, które obecnie nazywa się Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina,
ale to jest ciągle ta sama szkoła i jest w tym samym właściwie miejscu, choć budynku tego pierwszego konserwatorium oczywiście nie ma.
Natomiast oni się znali, nie wiem czy się przyjaźnili, ale myślę, że musieli się znać dosyć dobrze, a przynajmniej cenić nawzajem,
ponieważ pierwszą wersję tria fortepianowego panufnika właśnie prawykonywał Weinberg i zachowały się programy, które o tym świadczyły.
Mówię pierwszą wersję, dlatego że te nuty podobnie jak inne kompozycje panufnika spłonęły w czasie wojny, no i on potem to odtwarzał z pamięci.
Ja się inspirowałam tym połączeniem, tym, że się znali, potem też tym, że ich losy potoczyły się w kompletnie różnych kierunkach
i mam tu na myśli kierunki geograficzne.
Weinberg uciekał, jemu jako jedynemu z rodziny udało się uciec przed zagładą przez to, że uciekł na wschód.
Panufnik z kolei nieco później oczywiście, bo on nie uciekał w czasie wojny.
My wiemy, że koncertował chociażby z Witoldem Lutosławskim na cztery ręce, na takich tajnych koncertach.
Później, kiedy w Polsce zapanował w pełni ustrój socjalistyczny, to on sobie nie mógł z tym poradzić.
Miał w sobie jakiś bardzo głęboki punkt i przy pomocy bardzo wielu różnych ludzi to była taka cała wielka siatka połączeń.
Udało mu się, naprawdę to jest jak historia z filmu, uciec do Anglii.
On w ogóle był zakazany w Polsce. Przez bardzo, bardzo wiele lat nie wolno było wykonywać jego utworów.
Był związany bardzo z środowiskiem brytyjskim. Jego córka, Roksana, też jest bardzo znaną obecnie kompozytorką.
Ale to, co mnie tutaj intrygowało, to właśnie te dwa kierunki ludzi, którzy spotkali się tu w Warszawie.
Mieli bardzo różne pomysły na swoje życie, na to, czym się będą zajmować.
Weinberg miał być wybitnym pianistą, uczestnikiem konkursu szopanowskiego chociażby.
Cała ta historia tutejsza uległa zagładzie.
O ile Weinberg i panównik, no mamy tutaj tu bezpośrednie połączenie, bo panowie się znali i tworzyli w podobnych czasach, byli związani z tym samym miastem.
Myślę, że można powiedzieć, że tak samo je ukochali.
No tak Jan Sebastian Bach wydaje się tutaj być najbardziej egzotycznym kompozytorem.
W jakimś sensie tak. To ma kilka poziomów i kilka znaczeń.
Bo tutaj wydaje mi się, że chodzi nie tylko o samą postać Bacha, któremu oczywiście należy oddawać należnemu honory, ale o okoliczności, w jakich jego nuty zostały wykorzystane.
Ja to sobie tłumaczę trochę przez pryzmat tego, co się wydarzyło w operze autorstwa Weinberga, czyli w operze Pasażerka, która też kilka lat temu była wystawiana w Warszawie w Teatrze Wielkim, ale kolejne inscenizacje tej opery święcą triumfy na całym świecie.
Dopiero co była premiera w Bayrisze, oper w Monachium.
Także na całym świecie ten utwór jest już znany i sam Weinberg uważał to za swoje największe dzieło.
Pasażerkę większość ludzi bardziej kojarzy albo z książką Zofii Posmysz, albo z filmem Andrzeja Munka.
Ta historia u Weinberga przedstawia się oczywiście trochę inaczej, ponieważ jest to pierwsza w historii opera, która się dzieje w ogóle w obozie Auschwitz-Birkenau.
Te dwa pojęcia nie mieszczą się w jednym zbiorze, tak? Opera i Auschwitz.
Ja sama, kiedy pierwszy raz się dowiedziałam o tym, że Weinberg napisał taką operę, miałam poczucie, że nie wiem, czy ja chcę to usłyszeć.
Już trochę się boję, tak? Że to jakieś arie będą, ktoś będzie śpiewał.
Jakieś takie nieprzystosowanie w tym trochę jest, prawda? Z konwencją, z taką...
Tak, bo to dekorum opery, oczywiście dzisiaj możemy o niej mówić inaczej.
Mamy doświadczenie bardzo wielu różnych spektakli. Pewnie język sceniczny się też zmienił, no ale znowu mówimy o tych latach 60-tych.
To dzieło jest absolutnie genialne. No ale skąd ta pasażerka i dlaczego w tym kontekście mojej płyty?
W centralnym dla mnie, przynajmniej, punkcie tej opery pojawia się postać skrzypka, który zostaje wezwany przez esesmanów po to, żeby zagrać jakieś tam walczyki.
Były orkiestry symfoniczne, czy nawet jazzowe w obozach. I rzeczywiście repertuar był często wybierany spośród takich utworów lekkich, przyjemnych, które sesmani lubili słuchać.
Scena wygląda tak. Przychodzi Tadeusz do komendanta obozu. On do niego wrzeszczy oczywiście, że ma tu zagrać jakiś walczyk wiedeński.
I on tego nie robi, wiedząc, że to się może bardzo źle skończyć. I zaczyna grać szakonę. Najpierw gra sam, potem w tej kompozycji Bacha jest tak, że zaczynają grać z nim unisono pierwsze skrzypce.
I potem ten dźwięk się zwielokrotnia i przejmuje to orkiestra. Zaczyna się to wszystko rozpadać.
W momencie, kiedy Tadeusz przestaje grać, przestaje grać dlatego, że esesmani zaczynają go bić i roztrzaskują jego skrzypce o podłogę, wtedy w warstwie muzycznej cała ta szakona ulega takiej właśnie degradacji.
To jest często przedstawiane i to do mnie bardzo trafiało jako taka metafora tej wielkiej niemieckiej kultury, takiej świętej właściwie niemieckiej kultury, która ulega kompletnej degradacji.
Stąd ta szakona się pojawia pomiędzy panównikiem i Weinbergiem. Ten rodowód niemiecki pewnie jest tutaj jakoś ważny, ale bardziej jako ten rodzaj buntu.
I wydaje mi się, że ja ją tak gram, bo ona mi się po prostu już chyba będzie do końca życia kojarzyła z pasażerką.
I tak czuję ten utwór, jako wielki bunt i w sumie jednak rozpad.
To jest chyba najważniejsze, co powiedziałaś, że to jest kwestia czucia utworu i tego, jakie uczucia towarzyszą jego wykonywaniu.
Wiem, że ty byłaś bardzo zdeterminowana nie tylko w tym, żeby koncert w Wielkiej Snagodze w Tegocinie zorganizować, ale też w dążeniu do wydania płyty.
To jest twoja trzecia płyta, która pojawiła się w sprzedaży.
Mówisz, że płyty, które przygotowujesz bardzo długo w tobie dojrzewają.
I czy to, o czym mówiłaś, bardzo duży ciężar gatunkowy historii, które opowiadają te utwory również ma coś wspólnego z tym dojrzewaniem?
Czy chodzi o całą koncepcję, miejsce, zaproszenie innych artystów do udziału?
Ta pierwsza płyta to był taki absolutny debiut pewnie.
To była płyta z zanatami Roberta Schumana i Sergiusza Prokofiewa, którą nagraliśmy z Piotrkiem Różańskim, z którym również potem nagrywałam Weinberga.
Byliśmy bardzo, bardzo młodzi. Mam do niej jakiś sentyment. Też akurat na tej płycie grałam na fantastycznych skrzypcach Bergonziego.
No ale to powiedzmy, że można uznać to jako taki prolog do tych późniejszych płyt, które były już taką właśnie w pełni przemyślaną koncepcją.
Kolejna pojawiła się chyba cztery lata później i to był pierwszy taki album, który przez któregoś z krytyków został nazywany Concept Albumem i mi się to bardzo podoba.
I rzeczywiście był to koncept i był to album. I tam się pojawił też Jan Sebastian Bach, Inwencje Dwugłosowe w wersji na skrzypce i wiolonczele, Sonata, Sofii Guba i Duliny, Rejoice i stąd tytuł płyty.
Sonata na skrzypce solo, Obsesja i Saja i Penderecki i Szakona i to nagraliśmy z fenomenalnym wiolonczelistą Marcinem Zdunikiem.
I to był pierwszy taki album, który miał ten taki spajający klucz. Tam kluczem był Bach, który bezpośrednio oddziaływał na wszystkich tych kompozytorów i na wszystkie te pozostałe kompozycje.
Plus Inwencje Dwugłosowe są utworem na instrument klawiszowy, a myśmy to przenieśli na dwa instrumenty smyczkowe.
I tak, no i mijają kolejne lata i ja się tak zbieram w sobie zawsze. Czy jest coś, co faktycznie uważam, że powinno być nagrane?
To jest pierwsze pytanie, no bo przecież wszystkiego jest pełno i właściwie półki się uginają.
Już pomijam kwestię tego, że bardzo wielu ludzi nie słucha po prostu też płyt, w sensie takiej fizycznej płyty, prawda?
Rejoice się pojawiło też na winylu, to jest akurat też moja słabość, duże czarne płyty.
Tick-tin też wyjdzie w takiej wersji i wiem, że jest coraz więcej ludzi, którzy wracają do takiej formy słuchania płyt,
bo to jest słuchanie, na które się poświęca jakoś czas, które jest słuchanie w skupieniu,
więc wydaje mi się, że to jest może jakaś alternatywa do tego słuchania w biegu.
Ale są też przyziemne kwestie związane z tym, że wydanie płyty jest dość skomplikowanym i kosztownym procesem
i nie zawsze się znajduje jakieś takie zewnętrzne finansowanie, które by w tym pomogło.
No i przy okazji płyty Tick-tin jest jeszcze jeden taki strasznie pozytywny aspekt.
To znaczy, ja z pewnym oporem założyłam zrzutkę na wydanie tej płyty.
Właściwie to była jedna z najfajniejszych rzeczy chyba w moim życiu.
Kiedy się okazało, że ludzie tak licznie, w dużej mierze to byli też ludzie, których w sumie osobiście nie znam.
Złożyli się po prostu na bardzo solidną kwotę, która naprawdę pomogła mi to wydać.
Teraz już pierwsza partia płyt podpisanych i każdorazowo z osobnym liścikiem powędrowała do zrzutkowiczów.
Lubię o tym sobie też przypominać, ale chcę też właśnie o tym mówić, że to powstało w takiej przyjaznej atmosferze
i w takim poczuciu, że może jednak ktoś tej płyty też chce i jakoś jej potrzebuje,
a na pewno są ludzie, którzy są życzliwi na tyle, że chcą wpłacić czasami nawet naprawdę sumy takie,
które dla mnie osobiście byłyby dość dużym już wydatkiem, więc jestem bardzo, ale to bardzo, bardzo wdzięczna.
Jak widzicie, płyta Tick Tin to nie tylko wiele warstw muzycznych, ale też wiele historii.
Historii kompozytorów, których utwory znalazły się na płycie, historii świata, ale także historii wszystkich osób,
które pomogły, które zaangażowały się w proces wydania płyty.
To jest oczywiście także historia twórców, czyli Marii Sławek, Lutosławski Quartet oraz Tomasza Januchty.
A ja miałam tę wielką przyjemność, że o płycie, całym procesie, który towarzyszył jej powstanie w Daniu
opowiedziała dzisiaj Maria Sławek, skrzypaczka, wykładowczyni, a także współzałożycielka i prezeska Instytutu Weinberga.
Na wystawie pt. „George Sand (1804-1876). W kalejdoskopie życia i sztuki” zgromadzono unikatowe pamiątki związane z Artystką, które przekonują, że była wszechstronną humanistką, w wielu kwestiach wyprzedzającą swoją epokę. Celem twórców ekspozycji było przedstawienie Sand, jako kobiety wielu zainteresowań, pasji i talentów, która niezasłużenie jest przedstawiana przede wszystkim jako „partnerka… Czytaj dalej o Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli
Interaktywna, dwujęzyczna mapa pozwala poznać skomplikowaną biografię oraz twórczość Mieczysława Wajnberga, jednego z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku. Uniwersum będzie rozwijane, w miarę dalszych ustaleń dotyczących jego życiorysu. Mieczysław Wajnberg był kompozytorem polsko-żydowskiego pochodzenia. Urodził się w Warszawie, gdzie wraz z rodzicami i siostrą mieszkał w kamienicy przy ul. Żelaznej 66. Czytaj dalej o „Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga
Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle”… Czytaj dalej o „Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle
Muzycy zamiast na scenie filharmonii pojawiają się na placach zabaw, skwerach, przy piaskownicach. W ten sposób spotykają się z nowymi odbiorcami muzyki klasycznej „u nich”, w najbardziej naturalnym dla słuchaczy kontekście. I pokazują, że ten rodzaj sztuki nie musi onieśmielać. Ogólnopolski projekt „Bach w piach” – cykl muzyczno-edukacyjnych flashmobów w przestrzeniach… Czytaj dalej o „Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych
Tadeusz Miller – pieśniarz powojennego Szczecina Słuchacze mylili go z Mieczysławem Foggiem, on sam cenił twórczość Binga Crosby’ego. Choć płyty z wykonywanymi przez niego tangami sprzedawały się w tysiącach egzemplarzy, przedwczesna śmierć sprawiła, że Tadeusz Miller na całe dekady został zapomniany. Zmienia się to m.in. za sprawą poświęconej mu… Czytaj dalej o Król Tanga
Nowa wystawa w Filharmonii Łódzkiej poświęcona jest niezwykłej relacji jej patrona z rodzinnym miastem. Przywołuje początki jego muzycznej drogi, prezentuje też artystyczną aktywność w mieście swojego urodzenia, w którym koncertował aż 34 razy. Nazywany królem pianistów i obywatelem świata, podziwiany i oklaskiwany na obu półkulach, wspominając lata artystycznej kariery, wydarzenia,… Czytaj dalej o „Wszystko się tu stało” – Łódź Artura Rubinsteina
