Wybrany utwór: Luksus i blichtr – hotelowa architektura lat 70.
Miały symbolizować wzrost gospodarczy Polski Ludowej a także pełnić funkcje propagandowe. Wystawa „Hotel Twoich Snów. Architektura hotelowa wielkomiejskiej Polski doby Edwarda Gierka” analizuje ten fenomen, udostępniając zwiedzającym zdjęcia, plany a także pamiątki z wielu nieistniejących już obiektów.
W latach 70. XX wieku, władze z Edwardem Gierkiem na czele, zapowiadały budowę „drugiej Polski”, której wizerunek kreować miały przede wszystkim nowoczesne wieżowce w stylu zachodnim. Imponować miała ich skala, forma, usytuowanie czy nazewnictwo, nawet jeśli wśród mieszkańców miast, budziły mieszane uczucia. „Hotele z importu” przyciągały nie tylko sławy, ale także ludzi półświatka.
Hotele miały także zarabiać dewizy, a żeby tak się stało, przy ich powstawaniu współpracowali projektanci i przedsiębiorcy, polscy i zagraniczni. Nowe budynki wpisywały się w nurt późnego, powojennego modernizmu, a niekiedy też brutalizmu. Wnętrza tworzone były z dużą pieczołowitością, angażowano artystów i projektantów: projekty strojów dla personelu wyszły z atelier Grażyny Hase, słynne logo hotelu Victoria jest dziełem Romana Duszka.
Z Kacprem Kępińskim z Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki rozmawialiśmy w Audycjach Kulturalnych o Hotelu Forum w Krakowie. Nagrania można wysłuchać tutaj.
Kres rozwojowi omawianej na wystawie architektury hotelowej, przyniósł stan wojenny, który drastycznie ograniczył napływ gości z zagranicy oraz finansowa zapaść państwa, którego nie było już stać na tak spektakularne inwestycje.
Wystawę „Hotel Twoich Snów. Architektura hotelowa wielkomiejskiej Polski doby Edwarda Gierka” Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki można oglądać w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie do 30 listopada 2025 r.
Kuratorem wystawy jest Artur Tanikowski z Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki, który opowiedział o niej w Audycjach Kulturalnych.
Zdjęcia dzięki uprzejmości Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki.
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Kiedy usłyszałam, jaki jest temat jednej z najnowszych wystaw przygotowywanych przez Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki,
od razu pomyślałam sobie o filmach i zdałam sobie sprawę, że temat, który kurator wystawy podjął, bardzo przemawia do naszej wyobraźni.
Jest wdzięcznym tłem filmów, ale też książek, teledysków. Chodzi o hotele.
Myślę, że każdy z nas mógłby od razu wymienić przynajmniej dwa lub trzy obrazy, w których hotele odgrywają niebagatelną rolę.
Zero Siedem Zgłościa i Hotel Victoria chociażby, ale też Cztery Pokoje Quentina Tarantino.
Natomiast wystawa, którą można oglądać w sali wystaw czasowych w Bibliotece Uniwersyteckiej dotyczy bardzo określonego momentu w historii Polski.
Chodzi o lata 70 XX wieku. Jej tytuł to Hotel Twoich Snów. Architektura hotelowa wielkomiejskiej Polski doby Edwarda Gierka.
A ja mam tę wielką przyjemność, że zaproszenie do rozmowy przyjął kurator pan Artur Tanikowski.
Witam w audycjach kulturalnych.
Dzień dobry, bardzo mi miło.
Pozwolę sobie zacząć od tego, co trochę zagaiłam we wstępie, co moją wyobraźnię bardzo pobudziło.
Co takiego hotele w sobie mają, że tak bardzo na nas oddziałują, ale też to pytanie ma w sobie ukryty haczyk do kontekstu społeczno-politycznego tej wystawy.
Dlaczego to na nie postawiła ówczesna władza i jaką rolę one miały do spełnienia?
Hotele to, jak wiemy, nieco inny świat niż ten, z którym mamy do czynienia na co dzień.
Hotele to miejsca, które odwiedzamy, czasowo stają się naszymi domami, ale oferują nam rozmaitego typu atrakcje.
Niektóre z nich pamiętamy dobrze, inne gorzej.
Jednak staramy się zawsze notować w pamięci te miejsca, ano po to, żeby albo je omijać, albo jeszcze chętniej odwiedzać je ponownie.
Hotele z czasów gierkowskich i od razu powiedzmy, że ta era gierka jest w naszej wystawie rozciągnięta również na następną dekadę,
kiedy Edward Gierek nie był już pierwszym sekretarzem, bo lata 80. Zaraz powiem dlaczego.
Te hotele były taką wizytówką tak zwanej drugiej Polski, którą ówczesne władze chciały wznosić,
chciały odmieniać tą już istniejącą Polskę ludową, chciały położyć w pewnym sensie nacisk na konsumpcjonizm społeczeństwa,
chciały rozbudzać apetyty konsumpcyjne, chciały jednym słowem proponować w Polsce, czy w Polsce,
taki dobrobyt wiążący się również z godnymi miejscami do odwiedzenia,
chociaż myślano wtedy przede wszystkim o turystach z zachodu.
Hotele miały zarabiać dewizy.
Często mówi się o hotelach z importu i to odnosi się z jednej strony do faktu tego,
w jaki sposób te hotele i z czyim udziałem powstawały, a z drugiej właśnie miały mówić też o takim docelowym targecie,
o gościach, o grupie, która przede wszystkim miała dostarczak dewiz o turystach, czy odwiedzających z zachodu.
Zdarzyło się tak, że gdy Edward Gierek doszedł do władzy, okazało się,
że naprawdę w dużych miastach polskich brakuje miejsc hotelowych.
Władza doszła do wniosku, że należy nieco poluźnić rozmaitego typu restrykcje.
Wpuszczano większą ilość osób z zachodu i te osoby nie miały gdzie nocować.
I okazało się, że trzeba szybko wznieść miejsca, których standard będzie odpowiadał ich oczekiwaniom.
Dlatego śmieszna rzecz już na początku naszej wystawy, hotel Soles.
Hotel Soles został zbudowany dla budowniczych hotelu Forum w Warszawie.
Ano przyjechali Szwedzi, Szwedzcy inżynierowie, Szwedzcy budowniczy.
I oni rozglądając się po Warszawie, szukając dla siebie miejsca,
gdzie mogliby mieszkać podczas procesu wznoszenia hotelu Forum,
nie znaleźli miejsca o odpowiednim standardzie.
Stąd hotel, który docelowo miał być hotelem Orbisu i takim się stał,
projektowany przez Zygmunta Stępińskiego,
pierwotnie został miejscem zamieszkania budowniczych hotelu Forum.
Jeśli chodzi o prawodawstwo, to ustawa o dopuszczeniu zachodnich inwestorów,
zachodnich firm, zachodnich projektantów
związana pierwotnie z hotelem Forum właśnie.
To były lata 71-72.
Wybudowano Soles, następnie otwierano hotel Forum w Warszawie,
budowany przez Szwedów.
I tak już to poszło takim łańcuszkiem szczęścia,
moglibyśmy powiedzieć, po większych polskich miastach.
W krótkim czasie wzniesiono kilka, potem kilkanaście hoteli.
Oczywiście czasy się zmieniały i druga dekada lat 70-tych
to już nieco inna historia.
Tak ad vocem mogę powiedzieć, że w Warszawie jest jeszcze kilka,
funkcjonuje zresztą kilka miejsc wybudowanych dla budowniczych.
Co prawda nie miejsc hotelowych, ale jednak ważnych na mapie Warszawy.
Jaka była ta architektura?
Myślę, że możemy mieć skojarzenia z hotelami takimi naprawdę imponującymi,
jeżeli chodzi o gabaryty, bardzo nowoczesnymi jak na tamte czasy,
wyposażonymi zupełnie unikatowo.
To przecież pierwsze kasyno w wspomnianym przeze mnie hotelu Wiktoria w Krakowie,
w hotelu Forum, który jeszcze spogląda na miasto zza brzegu Wisły.
Działał Pewex.
Ale wracając do architektury, ten powojenny modernizm, brutalizm?
Tak, przede wszystkim powojenny modernizm, późny modernizm,
to jest krótki termin, którym charakteryzujemy zdecydowaną większość tych budynków.
One jak na Polskę były imponujące.
Gdy porównujemy je z budynkami hotelowymi wzniesionymi choćby w dawnych krajach bloku wschodniego,
to już niekoniecznie.
Okazuje się, że wyższe, bardziej imponujące, obszerniejsze,
też bardziej ekskluzywne hotele powstawały czy to w Bułgarii,
czy w Czechosłowacji, czy w nieistniejącym kraju na E, czyli NRD.
Natomiast u nas one budziły podziw, budziły zachwyt, wzbudzały także kontrowersje.
Nie ma tutaj specjalnie żadnej tajemnicy w tym,
że warszawiacy krytykowali Hotel Forum przede wszystkim za nieodpowiadający im kolor elewacji.
Ten hotel wyróżniał się taką brudno-żółtawą kolorystyką okładzin,
która z czasem zniknęła, krążyły o tym anegdoty, że to zemsta Szwedów,
a to za potop szwedzki, a to za przegrany mecz w piłce nożnej.
Tak czy inaczej one od razu wzbudziły spory dyskurs.
Również dlatego, i to był jeden z celów naszej wystawy,
dlatego w wystawie mówimy o wielkomiejskiej Polsce,
dużo mniej o hotelach powstających w miejscach uzdrowiskowych,
że tak naprawdę władza w tamtym czasie mogła robić co chciała,
więc znajdowała miejsca dla tych hoteli w centrach miast.
I te hotele również dlatego wzbudzały dyskusję,
że one jako nowoczesne budynki powstawały nierzadko w otoczeniu historyzującym,
w otoczeniu takim jak chociażby XIX-wieczne kwartały Łodzi.
Również w Warszawie, szczególnie Hotel Victoria,
tytułowy jakby hotel statek flagowy naszej wystawy,
bo piosenka, która była właśnie związana z Hotelem Victoria
dała tytuł naszej wystawie, naszej opowieści.
Hotel powstawał w miejscu historycznym.
Powiedzieliśmy wręcz bardzo historycznym.
Z jednej strony grup nieznanego żołnierza,
z drugiej Zachęta czy Kościół Ewangelisko Augsburski.
Więc również w ten sposób patrzono na ówczechnie powstające hotele
jako miejsca dość specyficzne.
I właśnie ze względu na to o nich dyskutowano.
Hotel Forum Krakowski to jest historia na osobną opowieść,
bo to właśnie tego typu budynki zdecydowały,
że rozciągnęliśmy naszą wystawę poza stricte lata siedemdziesiąte.
Nierzadko hotele projektowano jeszcze za gierka w latach siedemdziesiątych,
ale ich budowa i ostateczne oddanie rozciągnęły się na kawałek
albo nawet spory czas następnej dekady.
Przyszedł stan wojenny.
Budowle rozpoczęte zostały, czy raczej place budów zamarły.
Był bardzo duży kryzys gospodarczy.
Nie było warunków do podróżowania.
Wycofywali się inwestorzy, jak chociażby Anglicy z hotelu Marriott w Warszawie,
który zmienił inwestora i który po kilku latach przerwy
tak naprawdę został dokończony i otwarty
tuż właściwie przed zmianą ustrojów w Polsce,
bo w roku osiemdziesiątym dziewiątym.
Więc kilka z takich dużych obiektów
tak naprawdę otwierano już w latach osiemdziesiątych
i nawet w drugiej połowie, jak też właśnie krakowski Hotel Forum.
Hotele, o których rozmawiamy,
nasuwają bardzo jednoznaczne skojarzenie ze słowem luksus.
Miały być wizytówką miast, miały być wizytówką Polski.
Do niej bez powodu ta oferta była kierowana głównie dla gości z zagranicy.
Ale właśnie, czy można by powiedzieć przeciętny Kowalski?
Chociaż ja bardzo nie lubię tego określenia.
Normalni obywatele Polski również mogli się w takich hotelach zatrzymywać.
No i to jest też pytanie.
Natychmiast przecież w hotelach pojawili się przedstawiciele półświatka.
Tak, to ja bym dorzucił poza 07 zgłosie,
który jest może najbardziej, najchętniej wymienianym
spośród filmów, których scenografie opierały się na wnętrzach hotelowych.
Mocniejszy nacisk położyłbym na jeden konkretny film, nie serial,
mianowicie Wielki Szu, który tak naprawdę daje pewien przekrój.
W Wielkim Szu były dwa hotele wielkomiejskie.
Pierwszy hotel, który się pojawia w początkowej sekwencji,
to jest mały hotelik w miejscowości historycznej, w niedużym miasteczku,
zagospodarowujący jakiś wcześniejszy budynek poniemiecki,
ale potem pojawiają się dwa hotele, które występują na naszej wystawie.
To jest Nowotel we Wrocławiu.
Z sieci Nowoteli, które wówczas wyrastały w każdym właściwie dużym polskim mieście.
Był Nowotel Okęcie w Warszawie, Nowotel Malta w Poznaniu i tak dalej.
No i wreszcie ostatnie sekwencje, najważniejsze, to hotel Wiktoria w Warszawie.
Więc możemy powiedzieć, że te aspiracje ludzi półświatka też rosły wraz z kolejnymi
odwiedzanymi przez nich miejscami, chociażby przez tytułowego Wielkiego Szu.
Więc tam im bardziej ekskluzywny hotel, tym większe pieniądze, tym większy hazard,
tym więcej ludzi półświatka.
No a ten luksus to tak, to luksus, który przede wszystkim opierał się na wystroju tych hoteli,
na odpowiednio przeszkolonej obsłudze, pracownikach, którzy zresztą,
jak nieraz mi się zdarzało rozmawiać z tymi ludźmi z tamtych czasów,
którzy wtedy jeszcze pracowali, często wiązali swoje życiorysy z hotelami na długie lata.
Często oni do tej pory łączą ich więzy przyjaźni.
Dużo ciekawostek opowiadali, ale byli bardzo przywiązani do tych miejsc.
Dla nich to też była swoista odskocznia.
Pracować w hotelu w tamtym czasie to można powiedzieć, że też był swoisty luksus
i jeśli nie zaszczyt, to swoiste wyróżnienie.
Ci ludzie mieli dostęp do takich dóbr, do których ten przeciętny Kowalski nie miał.
A jeśli chodzi o przeciętnego Kowalskiego, to powiem znowu tak,
że jego życiorys podzieliłby się znowu na te dwie dekady.
Lata siedemdziesiątek, kiedy hotele miały dwa albo nawet trzy cenniki.
Cennik dla ludzi z zachodu, cennik dla Polaków i prawdopodobnie także cennik
dla ludzi z krajów socjalistycznych.
Wtedy mówiło się i wspomina to wielu ludzi, również znani pisarze,
że tak naprawdę do hotelu wpadało się w niedzielę czy sobotę na ciastko i kawę.
Trochę, żeby się pokazać.
Przeciętnego Kowalskiego z pewnością nie było stać na te najdroższe hotele.
To się zmieniło po stanie wojennym, kiedy nagle hotele opustoszały,
kiedy wjazd ludzi z zachodu był bardzo utrudniony, hotele musiały nakierować się
na innego gościa, więc obniżono cenniki dla Polaków.
Zaczęły się tam pojawiać wycieczki, częściej wycieczki właśnie z krajów RWPG,
wycieczki ze szkół, z zakładów pracy, z uczelni.
Mnie się udało być w takim hotelu pod koniec lat osiemdziesiątych,
akurat z drużyną sportową.
Wcześniej bym nie pomyślał, że możemy być w tak ekskluzywnym hotelu.
To wszystko się zmieniło, więc przeciętny Kowalski, a także ludzie półświatka,
mieli dużo łatwiejszy dostęp do tych hoteli w latach osiemdziesiątych.
Zwróćmy jeszcze na jedną uwagę.
Prawie od samego początku hotele miały także drugi cel.
Cel bardziej ukryty i zakamuflowany, mianowicie inwigilację gości hotelowych.
Tam była cała sieć wplątanych w proces śledzenia wyznaczonego gościa,
cała sieć pracowników hoteli z poszczególnych działów,
którzy mieli dopilnować, żeby inwigilowanie go było w żaden sposób niezauważone.
Śledzono go, gdy wyjeżdżał z hotelu, dorabiano klucze,
robiono specjalną siatkę, która obstawiała, żeby on nagle nie wrócił
i nie zastał kogoś w trakcie akcji.
Władza tak czy inaczej dzięki hotelom pozyskiwała,
czy pragnęła pozyskiwać informacje,
czy to o gościach z zachodu, o dziennikarzach.
Także zdarzało się, że o ludziach związanych z polskim podziemiem,
ludziach z Solidarności.
Tak więc życie wewnętrzne hoteli, powiedzielibyśmy,
że było bogate, częściowo przesunięte poza margines, że tak powiem.
To jest chyba też częściowa odpowiedź na moje pierwsze pytanie,
dlaczego te hotele tak bardzo jakoś w naszej zbiorowej świadomości się zaznaczają,
bo to jest taki osobny byt, który aż buzuje i od różnych intencji, emocji,
od różnych charakterów.
Kiedy mówił Pan o tych więziach rodzinnych,
niemalże rodzinnych, które łączyły pracowników hoteli,
no to tutaj kłania się w pas film dokumentalny,
który można oglądać na wystawie.
Moje miejsce Marcela Łozińskiego, pracownicy Grand Hotelu w Sopocie.
To hotel z jeszcze dłuższą historią, no ale pokazuje te więzi bardzo dobrze.
Ten film wybraliśmy oczywiście nie ze względu na architekturę hotelową,
bo architektura jest jakby punktem wyjścia dla naszej wystawy,
która poszerza swoje granice na inne, poza stricte architektoniczne obszary,
także właśnie na życie kulturalno-społeczne, na ten półświatek,
na więzi, na specyficzny język, jakim operowano, na ten aspekt propagandowy,
który jest trochę w filmie Marcela Łozińskiego odczarowywany.
Więc Grand Hotel w Sopocie, który przecież nie tak dawno wrócił na łamy,
czy to prasy, czy mediów z wiadomych powodów, jest miejscem pracy.
Pokazuje, jak funkcjonowała załoga hotelowa, jakim językiem operowała,
jakie zadania sobie przypisywała i wreszcie, jak ci ludzie byli z tym miejscem związani.
Film oparty na wywiadach, które tak naprawdę z jednej strony coś ukrywają,
ale coś też zdradzają.
Znajdujemy w nim specyficzną dla tamtych czasów nową mowę,
ale znajdujemy także wątki i wyznania bardzo osobiste.
Od razu widać po tych osobach wywiadowanych, że tak powiem,
że one nie są pewne, do czego będą służyły te wypowiedzi.
I czasami się trochę chyba boją i wahają.
I mówią trochę właśnie oficjalnym przekazem,
ale niektóre z nich zdradzają bardzo trudne, życiowe przejścia.
Chociażby jak pani, która sprząta pokoje i która opowiada o rzeczy,
która ją piekielnie zabolała, mianowicie w bardzo niechlubnym zachowaniu
Bon Vivanta PRL-u, bodaj jednego z największych syna ówczesnego wicepremiera
Piotra Jaroszewicza, który się nieładnie zachowywał
i na którego nie można było wręcz złożyć żadnej skargi.
Chcemy poruszać różne rzeczy, ale chcemy też opowiadać o sztuce,
która inspiruje się hotelami, która opowiada o hotelach.
Z jednej strony jest to rzemiosło artystyczne,
przedmioty wystroju wnętrz, przedmioty użytkowe,
chociażby nakrycia stołów, stroje, przecież dla hoteli projektowała stroje
Grażyna Hasse. Z hotelami związane były ważne osobistości
także polskiej sztuki. Projektanci zarówno typografii,
jak i obiektów, które wyposażały hotele, chociażby tkanin,
bardzo pięknych tkanin, które były zamawiane wręcz specjalnie
do określonych wnętrz, na wymiary u najwybitniejszych artystek
tamtego czasu, projektantów graficznych jak Roman Duszek.
A propos Romana Duszka, V z wpisaną weń syrenką,
za którą myślę, że wielu warszawiaków i warszawianek
może trochę tęsknić, tutaj na wystawie się znajduje,
co prawda w takiej wersji, gdzie syrenka nie dotrwała,
ale to charakterystyczne V z hotelu, o którym już dzisiaj mówiliśmy,
udało się również na wystawie zgromadzić.
Z Romanem Duszkiem dzięki przyjaciołom miałem kontakt bezpośrednio.
On mieszka od wielu lat w Stanach Zjednoczonych,
bywa w Polsce i on się bardzo ucieszył,
że taki temat został podjęty.
To V jest ogrywane na różny sposób.
Ono podróżuje z całym napisem, który znajdował się nad wejściem,
czyli Victoria Intercontinental.
Intercontinental, ponieważ Victoria weszła od razu do amerykańskiej sieci,
tu znowu specyficzna rzecz, hotel modernistyczny,
ale z wystrojem bywało różnie.
Mianowicie od polskich projektantów,
którzy wraz ze Szwedami budowali ten hotel,
zażądano czy oczekiwano, że niektóre wnętrza,
szczególnie restauracji, będą nawiązywały
w jakiś sposób do Warszawy.
I to nawiązywanie do Warszawy wiązało się z wystrojem wnętrz
w stylu klasycyzmu czy neoklasycyzmu XIX-wiecznego,
bo tak właśnie kojarzono taki najbardziej typowy styl
księstwa warszawskiego.
Dlatego też w hotelach niejednokrotnie,
gdy spoglądamy na nie z perspektywy czasu,
istnieją kontrasty między modernistyczną bryłą,
wyposażeniem wnętrz pokoi,
które nierzadko bywały na swój sposób funkcjonalistyczne
albo przynajmniej modernistyczne,
w kontraście do wyposażenia wnętrz holów głównych
czy tych najbardziej wystawnych restauracji,
gdzie często widzimy wyposażenie historyzujące.
Bardzo piękne w hotelach było oświetlenie.
Bardzo często oświetlenie było nowoczesne
nad takimi eklektycznymi meblami w holach,
w szybach windowych czy przed windami właśnie.
Kilka hoteli zachowało fragmenty pierwotnego wystroju.
I to są na przykład kluby nocne.
Klub nocny w hotelu Gdynia w Gdyni
czy w dawnym hotelu Forum w Krakowie,
które zachowały i kolorystykę i design z tamtego czasu.
I chyba wszyscy organizatorzy i osoby
związane z architekturą późno-modernistyczną.
Bardzo byśmy chcieli, żeby te wnętrza zachowały swój charakter,
bo to są praktycznie ostatnie ślady po tamtych czasach
i to ślady naprawdę dobrze zachowane.
Poruszył Pan wątek słynnych klubów hotelowych.
Tu znów ja odwołam się do kultury zupełnie niedawno.
Serial Roist przywołał, przypomniał te wnętrza,
przypomniał nam o tym, jak one wyglądały.
Chyba bardzo pieczołowicie projektowane.
No i też odwiedzanie takich miejsc to było nie byle co.
Przyglądaliśmy się im także w aspekcie porównawczym
i okazuje się, że bardzo wiele wnętrz w hotelach tamtego czasu,
właśnie hotelach wznoszonych w krajach dawnego RWPG,
miało w tej klubowej, restauracyjnej części
podobną kolorystykę, taką mocno bordową,
połączoną z czernią.
Te wnętrza były bardzo obszerne,
ale z drugiej strony bardzo niskie,
jak przypomnimy sobie chociażby Wodzi Reja,
który ja byłem przekonany przez lata,
że film w naturalny sposób kręcony był
w hotelu Holiday Inn w Krakowie,
wtedy równie ekskluzywnym jak Warszawska Wiktoria,
bo to były top ekskluzyw hotele,
jeśli chodzi o Polskę tamtego czasu.
Warszawska Wiktoria dużo bardziej ekskluzywna
niż Warszawskie Forum.
Okazało się, że film Feliksa Falka w Odzi Rej
kręcony był w hotelu Centrum w Łodzi.
Też o dość typowych wnętrzach,
takich bardzo obszernych,
amfiladowo ustawionych salach balowych
czy restauracyjnych,
w stosunkowo niskim suficie.
Kluby miały zwykle przydymione,
specyficzne światła,
bardzo często ciekawe i właśnie tak jak widzimy
na niektórych fotografiach i powiększonych
i tych mniejszych w ekranach niekiedy
miały stosunkowo nowoczesne meble,
miały bardzo drogie wyposażenie.
Pokazywano mi w Gdyni,
że do tej pory jest tam w tymże klubie
ekspres do kawy włoskiej produkcji,
który działa do dziś.
To jest specyfika,
z którą spotykaliśmy się w wielu hotelach,
że niektóre urządzenia techniczne
zakupione w tamtym czasie,
sprowadzone za ciężkie dewizy
wciąż działają.
Nie chcę skłamać,
ale wydaje mi się, że windy w hotelu Victoria
są wciąż windami pierwotnymi.
Gdy pytaliśmy,
obchodząc te hotele,
o miejsca najbardziej autentyczne,
a wciąż zachowane,
to najczęściej były zaplecza techniczne,
jakieś korytarze,
szyby windowe
i tam często robiliśmy fotografie.
Bo inne zostały przebudowane po prostu.
Nowi właściciele
często stosowali bardzo podobny wystrój,
żeby hotele były kojarzone z daną siecią,
a nie żeby się wyróżniały.
Pierwotnie one miały nieco inne ambicje.
Nasza rozmowa zbliża się do końca,
dlatego nawiążę i zapytam
o koniec tej wielkiej,
złotej ery hoteli,
no bo przecież sam pan wspomniał,
że do dzisiaj nieliczne z nich przetrwały,
a to, co możemy oglądać na wystawie,
czyli pamiątki po tych hotelach,
elementy wyposażenia,
fragmenty strojów,
które nosili pracownicy,
czy neonów,
to są tak naprawdę rarytasy.
To jest już bardzo trudne do zdobycia,
więc ten świat gdzieś w pewnym momencie
się zaczął kończyć.
Ten świat nieco się roztopił we współczesnym świecie,
dlatego takim najbardziej pierwotnym
i też poniekąd najwdzięczniejszym,
ale niesącym za sobą określone niemałe koszty.
Znakiem, jak te hotele wyglądały,
są naszym zdaniem bardzo piękne makiety
wykonane przez Atelier Lascala w Krakowie.
Oczywiście one są realistyczne,
jeśli chodzi o detal,
jeśli chodzi o proporcje,
o układ wnętrz,
natomiast wszystkie są białe.
Nie taki koniecznie kolor
miewały okładziny tych hoteli,
ich przywołując jako przykład
choćby Forum Warszawskie.
Natomiast hotele z czasem się zmieniały.
Jeśli chodzi o historyczny moment tej zmiany,
to przede wszystkim druga połowa lat siedemdziesiątych
zdecydowała o swoistej zapaści.
Wtedy już okazało się,
że kredyty są niespłacalne.
Wtedy wyhamowano to tempo
wznoszenia hoteli z importu.
Z czasem przerzucano się już wyłącznie
na hotele budowane przez Polaków,
przez polskie firmy.
To wcale nie znaczy,
że one były na swój sposób gorsze
pod względem architektury.
Ale już wiadomo było,
że detal jest uboższy,
że one mają nieco niższą klasę.
Po prostu nie stać było z czasem Polski
na wznoszenie wciąż tych luksusowych okrętów,
które jakby wylądowały,
przybywszy tu niemal wprost z zachodu.
No i moment, o którym już wspominałem.
Stan wojenny, kilka lat po nim,
zapaść ekonomiczna.
I te hotele, które musiano wtedy dokończyć,
ich technologia opierała się
na dużo gorszych materiałach.
Między innymi stąd historia
Hotelu Forum w Krakowie,
który funkcjonował zaledwie 12 lat
i został zamknięty
ze względu na problemy techniczne,
a wynikały one z dużo gorszych materiałów
użytych przy jego dokończeniu.
Pokazujemy też momenty,
w których jaskrawo widać,
że ten projekt na dłuższą metę
był utopijny.
Pokazujemy między innymi bardzo ciekawy,
powiedzielibyśmy wprost,
awangardowy projekt
Jadwigi Grabowskiej-Hawrylak,
jednej z czołowych architektek Wrocławia,
która zaprojektowała całe założenie,
którego makietę widzimy i fotografię także,
hotelu wtopionego w całe osiedle.
Niestety on nie powstał
ze względu na różne biurokratyczne rozgrywki.
Przywołujemy go z pamięci
jako z jednej strony świetną architekturę,
która niezwykle mocno by się odznaczyła dzisiaj,
gdyby doszło do realizacji tego projektu,
a z drugiej właśnie jako niedowład
ówczesnego państwa,
które było bardzo zbiurokratyzowane,
a przesłanki ekonomiczne do wznoszenia
ekskluzywnych budowli
z czasem topniały do zera.
I sam koniec to właściwie hotel Marriott w Warszawie,
dzisiaj o zmienionej nazwie,
który był takim znakiem amerykanizowania się Polski,
bo to hotel, który i pod względem wystroju
i zarządzania wszedł do amerykańskiej sieci Marriott
ówczesnej i jeśli chodzi o specyfikę gości,
wielu prezydentów Stanów Zjednoczonych
i specjalny apartament prezydencki,
stąd dzisiejsza nazwa tego hotelu,
był takim, można powiedzieć, znakiem drogowym
na mapie polskiego hotelarstwa,
między socjalizmem a kapitalizmem.
Niezwykle przychylnie przyjęty,
chwalony, odmienny od poprzednich.
Na sam koniec pokazujemy budynek,
który już nie istnieje,
ale który jest znakiem nowego czasu,
początek lat dziewięćdziesiątych.
Hotel Mercure Friedrich Chopin,
który powstał i został już zdemontowany,
powstał na początku lat dziewięćdziesiątych.
Zresztą projektu polskiego architekta
działającego we Francji,
który już charakteryzuje się typowo
postmodernistyczną architekturą.
Wystawę Hotel Twoich Snów,
architektura hotelowa wielkomiejskiej Polski,
doby Edwarda Gierka,
do końca listopada.
Można oglądać w bibliotece uniwersyteckiej,
w sali wystawienniczej,
a dzisiaj o tej ekspozycji opowiadał jej twórca i kurator,
Raport powstał w wyniku rozmów z rodzicami, ekspertami oraz przedstawicielami sektora kultury. Pozwoliły one stworzyć wielowymiarowy obraz pokazujący, jakich aktywności dla swoich dzieci szukają rodzice, jakie są ich oczekiwania i potrzeby, a także co hamuje ich przed uczestnictwem. O raporcie „Dziecko i sztuka” opowiada Agnieszka Karp-Szymańska. Raport przybliża sposoby uczestnictwa… Czytaj dalej o Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury
Już nie białe ściany galerii, a przestrzenie usługowe, niszczejące, postindustrialne – coraz częściej to w nich prezentowane są wystawy sztuki. Dlaczego biją rekordy popularności i czego szukają na nich widzowie, którzy czekają na bilety w długich kolejkach? Pop-up to rozwiązanie stosowane w marketingu i reklamie, które doskonale przyjęło się w… Czytaj dalej o Pop-up: unikatowość, dialog, kontekst
Święto Narodowego Centrum Kultury to nie tylko okazja, by lepiej poznać program instytucji i obszary, w których działa, ale także ludzi, którzy ją tworzą. Ich wspomnienia niedługo zostaną wydane w formie jubileuszowej publikacji. Przez 75 lat istnienia instytucji zmieniały się jej nazwy i lokalizacje; stałe pozostało jednak… Czytaj dalej o „Być tu i teraz” – 75 lat NCK
„Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach” Były przede wszystkim miejscami religijnego kultu, ale także: architektonicznymi perłami, punktami orientacyjnymi i kluczowymi miejscami na mapie miast. Dziś po wielkich synagogach z kilkunastu polskich miast, nie pozostał nawet ślad. Owej pustce przygląda się Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie, które na wystawie czasowej, przypomina ich… Czytaj dalej o Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach
Z okazji Wielkanocy przesyłamy audycje o tematyce wielkanocnej, które pomogą w zanurzeniu się w tradycji i zaproszą do refleksji. W okołoświątecznym czasie życzymy Wam dużo spokoju i oddechu. Mamy nadzieję, że spędzicie te dni w gronie bliskich i znajdziecie też czas dla siebie. O sacrum z perspektywy muzycznej: Paweł… Czytaj dalej o Wielkanocne życzenia
Nowa wystawa w Filharmonii Łódzkiej poświęcona jest niezwykłej relacji jej patrona z rodzinnym miastem. Przywołuje początki jego muzycznej drogi, prezentuje też artystyczną aktywność w mieście swojego urodzenia, w którym koncertował aż 34 razy. Nazywany królem pianistów i obywatelem świata, podziwiany i oklaskiwany na obu półkulach, wspominając lata artystycznej kariery, wydarzenia,… Czytaj dalej o „Wszystko się tu stało” – Łódź Artura Rubinsteina
