Wybrany utwór: Nadchodzi „Fala”, czyli historia polskiego postpunku
W swojej najnowszej książce Rafał Księżyk przygląda się jednemu z najciekawszych muzycznych zjawisk w najnowszej historii Polski. Nowa fala, czyli podszyty dziejowym niepokojem nurt twórczości alternatywnej, był czymś więcej niż muzyką – lata od szczytu jej popularności, odnoszą się do niej powstające dziś młode zespoły.
Za moment przełomowy dla nowej fali, Rafał Księżyk uznaje rok 1984, kiedy za instrumenty chwyta młodzież dorastająca w czasach stanu wojennego. Młodzi zakładają zespoły, by poczuć ducha wolności, jednak szukają środków wyrazu innych niż te, które w owym czasie oferuje punk. W niewielkich ośrodkach powstają zespoły do dziś cieszące się statusem legend: Siekiera w Puławach, Kontrola W w Zduńskiej Woli czy Hiena w Łańcucie. Kolejne kluby, między inny innymi toruńska „Od Nowa” stają się mekkami muzyków nowej fali.
Książka „Fala. Rok 1984 i polski postpunk” oparta jest przede wszystkim na rozmowach: jak przekonuje Księżyk, był to jedyny i najlepszy sposób, by oddać oddolnego ducha nowej fali. Autor dotarł do twórców zespołów pionierskich, lecz zapomnianych: Chieny cmentarnej (uznawanej za pierwszy polski zespół nowofalowy) czy Płonącej Żyrafy, po których pozostały tylko przegrywane wielokrotnie kasetowe nagrania.
Publikacja podkreśla też zaangażowanie i determinację muzyków, którzy samodzielnie organizowali studia nagraniowe, sale prób i koncerty. Działo się to niejednokrotnie w kontrolowanych przez państwo studenckich klubach i domach kultury.
O książce „Fala. Rok 1984 i polski postpunk” opowiedział w Audycjach Kulturalnych jej autor, dziennikarz i krytyk muzyczny Rafał Księżyk.
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Muzyka. Zazwyczaj muzyki najchętniej słuchamy, czasem o niej rozmawiamy, a czasami czytamy.
No i taka okazja pojawiła się zupełnie niedawno, bo na półkach księgarni możecie znaleźć książkę pod tytułem Fala.
Rok 1984 i polski post-punk. O czym jest ta książka trochę zdradza tytuł, ale nie tak zupełnie do końca.
Ja będę temat ten zgłębiać z autorem publikacji, z panem Rafałem Księżykiem, który jest dziennikarzem, krytykiem, muzycznym redaktorem, no i autorem książek.
Bardzo miło mi jest pana gościć w audycjach kulturalnych.
Dzień dobry.
Dlaczego akurat nowa fala? Dlaczego post-punk? Dlaczego akurat ten obszar postanowił pan zgłębić?
Książka ma ponad 400 stron, bodaj dokładnie 440, więc jest to bardzo obszerna i wyczerpująca publikacja, której przygotowanie wydaje mi się, że to było dosyć sporo pracy.
Rzeczywiście było sporo powodów, dlaczego tej sporej ilości pracy się podjąłem jest wiele.
Główny jest chyba taki, że moim zdaniem jest to bardzo ważny rozdział polskiej kultury, nie tylko muzyki, ale kultury w ogóle.
Cała ta muzyka nowofalowa czy post-punkowa lat 80. minionego wieku.
Drugi powód jest taki, że do tej pory nie powstało żadne obszerniejsze, pogłębiające temat do pracowania na ten temat.
Myślę, że jedna książka absolutnie nie ma szans wyczerpać całego bogactwa, gęstwiny wątków.
Ta moja książka też nie rości sobie praw, żeby temat wyczerpać, a po prostu staram się zarysować mapę całego zjawiska,
pewne jego wątki pogłębić, inne tylko zasygnalizować.
Właśnie jest to po prostu autorska podróż.
Powody kolejne, no również taki, że od jakichś dobrych trzech lat ja obserwuję powrót zainteresowania nową falą
i to w taki najlepszy z możliwych sposobów, czyli napierający oddolnie pojawiło się w Polsce,
chyba nie przesadzę, jeśli powiem, że blisko 30 młodych zespołów w całym kraju,
które nawiązują do bardzo różnych odcieni nowej fali.
To są ludzie tak plus minus dwudziestoletni, którzy po prostu zakładają nowe zespoły
z odwołaniem do takich brzmień, takich klimatów, jakie były kiedyś.
Dużym nowym, które jest z jednej strony symptomem czasów, a z drugiej strony wypada się z tego bardzo cieszyć,
jest fakt, że o ile ta polska nowa fala lat 80-tych była zdecydowanie takim chłopackim przedsięwzięciem,
to teraz na scenie jest bardzo dużo dziewczyn, są też zespoły stricte żeńskie,
więc to w ogóle zmieniło się na korzyść pod tym względem.
I też z myślą o tych młodych ludziach, którzy tamtej epoki pamiętać nie mogą,
pisałem, stawiając sobie też za zadanie to, aby umożliwić im tą książką rodzaj zanurzenia w tamte czasy,
więc to nie tylko muzyka, ale cały taki kontekst, może mniej nawet polityczny,
ale bardziej powiedziałbym taki obyczajowy, tak żeby mogli się poczuć trochę tak,
jak te sprawy w takich kręgach towarzyskich przebiegały,
czyli tam gdzie się ludzie spotykali, czego słuchali, co czytali, co spożywali, czym się odurzali,
bo to wszystko były elementy składające się na zjawisko nowej fali.
O rozwinięcie wielu z tych wątków pewnie będę pana prosić,
między innymi o miejsca, o ludzi, o to w jaki sposób się spotykali i co robili,
ale zanim, to może zajmijmy się kontekstem, to znaczy nowa fala w Polsce narodziła się
w pewnym określonym momencie, kiedy rzeczywistość tutaj wyglądała tak, a nie inaczej.
Gdybyśmy mogli wziąć to pod lupę, co się wtedy działo i dlaczego akurat wtedy
dla tej nowej fali był to bardzo żyzny, bardzo podatny grunt?
Wyciągnąłem do podtytułu ten rok 1984, chociażby z tego powodu właśnie z myślą
o tych młodych czytelnikach, w którym podejrzewam te lata minione,
szczególnie z minionego już wieku zlewają się w jedną wielką plamę
i nic w tym złego, a nie dziwnego, ale ten rok 1984 za sprawą powieści Orwella
bardzo konkretnie się kojarzy z jakąś ziszczoną dystopią, z opresyjną epoką.
Można ten taki właśnie orwellowski wydźwięk tej daty spokojnie odnieść
do ówczesnych polskich realiów, wczesnych lat osiemdziesiątych.
Od 13 grudnia 1981 roku do sierpnia 1984 roku trwał w Polsce stan wojenny,
który wiązał się z szeregiem ograniczeń tak dziś abstrakcyjnych dla młodych ludzi,
jak chociażby wprowadzenie godziny milicyjnej dla młodzieży,
która, jeśli dobrze pamiętam, po 22 musiała siedzieć w domu,
nie mogła być spotkana na ulicy, były tam ograniczenia podróży.
To oczywiście nie przez wszystkie te trzy lata z hakiem,
ale stopniowo łagodzone były te rygory.
Niemniej taki szok nałożenia na ludzi dosyć istotnych ograniczeń
niewątpliwie dawał się wtedy we znaki.
Cała ta sytuacja, realia schylącego się już do upadku systemu komunistycznego,
który jeszcze, jeśli chodzi o takie swoje instytucje,
które kontrolowały wszystkie sfery, a przynajmniej starały się kontrolować
wszystkie sfery życia w kraju, na zewnątrz wydawały się jeszcze groźne i silne,
od wewnątrz już się kruszyły i właśnie gdzieś w tym porządku była przestrzeń
na nowe, takie nieprzystające, zdawałoby się, do ducha tamtych czasów przedsięwzięcia,
jak granie muzyki punkowej czy postpunkowej.
Można by powiedzieć, że przywołując jeszcze raz ten orwellowski rok 1984,
że to była dystopia, natomiast w tych polskich realiach roku 1984
mieliśmy do czynienia z dystopią dystopii.
To znaczy to, co w zamyśle miało być tym centralnie sterowanym systemem,
już wykazywało we wszelkich wymiarach swoją niewydolność.
Co jeszcze istotne dla tej daty 1984?
Ja ją wybrałem jako taki moment zdecydowanie przełomowy dla polskiej muzyki rockowej.
Jako symbolem tego przełomu może być ówczesna edycja Festiwalu Muzyków Rockowych w Jarocinie,
który był takim miejscem, gdzie młode amatorskie zespoły mogły się pokazać całej Polsce
i przyciągały tłumy fanów, co uczyniło z tego festiwalu prawdziwy fenomen w całym bloku wschodnim.
W tym 1984 roku miał miejsce festiwal, który przez większość, czy to uczestników, czy komentatorów
uznawany jest za najważniejszą edycję.
Właśnie ze względu na taki wielki impet, który wówczas oddolnie wylał się z tej jarocińskiej sceny.
I o ile najgłośniej zawsze wspomina się zespoły punk rockowe,
bo one się tak kojarzą z kontestacją systemu za sprawą tej swojej wściekłej ekspresji,
to jeśli spojrzymy na fakty, jak tam wyglądała lista uczestników, lista laureatów,
to równie istotna była obecność zespołów, które grały już w zupełnie innej estetyce
nazywanej postpunkową czy nowofalową.
Tak najprościej mówiąc, o ile punk był muzyką wściekłości, nowa fala była muzyką niepokoju.
Co za tym idzie, formuła muzyczna nie była już tak zgrzebna, prosta i dosadna,
ale poszukiwała nowych brzmień i eksperymentowała z formą i dźwiękiem.
Teksty stawały się bardziej abstrakcyjne.
Myślę, że tutaj właśnie niepokój był takim głównym wyznacznikiem tego,
co się w takim wymiarze artystycznym zmieniło w stosunku do pan Kroka.
Ja myślę, że tutaj warto też powiedzieć, że w książce pan przywołuje teksty piosenek.
Były bardzo ważne i tych tekstów starają się jak najwięcej, tak żeby zachować wszelkie proporcje,
jak najwięcej przypomnieć, tym bardziej, że moim zdaniem one są świetne i uniwersalne.
Cały czas nie jest to tak, że spotykamy się z jakimś wykopaliskiem historycznym,
tylko ta wrażliwość ich autorów na tyle jest nam współczesna,
a język tym bardziej, że cały czas one przemawiają wprost.
Co jeszcze jest istotne dla tego roku 1984, to co mówiłem, że ten przełom,
że te nowe zespoły, które wówczas dały o sobie znać w Jarocinie.
Istotne jest też to, że nowa fala już wcześniej na polskim rynku była.
Ten główny boom, bo to jednak trzeba przypomnieć,
że zaczęło się całe zjawisko na rynku brytyjskim i amerykańskim
i niejako te światowe zawirowania zainspirowały naszych młodych artystów.
Tutaj nie ma co kryć.
Już w 1984 roku na polskiej scenie zespoły nowofalowe były nawet gwiazdy,
które wykorzystywały estetykę nowej fali do lansowania przebojów.
Myślę o Manamie i Republice, bo to były zespoły zupełnie innych rejonów.
Manamie jako hippie się zaczynali Republika jako zwolennicy tak zwanego symforoka.
Ale jak przyszła nowa estetyka, sprawni zawodowcy podjęli tę nową estetykę.
Ja ich tam trochę tak ironicznie nazywam farbowanymi lisami,
ale przefarbowali się na nowe kolory w sposób kapitalny.
I robili wtedy masę świetnej muzyki, która tę estetykę nowofalową niosła pod strzechy.
Niemniej w tym 1984 roku pojawiły się zespoły nowofalowe tworzone przez młodych ludzi,
którzy już niczego nie udawali, tylko podejmowali tę estetykę,
bo ona najbardziej odpowiadała temu, co chcą powiedzieć.
Więc tym razem już nie było udawania brzmień dla młodych ludzi,
tylko młodzi ludzie wzięli sprawy w swoje ręce.
I co więcej, ten fakt, iż nowofala stała się tak wygodnym, sprawnym wehikułem
dla wyrażania siebie, niewątpliwie wynikał z tego,
iż ci młodzi ludzie, którzy weszli z muzyką w tym 1984 roku,
to była generacja, której wchodzenie w dorosłość,
taki okres liceum, matury przypadał na stan wojenny,
co niewątpliwie oddziaływało na psychikę, na po prostu różnego rodzaju wybory życiowe,
bo to jednak, tak jak już wspominałem, było ograniczenie,
była to jakaś szokująca, opresyjna sytuacja.
Z jednej strony popularne wtedy były, tak mówiąc skrótowo, metaforycznie,
podróże do wnętrza, jakiś rodzaj emigracji wewnętrznej,
co sprzyjało sympatiom do takiej mrocznej, abstrakcyjnej, niepokojącej muzyki,
co sprzyjało też takim, a nie innym lekturom, które oddziaływały na teksty i postawy tych artystów.
I też w całej tej trudnej rzeczywistości na wartości zyskiwały takie,
na wartości i na intensywności, takie więzi międzyludzkie, przyjacielskie
w takich grupach rówieśniczych, które połączone były nie jakimś interesem, ale pasją.
Ta pasja do muzyki zbliżała ludzi, którzy trochę wyobcowani w tej rzeczywistości,
tym bardziej do siebie lgnęli i tym więcej wspólnych działań chcieli wymyślać
i stąd brały się te zespoły, które niekoniecznie zawiązywały się w ten sposób,
że schodzili się ludzie, którzy chcą grać, ale często były to jakieś środowiska,
w których najpierw się słuchało, rozmawiało, spotykało
i dopiero z tych środowisk tak wyrastały zespoły.
Więc to była zupełnie inna gleba niż dotychczas, z której te zespoły wyrosły.
Tak jak mówiłem, historia jest potwornie bogata w szczegóły,
powikłana chronologia i ja sobie ten rok 1984 wybrałem, to już tłumaczyłem dlaczego,
a też żeby jakoś narrację ułożyć w miarę sprawnie po tym gęstym temacie się poruszać,
to wybrałem też czurkę głównych bohaterów, czyli zespoły,
dla których ten rok 1984 też był jakimś takim rokiem założycielskim,
kiedy wiadomo, że nie da się tak od linijki wymierzyć,
no ale to był też ten rok, w którym te zespoły albo powstały,
albo osiągnęły pierwszy sukces i tutaj mowa o tych najsłynniejszych
i moim zdaniem najlepszych zespołach polskiej nowej fali lat 80.,
czyli Siekierze, Warieté i 1984.
Plus jeszcze zespół może mniej znany, ale za to swoją aktywnością,
będący moim zdaniem taką wręcz laboratoryjnym okazem tego,
jak funkcjonował ten oddolny amatorski ruch nowofalowy,
który potrafił sobie sam organizować studia nagraniowe,
sam wydawać kasety.
Mowa o zespole Hiena, czyli dzieje tych czterech zespołów
stanowią taką osnowę, wokół której opowiadam tę historię,
dokładając również parę słów też o takim zapleczu,
bo tam jest też mowa o organizacji koncertów, nagrań,
o zapleczu radiowym, więc całe takie spektrum instytucji,
które po prostu umożliwiały to, żeby ta muzyka była usłyszana.
Przekortnie nie będę pytała w tej chwili o żaden z czterech zespołów,
które pan przed chwilą wymienił.
Nie zapytam też o te, które pojawiły się chwilę wcześniej,
czyli o Republikę Imanam, ale zacznę od zespołu,
który nazywa pan pierwszym w historii nowofalowym polskim zespołem,
czyli Kieny Cmentarne przez CH.
Zespół, po którym chyba praktycznie, fizycznie nie został żaden ślad.
Co więcej, to jest zespół, który nie zagrał żadnego koncertu,
a na radiowej antenie pojawił się tylko raz w wolnym radiu łańcut,
które...
Nielegalnej rozgłośni.
Nielegalnej rozgłośni, która zresztą chyba zaraz potem przestała grać,
bo rozpoczął się stan wojenny.
Taką historię pan opisuje.
No i oprócz pewnego uporu, pasji i zaangażowania tych młodych ludzi,
którzy ten zespół stworzyli, dla mnie to jest też okazja,
żeby poruszyć temat, powiedziałabym, geograficznego rozlokowania
tej muzycznej mapy Polski.
Dlatego, że czas nowej fali to jest czas, kiedy tak zwane mniejsze,
a nawet zupełnie małe miasta windują swoich muzycznych twórców,
bo przecież pojawiają się ustrzyki, pojawia się łańcut,
o którym już przed chwilą mówiliśmy.
Puławy, no przecież siekiera to są Puławy.
Bydgoszcz i zespół Warieté to jest już zdecydowanie większe miasto.
Zduńska Wola to miasto, które w kulturze polskiej zaistniało
chyba tylko za sprawą nowofalowego kontrola W.
Zgadza się.
To jest największy przyczynek do dumy, jeśli chodzi o kulturę zduńskiej.
A początkowo kontrola władzy, prawda?
Tak, ale to bardzo krótko, do momentu pierwszego koncertu,
kiedy im cenzor kazał wykreślić tą nazwę i została kontrola W.
Jak ktoś pytał, to mówili, że to kontrola wyobraźni.
No tak, bo władzy przecież nie dało się kontrolować.
Zastanawiam się, czy możemy o tym porozmawiać, o tym fenomenie mniejszych miast,
również dlatego, że czytałam z dużym zainteresowaniem i zwracałam na to uwagę,
gdzie te koncerty się odbywały, że te nowofalowe zespoły,
chłopaki z irakozami ubrani na czarno, mający często takie nostalgiczne,
żeby nie powiedzieć dosadniej teksty, pojawiają się na scenie w domu chemika w Puławach
albo w różnych tego typu miejscach, które raczej tego nastroju nie oddają.
Koncert zespół Varieté, który uchodził za najbardziej dołujący zespół w Polsce
na festynie pierwszomajowym.
Takie były realia, a te zespoły miały to do siebie i to była ich siła,
że każdą możliwość wykorzystywały.
Te możliwości były skromne, ale za to wykorzystywane z dużą,
powiedziałbym wręcz, brawurą przez te nowe zespoły.
Powiedzmy tak woli obiektywności, że nowa fala grana była w zasadzie w całej Polsce
i te duże ośrodki również miały swoje zespoły.
Też do tych bardziej pionierskich można je zaliczyć,
jak Brygady Kryzys z Warszawy czy Klausa Mitfocha z Wrocławia
albo zespół Brak z Łodzi.
Tyle, że to o czym mówiłem, o tej takiej opresji stanu wojennego,
gdzie to pokolenie przyszłych muzyków zaczynało swoją przygodę ze sztuką.
Myślę, że właśnie w tych mniejszych ośrodkach to było bardziej dotkliwe.
W związku z tym, jeśli już ktoś wszedł na tą ścieżkę,
żeby w jakiś sposób swoją kreatywnością dać odpór czy też odpowiedź na te realia,
no to już wtedy był bardziej zdeterminowany, potrafił się bardziej zmobilizować.
I tam mamy takie wręcz przykłady najszlachetniejszej próby.
Tych ludzi, którzy musieli więcej przezwyciężyć,
trudniej im było zdobyć chociażby muzykę ze świata,
bo przecież to były realia, kiedy w radiu niewiele co było.
Im dalej w latach 80., tym więcej, ale na początku niewiele.
Dostępu do płyt zagranicznych praktycznie przeciętny obywatel PRL-u nie miał żadnych,
więc wymagało to w tych mniejszych ośrodkach o wiele większej kreatywności,
co później procentowało taką, a nie inną muzyką.
Pierwszy zespół nowofalowy Hieny Cmentarne, o którym pani wspomniała,
ja tak troszkę prowokacyjnie wybrałem taki przykład,
ale jest to udokumentowane.
Tak mówiąc najprościej, przejście od punk rocka do nowej fali
polega na tym, że tak jak to się działo na świecie,
tu koronnym przykładem jest grupa Sex Pistols,
czyli ci tacy główni prorocy punk rocka z Johnny Rottenem na froncie.
Po nagraniu pierwszej płyty, po kilkunastu koncertach,
Rotten na tyle się tym znudził,
że wrócił do swojego prawdziwego nazwiska jako John Lydon,
stanął na czele zespołu Public Image Limited,
który już nie grał takiej prostej, hałaśliwej, rock'n'rollowej muzyki jak Sex Pistols,
bo odwoływał się na przykład do dubu,
czy do takiej tradycji niemieckiej awangardy nazywanej crowd rockiem.
Tam był eksponowany transowy bas,
gitara nie grała żadnych wściekłych solówek,
tylko jakieś ściany hałasu generowała.
Z dnia na dzień praktycznie punkowy Jasio Zgniłek stał się nowofalowym Johnem Lydonem
i podobną sytuację mamy w przypadku Hienc Mentarnych,
gdyż był to zespół, który narodził się spontanicznie w kręgu grupy KSU,
czyli legendarnych, pionierskich dla polskiego punk rock'a chłopaków z Ustrzyk Dolnych.
Po prostu, tak jak to wspomina Bochun, jeden ze współtwórców KSU,
po próbach KSU on i drugi kolega z zespołu Leszek Tomków
chcieli jeszcze sobie pograć i to coś innego niż grali z KSU,
bo bardziej ich ciągnął eksperymenty z dźwiękiem,
więc jak koledzy już wracali z próby do domu,
to oni zostawali w sali prób
i grali sobie już swobodniej z większą dozą poszukiwań brzmieniowych i formalnych
i w ten sposób się narodził zespół Hieny Cmentarne,
który koledzy sami uznali za kociom muzykę.
To jest cytat i w związku z tym wiedzieli,
że nie ma szans zaprezentować się z tym gdzieś na większej scenie.
Kasety, które poczynili i które ponagrywali na próbach zaginęły.
Jest jeden jedyny utwór ślina i krew,
który, co dziwne, czasami jest do uchwycenia na YouTubie,
a czasami znika.
I to już się z tym spotkałem, że takie fazy były dwie.
To się chyba wpisuje w taki nowofalowy niepokój, prawda?
Że coś jest i znika.
Nie wiem, o co chodzi, bo ja go słyszałem,
później komuś wysłałem linka,
ten ktoś mi pisał, że link jest nieczynny.
Rzeczywiście link jest nieczynny.
Po dwóch miesiącach pod innym linkiem był ten utwór.
I on rzeczywiście brzmi tak troszkę w stylu The Stranglers.
Już z KSU nie ma to nic wspólnego.
Jest właśnie taki spokojniejszy, transowy, studniącym basem
i taką trochę psychodeliczną atmosferą.
Także jeśli chodzi o kalendarz,
to jeszcze zanim Brygada Kryzys na przykład zaczęła grać,
to oni już te hieny cmentarne tak grały.
Rzeczywiście nie zostało to nagrane.
Natomiast w osiemdziesiątym, bo to był osiemdziesiąty pierwszy rok,
a w osiemdziesiątym czwartym
Bochun z hien cmentarnych połączył siły z kolegami z Łańcuta.
I niejako przedłużenie hien cmentarnych
to był zespół Hiena,
gdzie do Bochuna dołączyli muzycy,
w zasadzie amatorzy muzykujący z Łańcuta.
I hiena to już był taki zespół,
który przewinął się przez sceny.
Kilkanaście koncertów zagrali,
a oprócz tego byli nieprawdopodobni,
jeśli chodzi o tworzenie własnych artefaktów,
bo założyli sobie po prostu taką domową wytwórnię
Anti-Music Der Land
i dostawali materiały od muzyków,
najczęściej nagrywane na próbach
lub podczas koncertów.
Sami robili grafikę,
sami przegrywali,
robili takie czasami fantazyjne oprawy,
jak na przykład puszka po paście BHP
z wypalonymi nazwami zespołów i tytułami.
No i to w jakimś takim skromnym zasięgu,
tam koncertowym głównie,
dystrybuowali,
więc to była taka zupełnie niezależna fonografia
i tam kilkadziesiąt tytułów się ukazało.
Co ciekawe,
ci ludzie w takim obiegu fanowskim
uczestniczyli też wymieniając te swoje artefakty
za granicą
i wśród fanów zespołu AAA,
to był taki poboczny projekt Hieny,
był na przykład Turston Moore z Sonic Youth,
który pisał tam do nich listy,
że puszcza to u siebie na imprezach
i wszyscy w ogóle łapią się za głowę,
cóż to za muzyka.
Swego czasu zresztą zespół Hiena
na podstawie właśnie tego takiego obiegu niezależnego
Choć legendarne domki ze spadzistymi dachami całym pokoleniom kojarzą się z wczasami spędzanymi za miastem, to do tej pory niewiele wiadomo było o ich historii. Brak archiwaliów utrudniał jej odtworzenie i gdyby nie teczka skryta za meblościanką, mogłoby się to w ogóle nie udać. Książka „Brda. Wczasy z fabryki” to… Czytaj dalej o Brda. Wczasy z fabryki
Z okazji 75-lecia Narodowego Centrum Kultury przedstawiamy kolejny, jubileuszowy wybór 75 audycji – tym razem poświęconych muzyce. To przekrój najciekawszych dyskusji i wywiadów z artystami, kompozytorami oraz badaczami, którzy odsłaniają kulisy powstawania utworów. Kolekcja stanowi podsumowanie dotychczasowych rozmów w Audycjach Kulturalnych i ukazuje bogactwo polskiej oraz światowej… Czytaj dalej o 75 audycji o muzyce
Z okazji 75-lecia Narodowego Centrum Kultury, prezentujemy kolejne jubileuszowe zestawienie 75 audycji – tym razem skupiamy się na literaturze. Jubileuszowa selekcja audycji to przekrój najciekawszych rozmów o książkach – z krytykami, badaczami literatury i biografami. Wybrane audycje omawiają literaturę od klasyki poetyckiej i prozatorskiej, przez sztukę komiksu… Czytaj dalej o 75 audycji o literaturze
Na wystawie pt. „George Sand (1804-1876). W kalejdoskopie życia i sztuki” zgromadzono unikatowe pamiątki związane z Artystką, które przekonują, że była wszechstronną humanistką, w wielu kwestiach wyprzedzającą swoją epokę. Celem twórców ekspozycji było przedstawienie Sand, jako kobiety wielu zainteresowań, pasji i talentów, która niezasłużenie jest przedstawiana przede wszystkim jako „partnerka… Czytaj dalej o Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli
Interaktywna, dwujęzyczna mapa pozwala poznać skomplikowaną biografię oraz twórczość Mieczysława Wajnberga, jednego z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku. Uniwersum będzie rozwijane, w miarę dalszych ustaleń dotyczących jego życiorysu. Mieczysław Wajnberg był kompozytorem polsko-żydowskiego pochodzenia. Urodził się w Warszawie, gdzie wraz z rodzicami i siostrą mieszkał w kamienicy przy ul. Żelaznej 66. Czytaj dalej o „Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga
Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle”… Czytaj dalej o „Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle
