Wybrany utwór: Fotografie Agnieszki Osieckiej w krakowskim MOCAK-u
Znamy ją przede wszystkim jako autorkę tekstów ponadczasowych piosenek, twórczynię teatralnych sztuk, a nawet filmowych etiud, tymczasem Agnieszka Osiecka niemal przez całe życie robiła zdjęcia, których wybór można obejrzeć na wystawie w Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
Agnieszka Osiecka pisała teksty jako dziennikarka, tworzyła liryczne teksty piosenek, wykonywane przez największe gwiazdy polskiej sceny muzycznej. Nagradzano również jej scenariusze (m.in. do widowiska muzycznego z 1964 r. pt. „Niech no tylko zakwitną jabłonie”). Jako studentka Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej w Łodzi odbywała praktyki na planie filmu „Niewinni Czarodzieje” w reżyserii Andrzeja Wajdy. Sama wyreżyserowała etiudę „Słoń”, jednak jak sama przyznała, dość szybko zorientowała się, że kariera reżyserki filmowej nie jest dla niej.
Niemal przez całe życie towarzyszył jej aparat fotograficzny (o jej fotograficznej pasji można przeczytać w książce „Na początku był negatyw”). Niezwykła wrażliwość w obserwowaniu świata – znamy ją doskonale m.in. z tekstów piosenek! – jest łatwo dostrzegalna również na zdjęciach wykonanych przez Osiecką: tych dokumentujących jej rodzinne życie, okolicę, w której mieszkała, a także towarzyszące jej koty i psy. Z aparatem wychodziła na ulice miast, zabierała go także na uliczne manifestacje i protesty. Nie oznacza to jednak, że rezygnowała z prac bardziej artystycznych.
Według kuratorki wystawy „Talent fotograficzny Agnieszki Osieckiej” Marii Anny Potockiej, Osiecka nie robiła zdjęć z myślą o ich publikacji, dzięki czemu mają bardzo osobisty, intymny charakter. Pozwalają też na nowo odkryć artystkę, którą znamy przede wszystkim jako gwiazdę bohemy.
O wystawie w Audycjach Kulturalnych opowiedziała Helena Postawka-Lech – historyczka sztuki i kierowniczka działu promocji Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie.
Wystawie towarzyszyć będzie publikacja z obszernymi fragmentami Dziennika Osieckiej, wspomnieniami bliższych i dalszych jej osób oraz listami i fotografiami.
Wystawę „Talent fotograficzny Agnieszki Osieckiej” można oglądać do 3 marca 2024 r.
Zdjęcia: Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie
Rozpoczynamy kolejne spotkanie w audycjach kulturalnych, podcaście Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Choć znamy ją przede wszystkim jako autorkę około dwóch tysięcy tekstów piosenek, kojarzymy sztuki, które mogła reżyserować, czy też listy, które pisała jej korespondencja, była wszakże wydawana i była sporym wydarzeniem.
To Agnieszka Osiecka robiła także fotografię. Właściwie fotografia towarzyszyła jej całe życie. O tym jak ważne to dla niej było, można przeczytać w książce, na początku był negatyw.
Mimo to ta jej twórczość fotograficzna jakoś szerzej mam wrażenie nie jest dobrze poznana, a teraz jest możliwość, że to się zmieni.
A to za sprawą wystawy w Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie Mocak, gdzie możemy oglądać wystawę Talent Fotograficzny Agnieszki Osieckiej.
I o tej wystawie zgodziła się dzisiaj opowiedzieć historyczka sztuki i kierowniczka działu promocji Muzeum, pani Helena Postawka-Lech.
Bardzo mi miło gościć panią w audycjach kulturalnych.
Dzień dobry, mi jest również bardzo miło. Dziękuję za zaproszenie.
Chciałabym zacząć od tego, co o Agnieszce Osieckiej mówią jej zdjęcia.
No bo Agnieszka Osiecka miała takich publicznych, pokazywanych publicznie twarzy bardzo wiele.
W jej biografii Ula Ryciak pisała, że każdemu serwowała swoją wersję siebie, co też było jej problemem.
Jak jest z tymi zdjęciami? Jaką Agnieszkę Osiecką my przez nie poznajemy?
Z tym serwowaniem różnych wersji siebie to jest jakby bardzo trafna rzecz w kontekście naszej wystawy,
bo mamy takie przeczucie, że to właśnie w tych zdjęciach jest ta wersja jakby wzorcowa,
ta wersja, która jest gdzieś tam sercem Agnieszki Osieckiej, bo te zdjęcia pokazują ogromną wrażliwość na rzeczywistość.
Bycie takim czujnym obserwatorem, czujną obserwatorką, która nie szuka jakichś wyestetyzowanych kadrów,
nie szuka jakiejś, nie wiem, symetrii, jakiegoś ornamentalnego podejścia do rzeczywistości,
tylko patrzy na nią właśnie z taką uwagą i spokojem i wychwytuje jakby te momenty,
które same w sobie są po prostu znaczące, piękne, jakoś poruszające,
ale właśnie jakby w swojej takiej, bym powiedziała, zwykłości i codzienności.
Wydaje mi się, że ta wrażliwość, czujność na rzeczywistość to jest też coś,
co możemy bez trudu wysłyszeć w tekstach piosenek, które pisała.
To jest też chyba bardzo ciekawe zjawisko, kiedy spostrzegawczość,
którą znamy z warstwy tekstowej, literackiej, językowej przekłada się na obraz wizualny.
Tak, i to jest w ogóle jakby dla nas w Mocaku jakby istotna rzecz,
bo ta wystawa wpisuje się jakby w szerszy kontekst naszych wystaw.
My pokazujemy już od wielu lat inne pola twórczości znanych poetów, pisarzy, filozofów.
Pokazywaliśmy wystawę, fotografię Romana Ingardena,
kolarzy tu akurat świetnie znanych Wisławy Szymborskiej,
ale też Herty Miller.
Pokazywaliśmy Leona Chwistka.
Staramy się zaznaczyć, że często te pola twórczości
poszerzają właśnie naszą znajomość danego artysty.
I to jest jakby dla nas też ciekawe w przypadku Agnieszki Osieckiej,
że damy ją doskonale z tekstów piosenek, z jej poezji.
Natomiast ta wrażliwość fotograficzna,
no z jednej strony właśnie jakby można powiedzieć,
że jest gdzieś przedłużeniem tej wrażliwości na słowo,
tego wyczulenia na słowo pisane, mówione, śpiewane.
Ale jednocześnie ona dodaje jakby, uzupełnia ten obraz.
Pokazuje nam ją trochę w innym świetle,
bo jednak zmiana medium zawsze niesie za sobą coś nowego.
Jestem ciekawa, jakby Pani oceniła relacje twórczości literackiej
Agnieszki Osieckiej właśnie z tą fotograficzną.
Czy fotografia była czymś, co uzupełniała pisanie?
Czymś zupełnie odrębnym?
Czy też być może coś, co nie chcę powiedzieć, że było zamiennikiem,
ale coś, czym ona zajmowała się, kiedy z jakichś powodów
na przykład nie mogła pisać, czy też nie chciała?
To jest bardzo pytanie ciekawe, bo właśnie jakby ta fotografia nam poszerza
nasze postrzegania Agnieszki Osieckiej.
Tak jak kurator tej wystawy, Marianna Potocka, dyrektor MOCAK-u,
napisała w tekście kuratorskim, dramatem Agnieszki Osieckiej było to,
że w pewien sposób ta jej historia właśnie, te wiele twarzy,
ta celebryckość, życie towarzyskie przytłoczyło jej obraz.
Trochę nam przesłoniło być może prawdziwą Agnieszkę Osieckię,
o ile w ogóle możemy mówić o tym, że jesteśmy w stanie poznać kogoś prawdziwie.
Tak więc myślę, że ta relacja między tekstem a obrazem,
między tekstem a fotografią jest bardzo trudna do uchwycenia,
ale wydaje nam się, że to nie jest tak, że ona robi zdjęcia wtedy,
kiedy nie pisze, czy że robi zdjęcia, a potem to przepisuje.
Myślę, że to jest taka relacja jednak raczej taka,
że w zdjęciach jest ten upust tej wrażliwości osobistej,
że to są jej troszkę takie osobiste fotograficzne zapiski,
które nie są robione, jednak teksty są pisane z zamierzeniem tego,
że zostaną upublicznione.
Natomiast fotografią wydaje mi się, że trochę jak z dziennikami,
które teraz zostały upublicznione,
ale zasadniczo, jeżeli piszemy dziennik, to zazwyczaj robimy to dla siebie.
Jest to jakaś forma czy wyrazu, czy autorefleksji.
I tak samo wydaje mi się, że z tą fotografią jest.
One w pewien sposób były takim rodzajem wizualnych notatek,
wizualnego dziennika, który Agnieszka Osiecka prowadziła.
Trochę odpowiedziała Pani na moje kolejne pytanie,
bo ja oglądając te zdjęcia zastanawiałam się,
na ile właśnie te zdjęcia mają formę pamiętnikową, dziennikową,
dokumentują rzeczywistość, którą widziała wokół siebie,
bo przecież tam mamy zdjęcia i robione na ulicach miast,
i zdjęcia zupełnie prywatne, na przykład zdjęcia rodzinne,
ale z drugiej strony są zdjęcia bardzo artystyczne,
jak ta seria zdjęć z czerwonymi detalami.
To jest też tak, że oczywiście my na wystawie
pokazujemy pewien wybór z ogromnego katalogu zdjęć.
Zdjęcia w tym momencie są przechowywane w Bibliotece Narodowej
i dzięki uprzejmości Agaty Pasent i Biblioteki Narodowej
mogliśmy je pokazać.
Pani dyrektor Marianna Potocka przygotowywując tę wystawę
dokonała dużej selekcji i wydaje mi się,
że ten wybór właśnie pokazuje pewien przekrój,
czyli mamy jakby bardzo różne rejestry.
Mamy i tą fotografię osobistą, zapisującą takie codzienne chwile.
Mamy trochę takiej fotografii, którą nazwalibyśmy takim street photo,
taką fotografią uliczną, która właśnie gdzieś tam dokumentuje
dokumentuje tę rzeczywistość dookoła nas.
I mamy te zdjęcia bardzo poruszające właśnie,
gdzie pojawia nam się czerwony detal,
gdzie mamy taki rodzaj już właśnie artystycznego zamierzenia,
który oddaje jakąś myśl, jakiś charakter, jakąś atmosferę.
Wspomniałam już o bardzo prywatnych, osobistych zdjęciach Agnieszki Osieckiej.
Ja, chociaż nie jestem specjalistką od jej twórczości, od jej życiorysu,
mam wrażenie, że ta jej rodzinna relacja była bardzo specyficzna,
być może trudna nawet dla bliskich jej osób.
I dlatego z pewnym zaskoczeniem przyjęłam,
jak wiele takiej fotograficznej uwagi ona życiu domowemu poświęciła.
Tak, to się w tych zdjęciach odbija.
Ja też dodam, że niebawem nakładem wydawnictwa MOCAK-u
ukaże się książka, która będzie towarzyszyć wystawie.
To nie będzie katalog wystawy, ponieważ ta książka będzie zawierać
zarówno zdjęcia prezentowane na wystawie, ale też różnego rodzaju teksty,
w tym wybór z dzienników.
Dzienniki są opublikowane i na pewno wiele osób je doskonale zna.
Natomiast Marianna Potocka zrobiła wybór z tych dzienników,
który opowiada o samej Agnieszce Osieckiej.
I wydaje mi się, że to jest bardzo ciekawy punkt wyjścia.
Mamy te różne jakby kręgi, mamy ten krąg szeroki tekstów
życia artystycznego Warszawy, Polski w tym czasie.
Różne tam postacie pojawiające się dookoła.
Mamy ten krąg rodzinny, ale gdzieś tam w środku jest ten człowiek,
jest ta artystka i ten wybór będzie dotyczył tylko i wyłącznie jej.
Tych momentów, kiedy ona jakby opowiada o sobie, odsłania siebie.
Tak więc wydaje nam się, że to będzie bardzo jakby ciekawe
spojrzenie na Agnieszkę Osiecką.
Niewątpliwie. Bardzo się cieszę, że takie wydawnictwo
powstanie i być może ono też przyczyni się do tego,
żeby twórczość fotograficzna Agnieszki Osieckiej
nabrała trochę większego rozgłosu,
żebyśmy stali się bardziej świadomi tego, co ona robiła.
Ale na koniec chciałam zapytać o takich modeli,
którzy pojawiali się na jej zdjęciach właściwie przez cały czas.
Oni gdzieś tam przewijali się zawsze.
Być może wynika to też z tego, że oni wierzyć byli zawsze.
Chodzi o zwierzęta.
Tych postaci zwierzęcych, kotów, psów
na wystawie też trochę możemy zobaczyć,
a zdaje się, że w archiwum jest ich naprawdę ogromna liczba.
Tak, w archiwum jest ich bardzo dużo
i dla mnie to jest jakby taki charakterystyczny
ten rys tej wrażliwości,
że ona jest taka, moglibyśmy dzisiaj wręcz powiedzieć,
posthumanistyczna.
To znaczy, że ona nie jest ludzko-centryczna.
Ona nie obejmuje wrażliwości tylko i wyłącznie
na portret, na jakiś, nie wiem,
rys psychologiczny osób,
z którymi artystka się stykała.
Ona obejmuje jakby cały świat
i tych właśnie aktorów tego świata,
nieludzkich również.
I to bardzo piękne i wzruszające.
Tak jak wydaje mi się, że cała twórczość Agnieszki Osieckiej,
zarówno ta pisarska, jak i fotograficzna,
jest i piękna, i wzruszająca.
Dlatego bardzo cieszę się,
że mam okazję polecić Wam
i zaprosić Was do obejrzenia wystawy.
Wystawy, którą do marca przyszłego roku
można oglądać w Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie Mocak.
To jest wystawa talent fotograficzny Agnieszki Osieckiej.
Od 2 do 4 października 2026, w Bielsku-Białej będzie można wziąć udział w kilkunastu bezpłatnych wydarzeniach przygotowanych przez kilkudziesięciu artystów i artystek z całego świata. To pierwsza edycja międzynarodowego festiwalu sztuk interdyscyplinarnych, który każdego roku będzie odbywał się w innym mieście noszącym tytuł Polskiej Stolicy Kultury. Koncepcja festiwalu opiera… Czytaj dalej o Wędrujący Festiwal już wkrótce w Bielsku-Białej!
Wykonywane z niezwykłą precyzją figurki dam w strojach dwudziestolecia międzywojennego, postaci w strojach ludowych, a nawet przedstawienia egzotycznych zwierząt. Unikatowe wyroby z manufaktury w Pacykowie, można oglądać na wystawie w Stalowej Woli pt. „Kruche dziedzictwo Pacykowa. Ceramika ze zbiorów Muzeum – Zamek Górków w Szamotułach”. Wytwórnia fajansu w Pacykowie, niewielkiej… Czytaj dalej o Kolekcjonerska perła: wystawa galicyjskiej ceramiki
Choć artysta znany jest przede wszystkim ze swoich obrazów, nagradzanych i wystawianych na całym świecie, to tworzył także rysunki i grafiki, korzystając z rozmaitych technik. Przegląd jego prac, także tych wcześniej nieprezentowanych, można oglądać w Muzeum Narodowym w Poznaniu. Wojciech Weiss (1875-1950) był wybitnym malarzem i grafikiem, a także profesorem… Czytaj dalej o „Wojciech Weiss. Nieznane grafiki i rysunki”
Choć kawiarnie kojarzą się przede wszystkim z gwarem rozmów i bujnym życiem towarzyskim, to nad filiżankami parującej kawy rodziły się idee a także kształtowały się środowiska twórcze. O sile lokalnej tożsamości może świadczyć fakt, że przedmioty z kawiarni zachowały się w prywatnych kolekcjach do dziś. Nowa wystawa w… Czytaj dalej o Do Wiedeńskiej czy do Schnapki? Kawiarnie 100 lat temu
Wystawa „Rafał Malczewski. Narty, dansing, brydż” przybliża twórczość artysty, w szczególny sposób przyglądając się jego wielkiej miłości do Tatr, sportów zimowych, ale także kurortowych rozrywek, z których słynęło międzywojenne Zakopane. Zanim Rafał Malczewski zdecydował się związać swoje życie z malarstwem, studiował, ku radości rodziców, filozofię, architekturę i argonomię. Jednak lata… Czytaj dalej o Rafał Malczewski – twórca innej epoki niż ojciec
Najnowsza wystawa w Kordegardzie, galerii Narodowego Centrum Kultury, to zestawienie ze sobą aż 70 prac – rysunków Józefa Czapskiego oraz kolaży Grzegorza Kozery, zafascynowanego twórczością wybitnego kapisty. Wystawa związana jest z przypadającą w tym roku 130. rocznicą urodzin malarza, pisarza, krytyka i współtwórcy „Kultury” paryskiej. Punktem wyjścia dla wystawy są… Czytaj dalej o „Południk 21. Czapski – Kozera”
