Wybrany utwór: Дzieci uczestniczą! Uczestnictwo w kulturze a rozwój wielokulturowego miasta
Pilotażowy projekt badawczy jest skoncentrowany wokół uczestnictwa ukraińskich i białoruskich dzieci w kulturze Warszawy. Jego wyniki są podstawą do rozmów na temat potrzeb najmłodszych, ich zainteresowań i oczekiwań, a także możliwości, jakie otwierają się przed stolicą jako miastem wielokulturowym.
W stołecznych szkołach uczy się ponad 12 000 dzieci z Ukrainy oraz ponad 3 000 dzieci z Białorusi. W przestrzeni publicznej coraz częściej możemy usłyszeć język polski z akcentem, a współistnienie kultury polskiej z ukraińską i białoruską jest w Warszawie faktem i przybiera ciekawe formy.
W badaniach przeprowadzonych przez Warszawskie Obserwatorium Kultury wzięły udział dzieci, ich rodzice, a także przedstawiciele instytucji kultury. Poszerzona w ten sposób perspektywa, pozwala zrozumieć rolę, jaką kultura może odegrać w procesach wspierania harmonijnego funkcjonowania w wielokulturowym mieście oraz przeciwdziałania syndromowi drugiego pokolenia migrantów.
Wyniki tych badań zostaną omówione podczas Okrągłego Stołu, w którym udział wezmą przedstawiciele samorządu, instytucji kultury, organizacji związanych ze szkolnictwem oraz wspierających osoby z doświadczeniem migracji.
Otwarte spotkanie rozpocznie się 5 grudnia o godz. 14:30 w WOK.Lab przy ul. Marszałkowskiej w Warszawie.
W Audycjach Kulturalnych o badaniach i projekcie opowiedziały dr Małgorzata Bakalarz- Duverger, dyrektorka Warszawskiego Obserwatorium Kultury oraz Sara Majcher-Wojciechowska, koordynatorka projektu WOK „Дzieci uczestniczą!”.
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Dzisiaj będziemy rozmawiać o bardzo ciekawym projekcie, o bardzo ciekawym raporcie, a tak naprawdę o bardzo ciekawym i ważnym zjawisku.
Mianowicie myślę, że wszyscy mieliśmy już okazję zauważyć, że zmienia się trochę struktura w naszym kraju.
Pojawiło się więcej obywateli, obywatelek Ukrainy, także z Białorusi.
Co za tym idzie, pojawiło się także więcej dzieci tych narodowości.
Tak się złożyło, że Warszawskie Obserwatorium Kultury postanowiło zbadać i sprawdzić, jaki jest udział tych dzieci w kulturze Warszawy.
Na czym polega ten udział? Dlaczego to jest ważne, żeby być świadomym, jak on przebiega, a także jak wpływać na to, żeby go zwiększać?
O tym będą dzisiaj opowiadały dr Małgorzata Bakalarz-Douverże, dyrektorka warszawskiego Obserwatorium Kultury, a także Sara Majcher-Wojciechowska, koordynatorka projektu Dzieci Uczestniczą WOK.
Witam w audycjach kulturalnych. Jest mi bardzo miło, że przyjęłyście zaproszenie do audycji kulturalnych.
Jestem przekonana, że przed nami bardzo ciekawa rozmowa.
Bardzo dziękuję za zaproszenie.
Dzięki za zaproszenie.
Co skłoniło Was do tego, żeby przygotować raport i zająć się tym, w jaki sposób dzieci pochodzenia ukraińskiego i białoruskiego w tej warszawskiej kulturze uczestniczą?
Nasza przygoda z przyglądaniem się nieodświętnej czy codziennej wielokulturowości Warszawy właściwie zaczęła się od samego początku powstania Warszawskiego Obserwatorium Kultury.
My mamy dopiero trzy lata i w zasadzie odkąd powstaliśmy, współpracujemy na różne sposoby z osobami i z kolektywami białoruskimi i ukraińskimi, które produkują czy są aktywne w polu kultury.
Często nasza przestrzeń po prostu służyła ich spotkaniom.
To nam także uświadomiło, że tak naprawdę możemy mówić w tej chwili już o funkcjonowaniu trzech równoległych obiegów kultury.
Obiegu polskiego, białoruskiego i ukraińskiego i że to nie jest tylko sytuacja warszawska, ale tak naprawdę to jest rzeczywistość Polski.
W dużych i nawet w średnich miastach jest wystarczająca masa krytyczna twórców i twórczyń zaangażowanych w kulturę, którzy musieli uciekać z Ukrainy i z Białorusi i którzy twórczo realizują się na terenie naszych miast.
Na ogół jest tak, że ta działalność jest niewidoczna dla ludzi, którzy posługują się tylko językiem polskim, ponieważ te publiczności są informowane innymi kanałami komunikacji w swoich językach narodowych
na temat koncertów czy wydarzeń teatralnych czy innego rodzaju wydarzeń artystycznych, które dzieją się w przestrzeni miejskiej.
Wydało nam się to bardzo interesujące i początkowo przede wszystkim chcieliśmy zmapować, zinwentaryzować te obiegi kultury,
ale dosyć szybko pojawiło się u nas inne pytanie badawcze, równie ważne, a społecznie być może jeszcze bardziej przydatne,
to znaczy w jaki sposób z kultury korzystają dzieci.
Dzieci w wieku szkolnym, tak na pierwszy rzut zajmujemy się przede wszystkim dziećmi w wieku lat 7-15,
co oznacza także, że są to dzieci, które jeszcze w pewnym stopniu, ich wybory związane z uczestnictwem w kulturze są wyborami dyskutowanymi z rodzicami.
Wydawało nam się, że to jest po pierwsze ważne dla każdego miasta, żeby zrozumieć w jaki sposób dzieci ukraińskie i białoruskie korzystają z kultury.
Ważne jest dla nas też jak te rodziny korzystają z kultury.
Kiedy mówię o uczestnictwie w kulturze czy korzystaniu z kultury mam na myśli korzystanie z oferty kulturalnej,
takiej jak na przykład właśnie spektakly czy powiedzmy koncerty czy wyjścia do muzeum,
ale także korzystanie z edukacji kulturalnej, czyli tego rodzaju zajęć, po które chodzimy do domów kultury, warsztatów,
różnego rodzaju sposobów na to, żeby uczyć się amatorsko lub paraprofesjonalnie artystycznych rzeczy.
To nasze zainteresowanie edukacją kulturalną wiąże się też z faktem, że edukację kulturalną badamy i badamy ją w placówkach kultury
i wiemy o tym, że znowu dzieci białoruskie i ukraińskie często nie stanowią odrębnego źródła informacji dla instytucji kultury,
dlatego że te dzieci na ogół przechodzą już z taką znajomością języka polskiego,
że nie uczestniczą w jakichś specjalnych programach, które miałyby jeszcze dywersyfikować je ze względu na znajomość języka.
I to tylko rodzice, którzy przechodzą często potrzebują na przykład pomocy językowej,
natomiast dzieci zupełnie nie. I w związku z tym zapytaliśmy wiele instytucji kultury o to,
czy badają, kto do nich przychodzi i czy badają, czy przychodzą do nich i jak przychodzą do nich dzieci ukraińskie i białoruskie.
Często słyszeliśmy, że nie ma takiej kategorii, ponieważ po prostu dzieci są i przychodzą i zapisują się na zajęcia.
Z tych różnych przyczyn, a także z naszej wiedzy na temat syndromu drugiego pokolenia migrantów,
który to drugie pokolenie migrantów często jest właśnie narażone na radykalizację, narażone na wykluczenie,
czy stygmatyzację związane z tym, że z jednej strony noszą ze sobą stygmy i uprzedzenia,
które często towarzyszą życiu migranta, a z drugiej strony są już w pełni funkcjonującymi obywatelami kraju pochodzenia,
ponieważ wiemy o tym z innych krajów.
W związku z tym miałyśmy też takie poczucie, że być może warto jest zadać sobie pytanie, jaką rolę kultura może odegrać w tym,
żeby zapobiegać takiemu syndromowi, czy żeby pomagać, czy wspierać drugie pokolenie migrantów,
do tego stopnia, w którym czują się nie tylko tolerowani, ale także zaproszeni do tego, żeby być częścią społeczeństwa.
To się już w Twojej wypowiedzi pojawiło, ale wydaje mi się, że bardzo dużą wartością raportu i badań,
które przeprowadziłyście, przeprowadziliście, jest to, że patrzycie na problem czy zjawisko z bardzo wielu perspektyw.
Badałyście postawę oczekiwania dzieci, ale także rodziców, także instytucji publicznych,
w ogóle instytucji związanych ze światem kultury. Chyba najważniejsza jest ta dziecięca.
To badanie, które zrealizowałyśmy w tym roku, od czerwca do grudnia, ma charakter pilotażowy.
I ta pilotażowość ma pewne minusy, ale ma też bardzo duży plus.
Z bardzo dużym plusem jest to, że mogłyśmy sobie dać przestrzeń na przetestowanie
jakby różnych podejść metodologicznych, różnych technik badawczych
i spróbować połapać głosy tych różnych grup, o których wspomniałaś.
Minusem jest to, że zbieramy materiał badawczy, który jest na bardzo małych grupach
i trudno jakby generalizować na podstawie takiego materiału badawczego
i mówić o całej społeczności osób z doświadczeniem migracji z Ukrainy lub Białorusi,
bo też ważną cechą dla nas było jednak to doświadczenie migracji,
bo oczywiście jesteśmy świadome tego, że w Warszawie jest wielka społeczność
na przykład polskich Ukraińców, którzy mieszkają tutaj od pokoleń
albo chociaż od więcej po prostu niż jednego pokolenia.
Te osoby są w zupełnie innej sytuacji niż osoby, które tej migracji doświadczyły.
Tak samo osoby z Białorusi i tak samo też jesteśmy świadome,
że jakby wielokulturowość Warszawy sięga dużo szerzej
niż te dwie największe grupy obcokrajowców, którzy u nas mieszkają.
Wiemy, że mamy bardzo dużą społeczność wietnamską
czy też na przykład osób z Bangladeszu i tak dalej.
Super byłoby rozszerzyć to badanie również na te osoby,
ale z racji pilotażu musiałyśmy podjąć jakąś decyzję
i zdecydowałyśmy się tutaj na te dwie najliczniejsze grupy.
Tutaj trochę nie ma mowy o takiej generalizacji,
ale dzięki temu zróżnicowanemu podejściu możemy połapać różne tropy badawcze
z tych różnych grup.
No i w ramach tego badania pilotażowego przeprowadziłyśmy aż 14 wywiadów
z przeróżnymi instytucjami, podmiotami kultury,
zarówno diasporalnymi ukraińskimi, białoruskimi, jak i polskimi.
I też te nasze rozmowy były z wielu poziomów.
Czasem to były rozmowy z osobami, które tworzą program
skierowany do dzieci danej instytucji,
a czasem to były rozmowy z instruktorkami,
które prowadzą dosłownie trzy zajęcia.
Rozmawiałyśmy też z dziećmi w ramach grup fokusowych,
czyli takich wywiadów grupowych.
Zrealizowałyśmy dwa takie wywiady
z dziećmi ukraińskimi i z dziećmi białoruskimi.
Tutaj jakby też ważna jest ta wielojęzykowość naszego badania
i aplikujemy tutaj takie podejście,
że rozmawiamy z dziećmi w językach,
w których one chcą się z nami porozumiewać.
Więc za każdym razem, kiedy planujemy jakieś wywiady,
coś w czym jakby jest komunikacja,
to zapraszamy do współpracy osoby,
które natywnie mówią w języku białoruskim, ukraińskim,
rosyjski czasem jest bardzo potrzebnym językiem tutaj.
Rozmawiałyśmy też z rodzicami tych dzieci
i jeszcze z paroma innymi rodzicami.
To były wywiady indywidualne.
Ciężko mówić o tym opowiadaniu o całej społeczności,
bo jakby tych dziesięciu rodziców, którzy nam się trafili,
to jest jakby dziesięć po prostu indywidualnych perspektyw,
które oczywiście nie wyczerpują jakiegoś przekroju tej społeczności.
Posiadają jakieś cechy,
też z jakiegoś powodu się do nas zgłosiły na te badania.
Bardzo byśmy chciały złapać perspektywę jak najszerszą.
Więc mamy te instytucje, mamy rodziców, mamy dzieci.
Robimy teraz też super taki mini, można powiedzieć,
projekt badawczy w ramach tego projektu
z grupą ósemki dzieci, czwórki białoruskich, czwórki ukraińskich,
gdzie dzieci przez dwa tygodnie ostatnie
opowiadały nam o swoim czasie wolnym
i rzeczach, które robią w tym czasie wolnym.
W pamiętnikach, które dla nich przygotowałyśmy,
rozdałyśmy im także analogowe aparaty jednorazowe
i codziennie fotografowały jakiś moment właśnie
z wykonywania czegoś w czasie wolnym.
No i te pamiętniki, te fotografie są takim otwarciem do tego,
żeby jeszcze porozmawiać z nimi o kulturze i czasie wolnym.
To będzie się działo już w ramach wywiadów indywidualnych.
Chcemy też zwieńczyć ten projekt fotograficzną wystawą,
którą razem z dziećmi przygotujemy w ramach warsztatu kuratorskiego.
Przeprowadziłyśmy kilka wywiadów grupowych
z grupami nauczycieli i instruktoryk i instruktorów z Domów Kultury.
No i teraz jest taki moment, kiedy pozbierałyśmy sobie tę wiedzę
i możemy spróbować coś opowiedzieć.
Tak jak mówiłam, są to takie zalążki i tropy,
które ukierunkują nas w jakiś sposób na przyszły rok,
ale ja bardzo się cieszę, że mogłyśmy właśnie popróbować różnych metod
i zajrzeć, spojrzeć na to zjawisko z różnych perspektyw.
Pojawiły się takie hasły jak infantylizacja oferty.
Jestem bardzo ciekawa, czy zgodziłybyście się rozwinąć,
wytłumaczyć na czym to zjawisko polega,
no i jakie ono może nieść ze sobą konsekwencje.
To jest trochę historia, którą próbujemy rozpakować w społeczeństwu,
a która jest związana z taką właśnie nieodświętną wielokulturowością.
Staramy się używać tego sformułowania z pełną premedytacją,
ponieważ wydaje nam się, że jakby dotychczas nasz dyskurs w Polsce,
dyskurs publiczny wokół faktu, że Polska staje się wielokulturowym krajem,
ma taki odświętny charakter w sensie takiego zrywu.
Przypominamy sobie cały czas o tym, jak to było pięknie,
jak Polacy poradzili sobie z bohaterskim wyzwaniem
przyjęcia osób z doświadczeniem uchodźstwa w 2022 roku.
I to oczywiście jest piękne i ogrzewające i jest faktem.
Natomiast trochę jest tak, że to nie pozwala nam spojrzeć na to,
co to znaczy od poniedziałku do piątku, a nie tylko w sobotę i niedzielę,
kiedy przypominamy sobie o tych pięknych, bohaterskich czynach
lub o okropnych i xenofobicznych wydarzeniach.
Bo to też jest tak, że opowiadanie o tej sytuacji,
w której znajduje się polskie społeczeństwo, które po raz pierwszy od 80 lat
znowu staje się wielokulturowe, opowiadanie o niej tylko w kategorii
takich schematów bohatera lub tego, który nie potrafi sprostać temu wyzwaniu,
zamyka rozmowę na to, co oznacza życie w nowej, wielokulturowej przestrzeni.
Po raz pierwszy od 80 lat słyszymy w przestrzeni publicznej
na dużą skalę język polski mówiony z akcentem.
Po raz pierwszy od 80 lat ludzie w autobusach rozmawiają ze sobą, przy nas,
i my nie rozumiemy, o czym oni mówią.
Na poziomie takiego zwykłego, powszedniego życia zmieniła się sytuacja społeczeństwa
i my nie mamy na nią dobrych narzędzi, ponieważ jesteśmy pierwszym pokoleniem
od kilku, które się z tym mierzy.
Jednym z aspektów tego faktu, że nagle dookoła nas są ludzie,
którzy mówią po polsku z akcentem, jest taka reakcja,
którą znamy ze wszystkich innych wielokulturowych społeczeństw.
Jest taka mianowicie, że kiedy mówisz po polsku, czy kiedy mówisz w języku większości
z akcentem albo nieporadnie, jesteś postrzegany, czy postrzegana jako osoba,
która ma trochę niższy kapitał intelektualny.
To się zdarza, szczególnie w społeczeństwach, które nie mają tego nawyku,
czy tego zrozumienia, że to jest sytuacja oczywista,
że sposób, jaki się komunikujemy, nie oznacza naszych możliwości intelektualnych.
To jest oczywiście jedno z wytłumaczeń, ale dobrze pokazuje,
jak wiele jest do rozpakowania, czy do wyrozmawiania społecznie
na temat konsekwencji tego, że staliśmy się nagle, dość nagle,
jednak w ciągu kilku lat, społeczeństwem wielokulturowym.
No i teraz ta historia o infantylizacji oferty jest związana
z kilkoma opowieściami, które usłyszałyśmy od rodziców,
którzy opowiadali nam, że bardzo często ich dzieciom oferowane są zajęcia,
które są jakby poniżej ich poziomu, ponieważ nikt nawet nie sprawdza,
jak wysoki jest poziom, który jakieś dziecko osobą reprezentuje.
Chyba najbardziej wymowną historią była opowieść jednej z matek,
której córka uczy się grać na flecie poprzecznym.
I najpierw z dużym zaskoczeniem Polacy przyjmowali fakt,
że to jest flet poprzeczny, a nie fujarka.
Z takim podtekstem, jak to jest możliwe, że oni tam na Ukrainie
was jeszcze uczą na fletach poprzecznych.
Dziewczynka chodziła do szkoły muzycznej w Ukrainie oczywiście,
a potem była oczywiście pewna nieporadność w znajdowaniu ekwiwalentów zajęć
albo ewentualnie proponowaniu czegoś, co było dużo prostsze
czy dużo mniej skomplikowane niż umiejętności tej dziewczynki.
Czy to wynika ze złej woli? Nie.
I chciałabym właśnie, żebyśmy też odczarowywali tą bohaterskość,
której zawsze musi towarzyszyć jakieś potępienie tych,
którzy nie dają rady.
No właśnie nie. To nie jest opowieść o tym, że są tylko dobrze wspaniali
albo okropni Polacy. To jest opowieść o tym, że jesteśmy nieporadni
i że polegamy na wielu skojarzeniach, skrótach myślowych
i niezrozumieniach, które leżą po obu stronach,
o których jak najszybciej trzeba pragmatycznie,
a nie politycznie zacząć rozmawiać.
Ponieważ myślę, że najważniejsze w tej nieodświętności wielokulturowości
jest to, że ona z nami zostanie na wiele lat.
I że dobrze, żebyśmy zaczęli o niej rozmawiać jako o stanie permanentnym
i długofalowym, a nie o nagłym zrywie, który za moment ustąpi.
To mogłaby być świetna puenta naszej rozmowy, jednak ja nie chciałabym
jej jeszcze kończyć. Również dlatego, że na bazie tego, co stworzyłyście,
ja zaczęłam się zastanawiać nad tym, co sektor kultury może zyskać
dzięki obecności, dzięki zaangażowaniu dzieci właśnie z Ukrainy i Białorusi.
Bo to, że one mogą dzięki kulturze zyskać bardzo wiele,
rozwijać swoje umiejętności, poznawać rówieśników,
lepiej funkcjonować w grupie, uczyć się języka,
myślę, że tutaj możemy wymieniać bardzo długo.
Natomiast ja mam w sobie bardzo mocne przekonanie,
że dział kultury również na ich obecności może bardzo wiele zyskać.
Ja mam na to bardzo łatwą odpowiedź.
I ona przede wszystkim wiąże się z naszym badaniem,
ale wiąże się także z innym procesem, który prowadzimy
w Warszawskim Obserwatorem Kultury, a który nazywa się
niezbyt seksownie diaspory.
I polega na tym, że staramy się łączyć ze sobą środowiska kultury
i sztuki polskich, ukraińskich i białoruskich twórców.
I te spotkania sieciujące, jakie sobie nazywaliśmy,
prowadzimy zawsze dla jednej branży i wokół jednego tematu.
A wiąże się to z wyartykułowaną przez środowiska
diasporalną potrzebą, żeby być postrzeganymi przez pryzmat
swoich zawodów i przez pryzmat swojej branży,
a nie przez pryzmat swoich paszportów.
Więc zamiast robić spotkanie dla twórców teatru z Polski,
Białorusi i Ukrainy, na którym będziemy pić kawę
i wymieniać się numerami telefonów,
niektórzy z nas wyższościowo, inni nie, ale wciąż,
zorganizujemy spotkanie dla twórców teatru,
w czasie którego zastanawiamy się nad bieżącym tematem,
który dotyka nas wszystkich, czyli na przykład
jak przyciągnąć młodzież do teatru.
I wtedy dalej pijemy tę kawę, ale już nie wymachując
swoimi paszportami, tylko zastanawiając się wspólnie
nad tematem, który jest nam bliski,
nad tematem, do którego możemy wykorzystać swoje umiejętności,
swoją praktykę i swoje doświadczenia
i który dzięki temu może być bogatszy,
może być udzielona na niego lepsza odpowiedź.
Zaczynam od dorosłych, ponieważ to samo dotyczy dzieci.
Te dzieci i ci rodzice, z którymi rozmawialiśmy,
bardzo często podkreślają, że przestrzeń kultury,
w przeciwieństwie tej przestrzeni szkoły niestety,
jest dla nich tym miejscem, w którym mogą się rozwijać,
mogą rozmawiać z innymi rzeczywiście,
mogą też doświadczać pewnego wytchnienia,
które też ich bardzo odstresowuje.
Ale jeden z powodów, na który zwracają uwagę,
jest taki, że jak przychodzą do sali lepiej z gliny
albo malować akwarelą, to wszyscy tam przychodzą
w jakiejś sprawie. Nikt nie sprawdza,
czy ktoś będzie opowiadał o swoich pierożkach,
barszczu, czy kolejnej odsłonie,
a jak to tam się u was w Ukrainie obchodzi jakieś święto,
tylko siadamy i rozbawiamy na temat tego,
jak najlepiej namalować akwarelą tę martwą naturę
albo coś jeszcze innego, co akurat jest na dzisiaj przygotowane.
Ta zmiana perspektywy, z perspektywy stygmatyzującej
na perspektywę zapraszającą, ale też taką,
która jest robieniem czegoś wspólnie,
przy oczywiście dużej wrażliwości na to,
że konteksty mogą być różne,
że warto jest tłumaczyć żarty,
tłumaczyć odniesienia kulturowe,
które nie są dla wszystkich oczywiste.
Wydaje się, że to jest ten sposób na to,
żebyśmy wszyscy na tym zyskali.
Wszyscy jesteśmy w tej chwili na jakimś spektrum
pierwszego pokolenia, czy drugiego pokolenia.
W takim sensie, że polskie dzieci po raz pierwszy
w swoim dzieciństwie mają taką sytuację,
w której kolegują się i funkcjonują
razem z dziećmi z doświadczeniem migracji,
a dzieci z doświadczeniem migracji,
z oczywistych przyczyn, są także po raz pierwszy
w sytuacji, w której są jakby wykorzenione
ze swoich domów, które pamiętają lub nie.
Sytuacja, w której siadamy razem z nimi przy stole
i robimy coś i patrzymy wszyscy
nie tylko na siebie, ale także w jakimś wspólnym kierunku,
powoduje, że możemy wszyscy wylądować
na takim sposobie funkcjonowania,
na takim modus operandi współmieszkania razem,
który dla wszystkich będzie ciekawy,
wzbogacający, inspirujący, ale także bezpieczny.
To na koniec naszego spotkania zapytam o to,
co dalej.
Odpowiedź na to pytanie już częściowo
pojawiła się w trakcie naszej rozmowy,
ale wydaje mi się, że to będzie taka
kropka nad i w rozmowie o projekcie.
Przed nami 5 grudnia w Woklabie,
czyli w takiej przestrzeni
Warszawskiego Obserwatorium Kultury
na ulicy Marszałkowskiej,
odbędzie się okrągły stół,
którego gdzieś punktem wyjścia
będą wyniki tego naszego pilatorzewego badania,
ale przede wszystkim chcemy zaprosić do rozmowy
i zapraszamy do rozmowy 10 osób do tego stołu,
zapraszamy również publiczność,
wydarzenie jest otwarte,
można posłuchać tego,
jak będziemy ze sobą dyskutować,
jakie tematy tam zostaną rzucone pod rozmowę.
Będziemy podejmować trzy jakieś takie bloki tematyczne,
Raport powstał w wyniku rozmów z rodzicami, ekspertami oraz przedstawicielami sektora kultury. Pozwoliły one stworzyć wielowymiarowy obraz pokazujący, jakich aktywności dla swoich dzieci szukają rodzice, jakie są ich oczekiwania i potrzeby, a także co hamuje ich przed uczestnictwem. O raporcie „Dziecko i sztuka” opowiada Agnieszka Karp-Szymańska. Raport przybliża sposoby uczestnictwa… Czytaj dalej o Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury
Już nie białe ściany galerii, a przestrzenie usługowe, niszczejące, postindustrialne – coraz częściej to w nich prezentowane są wystawy sztuki. Dlaczego biją rekordy popularności i czego szukają na nich widzowie, którzy czekają na bilety w długich kolejkach? Pop-up to rozwiązanie stosowane w marketingu i reklamie, które doskonale przyjęło się w… Czytaj dalej o Pop-up: unikatowość, dialog, kontekst
Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle”… Czytaj dalej o „Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle
Muzycy zamiast na scenie filharmonii pojawiają się na placach zabaw, skwerach, przy piaskownicach. W ten sposób spotykają się z nowymi odbiorcami muzyki klasycznej „u nich”, w najbardziej naturalnym dla słuchaczy kontekście. I pokazują, że ten rodzaj sztuki nie musi onieśmielać. Ogólnopolski projekt „Bach w piach” – cykl muzyczno-edukacyjnych flashmobów w przestrzeniach… Czytaj dalej o „Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych
Święto Narodowego Centrum Kultury to nie tylko okazja, by lepiej poznać program instytucji i obszary, w których działa, ale także ludzi, którzy ją tworzą. Ich wspomnienia niedługo zostaną wydane w formie jubileuszowej publikacji. Przez 75 lat istnienia instytucji zmieniały się jej nazwy i lokalizacje; stałe pozostało jednak… Czytaj dalej o „Być tu i teraz” – 75 lat NCK
„Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach” Były przede wszystkim miejscami religijnego kultu, ale także: architektonicznymi perłami, punktami orientacyjnymi i kluczowymi miejscami na mapie miast. Dziś po wielkich synagogach z kilkunastu polskich miast, nie pozostał nawet ślad. Owej pustce przygląda się Żydowskie Muzeum Galicja w Krakowie, które na wystawie czasowej, przypomina ich… Czytaj dalej o Niewyobrażalne. Pustka po wielkich synagogach
