Przejdź do treściPrzejdź do stopki strony
Strona główna Książka Marzenie o zmianie, czyli polski pop lat 1990-2000

Marzenie o zmianie, czyli polski pop lat 1990-2000

Aleksandra Galant 2 września 2025
Marzenie o zmianie, czyli polski pop lat 1990-2000

Dekada wielkich piosenkarek i spektakularnych powrotów, narodzin rodzimej branży wydawniczej i rozkwitu piractwa – muzyczny krajobraz Polski czasów przełomu wziął pod lupę dziennikarz, Tomasz Lada.

Książka „Wszystko jak leci” powstała na bazie rozmów przeprowadzonych z producentami, wydawcami, dziennikarzami muzycznymi, krytykami i artystami, których działalność wywarła największy wpływ na kształt polskiego popu w latach 1990-2000.

Ich wspomnienia umożliwiają odkrycie kulis rodzimego przemysłu muzycznego – to historie początków sukcesu Kayah, De Mono, HEY, Edyty Bartosiewicz czy Justyny Steczkowskiej, ale także porażek, m.in. zespołu Just5. Rozmówcy Tomasza Lady opowiadają o tym, czego poszukiwali słuchacze i jaki był klucz, by do nich dotrzeć.

Ważny wątek stanowi rozmowa o roli mediów, także tych prywatnych, których dziennikarze decydowali o tym, którzy artyści będą mogli liczyć na wydanie płyty, a którzy nie.

W końcu, to także opowieść o nowej Polsce, potrzebie zmian i odcinaniu się od przeszłości.

O książce „Wszystko jak leci” opowiedział w Audycjach Kulturalnych jej autor, Tomasz Lada.

Zdjęcie: Wydawnictwo Czarne

Transkrypcja odcinka Rozwiń transkrypcję
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Muszę przyznać, że rozmawiamy w audycjach kulturalnych o bardzo różnych książkach i publikacjach,
które analizują czy rodzimą kinematografię, teatr czy muzykę, najczęściej jednak muzykę.
I zazwyczaj czytając te książki sama bardzo wiele się dowiadywałam.
Odkrywałam te zespoły i odkrywałam ich historię i muzykę.
Tym razem, kiedy czytałam książkę, o której będziemy rozmawiać, owszem, bardzo wiele się dowiedziałam,
ale na temat zespołów, artystów i wykonawców, których sama plakaty miałam na ścianach,
których plakaty z różnych muzycznych gazet zbierałam, po których płyty nawet zdarzało mi się stać w kolejce,
tym bardziej była to dla mnie podróż sentymentalna, do której również i Was zapraszam,
choć oczywiście mam nadzieję, że zbytniego sentymentalizmu uda nam się uniknąć.
Książka nazywa się Wszystko jak leci, a jej autorem jest Tomek Lada,
dziennikarz, redaktor, krytyk, autor książek.
No i właśnie Tomek będzie dzisiaj z Wami i ze mną rozmawiał.
Witam w audycjach kulturalnych.
Cześć.
Zacznę od tytułu.
No taka jest naturalna kolej rzeczy.
Książka otwiera tytuł, pierwsza strona.
Wszystko jak leci, naprawdę tak było w czasie tych dziesięciu lat,
które opisujesz w książce, od 1990 roku do roku 2000.
Bardzo ważny i charakterystyczny w Polsce czas.
Zaraz więcej o tym powiemy, ale na razie ten tytuł.
Tytuł wziął się stąd, że on się pojawia w kilku wypowiedziach.
Dotyczy on zarówno publiczności, która kupowała Wszystko jak leci,
jak i wydawców, którzy w pewnym momencie zaczęli wydawać wszystkich,
którzy podesłali im materiały.
Więc było tego za dużo, za szybko i jak gdyby stworzył się bałagan.
Do tego doszła sytuacja międzynarodowa na rynku płytowym,
czyli łączenie koncernów, kryzys, pojawienie się internetu,
który spowodował gwałtowną sprzedaż płyt.
Więc to był bardzo gwałtowny wzrost, kiedy oni mieli wszystko,
byli panami świata, zarabiali gigantyczne pieniądze
i nagle skończyło się tak naprawdę upadkiem.
Bo przemysł rozrywkowy w tym starym kształcie wytwórni płytowych
skończył się w roku 2000, w 2001.
To zdanie, które przed chwilą powiedziałeś, w różnych wariantach
wielokrotnie pojawia się na kartach książki,
że to był upadek, groził nam upadek, zbliżała się katastrofa,
nadchodził koniec.
Książka też nakreśla i rozmawiając o niej,
wydaje mi się, że warto porozmawiać o takim krajobrazie Polski
w czasie tych dziesięciu lat.
Jest hasło transformacja, które kryje w sobie bardzo wiele,
ale ostatnio kryje też w sobie niewiele.
Stało się takie trochę kliszowe.
Natomiast ty i twoi rozmówcy,
bo to warto powiedzieć, że książka jest oparta na rozmowach,
które przeprowadziłeś i korespondencji,
którą również prowadziłeś,
opisują tę Polskę, jaką ona wtedy była.
No i ta sytuacja gospodarcza i idące w ślad za nią piractwo.
Podajesz statystykę, że w 1990 roku inflacja sięgała niemal 586%,
co wydaje się dzisiaj nieprawdopodobne.
Sam się zdziwiłem, jak spowiem, bo ja pamiętam tamte czasy.
Miałem 20 lat i jakby byłem pełen życia.
Wiedziałem, że było ciężko, ale nie pamiętam aż takiej inflacji.
Czyli w zasadzie żaden biznes się nie opłacał.
Na rynku muzycznym istniała pustynia.
Wszystkie komunistyczne firmy padały, albo były rozkradane.
Ale byli młodzi wykonawcy, ludzie, którzy nagle poczuli się wolni,
chcieli grać, ponieważ się czuli częścią zachodu,
więc chcieli grać bardzo nowocześnie.
To nie było takie intro, tylko bardzo ekspansywne.
I trzeba było coś z tym zrobić.
I pojawiło się, że to było kilka osób tak naprawdę.
Kilka osób, które nie mając żadnych pieniędzy, nie mając nic,
tworzyło wielki rynek płytowy.
Polska jest wielkim rynkiem płytowym.
Jeżeli tutaj nakłady sięgały miliona,
to zobacz, jaka była podaż.
Ta historia przypomniała mi trochę opowieści o początkach Hollywoodu.
Kiedy tych kilku chłopaków postanowiło zarabiać na kinach.
A ponieważ trzeba było wyświetlać filmy w tych kinach,
to zaczęli kręcić filmy.
W przypadku Andrzeja Poczyńskiego, założyciela firmy Izabeli Studio,
która wylansowała zespół Hej, Edytę Partosiewicz,
Kasię Kowalską, Natalię Kukulską, było podobnie.
On był muzykiem i marzył, żeby mieć studio nagraniowe, jak wielu muzyków.
Zaczął nagrywać wykonawców i na gruncie okazało,
że tych wykonawców nie ma kto wydać.
Taki jest sens takiego działania.
Więc założył firmę, która ma nagrywać kasety i wydawać.
No i słowo klucz, kasety, prawda?
Bo my mówimy na razie o kasetach kompakty.
Coraz trudniej jest je dostać.
Kompakty były nieodległą, ale jednak pieśnią przyszłości.
Oczywiście, że kompakty były, jeżeli zespół Demono, Marek Kościkiewicz,
zespół Demono wtedy już popularny miał kaprys, żeby ukazało się na kompakcie,
to zamówił na całą Polskę 500 sztuk.
To wystarczyło.
Chodziło bardziej o prestiż.
Nie było twarzacz, nie było nic.
Wszystko się obracało wokół winyli, które już były traktowane wtedy
jako pieśń przeszłości.
I kaset, które były raz, że tanie.
Dwa, że wszyscy mieli magnetofon prawie, albo radiomagnetofon.
Więc to rynek polski się opierał do 1993 roku na kasetach.
Mówiliśmy przed momentem o inflacji.
Wspomniałeś też o kilku zapaleńcach, którzy postanowili ten rynek wydawniczy
w Polsce stworzyć i rozkręcić.
No i na ich drodze stanęło piractwo.
Chyba 10 milionów kaset przechwycili policjanci w czasie istnienia Jarmarku Europa.
Kompaktów?
To było pod koniec lat 90-tych.
W dzisiejszym Stadionie Narodowym, wówczas Jarmarku Europa,
to się nazywało tak Stadion Dziesięciolecia Stary,
handlowano już kompaktami, to było koniec lat 90-tych.
I 10 milionów, ja podobałam, że mogło być tych kompaktów więcej,
ponieważ policjanci mieli to do siebie, że część brali do siebie
i potem sprzedawali.
To były takie czasy, ale to szło, ponieważ produkcja kompaktów
wbrew pozorom jest bardzo tania.
Mówiło się, że kompakt jest tak opłacalna jak wódka,
bo w cenach jeszcze bez euro w Niemczech obowiązywała marka.
Zrobienie płyty kompaktowej kosztowało 3 zł, jedną markę,
a sprzedawano ją za 15-20 zł.
To wyobraź sobie, jakie było przebicie, ile oni zarabiali.
Na kasetach zarabiali mniej, ale kaset szło więcej.
Do tego stopnia było to opłacalne dla piratów,
że na 10 kaset sprzedawanych w Polsce 9 było pirackich.
To jest bardzo ogólne pytanie i zakładam, że mogę za nie dostać po nosie,
ale wydaje mi się, że jest dobrą trampoliną do dalszych wątków rozmowy.
Czego w tym momencie, o którym rozmawiamy, chcieli słuchać Polacy?
Bo powiedziałeś, że było kilku zapaleńców, którzy postanowili wydawać muzykę
i wylansowali, czy wypromowali kilka zespołów,
które do dziś są obecne na scenie muzycznej.
Ale mam wrażenie, że lata 90. to jest duży rozrzut.
Bo z jednej strony mamy trochę tych gwiazd i ważnych postaci z lat 80.,
którzy wracają.
Mamy tych nowych.
Mamy gdzieś disco polo, które się czai.
I czego szukają ludzie?
Jakie kasety się sprzedają?
To się bardzo zmieniało.
Na początku lat 90.
I to było widać wszędzie.
I w mediach i rozmawiamy z ludźmi.
Ludzie chcieli nowego.
Wszyscy starzy wykonawcy typu Wodecki, Rodowicz
byli kompletnie odrzucani.
Nikt z nimi nie chciał gadać.
Przykład Urszuli, której płyta bardzo długo czekała na wydanie.
Została wymęczona.
Została się z tym.
Chcieli nowych twarzy, nowego pokolenia,
głosu ludzi, którzy funkcjonują na tych samych falach, co my.
Czyli nowe polskie zespoły.
Przecież kult wtedy był zawieszony.
Tila było zawieszone.
Kazik i Muniek pracowali w Anglii na budowach.
Więc początkowo chcieli zupełnie nowych zespołów.
Stąd się pojawił właśnie Golden Life.
Potem zaraz Dum-Dums, który się przeistoczył w Hej, Wilki.
Gabliński nie był do końca nową twarzą,
ale zaproponował muzycznie coś nowego.
To było kompletne odrzucenie starego.
Nikt nie chciał starych rzeczy.
Manam był zadłużony.
Nikt nie kupował Manamu,
który trzy lata później ukaże się wielkim sukcesem.
Nawet pop.
Największą gwiazdą pop był zespół Demonu,
który był zespołem nowym.
To nie był pop taki jak w latach osiemdziesiątych czy siedemdziesiątych,
tylko to był pop nazwijmy to
nasycenie tym końcem lat osiemdziesiątych anglosaskim.
In excess.
To było granie tego typu rzeczy.
I to interesowało ludzi i to szło.
I stąd te niebotyczne nakłady
pierwszych Pond Heia czy Wilków.
I to szaleństwo na ich punkcie.
Bo to młodzi ludzie,
którzy w osiemdziesiątym dziewiątym roku
zaczęli żyć w wolnym kraju,
mieli swoich nowych idoli,
nowe gwiazdy,
mieli nową muzykę, nowe piosenki.
To już tak szło do połowy lat dziewięćdziesiątych.
Wydaje mi się, że takim najbardziej jaskrawym przykładem,
przynajmniej takim, który ja najlepiej zapamiętałam,
jest przykład Agnieszki Chińskiej zespołu N.A.,
gdzie jednym z najpilniej strzeżonych sekretów
było to, kto jej towarzyszy,
żeby czasem się nie wydało,
że to są, tu cytuję,
ci faceci z kombi.
Dokładnie pokazuję to sposób myślenia.
Tych starych nie bierzemy,
że to się skończyło,
skończyła się tamta Polska,
żyjemy w nowych czasach,
jak gdyby bawiąc się w Fukuyama,
koniec historii.
Więc to, co się było przed 89. odcinamy,
w ogóle nie tykamy tego.
Wszystko jest nowe.
Tylko okazało się, że było bardzo intensywnie,
było dużo koncertów, było dużo grania,
było dużo używek,
więc ci młodzi wykonawcy zaczęli się męczyć.
A publiczność dorastała.
Kupowali sobie lepsze wieże stereo,
mieszkania w pierwszych apartamentowcach ogrodzonych
i chcieli czegoś,
co bardziej odpowiada ich mentalności
lub wyobrażeniu o sobie.
Stąd pojawił się Various Manx,
który na owe czasy był zespołem
absolutnie art popowym.
To był zespół, który się wydawał
dużo bardziej artystyczny od Stinga,
który święcił triumfy.
Była Edyta Górniak.
Nagle okazał się, że Manam
z takimi smetnymi balladami o miłości
idealnie pasuje do tego,
co nam się wydawało eleganckie,
czyli czerwone wino z supermarketu
i wieczorne spędzenia.
Więc to zaczęło iść bardziej w kierunku popowym.
Takim kluczem jest moim zdaniem
Manam Róża.
To był koniec 93 roku.
To zaczęła się ta fala być dotrzegalna
i potem ona wybuchła przy Variousie
i już ostatecznie przy Edycie Górnia,
która puściła 700 tysięcy płyty,
więc to niewyobrażalne nakłady.
Nagle się okazało,
że ten cały rok,
ten zbuntowany, stary,
już nas nie kręci, prawda?
Jak gdyby to się szybko bardzo skończyło.
Wilki się rozwiązały.
Gawiński próbował robić solo,
rzeczy bardziej popowe.
A potem okazało się,
że jest piosenkarka u Szula,
której już po prostu nikt nie pamiętał wtedy w Polsce.
Ja pamiętam, jak Zybek,
mąż jej Stanisław Zboski,
latał po mieście i opowiadał,
że nagrywa świetną płytę.
Wszyscy śmieli człowieku w ogóle,
wiesz, to nie te czasy.
Ochodził i opowiadał,
że ma gitarra jak Edward Van Halen.
Wiesz, kto pamiętał Van Halen, nie?
W tych czasach.
A on chodził, chodził, chodził
i jak opowiadał mi Marek Kościkiewicz,
który w końcu go wydał,
po prostu wymęczył.
Wychodził.
Po prostu męczył, męczył, męczył,
a ta płyta była na tyle tania,
że ten taki rok lat osiemdziesiątych
w stylu właśnie Budki Suflera,
tych wszystkich zdeaktualizowanych artystów
wydawało się,
nagle ma największe wzięcie.
No i Urszula bez większej promocji
poszło 600 tysięcy.
I nagle się okazało,
że to jest jednak to, co kochają Polacy.
Że ten młodzieżowy bunt,
młodzieńczy bunt to jest chwila.
Tak naprawdę Polska potrzebuje takiego,
nazwijmy to, roka telewizyjno-radiowego.
Kościkiewicz chyba powiedział,
że Polska jest krajem ballad.
Kościk jest idealnym praktykiem.
Dzięki tym balladom żyje do dziś
i to podejrzewam, że nieskromnie.
Tak, jest coś takiego.
Ja pamiętam, że w swoim dzieciństwie
słuchałem trójki.
Te wszystkie 51 TSA,
to było koszmarne.
W pewnym momencie w Polsce
byli bardzo popularni skorpiąsi,
dlatego że mieli te słowne ballady
When it's Moffits, Going Down
i Still Love You.
I po prostu to było tłuczone,
tłuczone, tłuczone.
To jest taka idealna muzyka
takich polskich wieczornych spędzeń.
Mam bardzo, bardzo specyficzny gust,
tak bym powiedział.
Wbrew temu, co chcielibyśmy myśleć o sobie,
nie mamy nic wspólnego
z gustem anglosaskim,
takim klasycznym.
Ja w pewnym momencie badałem
to wśród wydawców,
bo byłem sam, że fascynowany
taneczną elektroniką,
która się pojawiła w połowie lat 90.
Prodigy, Nine, Schneist,
potem Chemical Brothers,
a u nas tego nie było.
Ale zacząłem pytać się, dlaczego?
I wydawcy mówią,
że oni wiedzieli, co się dzieje.
Wiedzieli, że jest zainteresowanie.
Pismo Plastik okazało się
pismem bardzo komercyjnym,
chociaż było wydawane po amatorsku.
Ale w Polsce po prostu
raz, że nie było wykonawców na to.
Dwa, że nie było takiego
poza bańkami wielkomiejskimi,
nie było zainteresowania taką muzyką.
W ogóle byliśmy bardzo
uodpornieni na trendy.
Najbardziej progresywnym krokiem
w tym kierunku
to było to, co Ciechowski
zrobił z Dziewczyną Szamana.
Takie piosenkarstwo
Justyny Stoczkowskiej
przełożył na język muzyki,
bo to jest jego płyta tak naprawdę.
Dziewczyna Szamana
przełożył to na język
nowoczesny brzmień.
Właśnie tam Maciej Chmiel opowiada,
prawda, kto robił,
że dostarczył Ciechowskiem
Prodigy płytę, dwójkę
i Portishead dwójkę.
Ciechowski zaczął tego słuchać,
bo też nie znał tej za bardzo muzyki.
Na tym skonstruował
Dziewczynę Szamana.
A ze świetną klasą wykonawczą,
bo Stoczkowska jest
wybitną wykonawczynią,
w ogóle nie jest twórczynią w zasadzie,
natomiast jest wybitną wykonawczynią.
Znalazł świetną projekcję
do stworzenia czegoś nowoczesnego,
ale to był szczyt
możliwości progresywnych
polskiej muzyki.
To jest po prostu temat
na inną książkę,
historię karier,
które się nie rozwinęły,
karier, które nie wybuchły,
miały jakiś taki swój
moment wybuchowy,
ale niewiele za tym
dalej poszło przynajmniej,
jeżeli chodzi o tworzenie.
Justyna Stoczkowska jest tutaj
chyba bardzo dobrym przykładem.
Najlepszym.
Bo myślę, że gdybyśmy,
wiele osób, gdyby miało
wymienić tytuły
kolejnych płyt Justyny Stoczkowskiej,
to zatrzymałoby się
na Dziewczynie Szamana.
I podobna historia
jest przecież z Edytą Górniak.
No i trochę inna,
ale też podobna,
bo jednak czegoś chyba
wszystkim brakuje,
to jest Edyta Bartosiewicz.
Tak, Edyta Bartosiewicz
jest o tyle inna,
że ona jest bardzo
niezależną artystką.
Ona jest wybitną artystką,
ale jednocześnie
jest bardzo niezależna
i ma problem.
Przecież ona podchodziła
do kariery na zachodzie
dwa razy.
Pierwszy raz miała
podpisany kontrakt
i nie była w stanie
się porozumieć w studiu
z producentami anglosaskimi.
Ona po prostu chciała
tłuc swoją wizję,
a to jest niemożliwe
w kraju anglosaskim.
Tam musisz być
Frankiem Sinatrą,
żeby narzucać coś.
A i też nie do końca.
Zresztą umówmy się.
Jest taki szweski producent,
w tej chwili nie pamiętam.
To jest młody chłopak
wywodzi się z kręgów
heavy metalowych,
który ma 18 nagród Grammy.
To jest facet,
do którego wykonawcy
naprawdę topowi,
typu Aguilera,
typu Rihanna,
stoją w kolejkach
i czekają dwa, trzy lata,
aż on będzie miał czas
zmiksować ich utwór.
U nas artyści
chcą wszystko robić sami,
a tak nie ma.
Przecież mówiliśmy
o pierwszych wilkach.
Tą płytę zrobił
Leszek Kamieński.
Wszystkie ornamenty,
takie rzeczy
zrobił Leszek Kamieński.
Dziewczyna Szamana
zrobił Brzegorz Ciechowski.
Oj Dadana
też zrobił Brzegorz Ciechowski
wyprodukował,
więc Just Five,
który miał swoją sekundę,
też był produktem,
który został stworzony
przez twórców Disco Polo,
prawda,
ale był stworzony,
więc oni zostali wyprodukowani,
postawili po prostu chłopaków
i zrobili.
Na całym świecie
tak to działa.
Wszyscy się teraz
zachwycają k-popem,
ale przecież tam
sami wykonawcy,
ci roztańczeni,
uśmiechnięci,
chłopcy i dziewczynki
nie mają nic do gadań.
Oni po prostu śpiewają
i się ruszają.
Reszta należy do producenta.
U nas tego nie ma.
Na tym się przejechała
Szczeczkowska
i moim zdaniem
na tym się przejechała Górniak,
ponieważ one stwierdziły,
że zrobią to same.
Są takie postaci,
które potrafią,
ale takich postaci
nawet na świecie
jest niewiele.
Artystów,
twórców,
którzy są w stanie
jednocześnie się wyprodukować.
Ta warstwa wykonawczo-twórcza
jest bardzo rozdzielona.
Zastanawiam się,
czy mogę tak powiedzieć,
że ta dekada,
o której piszesz,
którą opisujesz
w swojej książce
była taką dekadą
wielkich wokalistek.
Osobą, która przewija się
w niemal każdej historii
jest Kaja.
W pewnym momencie
zaczęłam myśleć,
że było bardzo mało
projektów muzycznych
w tym okresie,
w których Kaja
gdzieś się chociaż
nie przewinęła.
Czy w chórku,
czy jako autorka,
czy później jako wokalistka.
Anita Lipnicka,
Kasia Kowalska,
Natalia Kukulska,
Renie Jussis,
Justyna Steczko.
Mogłabym wymieniać,
wymieniać i wymieniać.
Oczywiście byli też
wybitni wokaliści
i wielkie zespoły
z liderami.
Natomiast mam wrażenie,
że rzeczywiście
narodziło się wiele
kobiecych gwiazd
i część z nich,
jak na przykład
Kasia Nosowska,
jest na tej scenie obecna
z wielkimi sukcesami
do dzisiaj.
Moim zdaniem
Kasia Nosowska
jest teraz dopiero
tak naprawdę rozbłysła.
Tak naprawdę
Kasia Nosowska
rozbłysła po zerwaniu
kontraktu z Uniwersalem,
który ich bardzo tłumił.
Zmiana składu w Heju,
jak gdyby
uwolnienie się Heja,
uwolniło też
Kasię Nosowską
i ona była wtedy
taką wrażliwą,
zakompleksioną dziewczyną,
fajnie śpiewającą,
piszącą dobra teksta,
teraz jest wybitną artystką
i faktycznie wszystko,
co robi,
jest wielkie,
a powiedziała się o Kali.
Kali też nikt nie chciał.
To było ryzyko
Kosikiewicza,
bo to był taki już
age-zm
w takim czystym stanie.
Okazuje się,
że to nie jest pojęcie dzisiejsze.
Kaja była za stara.
Pamiętaj, że ona miała
wtedy 28 lat,
ona miała 10 lat
kariery takiej
wkurzystki,
tu z Republiką,
tu z Tiltem,
tu z Demono,
tu z atrakcyjnym Kazimierzem.
I w ogóle nikt nie chciał z nią,
i Kościk otworzył się,
i to wbrew swoim pracownikom
postanowił zaryzykować,
bo oni się bali,
że to jest zbyt ambitny materiał.
Natomiast samo hasło
lata 90. czas kobiet
to jest pomysł Katarzyny Kanclerz.
Ona wymyśliła to hasło,
ona to wymyśliła to hasło
przy Kasi Kowalskiej.
Ponieważ była nasoska,
była Bartosiewicz,
więc mamy Kowalską,
sprzedamy ją pod tym hasłem.
A moim zdaniem właśnie
na przykład w cieniu
pozostaje Chylińska,
która jak na mój chłopacki,
post-chłopacki,
bo już jestem starszy,
moją post-chłopacką wrażliwość,
ona była w sensie
intelektualno-socjologicznie
najciekawsza.
Przecież to była dziewczynka,
którą sobie doklejili
chłopaki ze Skowalkera,
czyli po kombi,
heavy metalowej wersji kombi,
po to, żeby im wydano płytę.
Miała zaśpiewać dwa utwory.
Wojciechowski się nie zgodził,
powiedział, że zaśpiewa całą płytę.
I taka dziewczynka doklejona
okazała się nowym głosem kobiet.
Bo to jest zupełnie inna kobiecość.
Bo zauważ, że jednak
Nosowska, Bartosiewicz,
Kowalska
śpiewały o tym,
że jest ciężko,
że jest smutno,
że świat jest ponury.
Generalizując trochę oczywiście.
Natomiast Chlińska powiedziała,
dobra, wiem, że jest syp,
wiem, że jest słabo,
ale ja sobie dam radę.
To tak naprawdę było
pierwsze ucieleśnienie
nowej, silnej kobiety.
W polskiej mózgu
to się pojawiło po raz drugi,
bo taką pierwszą silną kobietą
była Ostrowska
z Lombardu
dziesięć lat wcześniej.
I nagle Chlińska
stworzyła archetyp
postaci,
która teraz jest,
nie wiem,
słuchając dziewczyn,
które uprawiamy
ślipko, prawda?
Junkleosi,
Bambi,
tych w zasadzie
bardzo młodziutkich dziewczyn.
Okazuje się,
że ona jest ich
matką chrzesną
w tej swojej takiej sile.
Było to coś
absolutnie nowoczesnego.
Zresztą Chlińska,
ona lubi sprawiać
wrażenie szalone.
To jest jej poza.
Natomiast ja mam wrażenie,
że ona jest
bardzo inteligentną,
wyrafinowaną osobą.
Zauważ,
jak idzie jej kariera.
Raz, że jest błyskotliwie stworzona,
bo z jednej strony
robi jako gwiazda talent show,
ale w drugiej stronie
potrafi stworzyć materiał,
który się podoba ludziom,
którzy jeżdżą do Owsiaka
na festiwal.
W zasadzie wydaje się,
że to są zupełnie
dwie różne publiczności,
ale ona potrafi to robić
i te płyty nie są takie złe.
Jasne, że ona cały czas
próbuje łamać granice,
eksperymentuje.
Dwie płyty wcześniej
zrobiła tą płyty
z Bartkiem Królikiem
od Seastars,
więc to jest bardzo ciekawe.
Także to był wiek kobiet,
aczkolwiek to hasło,
które podałaś,
to świadczy o sile marketingu
ówczesnego,
że to hasło funkcjonuje do dzisiaj.
Tylko dodam,
że moja mama
jakiś czas temu
zwróciła mi uwagę,
że ostatnia płyta
Agnieszki Chlińskiej
jest wspaniała,
że się w nią wsłuchała,
posłuchała nie tylko
o warstwie wokalnej,
ale także tekstowej.
To jest chyba dobry podpis
pod tym, co powiedziałeś.
Tak, tak.
Ja byłem naprawdę zaskoczony,
że dziewczyno nie obrażając nikogo
po 30-letnim stażu estradowym,
plus tego po 20-letniej
karierze telewizyjnej,
więc on tak naprawdę
nie musi śpiewać.
Z tacią, żeby nie śpiewać.
Ma stałą robotę.
Robi coś tak ambitnego,
to jest bardzo przygotowane,
bardzo nowocześnie brzmi,
ale jednocześnie
ma coś takiego
dla mnie i dla twojej mamy,
czyli jak gdyby
takie elementy roka.
Tutaj wiadomo,
że się pojawi
jakiś solo,
tutaj jakiś strzeliś
mocny akord,
więc jak gdyby
wie o co chodzi.
Jest świetna wokalnie,
w ogóle nie straciła nic wokalnie,
ale jednocześnie nie udaje nastolatki.
To jest super.
To są ludzie
i chłopcy idzieczęta,
którzy mają co 30+,
nadal udają nastolatki.
Robią w tej wrażliwości.
I to zaczyna być
tandetna poezja licealistów.
Tak jak ma nam
w latach 90-tych.
Płyta Róża
czy płyta Łóżko jeszcze bardziej,
która była wtedy zniszczona.
Powiedziałeś o krytykach
i na koniec naszej rozmowy
bardzo chciałabym
o tym porozmawiać,
dlatego, że to był czas,
kiedy kształtowały się
media prywatne.
Rozmawiasz z dziennikarzami,
którzy byli w stacjach radiowych,
kiedy one się zaczynały.
Dzisiejsi giganci zaczynali,
raczkowali
i ich wpływ na kształtowanie tego,
co działo się na rynku muzycznym
był ogromny.
Książkę kończy
dosyć gorzka refleksja,
że te czasy już minęły,
że dziennikarzy muzycznych
praktycznie nie ma,
a coś takiego jak krytyka muzyczna
funkcjonuje,
gdzieś tak chyba pada,
że to już długo rywa.
Natomiast ty przenosisz nas
do świata bruma,
do świata plastiku, machiny,
gdzie rzeczywiście
to są takie głosy media
opiniotwórcze.
Ja sama pamiętam to,
że moi kuzyni mieli kolekcję machin
i ja jako ta młodsza
miałam zakaz dotykania.
Tak, tak, tak.
Media stanowiły ogromnym
przez brum.
Raz, że był sam siłą bardzo lansową,
znaczy największą siłą w ogóle
była gazeta wyborcza.
To Maciej Chmiel i Grzegorz Brzozowicz
stworzyli nowoczesne,
moim zdaniem stworzyli,
przynajmniej dla mojego pokolenia
nowoczesne polskie dziennikarstwo.
Bardzo ostre, sarkastyczne,
bliski anglosłaskiemu,
ale jednocześnie rżnące
z anglosłaskiego.
Przedtem to dziennikarstwo
muzyczne w latach 80-tych,
70-tych było tworzone
przez takich kolesik
wyjętych z filmów zanuskiego.
To wszystko były takie
intelektualne elaboraty,
których po prostu się nie dało czytać.
Inaczej, w tym rock'n'rolu
nie było rock'n'rolla.
Właśnie Brzozowicz i Chmiel,
choć sami nie są rock'n'rollowsami,
przynajmniej z wyglądów,
prowadzili tą nutę rock'n'rolla,
których był szalenie.
Swym najważniejszym pismem muzycznym
był Brum,
który doskonale oddaje
ducha tamtych czasów,
jak oglądasz,
ale też jego historia
smutna,
jak się okazuje,
pokazuje,
jak to wszystko się skończyło.
Bardzo rzadko się zdarza,
żeby opowiadało tę historię
sześć, siedem osób
i one wszystkie mówią
dokładnie to samo.
Ale tak naprawdę
to jest gorzkie doświadczenie,
przez co tak naprawdę
pochylali głowę na koniec.
Czy plastik,
który moim zdaniem
był pismem koszmarnym.
Sam Podgórski przyznaje,
że on nie miał kto pisać,
bo nie było dziennika
znających się na kulturze techno po prostu.
Nawet jeżeli ktoś słuchał,
to nie mieli jak się o tym pisać.
Natomiast radio,
bez trójki,
bez radia publicznego,
bez tych entuzjastów,
sześciu, siedmiu,
tej fali by nie było,
bo oni stanowili
znakomite sito,
przez które te kasety,
które wysyłały te zespoły,
potem docierały
do wytworni płytowej.
To była taka pierwsza bramka,
świadoma lub nie,
to trudno jest udowodni,
że wybierali
to jest najlepsze,
puszczamy antenę,
było sprawdzane w trójce
i potem kupowały to wytwórnie
najczęściej.
Potem przejęło to RMF,
które miało niewiarygodną siłę.
RMF się słuchało.
To było ostre,
to było szalone.
Jak tutaj ta akcja opisana
z Wariusem,
czy ta z Kowalską,
dla nich po prostu
nie było rzeczy niemożliwych.
Oni byli bardziej szaleni
niż muzycy,
bo to się wydaje niewykonalne.
Po prostu jeden facet powiedział,
że mamy helikopter,
no to niech polata.
Ale też były to takie czasy,
jak mówi Piotr Mes,
że nasz dział reklamy
do nikogo nie dzwoni.
Wszystko, co było stygnowane
ich logiem,
właściwie się sprzedawało.
Jak się podpisuje umowy
na patrona,
to one są często obwarowane,
a im zależało tylko,
żeby był ten trójkącik RMF-u
w rogu płyty,
bo wtedy wiadomo,
że płyta lepiej pójdzie.
A potem też to zabił,
tak jak wytwórnie płytowe,
takie globalizacyjne
uwarunkowania rynku.
Pojawiły się badania
i pojawiło się,
że to nie radio
lansowało Gusta,
prawda,
lansowało go na wtór,
tylko radio się dopasowywało
do słuchaczy,
czyli jest odwrotne.
Jak gdyby doszło
do sytuacji odwrotnej.
Rozmawiać o tych 10 latach,
rozmawiać o tej dekadzie
można jeszcze dużo,
dużo dłużej.
Mam też poczucie,
że o wielu artystach,
których znajdziecie
na kartach tej książki,
powiedzieliśmy za mało
albo nie powiedzieliśmy w ogóle,
ale to być może
jest dobry sposób,
żeby do książki
wszystko, jak leci Was,
odesłać.
Ona jest już dostępna
w księgarniach,
a dzisiaj miałam
tę przyjemność,
że o niej,
a tak naprawdę
o tej wielkiej historii
polskiej muzyki
w latach 1992-2000
zgodził się porozmawiać.
Autor Tomasz Lada,
dziennikarz,
redaktor i krytyk.
Bardzo Ci dziękuję
za tę rozmowę.
Wielkie dzięki.
Audycje kulturalne
w dobrym tonie.
Audycje Kulturalne są projektem realizowanym przez Narodowe Centrum Kultury.

Pozostałe audycje w tej kategorii

Brda. Wczasy z  fabryki

Brda. Wczasy z  fabryki

Choć legendarne domki ze spadzistymi dachami całym pokoleniom kojarzą się z wczasami spędzanymi za miastem, to do tej pory niewiele wiadomo było o ich historii. Brak archiwaliów utrudniał jej odtworzenie i gdyby nie teczka skryta za meblościanką, mogłoby się to w ogóle nie udać. Książka „Brda. Wczasy z fabryki” to… Czytaj dalej o Brda. Wczasy z  fabryki

Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli

Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli

Na wystawie pt. „George Sand (1804-1876). W kalejdoskopie życia i sztuki” zgromadzono unikatowe pamiątki związane z Artystką, które przekonują, że była wszechstronną humanistką, w wielu kwestiach wyprzedzającą swoją epokę. Celem twórców ekspozycji było przedstawienie Sand, jako kobiety wielu zainteresowań, pasji i talentów, która niezasłużenie jest przedstawiana przede wszystkim jako „partnerka… Czytaj dalej o Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli

„Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga

„Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga

Interaktywna, dwujęzyczna mapa pozwala poznać skomplikowaną biografię oraz twórczość Mieczysława Wajnberga, jednego z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku. Uniwersum będzie rozwijane, w miarę dalszych ustaleń dotyczących jego życiorysu. Mieczysław Wajnberg był kompozytorem polsko-żydowskiego pochodzenia. Urodził się w Warszawie, gdzie wraz z rodzicami i siostrą mieszkał w kamienicy przy ul. Żelaznej 66. Czytaj dalej o „Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga

„Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

„Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle”… Czytaj dalej o „Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

W którym parku najchętniej wypoczywał Juliusz Słowacki? Gdzie mieszkała Maria Skłodowska-Curie? Kto zaczął produkować słynne ratanowe krzesła, które stały się symbolem francuskich kawiarni? Odpowiedzi na te pytania można znaleźć w wydanej niedawno książce pt. „Polski Paryż”. Paryż jest jednym z najchętniej odwiedzanych przez turystki i turystów miast na świecie. Co… Czytaj dalej o Śladami wielkich Polek i Polaków nad Sekwaną

„Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych

„Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych

Muzycy zamiast na scenie filharmonii pojawiają się na placach zabaw, skwerach, przy piaskownicach. W ten sposób spotykają się z nowymi odbiorcami muzyki klasycznej „u nich”, w najbardziej naturalnym dla słuchaczy kontekście. I pokazują, że ten rodzaj sztuki nie musi onieśmielać. Ogólnopolski projekt „Bach w piach” – cykl muzyczno-edukacyjnych flashmobów w przestrzeniach… Czytaj dalej o „Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych