Wybrany utwór: Radość z tańca. Druga edycja „Piątki z narodowych”
Narodowe Centrum Kultury ponownie proponuje uczniom taneczne wyzwanie i powtórkę z polskich tańców narodowych. Tym razem uczniowie szkół podstawowych i ponadpodstawowych zmierzą się z polonezem. Zgłoszenia do konkursu można wysyłać do 15 września.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
„Piątka z narodowych” to ogólnopolski konkurs, którego celem jest szerzenie wiedzy na temat polskich tańców narodowych i zaznajamianie z ich historią. W minionym roku szkolnym (2022/2023) odbyła się I edycja konkursu. Zgłoszenia nadesłało niemal 160 szkół. Ostatecznie w drugim etapie wzięło udział 300 uczniów z 20 szkół. Zwycięzców wyłoniła komisja konkursowa, złożona ze znakomitych pedagogów, profesorów uczelni muzycznych, choreografów i instruktorów tańca. W niektórych szkołach, już po rozstrzygnięciu konkursów, zostały założone koła pieśni i tańca by rozwijać zdobyte umiejętności.
W zeszłym roku uczniowie zmierzyli się z krakowiakiem, którego wykonywali do specjalnie na tę okazję skomponowanej przez prof. Pawła Palucha „Suity Krakowskiej”. Już po wyłonieniu laureatów, podczas XIX Światowego Festiwalu Polonijnych Zespołów Folklorystycznych w połowie lipca w Rzeszowie, konkursową choreografię zaprezentowały zespoły polonijne.
W tym roku szkoły, które zgłoszą się do projektu, będą mogły spróbować swoich sił tańcząc poloneza. Zdaniem organizatorów, jest to szansa by poznać ten niezwykły taniec, a także podnosić umiejętności przed komersami i studniówkami. To kolejna nowość: w tym roku po raz pierwszy w konkursie będą mogli wziąć udział uczniowie szkół ponadpodstawowych.
O konkursie „Piątka z narodowych” mówią w Audycjach Kulturalnych choreograf, reżyser wielu edycji Festiwalu w Rzeszowie, były dyrektor artystyczny Mazowsza i kierownik Zespołu Pieśni i Tańca Politechniki Warszawskiej Janusz Chojecki oraz pomysłodawczyni konkursu, Sylwia Błażej z Narodowego Centrum Kultury.
W audycji wykorzystano fragmenty konkursowego poloneza skomponowanego przez prof. Pawła Palucha.
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Tańce narodowe towarzyszą nam, można powiedzieć, niemalże od zawsze, ale czy wszyscy umiemy wymienić wszystkie pięć?
Pięć tańców narodowych ma przybliżać konkurs organizowany przez Narodowe Centrum Kultury pod tytułem Piątka z Narodowych.
Pierwsza edycja tego konkursu jest już za nami, natomiast druga właśnie się rozpoczyna.
Ale mam nadzieję, że o doświadczeniach z pierwszą edycją i planach i oczekiwaniach dotyczących drugiej zgodzą się opowiedzieć dzisiejsi goście.
A są to członkowie kapituły konkursowej, którzy oceniali zeszłorocznych uczestników.
Sylwia Błażej z Narodowego Centrum Kultury, koordynatorka całego konkursu, a także pan Janusz Chojecki, tancerz, choreograf, autor choreografii, także w konkursie Piątka z Narodowych.
Witam w audycjach kulturalnych.
Dzień dobry.
Zacznę od takiego pytania najbardziej intuicyjnego. Jak wrażenia po tej edycji, która niedawno się zakończyła, w tych przesłuchaniach, które obserwowała komisja, wziął udział 300 uczniów z niemalże 160 szkół z całego kraju.
To chyba oznacza, że zainteresowanie tańcami narodowymi i taka chęć, by je poznawać, by się ich uczyć jest chyba spora.
Zainteresowanie samym konkursem przerosło nasze oczekiwanie, bo przypomnę, że pierwotnie planowaliśmy zaprosić do konkursu 50 szkół, ale myśmy ten limit osiągnęli po trzech dniach zgłoszeń.
No i tutaj decyzja była oczywista.
Trzeba dać maksymalny, nieograniczony udział wszystkim zainteresowanym szkołom i rzeczywiście w konkursie w pierwszej edycji wzięło udział 158 szkół, z czego do przesłuchań konkursowych na żywo zostało zakwalifikowanych 20 szkół, co daje nam około 300 uczniów.
Więc wydaje mi się, że to był znakomity wynik, a poziom myślę, że nas wszystkich bardzo zaskoczył, zwłaszcza ten moment pomiędzy oceną przesłanych nagrań, a tymi występami na żywo.
To była niesamowita przepaść, taka pozytywna, że rzeczywiście ten wkład nauczycieli, uczniów i te emocje na scenie, no bo to jednak jest zupełnie co innego przesyłać nagranie, a występować na żywo przed publicznością, przed jurorami, którzy groźnie wyglądają dla tych młodych adeptów.
No to była absolutna przyjemność.
Jesteśmy bardzo mile zaskoczeni właśnie takim odbiorem, ale także takimi wiadomościami, jakie do nas dotarły, szczególnie właśnie na ostatnim etapie, kiedy wyraźnie w kilku przypadkach jest powiedziane, że w szkole powstała grupa taka już na, można powiedzieć, na stałe, która będzie się kontynuowała pracę nad Polskimi Tańcami Narodowymi.
Gdzie burmistrz miasta czy wójt, nie pamiętam, nawet postanowił znaleźć pieniążki, żeby zakupić stroje zespołu grupom szkolnym.
I o to chodziło, żeby dotrzeć do grup szkolnych, które nie są sformalizowane, nie tańczą, nie ćwiczą, a żeby się zainteresowały tańcami.
A jeszcze dodatkowo, że choreografia nie była prosta, dosyć była skomplikowana.
I opanowanie jej w tak krótkim czasie przez osoby, a wśród nauczycieli, którzy uczyli dzieci krakowiaka, słowity krakowskiej, były osoby nieprzygotowane do tego.
I po warsztatach, jakie mieliśmy z nimi w Matyczniku Mazowsze we wrześniu, część z nich naprawdę świetnie przygotowała dzieci.
I to tak, że można było o czym nie wierzyć, że to można, biorąc uwagę właśnie stopień trudności, a ten stopień trudności był też spowodowany taką sprawą.
Chcieliśmy, żeby w swoich środowiskach te grupy zaraziły innych do oglądania, do uczestnictwa w tym. I tak się stało.
Jestem też bardzo ciekawa, czy w czasie trwania zeszłorocznej edycji konkursu był czas, była przestrzeń na to, żeby właśnie z uczniami i nauczycielami porozmawiać.
Nie tylko przy okazji spotkania w Otrębusach. I jestem ciekawa, jakie były ich motywacje, że stwierdzili tak, nauczmy dzieci tych tańców.
No, wymagało to od nich i zaangażowania własnego czasu i nabycia nowych, jak się okazało, umiejętności.
Ale druga rzecz, że dzieciaki były chętne, żeby tańczyć, że to, o czym rozmawialiśmy już kiedyś, tańce narodowe mogłyby się wydawać troszkę trącące myszką, jako coś mało popularnego.
Okazało się, że mogą wciągnąć, mogą zainteresować, no i mogą być też takim sposobem, żeby te dzieciaki trochę oderwać od telefonów, od ekranów, od komputerów.
Znalezienie tego balansu, żeby dzieci mogły opanować, a jednocześnie, żeby to było ciekawe, że jak one to zatańczą u siebie w szkole, to żeby inni spostrzegli coś ciekawe, fajne.
Bo można by zrobić prostszą wersję. Mielibyśmy pewno więcej, jeszcze może chętnej.
Ale kto wie, czy byśmy uzyskali to później zaciekawienie, jakie nastąpiło.
A przede wszystkim radość tych dzieci z tego, że one tańcząc dostają takie brawa.
Przecież to było cudowne. Każda grupa dostawała takie brawa, a u siebie w swoich środowiskach naprawdę zarazili Krakowiakiem swoich rówieśników, rodziców.
Nie tylko rodziców, rodziców to może najłatwiej.
Innych nauczycieli, osoby mieszkające w pobliżu, które oglądały.
Także to było naprawdę dobrym takim elementem. Zobaczymy, jak będzie dalej.
Mnie się też wydaje, że takie wspólne tańczenie buduje coś w ludziach, zwłaszcza w tych młodych ludziach.
Bo po pierwsze, to jest coś, co się robi razem. Nie da się tych tańców tańczyć w pojedynkę.
A po drugie, no to jest też budowanie takiej czułości, otwartości na symbole narodowe.
Na to, co nas tutaj tak tożsamościowo łączy.
Każde działanie wspólne powoduje, że ta grupa zaczyna między sobą fajne więzi.
Ale jednocześnie, jeżeli buduje coś takiego, tak jak właśnie tańce narodowe, nasze, polskie, to jeszcze dodatkowe polskie.
A jeszcze to, że widz w sposób obiektywny ich ocenia i dostają błyskawiczną, bardzo obiektywną nagrodę za ich pracę, za ich wspólną pracę.
Dodatkowo, jak sobie przypomnę, rozmowę z nauczycielami, to też powtarzali, że na początku mi się wydawało, że to będzie w ogóle niemożliwe.
Zebrać wystarczającą ilość par.
Mieliśmy suity krakowską na 6, 8 bądź 10 par mieszanych.
To po pierwsze. Po drugie, czas, żeby te dzieci, ci uczniowie mogli przychodzić.
Z tego, co wiem, to zdarzało się, że trzy razy w tygodniu były zajęcia dodatkowe właśnie z suity krakowską.
To jest ogromny wkład i nauczycieli, i dzieci, i rodziców, żeby też gdzieś zabezpieczyć i żeby zaangażować się i pozyskać stroje.
Bo nie zdarzyło się tak, aby podczas koncertu laureatów, aby wystąpił choćby jeden zespół, który nie miał stroju krakowskiego na sobie.
Więc ogromne zaangażowanie całych społeczności.
I bez względu na to, czy mówimy o dużych miastach, czy o mniejszych miejscowościach, czy wsiach, rzeczywiście to widać.
I myślę, że to będzie dalej rosło w siłę i będzie to zainteresowanie.
I że to się nie skończy na tym jednorazowym udziale w konkursie Piątka z Narodowych.
Ja zauważyłem taką rzecz w czasie tej edycji konkursu, że nauczyciele, którzy nie byli przygotowani zawodowo do prowadzenia tańca,
wierniej potrafili odtworzyć choreografię niż nauczyciele, którzy zawodowo się tym zajmują.
Bo tak samo byli też instruktorzy wykształceni, którzy uczyli dzieci akurat.
Dostali propozycje w szkole, żeby pomóc.
To zauważyłem, że tam nauczyciele, którzy nie mieli takiego czegoś, bardziej precyzyjnie potrafili odtworzyć choreografię.
Czyli bardzo musieli dużo poświęcić ci nauczyciele czasu, żeby się tego nauczyć.
I to było bardzo ważne, bo to też w nich zostanie.
Przez to, że ten czas poświęcony dał im bardzo dużą tak samo wiedzę o tańcu,
którą on pewnie mógł się dzielić w środowiskach.
I to wielki szacunek dla nich.
Poza szkoleniem w Otrymbusach, poza galą finałową konkursu, było jeszcze jedno wydarzenie,
kiedy Piątka z Narodowych mogła się zaprezentować.
To był XIX Festiwal Polonijnych Zespołów Folklorystycznych w Rzeszowie.
Myślę, że to też było takie wydarzenie, które osobom niezwiązanym z tym tematem pokazało,
że rzeczywiście te tańce bardzo żyją.
Są ważne dla wielu wspólnot, ale także dla wielu mniejszości, które żyją poza Polską.
Wracamy trochę do tego, o czym już rozmawialiśmy, że one tak bardzo coś w ludziach budują.
Kiedy zaproponowałem, żeby można było poprosić dyrekcję Narodowego Centrum Kultury,
aby wyraziła zgodę, żeby w czasie tego festiwalu skorzystać z tego programu Piątka z Narodowych.
I obawiałem się, że może zespoły polonijne, którzy przyjeżdżają do Orzeszowa,
które są skoncentrowane nad przygotowaniem własnego programu,
to nie zawsze jest czas na to, żeby nauczyć się jeszcze dodatkowo innych tańców.
Byłem zaskoczony, kiedy ponad 50% zapisało się,
a przecież oni musieli dodatkowo poświęcić dużo czasu, żeby to zrobić.
Jeden z zespołów zdecydował się, wiem, że w czerwcu, w lipcu był festiwal.
To jest chyba bardzo mało czasu.
I dwa tańce przygotował.
Zespół Iconics Chicago.
Mało tego, powiem, że dużo z nich bardzo dobrze zatańczyli te tańce,
a ten należy do najlepszych.
A dodatkowo taki aspekt wszedł, jeżeli chodzi o zespoły polonijne.
Zespoły polonijne, kiedy to opanowały,
mają teraz możliwość w swoim repertuarze mieć te tańce.
Proszę sobie wyobrazić, spotyka się na przykład cztery zespoły na festiwalu w Chicago.
Proszę sobie wyobrazić, razem mogą, jeżeli warunki pozwalają na to,
zatańczyć tą choreografię.
Jaka tego jest moc, to zobaczyliśmy teraz w Rzeszowie.
To było niesamowite doświadczenie, kiedy sześć zespołów jednocześnie wykonywało
albo polonezę, albo suite krakowską.
Siedem, albo osiem było.
Albo nawet.
Więc to pokazało siłę.
I było też niesamowicie oglądać te nasze tańce z Piątki z Narodowych na otwarciu.
Tego Janusz nie dodał.
Te tańce były wykonane na rozpoczęciu festiwalu i na koncercie galowym.
Czyli dwa najważniejsze momenty festiwalu.
Tak, a w koncercie galowym na początku był Polonez, co będzie do nowej edycji,
a na końcu była Słyta Krakowska.
Zamykły koncert galowy.
I te obrazy były bardzo mocne dla tej pięciotysięcznej widowni
i dla wielu milionów w telewizji Polonia i w telewizji polskiej, gdzie poszło.
Ten konkurs jest naprawdę niezwykłym przeżyciem.
I dlatego bardzo się cieszę, że mogę zapytać o kolejną edycję.
Dlatego, że ten pomysł będzie rozwijany, będzie szedł dalej, docierał do kolejnych szkół i do kolejnych uczniów.
Co w tym roku dzieci, uczniowie w polskich szkołach będą tańczyć,
żeby w konkursie Piątka z Narodowych Narodowego Centrum Kultury wziąć udział?
W tym roku zwolnimy tempo.
Nie będzie już porywistego krakowiaka.
Zmienia się nieco formuła konkursu.
W tym roku postanowiliśmy poszerzyć o szkoły ponadpodstawowe,
bo jednak Polonez.
Padło to dopełnienie.
Polonez kojarzy się z zamknięciem szkoły podstawowej,
z zamknięciem szkoły ponadpodstawowej, z komersem, ze studniówką.
Ze studniówką przede wszystkim.
Więc nie mogliśmy pominąć szkół ponadpodstawowych.
Będą dwie kategorie wiekowe.
Mamy piękną, przygotowaną przez Janusza,
choreografię Poloneza do muzyki Pawła Palucha,
z którą będą się mierzyć w dwóch kategoriach.
Właśnie szkół podstawowych i szkół ponadpodstawowych.
Uczniowie i nauczyciele, a także rodzice.
Więc mamy taką cichą nadzieję, że to się przyczyni do tego,
aby ten Polonez, wykonywany podczas tak ważnych wydarzeń,
jakim jest chociażby studniówka,
był wykonany z największą precyzją,
bez tak zwanych czkawek,
przy każdym kroku, kiedy uginamy i wchodzimy w plie.
Tutaj oczywiście będzie ogromna przyjemność,
ale też tak zakładamy, że będzie to skutkowało
znakomitymi wykonaniami na każdym balu studniówkowym.
Ja to tylko wspomnę, że być może udział w konkursie piątka z narodowych
uchroni maturzystów przed tym ogromnym stresem
i pilnowaniem nóg, liczeniem sobie w głowie,
tylko ten taniec będzie już dla nich czymś naturalnym.
Sama pamiętam to uczucie, że z jednej strony tańczę
i czuję, że to jest taka wspaniała, podniosła uroczystość,
a z drugiej strony cały czas patrzę na swoje stopy
i myślę, kiedy, kiedy co powinnam zrobić,
więc nie życzę, żeby to dalej tak wyglądało.
Co jeszcze w tym roku?
Czy wszystkie szkoły w Polsce mogą w tym konkursie wziąć udział?
Czy istnieją jakieś ograniczenia?
Coś, o czym nauczyciele, którzy będą zgłaszali swoje klasy
czy swoje szkoły powinni pamiętać?
Nie mogą się zgłaszać do tego konkursu.
Szkoły muzyczne, szkoły artystyczne,
które gdzieś w swoim programie mogą mieć elementy tańca,
aby wyrównać te szanse i aby dotrzeć do tej grupy uczniów,
która być może nigdy nie miała wcześniej styczności z tańcem.
Dodatkowo postanowiliśmy też wprowadzić dodatkowe ograniczenie.
Mianowicie w konkursie nie będą mogły wziąć udziału szkoły,
w których regularnie działają zespoły pieśni i tańca,
koła tańca oraz inne zespoły taneczne,
bo nie chcemy też zniechęcić do udziału szkół,
w których nie ma osoby, która prowadzi tego typu działalność
i chcemy zapewnić poczucie wszystkim uczestnikom konkursu,
że mają takie same szanse, że startują z tej samej pozycji
i wszyscy muszą się nauczyć tego poloneza od podstaw,
od samego początku na nowo.
Polonez, mimo tego, że coś taniec wolny, wcale nie jest łatwy,
dlatego że krok podstawowy jest w przetakcie.
Dla człowieka, który nie ma styczności z tańcem,
jest to wielka trudność.
Stąd ta, co sobie ja powiedziałaś, czkawka.
Tak sądzimy, że dzięki konkursowi, dzięki muzyce
i dzięki pomocy w postaci instruktażu
będzie można tak dzieciom podpowiedzieć,
że może się okazać, że to się później będzie wspominało
jako dobry czas.
Ja pamiętam, jak dwukrotnie w Rzeszowie
z moim córką na komersie uczyłem poloneza.
Poproszono mnie o to, żeby jak córki kończyły.
Proszę sobie wyobrazić, że dwukrotnie na tych komersach
młodzież sama poprosiła o bis.
O bis poloneza, którego na początku
oczywiście chłopcy nie chcieli tańczyć.
A później potrafili zrozumieć, dowiedzieć się o co chodzi,
jak i był bis.
Chcielibyśmy, żeby się tak zdarzyło.
To ja dopytam w takim razie o muzykę.
Sylwia powiedziała, że to jest kompozycja
pana Pawła Palucha.
Jak z pana perspektywy się z tym utworem,
z tą kompozycją pracowało?
Bo to też pan jest autorem tego rocznej choreografii.
Z panem Pawłem się bardzo dobrze rozumiemy.
To jest bardzo dobry muzyk,
ale się bardzo też dobrze rozumiemy na etapie
przygotowywania formy muzycznej,
która będzie odpowiadała później do formy choreograficznej.
Proszę sobie wyobrazić, że Krakowiaka,
w sumie tak krakowską właściwie,
bo tak się nazywa przecież,
tam jest nie tylko sam Krakowiak,
tam jeszcze później Walczyk przecież jest.
Piękny o naszej rzece Wiśle.
Zaproponowałeś to przez Sylwię.
Kiedy mieliśmy przegląd tych 20 zespołów na żywo,
można było pomyśleć, że jak to?
I to nam powiedziała kierowniczka Grupy Technicznej.
Raport powstał w wyniku rozmów z rodzicami, ekspertami oraz przedstawicielami sektora kultury. Pozwoliły one stworzyć wielowymiarowy obraz pokazujący, jakich aktywności dla swoich dzieci szukają rodzice, jakie są ich oczekiwania i potrzeby, a także co hamuje ich przed uczestnictwem. O raporcie „Dziecko i sztuka” opowiada Agnieszka Karp-Szymańska. Raport przybliża sposoby uczestnictwa… Czytaj dalej o Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury
Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle”… Czytaj dalej o „Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle
Muzycy zamiast na scenie filharmonii pojawiają się na placach zabaw, skwerach, przy piaskownicach. W ten sposób spotykają się z nowymi odbiorcami muzyki klasycznej „u nich”, w najbardziej naturalnym dla słuchaczy kontekście. I pokazują, że ten rodzaj sztuki nie musi onieśmielać. Ogólnopolski projekt „Bach w piach” – cykl muzyczno-edukacyjnych flashmobów w przestrzeniach… Czytaj dalej o „Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych
Dwadzieścia pięć lat od pierwszego wydania, na polskim rynku wydawniczym pojawiło się pierwsze tłumaczenie jednej z najważniejszych teorii amerykańskiego socjologa, Howarda S. Beckera. „Światy sztuki” są próbą spojrzenia na proces powstawania dzieła, będącego wypadkową pracy wielu zaangażowanych osób. Sztuka w ujęciu Beckera staje się efektem zbiorowej pracy, a nie jedynie indywidualnego… Czytaj dalej o „Światy sztuki” Howarda S. Beckera
Muzyczne doświadczenia nastoletniego Fryderyka Chopina w wersji dla najmłodszych – w ramach tegorocznych Eufonii, w Łazienkach Królewskich odbyły się wyjątkowe koncerty dla dzieci. Dla najmłodszych, zaledwie kilkumiesięcznych Słuchaczy, był to początek ich przygody z muzyką. Małe Eufonie są kierowane do rodzin z dziećmi w dwóch przedziałach wiekowych: 0-3 oraz… Czytaj dalej o Małe Eufonie – wielkie przeżycia
Jak rozmawiać o odejściu bliskich? Czy jest jeden wzorzec przeżywania żałoby i straty – przez dzieci i dorosłych? Czy śmierć może być dobra? W rozmowie Katarzyny Sanockiej usłyszymy osobistą historię Sylwii Grzegrzółki z Działu Badań i Analiz NCK oraz komentarz Mileny Pacudy z Instytutu Dobrej Śmierci, która tworzyła treści merytoryczne… Czytaj dalej o Zakończenia Wspólne