W reportażowej książce „Świdermajerowie” Katarzyna Chudyńska-Szuchnik przekonuje, że świdermajery przy linii otwockiej to nie tylko letniskowa architektura i drewniane domy. To sięgająca czasów przedwojennych historia ludzi, właścicieli budynków oraz świata, który wraz z nadejściem wojny odszedł do przeszłości. Życie jednak toczy się dalej i wiele dawnych letniskowych domów można znaleźć do dziś.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
„Świdermajery” to nazwa, którą stworzył Konstanty Ildefons Gałczyński zauroczony popołudniem spędzonym w jednym z podwarszawskich domków. Odnosi się do drewnianej architektury letniskowej, popularnej nad rzeką Świder, przy tzw. linii otwockiej. Charakterystyczne, bogato zdobione domy, nawiązywały do stylu szwajcarskiego: mają spiczaste dachy oraz ażurowe dekoracje werand i ganków.
Przed wojną okolica słynęła ze swoich właściwości uzdrowiskowych, stąd „świdermajery” często pełniły funkcje letnisk, gdzie na wczasy zjeżdżała cała Warszawa.
Kres sielskiemu okresowi świdermajerów położyła wojna: wielu właścicieli pochodzenia żydowskiego zostało zamordowanych, domy przejęli Niemcy. Po 1945 r. dawne domy uzdrowiskowe zostały podzielone na mieszkania, do których zakwaterowano lokatorów. Wiele willi popadło w ruinę, inne, w lepszym lub gorszym stanie, są zamieszkałe do dziś.
Katarzyna Chudyńska- Szuchnik wyodrębnia całą typologię związaną z domami nad Świdrem: to m.in. domy torty, domy ogniska, domy duchy, domy skarbonki, domy bezpańskie, domy wskrzeszone czy domy uśpione. Pozwala to lepiej zrozumieć, w jaki sposób obeszła się z nimi historia.
Jednak już sam tytuł, „Świdermajerowie” wskazuje, że istotą nadświdrzańskiego świata były nie same domy, a ludzie, którzy w nich mieszkali i którzy je projektowali i budowali. Poznajemy Jakóba Dietricha, Jana Świecha, Stanisława Russka i Izaaka Wölflinga, czterech budowniczych i architektów, bez których ów świat nie mógłby powstać.
Uczucie nostalgii przy lekturze książki potęgują fotografie Filipa Springera, które nie pozostawiają wątpliwości, jak próbę czasu zniosła architektura znad Świdra.
W Audycjach Kulturalnych o książce „Świdermajerowie” opowiedziała Katarzyna Chudyńska-Szuchnik.
Zdjęcie: wyd. Dowody.
Świat zaklęty nad rzeką, czyli „Świdermajerowie” – transkrypcja podcastu
Pisała sztuki teatralne, recenzje, felietony. Występowała publicznie, wspierała potrzebujących, zarządzała instytucjami związanymi z literaturą. Mimo to, biografia Ireny Gombrowicz przez lata pozostawała nieznana. Może się to zmienić za sprawą poświęconej jej książki – choć, jak przekonuje autorka, Irena Gombrowicz ceniła „życie w ukryciu”. Irena Gombrowicz przyszła na świat jako trzecie… Czytaj dalej
Dwadzieścia pięć lat od pierwszego wydania, na polskim rynku wydawniczym pojawiło się pierwsze tłumaczenie jednej z najważniejszych teorii amerykańskiego socjologa, Howarda S. Beckera. „Światy sztuki” są próbą spojrzenia na proces powstawania dzieła, będącego wypadkową pracy wielu zaangażowanych osób. Sztuka w ujęciu Beckera staje się efektem zbiorowej pracy, a nie jedynie indywidualnego… Czytaj dalej
Powieść Wojciecha Chmielewskiego pozwala na odkrycie stolicy sprzed 30 lat a także na rozważania dotyczące jej kształtu i rzeczywistości za… niemal 300 lat. Jedno pozostaje niezmienne – wielka miłość do miasta. Wojciech Chmielewski, znany przede wszystkim z krótkich form, zaprasza Czytelniczki i Czytelników do lektury powieści „Księżyc ma zapach Warszawy”. Czytaj dalej
Charyzmatyczne trio inspirujące się muzyką latynoamerykańską, zapisało się w historii polskiej sceny muzycznej jako zespół, który nikogo nie pozostawiał obojętnym. Podobnie jak kreacje i dopracowany w każdym detalu sceniczny wizerunek, którego pieczołowitość, wyprzedzała swoją epokę. Tercet Egzotyczny powstał w 1963 r. – przez kilka dekad działalności artyści nie tylko podzielili… Czytaj dalej
5 grudnia minęło 100 lat od śmierci Noblisty Władysława Stanisława Reymonta. Narodowe Centrum Kultury wydało zbiór esejów, które ukazują twórczość pisarza z perspektywy całego stulecia. W rozmowie Katarzyny Sanockiej o Reymoncie mniej znanym, opowiada jeden z eseistów – prof. IBL PAN, dr hab. Marek Pąkciński. Jak postrzegamy dziś teksty i… Czytaj dalej
Muzyczne doświadczenia nastoletniego Fryderyka Chopina w wersji dla najmłodszych – w ramach tegorocznych Eufonii, w Łazienkach Królewskich odbyły się wyjątkowe koncerty dla dzieci. Dla najmłodszych, zaledwie kilkumiesięcznych Słuchaczy, był to początek ich przygody z muzyką. Małe Eufonie są kierowane do rodzin z dziećmi w dwóch przedziałach wiekowych: 0-3 oraz… Czytaj dalej