Przejdź do treściPrzejdź do stopki strony
Strona główna 75 audycji o muzyce „Do tworzenia muzyki potrzebuję słońca” – spotkanie z Mikołajem Piotrem Góreckim

„Do tworzenia muzyki potrzebuję słońca” – spotkanie z Mikołajem Piotrem Góreckim

Aleksandra Galant 2 listopada 2023
„Do tworzenia muzyki potrzebuję słońca” – spotkanie z Mikołajem Piotrem Góreckim

W tym roku uczestnicy organizowanego przez Narodowe Centrum Kultury festiwalu Eufonie, będą mogli wysłuchać prapremierowego wykonania kompozycji Mikołaja Piotra Góreckiego. Kompozytor jest doceniany i nagradzany na całym świecie, a jego utwory wykonują wirtuozi o międzynarodowej sławie. On sam przyznaje, że muzyka jest dla niego podstawowym sposobem opowiadania o świecie.

Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.

Mikołaj Piotr Górecki wychowywał się w muzycznej rodzinie: jego ojciec Henryk Mikołaj Górecki był światowej klasy kompozytorem muzyki poważnej i religijnej, a matka Jadwiga Rumińska – pianistką. Świat muzyki odkrył w wieku zaledwie kilku lat, grając na skrzypcach i fortepianie. Po ukończeniu studiów w Akademii Muzycznej w Katowicach, kształcił się za oceanem: w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych.

Krytycy podkreślają duże zróżnicowanie jego kompozycji, ich dramaturgię oraz niezwykłość instrumentarium, po które sięga. W Audycjach Kulturalnych podkreślał, że ogromne znaczenie ma dla niego miejsce, w którym tworzy muzykę (choć jego wymagania nie są duże: okno, stół, krzesło, instrument i słońce), a ona sama jest dla niego podstawowym środkiem wyrażania myśli i emocji. Bo choć niektórych spraw nie da się wyrazić za pomocą słów, można to zrobić korzystając z dźwięków.

Mimo że od wielu lat tworzy i pracuje za granicą, podkreśla, że nigdy nie uważał się za emigranta i nie jest oderwany od polskich korzeni. Jest częścią polskiego środowiska muzycznego. Tematem przewodnim tegorocznego Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie są motywy ludowe, odzwierciedlające tożsamość narodową. Mikołaj Piotr Górecki zaznacza, że choć nie wykorzystuje ich w swoich kompozycjach celowo, to można je w nich usłyszeć. Dowodzi to, że podświadomie są mu bliskie.

Wykonania kompozycji Mikołaja Piotra Góreckiego będzie można wysłuchać podczas Eufonii 25 listopada 2023 roku. Pełny program Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie znajduje się tutaj.

Zdjęcia: © Polskie Wydawnictwo Muzyczne / fot. Bartek Barczyk

„Do tworzenia muzyki potrzebuję słońca” – spotkanie z Mikołajem Piotrem Góreckim – transkrypcja podcastu

Transkrypcja odcinka Rozwiń transkrypcję
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.
Piąty Międzynarodowy Festiwal Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie.
Od 17 do 25 listopada w Warszawie.
Czas na kolejne spotkanie w audycjach kulturalnych.
Podcaście Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Być może słyszycie urywki, fragmenty muzyki granej na fortepianie.
Muzyka fortepianowa w tym wykonaniu nie będzie dzisiaj naszą główną bohaterką.
Ale jako, że znajdujemy się w Filharmonii Narodowej, to ta muzyka siłą rzeczy będzie się pojawiała.
I myślę, że bardzo dobrze.
Jesteśmy tutaj za sprawą wyjątkowego gościa dzisiejszych audycji kulturalnych.
Kompozytora Mikołaja Piotra Góreckiego, którego kompozycję będziecie mogli usłyszeć już niedługo.
Bo na Piątym Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie.
Które potrwają w Warszawie od 17 do 25 listopada.
A Mikołaj Piotr Górecki, którego kompozycji będzie można na tym festiwalu wysłuchać.
Zgodził się być dzisiaj Waszym i moim gościem.
Witam w audycjach kulturalnych.
Dzień dobry, witam Państwa.
Pan tworzy poza granicami Polski.
Pan też kształcił się za granicą, m.in. w Kanadzie, w Stanach Zjednoczonych.
Jak to jest wracać tutaj, grać tutaj, komponować i tworzyć?
Szczerze powiem, bo już wielokrotnie pytano o to mnie, czy czuję się oderwany od korzeni.
Także stwierdzam, że nie.
Mój wyjazd nie był decyzją nagłą.
Był to stopniowy, że tak powiem, proces.
I nigdy nie odczułem, że na przykład jestem częścią emigracji.
Pomimo to, że mieszkam może dosyć daleko,
to jak najbardziej czuję się związany z Polską i ze polskim środowiskiem muzycznym.
Wspomniał Pan o korzeniach.
To jest bardzo ważny wątek, również dlatego, że w tym roku motywem przewodnim eufonii
jest ludowość w muzyce.
Ta ludowość jest nieodłącznym elementem naszej tożsamości.
Zastanawiam się, w jaki sposób te elementy ludowe, związane z tradycją,
Pan w swojej muzyce wykorzystuje.
Jest mi bardzo trudno o tym mówić, ponieważ z doświadczenia wiem,
ludzie czasem słyszą elementy ludowe w moich utworach, o których ja nie byłem świadomy.
Także wiem, że one tam są, albo pojawiają się od czasu do czasu.
Co mnie jak najbardziej cieszy, bo muzykę prawdziwą, oryginalną ludów bardzo lubię.
Czyli wynika z tego trochę, że ta ludowość jakoś w nas jest.
Jest w krwiobiegu, nawet jeżeli nie zawsze zdajemy sobie z niej sprawę,
albo tak jak Pan mówi, nie zdajemy sobie sprawę, że z niej korzystamy, czy na nią się powołujemy.
Jak najbardziej.
To, co wiem, przynajmniej jeszcze w XIX wieku, na początku XX wieku, było dość powszechnym.
Rozróżnianie kompozytorów w związku z ich miejscem urodzenia.
Czyli muzyka francuska, norweska, czy fińska brzmiały inaczej.
Dzisiaj, na skutek tego, co stało się w XX wieku, rzecz się zdecydowanie wymieszała.
Ale mnie się wydaje, że te indywidualne cechy muzyki ludowej z różnych kręgów,
wydaje mi się, powinny być może od czasu do czasu przynajmniej przypominane.
Tutaj przypomina mi się taka kompozycja, nazwę nie powtórzę,
ale wiem, że ona nawiązuje do fragmentu wiersza prekolumbijskich mieszkańców Meksyku.
Tak więc ta ludowość, zgłębianie kultury, niekoniecznie zawsze jest związana z tą częścią świata,
z której się człowiek wywodzi.
Pani ma na myśli prawdopodobnie utwór z Anton Temikiko,
których nawet wykonawcy nie byli w stanie wypowiedzieć.
Jest sam absolutnie w stanie to zrozumieć.
Tytuł jest w języku naład, który był dosyć powszechnym językiem Azteków.
Jest jeszcze dalej w użyciu na terenie Meksyku, wśród różnych grup społecznych.
Także jestem bardzo zainteresowany wszelkimi początkami,
czy starymi dziejami różnych ludów, niekoniecznie związanymi z Europą.
A czy w takim razie miejsce tworzenia, tutaj troszkę wracam do tego, o czym rozmawialiśmy na początku,
że Pan tworzy, pracuje poza Polską, pracuje w różnych miejscach, w różnych krajach,
ale też w różnych kontynentach.
I czy to miejsce tworzenia jest inspiracją, wpływa na Pana kompozycję?
A czy powiem szczerze, że moje potrzeby są dosyć skromne.
Jedną z pierwszych rzeczy, które naprawdę potrzebuję do pisania, to jest duża doza słońca,
spokój, okno, instrument, mam na myśli fortepian, mały stolik i krzesło.
Rozumiem, że okno wiąże się ze światłem, ale też z jakimś widokiem za oknem.
I też temperatura ciepła. Tak, nie jestem fanem niskich temperatur ani deszczu.
Chyba, że jest taki przebiegający, szybko.
Chciałabym też zapytać o to, jaki Pana zdaniem jest cel i sens muzyki.
To jest pytanie ogólne i też trudno przy czymś takulotnym, złożonym
i indywidualnym dla każdego w odbiorze mówić o celu.
Ale ja przeczytałam takie zdanie, które również Pan powiedział,
że nie pisałbym muzyki, gdyby pewne uczucia można było wyrazić za pomocą słów.
Ale to, czego nie da się wypowiedzieć, można zagrać.
Czyli w takim razie muzyka to jest taki sposób na komunikowanie się?
Jak najbardziej. Wydaje mi się, że w ogóle gdyby dało się powiedzieć to, co jest w muzyce,
to chyba by nikt nie pisał muzyki, bo po co?
Także są to sprawy nieukwytne i bardzo dobre.
Dlatego może właśnie piszę muzykę, bo to, co dla mnie przynajmniej najważniejsze,
jest wyrażalne tylko w dźwiękach.
Może się mylę, nie wiem, ale takie mam założenie.
O tym też pomyślałam, kiedy się spotkaliśmy, kiedy zaczęliśmy rozmawiać,
że tak naprawdę chyba każdy ma swoje medium, swój środek,
za pomocą którego z tym światem się komunikuje.
Dla mnie to jest słowo, najchętniej słowo mówione.
Natomiast w Pana przypadku to jest muzyka.
I tak jak mówię, ja z mojej perspektywy mogę tylko patrzeć z podziwem
i zastanowieniem, ileż można tymi dźwiękami wyrazić.
Ja też podziwiam wszystkich tych, którzy mają łatwość mówienia
i szybko mówią, bo ja niestety do nich się chyba nie zaliczam.
Mówimy o komunikacji, ale też zastanawiam się, czy mówimy o historiach.
Kiedy czytałam recenzje krytyków różnych Pana kompozycji, utworów czy wystąpień,
tam się często pojawiało wątek dramaturgii,
dramaturgii, że te historie mają określoną dramaturgię, zmienną dynamikę.
Pan się też zdaje się inspiruje utworami, na przykład wierszami Czesława Miłosza.
Tak więc czy Pana kompozycje opowiadają historię?
Nie chcę pytać, czy służą do tego, żeby opowiadać historię,
bo dlaczego niby muzyka miałaby służyć,
ale czy to jest też sposób na to, żeby jakieś historie opowiadać?
No zależy od utworu.
Oczywiście są utwory, w których jest tekst,
no to sprawa jest jasna, ale nawet w utworach, które są czysto instrumentalne,
orkiestrowe, czy z solowymi instrumentami i orkiestrą,
często nawiązuje do jakichś może mitów lub spraw istotnych,
które przez wieki się przewijają.
Jednym z może dobrych przykładów jest utwór na dwa flety i orkiestrze,
który notabene był wykonany w Olsztynie przez państwa Długoszów.
Utwór ma tytuł Raj utracony i można to rozumieć na przeróżne sposoby,
w zależności od poglądów, ale to, co zauważyłem wśród wykonawców i słuchaczy,
że odkrywają ukryte wątki w muzyce, pomimo, że nie ma tam tekstu.
Ciekawi mnie także to, co decyduje o doborze instrumentarium,
czy też jak znalazłem takie określenie aparatu wykonawczego,
to znaczy jak to, jakie instrumenty są zaangażowane,
czy jakie instrumenty wykonują muzykę, które pan komponuje
i jak to wpływa na ten ładunek emocjonalny,
na który również wiele osób zwraca uwagę, kiedy mówi o pana twórczości.
Aparat wykonawczy, jak to się szumnie mówi,
czy po prostu skład, na jaki się pisze,
no to jest często związany przede wszystkim z moim upodobaniem.
To jest pierwsza rzecz, bo czasami się zdarzają zamówienia,
które są niezwykłe, odległe moim wyobrażeniom o tym,
co brzmi, a co nie brzmi.
A po drugie, no oczywiście bardzo lubię orkiestrę,
to nie ukrywam tego.
I mam pewne brzmienia, które preferuję,
co jest chyba naturalne,
chyba absolutna większość kompozytorów ma rzeczy,
które lubi i których nie lubi.
Więc to kompozycja, wydaje mi się,
komponowanie w ogóle jest to procesem wyboru.
I ten wybór czasami nie jest łatwy,
ale na pewno kolorystyka niezwykle mnie interesuje.
Jeszcze jedno sformułowanie, które mnie bardzo zaciekawiło,
a które bywa wykorzystywane przez krytyków,
to jest wyobraźnia dźwiękowa.
Ja sama, tak jak mówię, będąc zwolenniczką słowa,
czy raczej będąc zadeklarowaną użytkowniczką słów,
mogę się tylko zastanawiać, czym jest wyobraźnia dźwiękowa
i jestem ciekawa, czym jest dla Pana.
Nie mam niestety na to odpowiedzi.
Nie wiem.
Jest to chyba rodzaj przede wszystkim potrzeby.
Jak jest potrzeba, to wtedy wszystko się znajdzie.
Jest to pewna cecha chyba niektórych ludzi,
którzy po prostu zamiast słów szukają wyrażenia właśnie w przestrzeni dźwiękowej.
I stąd jest cały wynik,
cały proces się rozpoczynał chyba od potrzeby.
Tak mi się wydaje.
To, co Pan mówi, utwierdza mnie w takim przekonaniu,
że rzeczywiście próba włożenia muzyki w jakieś definicje i schematy
chyba byłaby bardzo krzywdząca dla niej,
więc może rzeczywiście nie ma co tego robić.
Na koniec chciałabym zapytać o to,
co usłyszą goście festiwalu Eufonie.
O tej kompozycji, o której wiadomo jest niewiele,
bo przed nami jest prawykonanie.
Czy jakoś rąbka tajemnicy może Panu uchylić?
Czego można się spodziewać?
No wiadomo, że w jakiś sposób możemy się spodziewać
tych elementów ludowych,
bo to jest motyw przewodni festiwalu.
Ale czy coś więcej?
No z pewnością jest to dość oryginalny skład,
bo jest to duet składający się z gitary i harfy.
Wydaje mi się, że w literaturze muzycznej
nie mamy zbyt wiele utworów napisanych na taki skład.
Także to z pewnością będzie, wydaje mi się,
do pewnego stopnia interesującym aspektem tego koncertu.
A co do samego utworu, jak mówiłem wcześniej,
często ludzie słyszą ludowość w moich utworach,
której może nie zamierzałem,
ale jeżeli ją znajdują, bardzo się z tego cieszę.
To na sam koniec chciałam Pana zapytać o słuchaczy,
o osoby, które biorą udział w koncertach,
które siadają na widowni,
bo wielu muzyków związanych z zupełnie innymi gatunkami
często mówi, że ten kontakt z odbiorcami
albo te informacje zwrotne, ich wrażenia
są dla nich bardzo ważne.
Czy w przypadku kompozycji poważnych również tak to działa?
Mam nadzieję, jeżeli zakładamy,
że muzyka jest rodzajem komunikacji
czy języka w innym wymiarze,
to oczywiście odbiór przez słuchaczy
jest chyba tu istotą,
bo nie piszemy w próżni
i jest to proces między kompozytorem, wykonawcą i słuchaczem.
Jeżeli słuchacza nie ma,
no to w ogóle po co się zabierać za to wszystko.
Także miejmy nadzieję,
że ktoś odbiera na tych samych falach,
na których ja nadaję.
Państwa i moim gościem był dzisiaj
Mikołaj Piotr Górecki, kompozytor,
którego kompozycję będzie można usłyszeć już wkrótce
na festiwalu Eufonie organizowanym przez Narodowe Centrum Kultury,
na który serdecznie Państwa zapraszam.
A naszemu dzisiejszemu gościowi
bardzo dziękuję za czas i za spotkanie.
Dziękuję bardzo.
Piąty Międzynarodowy Festiwal Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie
od 17 do 25 listopada w Warszawie.
Audycje kulturalne w dobrym tonie.
Audycje Kulturalne są projektem realizowanym przez Narodowe Centrum Kultury.

Pozostałe audycje w tej kategorii

75 audycji o muzyce

75 audycji o muzyce

Z okazji 75-lecia Narodowego Centrum Kultury przedstawiamy kolejny, jubileuszowy wybór 75 audycji – tym razem poświęconych muzyce. To przekrój najciekawszych dyskusji i wywiadów z artystami, kompozytorami oraz badaczami, którzy odsłaniają kulisy powstawania utworów. Kolekcja stanowi podsumowanie dotychczasowych rozmów w Audycjach Kulturalnych i ukazuje bogactwo polskiej oraz światowej… Czytaj dalej o 75 audycji o muzyce

Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli

Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli

Na wystawie pt. „George Sand (1804-1876). W kalejdoskopie życia i sztuki” zgromadzono unikatowe pamiątki związane z Artystką, które przekonują, że była wszechstronną humanistką, w wielu kwestiach wyprzedzającą swoją epokę. Celem twórców ekspozycji było przedstawienie Sand, jako kobiety wielu zainteresowań, pasji i talentów, która niezasłużenie jest przedstawiana przede wszystkim jako „partnerka… Czytaj dalej o Idea, twórczyni, kobieta – wyjątkowy portret George Sand w Żelazowej Woli

„Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga

„Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga

Interaktywna, dwujęzyczna mapa pozwala poznać skomplikowaną biografię oraz twórczość Mieczysława Wajnberga, jednego z najwybitniejszych kompozytorów XX wieku. Uniwersum będzie rozwijane, w miarę dalszych ustaleń dotyczących jego życiorysu. Mieczysław Wajnberg był kompozytorem polsko-żydowskiego pochodzenia. Urodził się w Warszawie, gdzie wraz z rodzicami i siostrą mieszkał w kamienicy przy ul. Żelaznej 66. Czytaj dalej o „Wyciąganie historii z pamięci”: Uniwersum Wajnberga

„Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

„Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle”… Czytaj dalej o „Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle

„Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych

„Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych

Muzycy zamiast na scenie filharmonii pojawiają się na placach zabaw, skwerach, przy piaskownicach. W ten sposób spotykają się z nowymi odbiorcami muzyki klasycznej „u nich”, w najbardziej naturalnym dla słuchaczy kontekście. I pokazują, że ten rodzaj sztuki nie musi onieśmielać. Ogólnopolski projekt „Bach w piach” – cykl muzyczno-edukacyjnych flashmobów w przestrzeniach… Czytaj dalej o „Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych

Król Tanga

Król Tanga

  Tadeusz Miller – pieśniarz powojennego Szczecina Słuchacze mylili go z Mieczysławem Foggiem, on sam cenił twórczość Binga Crosby’ego. Choć płyty z wykonywanymi przez niego tangami sprzedawały się w tysiącach egzemplarzy, przedwczesna  śmierć sprawiła, że Tadeusz Miller na całe dekady został zapomniany. Zmienia się to m.in. za sprawą poświęconej mu… Czytaj dalej o Król Tanga