Wybrany utwór: „Robak”, czyli tajna misja w Soplicowie
Kampania edukacyjna „Robak” to nie tylko internetowa platforma edukacyjna zawierająca informacje o „Panu Tadeuszu”, ale także… gra planszowa. Jej uczestnicy muszą współpracować, by pomóc księdzu Robakowi zrealizować sekretne plany: to pogodzenie zwaśnionych rodów, ale także misja wagi państwowej.
Transkrypcja podcastu do pobrania pod tekstem poniżej.
W tym roku przypada 190. rocznica wydania „Pana Tadeusza”. Premiera książki miała miejsce dokładnie 28 czerwca 1834 r. Z tej okazji wystartowała kampania edukacyjna „Robak”. Jednym z jej elementów jest kooperacyjna gra planszowa, stworzona na podstawie poematu. Pozwala ona we własny sposób poprowadzić tajną misję księdza Robaka. Grający konstruują subtelne intrygi, by doprowadzić do zgody między skłonnymi do sporów i kłótni mieszkańcami Soplicowa i w ten sposób urzeczywistnić trzy zamiary zakonnika: przygotowanie powstania na Litwie przed przybyciem wojsk Napoleona, pojednanie zwaśnionych rodzin Sopliców i Horeszków oraz zabezpieczenie przyszłości pana Tadeusza i doprowadzenie do jego ślubu z Zosią.
Gry w wersji fizycznej nie można kupić, jednak zainteresowani mogą zajrzeć na stronę internetową www.pantadeusz.promocjaksiazki.pl. To internetowa platforma wiedzy, na której znajdują się dostępne „za jednym kliknięciem” informacje na temat postaci występujących w utworze, wiadomości historycznoliterackie oraz materiały, które umożliwiają krytyczną analizę utworu. Nauczyciele mogą pobrać z platformy scenariusze interesujących lekcji.
Twórcy kampanii prowadzą szkolenia dla nauczycieli, pedagogów i bibliotekarzy. Z kolei uczniowie będą mogli spróbować swoich sił w turnieju gry „Robak” – wielki finał zostanie zorganizowany z Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu (11.06.2024).
O grze oraz kampanii opowiedziała jej organizatorka, Iwona Haberny z Agencji Promocyjnej OKO.
Zdjęcia dzięki uprzejmości Agencji Promocyjnej OKO.
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.
Dzisiaj czeka nas podróż, podróż podwójna, bo z jednej strony będzie to podróż do Krakowa, skąd pochodzi moja dzisiejsza rozmówczyni, ale także podróż do Soplicowa.
Soplicowo to jest miejsce nierozerwalnie związane z epopeją narodową, jaką jest Pan Tadeusz.
Pan Tadeusz w tym roku obchodzi 190 urodziny. Dokładnie 28 czerwca 1834 roku Pan Tadeusz został wydany w Paryżu.
Pewnie wydarzeń związanych z tą rocznicą będzie sporo, ale ja dzisiaj chciałam powiedzieć Wam o jednym moim zdaniem szczególnym, mianowicie o grze.
Gry planszowe kojarzą nam się z dzieciństwem, z różnego rodzaju świetlicami, wyjazdami, nieśmiertelne grzybobranie czy Chińczyk.
Natomiast okazuje się, że gra planszowa może przybliżać bohaterów tego narodowego poematu.
Co więcej, można też poczuć pewien dreszczyk emocji grając w grę, która nazywa się Robak i która została stworzona właśnie na podstawie Pana Tadeusza Pióra Adama Mickiewicza.
I o tej grze, a także o całej platformie edukacyjnej i kampanii edukacyjnej opowie jej organizatorka, pani Iwona Haberny z Agencji Promocyjnej OKO.
Witam w audycjach kulturalnych.
Dzień dobry, witam serdecznie.
Pani trzyma pudełko z grą, za chwilę je uroczyście odpakujemy, ale może zanim do tego przejdziemy, to zapytam Panią skąd ten narobak się wziął.
Robak to jest takie ukoronowanie naszych marzeń.
Wcześniej była świteś, to znaczy gierka karciana w oparciu o ballady i romanse Adama Mickiewicza.
To była gra storytellingowa, czyli gracze musieli opowiadać.
Gra spotkała się z bardzo dobrym przyjęciem.
Nie tylko wspaniale sprawdzała się w szkołach, ale również została nagrodzona nagrodą Projekt Roku przez Stowarzyszenie Twórców Grafiki Użytkowej.
Wygraliśmy w kategorii idea, także jesteśmy bardzo dumni.
No i jak tam nam się udało, dobrze to wszystko poszło.
Okazało się, że ludzie naprawdę gier w oparciu o wspaniałe utwory Mickiewicza potrzebują, chcą tych gier.
A my zobaczyliśmy jak wspaniały potencjał Mamickiewicz, jeśli chodzi o grywalizację, no to zamarzyliśmy o Panu Tadeuszu.
Niewątpliwie ta rocznica też była dla nas taką mobilizacją.
Nad tym projektem pracowaliśmy dwa lata, to jest projekt dwuletni.
Rok opracowywaliśmy grę i platformę, natomiast teraz właśnie rozpoczęliśmy ten drugi etap, to znaczy wprowadzanie tego w życie.
Jeżdżę po Polsce, szkolimy bibliotekarzy, szkolimy nauczycieli po to, żeby umieli z tego korzystać w szkołach.
No i takim zwieńczeniem wszystkiego będzie turniej, którego finał odbędzie się w Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu.
Szkolenia już trwają. Pani się spotyka z nauczycielami, bibliotekarzami, kto wie, może też z uczniami.
Jaki jest odbiór Pana Tadeusza wśród uczniów?
My kierujemy nasz projekt do siódmej, ósmej klasy szkoły podstawowej i do pierwszych dwóch klas liceów.
Ponieważ wiemy, że pod koniec liceum to już wszyscy żyją maturą i pewnie jeżeli czytają Pana Tadeusza, a mam nadzieję, że tak, to może już mają troszeczkę mniej czasu na gry.
Aczkolwiek wydaje mi się, że nasza platforma wiedzy zarówno do Świtezi, jak i do Pana Tadeusza, one mają taki adres pantadeusz.promocjaksiążki.pl.
Więc te platformy na pewno mogą bardzo pomóc przygotować się do egzaminu, spojrzeć inaczej na epopeję.
Natomiast jeżeli mówimy już o takiej zabawie, no to ona jest przygotowana dla takiej starszej młodzieży.
To jest gra w tym wypadku strategiczna, trzeba kombinować.
Platforma wiedzy pisana jest prostym językiem, zrobiona jest w taki sposób, że informacje są dostępne dosłownie za jednym kliknięciem.
Więc w taki sposób, w jaki poznają właśnie w tej chwili młodzi ludzie, jak lubią poznawać wiedzę.
To, co przypomina Świteź, aczkolwiek jak mówię, mechanika gry jest nieco inna, to są nasze cudne grafiki.
To znaczy, one są zupełnie inne niż te Świteziowe.
Te Świteziowe były chyba dużo bardziej oparte na pewnej symbolice, natomiast tutaj z pudełka gry patrzą na mnie konkretne postaci, które znam z tekstu Pana Tadeusza.
To się wzięło stąd, że balade i romanse to jest pogańska Litwa.
To jest Mickiewicz, który jest zafascynowany pogaństwem właśnie, tym co tam się działo w czasach zamierzchłych w tych jeziorach i odstępach litewskich.
Więc sięgnęliśmy do grafiki ludowej z tego pogranicza polsko-białorusko-litewskiego.
I rzeczywiście tam Państwo znajdą różne symbole z wyszywanek.
Z tamtego regionu to są zupełnie inne wyszywanki niż na przykład ukraińskie.
Tamte są bardziej surowe, pewnie już północ, więc bardziej to wszystko jest takie oszczędne.
Więc Świtezi to była pogańska Litwa, natomiast Pan Tadeusz, no to już mamy polski dwór, na którym jedni noszą się po polsku,
ale już duża część ludzi nosi się po francusku, a tym wszystkim cały czas przewija się postać Napoleona.
Więc tutaj nawiązujemy do stulu Empir.
Ale proszę się nie bać, to nie jest powtórka z Andriolego, ani z Szancera.
Tu jest pewna zabawa konwencją.
Pani Anna Pałosz, która nagrodę za Świteź dostała, mam nadzieję, że za to również nagrodę dostanie,
ponieważ spojrzała na ten styl Empir i na całe towarzystwo z Soplicowa z pewnym przymurzeniem oka, z uśmiechem,
bo dlaczego my się mamy usztywniać i robić sponurę miny, jeżeli mówimy o epopei narodowej.
No i to, co jest wspólne w obu przypadkach, to jest to, że wykorzystaliśmy Mickiewicza,
on o tym nie wiedział, że ma takie talenty, ale my wiemy, jego talenty jako twórcy memów,
ponieważ frazy Mickiewiczowskie kapitalnie nadają się do memów.
I tak jak to nam świetnie wyszło, dobry dowcipny obrazek i zdanie z Mickiewicza przy Świtezi,
to samo mamy tutaj.
Mamy przedstawione postacie i ich krótką charakterystykę.
Może jak rozpakujemy grę, to sobie tam niektóre charakterystyki poczytamy,
ale w każdym razie to, jak on patrzy na swoich bohaterów,
ile tam jest pewnej złośliwości, ale takiej złośliwej, ale poczciwej.
On ich lubi, śmieje się z nich trochę.
Jednym słowem jest to dowcipne, jest to fajne.
I dlatego mam nadzieję, że ponieważ znowu weszliśmy w świat memów,
że młodzi ludzie jakoś tak się uśmiechną, rozluźnią
i może inaczej spojrzą chociażby na hrabiego, który był wielkim dziwakiem,
czy na Tadeusza, który właśnie przyjechał do Soplicowa
i miał wielką ochotę na psoty.
No i napsodził w tym Soplicowie, jak wiemy, sporo.
No i do tego są właśnie ich portrety.
Bardzo rzetelne.
Od razu to muszę powiedzieć, że każdy portret był bardzo sprawdzany.
Wózeum Pana Tadeusza jest Pani Małgorzata Orzeł,
która wie wszystko o Panu Tadeuszu i o poce, w której powstał.
Rzeczywiście musieliśmy dokonać paru poprawek.
Na przykład okazało się, że trzeba zmienić fryzurę, te limenie,
tudzież krój sukni, bo ta, którą pierwotnie zrobiła nasza ilustratorka
była o 30 lat późniejsza, a to trzeba właśnie, żeby było z roku 812, jak wiadomo.
Tak samo długo debatowaliśmy, jak trzeba ubrać asesora,
jak oni mają wyglądać, jakie mają być atrybuty.
Także, proszę Państwa, z jednej strony, no uśmiechnijcie się, jak to zobaczycie,
a z drugiej strony naprawdę jest to bardzo rzetelne.
No to może nie ma co zwlekać i odpuszczmy tę grę.
Tu już otwieramy, szeleścimy tutaj.
O, bo to jest naprawdę nowiutka gra.
Wyrzucamy to.
Otwieramy pudło.
Oczywiście mamy instrukcję.
Wszystko jest bardzo kolorowe.
Tak, tylko to są takie wybrane kolory.
Tu jest wszystko przemyślane, bo tam dominują 4 kolory,
to znaczy czerwone, czyli te sprawy patriotyczne.
Tu mamy takie patriotyczne motywy.
Zielone, czyli przyroda litewska.
Tutaj mamy też niebo litewskie.
I żółte, czyli właśnie pola zboża.
A tutaj mamy te litewskie lasy.
Więc to są te 4 kolory podstawowe naszej gierki.
No a tu, proszę Państwa, właśnie otworzyłam planszę
i widzimy mapę soplicowa.
Jest tutaj i zamek, i karczma sopliców, i karczma choreszków.
Jest dwór, jest świątynia Dumania.
No tak, wszystkie miejsca, które opisała Adam Mickiewicz,
są przeniesione na planszę.
No, ale jest też już na planszy jedna postać.
Postać wydaje mi się, że dla całej gry kluczowa,
co sugeruje już tytuł, mianowicie jest ksiądz Robak.
Jeżeli coś się robi z dziełem literackim,
a to zamienia go w inscenizację teatralną,
albo robi się z niego film,
albo się grywalizuje, czyli to, co zrobiliśmy my,
nagle okazuje się, że trzeba sobie postawić zupełnie nowe pytania.
Ponieważ jeżeli czytamy pana Tadeusza
i na przykład jeżeli mówimy asesor,
to się tak, a był sobie asesor,
rejent, lecimy i wszystko wymieniliśmy.
No właśnie, a kim był ten asesor?
Dla Mickiewicza i jego współczesnych
to już było oczywiste, kim on był,
jak on wyglądał i tak dalej, i tak dalej.
No, a tutaj my musieliśmy wyjaśnić,
że asesor to był carski urzędnik,
a więc na naszych kartach on ma carski mundur na sobie.
On był po prostu urzędnikiem cara.
Rejent był urzędnikiem ziemskim
i stąd lubił gesta,
i stąd on był ubrany po polsku.
Do czasu oczywiście,
póki nie zaręczył się z seretralimem.
Natomiast my zadaliśmy sobie to podstawowe pytanie.
Właściwie, co jest kryterium wygranej w panu Tadeuszu?
Raport powstał w wyniku rozmów z rodzicami, ekspertami oraz przedstawicielami sektora kultury. Pozwoliły one stworzyć wielowymiarowy obraz pokazujący, jakich aktywności dla swoich dzieci szukają rodzice, jakie są ich oczekiwania i potrzeby, a także co hamuje ich przed uczestnictwem. O raporcie „Dziecko i sztuka” opowiada Agnieszka Karp-Szymańska. Raport przybliża sposoby uczestnictwa… Czytaj dalej o Dziecko i sztuka – badanie praktyk i rekomendacje dla kadr kultury
Najnowsza wystawa w Muzeum Historii Polski przybliża muzykę rozrywkową lat 1944-1989, skupiając się nie tylko na najważniejszych wydarzeniach ze świata sztuki. Twórcy pokazują też, jakie funkcje muzyka pełniła w życiu Polaków i w jaki sposób próbowały ją wykorzystywać ówczesne władze. Ekspozycja „Za czym kolejka ta stoi? PRL w muzycznym zwierciadle”… Czytaj dalej o „Muzyka była sposobem reagowania na świat” – PRL w muzycznym zwierciadle
Muzycy zamiast na scenie filharmonii pojawiają się na placach zabaw, skwerach, przy piaskownicach. W ten sposób spotykają się z nowymi odbiorcami muzyki klasycznej „u nich”, w najbardziej naturalnym dla słuchaczy kontekście. I pokazują, że ten rodzaj sztuki nie musi onieśmielać. Ogólnopolski projekt „Bach w piach” – cykl muzyczno-edukacyjnych flashmobów w przestrzeniach… Czytaj dalej o „Bach w piach”: muzyka wychodzi z sal koncertowych
Dwadzieścia pięć lat od pierwszego wydania, na polskim rynku wydawniczym pojawiło się pierwsze tłumaczenie jednej z najważniejszych teorii amerykańskiego socjologa, Howarda S. Beckera. „Światy sztuki” są próbą spojrzenia na proces powstawania dzieła, będącego wypadkową pracy wielu zaangażowanych osób. Sztuka w ujęciu Beckera staje się efektem zbiorowej pracy, a nie jedynie indywidualnego… Czytaj dalej o „Światy sztuki” Howarda S. Beckera
Muzyczne doświadczenia nastoletniego Fryderyka Chopina w wersji dla najmłodszych – w ramach tegorocznych Eufonii, w Łazienkach Królewskich odbyły się wyjątkowe koncerty dla dzieci. Dla najmłodszych, zaledwie kilkumiesięcznych Słuchaczy, był to początek ich przygody z muzyką. Małe Eufonie są kierowane do rodzin z dziećmi w dwóch przedziałach wiekowych: 0-3 oraz… Czytaj dalej o Małe Eufonie – wielkie przeżycia
Jak rozmawiać o odejściu bliskich? Czy jest jeden wzorzec przeżywania żałoby i straty – przez dzieci i dorosłych? Czy śmierć może być dobra? W rozmowie Katarzyny Sanockiej usłyszymy osobistą historię Sylwii Grzegrzółki z Działu Badań i Analiz NCK oraz komentarz Mileny Pacudy z Instytutu Dobrej Śmierci, która tworzyła treści merytoryczne… Czytaj dalej o Zakończenia Wspólne
