Czy w świecie, w którym wydarzenia plenerowe i festiwale spotykamy niemal na każdym kroku, jest jeszcze miejsce na kolejne inicjatywy? Jak stworzyć wydarzenie, które nie tylko przyciąga publiczność na kilka dni, ale przede wszystkim buduje trwałą i zaangażowaną społeczność? I wreszcie – czy festiwal realizujący ważną misję społeczną lub kulturalną musi być całkowicie bezpłatny?
Festiwale to znacznie więcej niż sceny muzyczne, warsztaty, wystawy czy spotkania z artystami. To skomplikowany organizm składający się z setek codziennych decyzji organizacyjnych, niewidocznej na pierwszy rzut oka ciężkiej pracy zespołów i wolontariuszy oraz relacji, które potrafią przetrwać znacznie dłużej niż same wydarzenia. To też zauważenie przepracowania, zmęczenia i przebodźcowania i pozwolenie sobie na odpoczynek, spowolnienie, może nawet drzemkę.
W trzecim odcinku cyklu „Żywe Kultury” Klaudia Obrębska rozmawia o transformacji branży festiwalowej z ekspertkami i praktyczkami kulturalnymi: Olą Zając (dyrektorką programową Slot Art Festival) oraz Agnieszką Wojciechowską (dyrektorką programową festiwalu Wschód Kultury – Inne Brzmienia). Podczas audycji rozmówczynie przyglądają się dynamicznym zmianom na rynku wydarzeń oraz analizują, jak zmieniają się potrzeby i oczekiwania współczesnej publiczności.
Trzy wskazówki na projektowanie doświadczeń uczestników festiwali:
Zadbaj o miejsca do siedzenia i odpoczynku między wydarzeniami.
Zaplanuj program tak, aby uczestnicy mogli zobaczyć najważniejsze punkty programu bez konieczności wybierania między nimi.
Przygotuj słuchawki wyciszające dla osób wrażliwych na nadmiar bodźców.
Dzień dobry, nazywam się Klaudia Obrębska i miło mi powitać Was w podcaście Żywe Kultury, cyklu audycji kulturalnych Narodowego Centrum Kultury, w którym moi goście opowiadają jak robią kulturę.
Dzień dobry, szanowni Państwo, to kolejne Żywe Kultury. Kolejny odcinek cyklu podcastów w ramach audycji kulturalnych Narodowego Centrum Kultury, a z nami są dziś Ola Zając, dyrektorka programowa Slot Art Festival. Dzień dobry, cześć.
Cześć, dzień dobry.
Oraz Agnieszka Wojciechowska, dyrektorka programowa festiwalu Wschód Kultury, inne brzmienia. Dzień dobry.
Dzień dobry, cześć.
Rozmawiamy w zasadzie w samym środku sezonu festiwalowego, można powiedzieć, że i koncerty, i wydarzenia, bardzo dużo się dzieje w tym okresie letnim.
Powiedziałabym, że dla Was jako dla organizatorek festiwali, no to jest podejrzewam najbardziej pracowity okres w roku.
Czy festiwale, które powstawały jak grzyby po deszczu, czy ciągle jest na to przestrzeń, czy one się nam jako odbiorcom znudziły?
Jaka jest Wasza perspektywa?
Agnieszko, może zacznijmy od Ciebie.
Moja perspektywa jest taka, że festiwale nam się absolutnie nie znudziły.
Możemy raczej mówić o zmianie w ich postrzeganiu, możemy mówić o nowych sposobach uczestnictwa, możemy mówić o nowych potrzebach,
ale bez wątpienia musimy podkreślać fakt, że festiwale zyskują swoją nową tożsamość, zyskują ogromne zainteresowanie wciąż,
a może nawet momentami jeszcze większe.
Tyle tylko, że powinniśmy chyba zacząć od rozmowy na temat rozróżnienia festiwali,
ponieważ pod tym bardzo pojemnym terminem kryje się mnóstwo zjawisk, które dotyczą kultury, ale też nie tylko.
My tutaj akurat obydwie, o czym Ola zapewne za chwilę powie, reprezentujemy raczej festiwale misyjne,
wychylone w stronę całego szeregu wartości, z tym bardzo mocno zainteresowane budowaniem wspólnot,
budowaniem społeczności, wzmacnianiem kapitału społecznego, choć oczywiście nadrzędną wartością,
w przypadku innych brzmieniem jest to oczywiście dostęp do kultury, promocja awangardowej, alternatywnej,
interesującej, nietuzinkowej muzyki w naszym przypadku.
I możemy na to patrzeć właśnie na kilku poziomach.
Z jednej strony widzimy zainteresowanie od strony artystycznej, które nie ustaje.
Wciąż pojawiają się ogromne grupy publiczności, która jest bardzo głodna ciekawej oferty kulturalnej,
która odróżnia to, co robimy, realizując te misyjne festiwale o bardziej oryginalnej formule
od festiwali typowo komercyjnych, które dominują, których jest bardzo wiele,
ale które mają tutaj swoje plusy i minusy, mają szereg ograniczeń,
ale mają też zupełnie innego rodzaju podejście do odbiorcy, który jest bardziej klientem niż odbiorcą w tej sytuacji.
Więc mówiąc z perspektywy własnego wydarzenia mogę śmiało powiedzieć,
że festiwale się nikomu nie znudziły, wręcz przeciwnie.
Zauważamy w nich dużo przestrzeni na samorealizację, na odnajdowanie w kulturze tego, co nowe i świeże.
Mnóstwo przestrzeni na to, żeby się spotykać, rozmawiać, wymieniać i po prostu fantastycznie spędzać ze sobą czas.
A publiczność się zmienia? Oczekuje czegoś innego niż na przykład te pięć czy dziesięć lat temu?
Jeśli mogłabym jeszcze dodać coś do tego wcześniejszego pytania,
które myślę, że jest super istotne, bo jadąc przez Polskę, przez wakacje,
widzimy drogerię, gdzie mamy festiwale po prostu na półkach sklepowych,
widzimy stacje benzynowe z festiwalami pizzy i trochę się zdewaluowało to słowo festiwal.
Ale jeżeli się tego nie przestraszymy, to myślę, że warto pójść za taką myślą,
która padła na debacie otwierającej tegoroczny Slot Art Festival prowadzonej przez Krzysztofa Story,
który słuchając nas, organizatorów Slotu i organizatorów festiwalu Grajdu,
który w tym roku się uwaga nie odbył i ta ekipa przyjechała na Slot robić swój grajdołowy zakątek
na naszym festiwalu, żeby się właśnie namyślić co dalej, czy to ma sens jeszcze.
I Krzysztof słuchając nas powiedział, że to co robią ludzie tworzący festiwale,
bardzo często właśnie festiwale oddolne, społecznościowe, lokalne, jakieś mikro imprezy nawet,
to jest tak cenne społecznie.
Jest tak wiele kompetencji, które nabywają ludzie tworząc festiwal.
Festiwal organizacyjnych, współpracy, działania na ograniczonych zasobach,
często pod presją czasu i stresu różnorakiego,
że my po prostu w społeczeństwie potrzebujemy takich ogarniaczy.
I im więcej jest ludzi z doświadczeniem robienia festiwalu,
to tym więcej po prostu mamy właśnie tych umiejętności dialogu i wspólnego działania,
co jest nam po prostu teraz szalenie potrzebne.
No i Krzysztof skończył nawet taką myślą, że nawet gdyby na te festiwale miał nikt nie jeździć,
to to co robią ich organizatorzy, często angażując setki, tysiące wolontariuszy,
no to już samo w sobie jest bardzo cenne, trochę jako takie obozy właśnie współpracy i dialogu.
Co rozumiecie przez misyjność festiwali?
To ja jeszcze dokończę to, co powiedziałaś Agnieszko,
że tą misją jest tak naprawdę budowanie wspólnoty,
to znaczy na profilu koncerty w Polsce,
ostatnio była właśnie ta dyskusja, gdzie lepiej jechać na koncert,
czy na festiwal, czy na pojedynczy solowy koncert artysty.
I dyskusja rozgorzała wokół takiej tezy, że już nikt z nikim się nie chce zapoznawać,
każdy przyjeżdża skonsumować to dzieło kultury dla siebie
i ludzie nie mają tej przestrzeni.
Myślę, że ta misja jednak wspólnotowego odbierania sztuki,
współpracy przy jej tworzeniu, organizowaniu,
to jest jakiś najważniejszy kawałek tego, czym są festiwale.
I dla mnie to jest po prostu projektowanie doświadczeń,
nie tylko tych indywidualnych, odbiorczych, których mamy bardzo dużo,
ale właśnie wspólnotowych.
Myślę o tym też, jeśli chodzi o tę misyjność, też w takim kontekście,
że pamiętam, jakiś czas temu rozmawiałam z organizatorką
festiwalu Klasyka na Leżakach, festiwalu muzyki klasycznej,
gdzie w Muzeum Wnętrz w Otwocku Wielkim,
który jest oddziałem Muzeum Narodowego w Warszawie,
gra co niedziela po południu w okresie wakacyjnym,
muzyka klasyczna, no i są leżaki, jak sama nazwa wskazuje.
I organizatorka tego festiwalu powiedziała, że to jest zaprezentowanie,
zaprezentowanie odbiorcom czegoś, do czego być może,
by nigdy nie trafili, bo powiedzmy Fir Harmonia ma dosyć wysoki próg wejścia,
trzeba zaplanować to wcześniej, kupić bilet, walczyć najpierw o ten bilet,
bo to wcale nie jest oczywiste, a tutaj mogą przyjść na przykład też z małymi dziećmi
i wiem, że muzycy bardzo doceniają też takich gości.
Oni sobie gdzieś tam z tyłu siedzą, jak dzieci zaczynają marudzić,
to też ich zabierają, ale że jest ten mały też odbiorca,
który nasiąka tym rodzajem sztuki i że to by się nie udało w Fir Harmonii.
Myślę, że tak. Dla mnie misyjność możemy rozpatrywać na dwóch poziomach.
Z jednej strony misyjność, czyli poszerzanie dostępu do kultury,
poszerzanie pola odbiorczego naszej publiczności, pokazywanie nowych rzeczy,
do których być może nie dotarliby w sytuacji, w której należy kupić bilet
i podjąć taką superświadomą decyzję, czyli misyjność realizowana
poprzez otwarty dostęp, poprzez w naszym przypadku bezpłatny udział,
która stara się niwelować jak największą ilość barier w dostępie do wydarzenia,
które jest wydarzeniem jakościowym, a nie wydarzeniem skrojonym
pod takiego masowego odbiorcę, który ma wyłącznie czerpać z tego chwilową
jakąś taką radość i euforię.
I drugi poziom misyjności, czyli wejście na taki poziom,
gdzie zaczynamy traktować festiwal w kontekście roli
jako budowania miejskiego systemu odpornościowego,
czyli mierzymy się wszyscy z kryzysami, z algorytmizacją treści,
z rosnącą alienacją. I w tej sytuacji festiwal zaczyna zamieniać się
w tak zwaną trzecią przestrzeń. To, o czym rozmawialiśmy kiedyś
w kontekście miejsc kultury, domów kultury, ośrodków kultury,
ale festiwal ma jeszcze łatwiejszy dostęp. Zwykle odbywa się
w jeszcze bardziej otwartej formule, w jeszcze mniej takiej zobowiązującej
konwencji, która sprawia, że jest jeszcze łatwiej postawić ten pierwszy krok.
Więc to, co się zaczyna dziać, to to, że festiwal staje się przestrzenią,
w której zaczynamy w jakiś sposób być ze sobą w grupach,
które na co dzień niezbyt często się ze sobą spotykają.
No i w ten sposób zaczynamy odbudowywać jakieś zaufanie społeczne.
Uczestnicząc w festiwalu, czyli w wydarzeniu artystycznym,
wydarzeniu, które po prostu się dzieje, zaczynamy w jakiś sposób
wchodzić ze sobą w interakcje. No i w wyniku tych interakcji,
które czasem są bardzo krótkie, czasem to są takie bardzo efemeryczne
wspólnoty, które powstają na kilka festiwalowych dni czy godzin nawet,
ale zaczynamy jakoś odzyskiwać, odbudowywać zaufanie do siebie nawzajem
i budować jakąś taką nową jakość z tego spotkania, które odbyło się
w kolejce do food trucka albo w kolejce do toalety, albo po prostu w wyniku
wspólnego przeżywania bardzo silnych emocji związanych z występem
ulubionej artystki czy ulubionego artysty.
My też prowadzimy badania związane z Festiwalem Wschód Kultury
Inne Brzmienia i te badania jasno pokazują, że publiczność oczywiście
szuka muzyki, szuka tego waloru artystycznego. To jest często jeden
z głównych powodów przyjazdu do Lublina czy wyjścia z domu i przyjścia
na festiwal, ale szuka też takiej jakościowej wspólnoty, więc to widać też
w tych wszystkich relacjach i reakcjach publiczności, które zdobywamy
po festiwalu. No i z tego jest prosty wniosek, że jako instytucje kultury,
jako organizatorzy festiwali musimy przestać mówić w końcu o festiwalach
w języku wydatków, środków, kosztów, ale raczej zacząć mówić w kontekście
inwestycji w kapitał społeczny, czego bardzo, bardzo potrzebujemy.
Uchwycenia zmiany w publiczności, że przed laty zdecydowanie częściej
widzieliśmy, że publiczność dokonuje swojej decyzji o udziale w wydarzeniu
na podstawie wyborów artystycznych i tego, że to jedyna okazja,
by zobaczyć zespół ABCD. Natomiast teraz coraz częściej mówimy
i my widzimy zaufanie do nas jako do organizatorów i coraz większą odwagę
naszej publiczności w podejmowaniu decyzji o udziale w festiwalu na podstawie
tego zaufania i tego, że jest świetna atmosfera, że dotychczasowe edycje
były bardzo satysfakcjonujące, że znajomi polecili, że jest po prostu fajnie,
inaczej, że czuć jakiegoś takiego fajnego ducha, że jest inaczej niż na festiwalach
komercyjnych, że dzieje się tutaj coś takiego w powietrzu, co sprawia,
że przyjemnie jest być w tej sytuacji ze sobą. I to jest chyba ta zmiana
w odbiorze publiczności, którą widzę najbardziej.
Ja bym dodała parę rzeczy, to znaczy po pierwsze, żebyśmy też uważali
w tych rozróżnieniach komercyjny, niekomercyjny i pamiętali o tym,
że to niekomercyjny to nie zawsze oznacza bezpłatny i że też to edukowanie
publiczności właśnie o wartości kultury, o tym, że bardzo często kupowanie biletu
na festiwal jest tak naprawdę cegiełką na jego istnienie i jest takim wielkim
crowdfundingiem, zwłaszcza w przypadku festiwali takich jak Slot,
gdzie większość budżetu pochodzi z biletów. To jest taka wielka domówka,
na którą się zrzucamy, czy to pracą, czy to tym kupowaniem biletów.
No i to zaufanie, o którym mówisz Agnieszko, też jest widoczne,
jeżeli festiwal trwa wiele lat. To często są historie przekazywania pałeczki,
dojrzewania osób do swojej roli koordynacyjnej, też takiej wierności
wobec ludzi, dla których i z którymi się to robi. No i to owocuje też
publicznością międzypokoleniową, bo często ci uczestnicy mają swoje dzieci,
wnuki i kolejne pokolenia i uczestniczą i zaczynają się angażować.
No i ta międzypokoleniowa społeczność festiwalu to jest coś w ogóle
bardzo wyjątkowego, bo jeszcze bardziej niż w przypadku, powiedzmy,
konsumowania programu, ta współpraca międzypokoleniowa, no uruchamia
komunikację, której normalnie nie ma i w tym skróconym dystansie
wszyscy jesteśmy na ty, często dwudziestolatki są szefami
sześćdziesięciolatków. No dzieją się rzeczy totalnie niezwykłe.
No i też myślę, że u nas w przypadku publiczności bardzo wyraźna jest
zmiana stosunku do biwakowania. Te wszystkie festiwale, które dzieją się
z dala od miasta, z dala od bazy noclegowej, które wymagają biwaku,
widzimy, że to jest próg wejścia. To znaczy coraz więcej młodych mówi
nigdy tego nie robiłem, nie wiem jak się to robi, nie przetrwam zimna.
Coraz więcej dorosłych, starszych mówi już z tego wyrosłem,
już się nabiwakowałem, ale ci, którzy zdecydują się przyjechać,
to widzą, że to jest bardzo ważny kawałek doświadczenia,
tego budowania odporności i właściwie takie tymczasowe sąsiedztwo,
które się buduje na festiwalu, to jest coś też szale niepotrzebnego
i też widzimy jak ci młodzi odkrywają, że są w stanie,
że dają radę, że pomagają sobie nawzajem, przechodzą przez różne
kryzysowe momenty, no a daje im to też możliwość kontaktu z naturą,
zamieszkania w tym zabytkowym obiekcie, zamieszkania na wiosce,
więc rzeczy, których normalnie w miejskim życiu po prostu nie doświadczą.
Ja chciałam jeszcze tylko dodać, że jeśli chodzi o tą komercyjność
i niekomercyjność, dla mnie to rozróżnienie polega przede wszystkim
na tym, co stoi, co jest fundamentem organizacji festiwalu,
co stoi u podstaw, czyli czy my mówimy tutaj o biletach,
które zasilają, budują tą działalność statutową organizatora,
czyli właśnie budują program wydarzenia, czy mówimy o biletach,
które są po prostu zyskiem organizatora, a program jest skrojony
pod czerpanie jak największego zysku.
Więc fakt, że sprzedajemy bilet nie jest tutaj w żadnej sprzeczności
z misyjnością festiwalu w moim sposobie rozumowania,
natomiast komercyjność jest po prostu tym elementem,
który ustawia tą relację też programowo,
czyli właśnie, co jest dla nas najważniejsze,
czy wartość artystyczna, wartość społeczna, czy wartość finansowa.
I tu pozdrawiamy grantodawców i zawsze pytanie, które pada,
czy będzie bezpłatny wstęp?
Bezpłatny wstęp nie zawsze załatwia sprawę.
Nie zawsze chodzi o to, żeby wstęp był stuprocentowo bezpłatny.
Bezpłatny wstęp często wynika z rodzaju dofinansowania,
który mamy, wynika z polityki organizatora,
ale nie chodzi o to, żeby wszystkie wydarzenia,
które niosą ze sobą jakość i wartość, były bezpłatne,
bo też taka kultura kupowania biletów jest czymś,
nad czym absolutnie powinniśmy pracować,
bo te bilety bardzo nam w sposób istotny
zasilają budżety wydarzeń i pozwalają wznosić je też na inny poziom
i realizować na zupełnie innych zasadach,
więc oczywiście tych modeli finansowania mamy bardzo wiele,
one są różne.
Natomiast mówiąc o komercyjności i niekomercyjności,
należy po prostu spojrzeć do tyłu kilka kroków
i zobaczyć, co stanowi fundament organizacji wydarzenia,
jaki jest powód, dla którego to w ogóle robimy.
Ja zapytałam jednego uczestnika w tym roku slotu,
czym się tutaj zajmujesz, co robisz w tym roku na festiwalu?
Ponad dwa tysiące wolontariuszy, w tym programowych,
więc często pada odpowiedź, jeżeli to jest uczestnik,
że ja nic nie robię, ja tylko uczestniczę i pierwszy raz usłyszałam
od uczestnika, ja jestem mecenasem.
Taka komunikacja, którą staramy się do nich kierować,
to znaczy kupując bilet, to ty jesteś głównym fundatorem tego wydarzenia,
bo to bilety są głównym źródłem finansowania,
nie wielki sponsor, nie tylko grantodawcy,
ale właśnie przychody z biletów od ponad 30 lat.
No i mamy nadzieję, że ta tożsamość kupujących bilety
będzie się rozwijać.
Olu, co jako organizatorkę festiwalu było dla ciebie najtrudniejszego?
Jakieś najtrudniejsze sytuacje, co cię może zaskoczyło?
Z czym przyszło ci się mierzyć?
Co by zaskoczyło takiego młodego organizatora festiwalu,
który dopiero zaczyna? Na co powinien się przygotować?
Dla mnie najtrudniejsze było chyba łapanie balansu
między tym, o ile rzeczy chciałabym się zatroszczyć,
a o ile rzeczy jestem w stanie.
I to, że organizatorzy festiwali w pewnym momencie
dostali do ręki te smartfony, które dają ciągły i nieskończony
dostęp do informacji o wyzwaniach, problemach
i do narzędzi, które pozwalają je rozwiązywać,
no to niestety czyni tę pracę taką robotą,
która idzie z nami wieczorem do łóżka i rano do toalety
i właściwie moglibyśmy nie kończyć tej pracy.
Więc takie selekcjonowanie zadań, tego, co naprawdę konieczne jest,
żeby wykonać i warto to zrobić, a co warto odpuścić w trosce o siebie,
o zespół, o swoją rodzinę, o taką higienę w głowie,
to to jest chyba największe wyzwanie,
bo to są zarówno problemy, które trzeba rozwiązywać,
jak i pokusy, co jeszcze można by zrobić,
co będzie wartościowe, piękne, cenne.
No i to jest taki balans, którego chyba jeszcze nie złapałam
po dziesięciu latach w butach dyrektorskich
i na stu latach pracy przy slocie,
angażowania się w slot,
ale bardzo mnie cieszy, że w ogóle w środowisku kultury
coraz więcej o tym mówimy
i że to się jakoś łączy też z tematem higieny cyfrowej
i takiej świadomości aktywistycznej też,
że to jest praca z wysokim ryzykiem wypalenia.
Agnieszko, a dla Ciebie co było najbardziej zaskakujące
i najtrudniejsze?
Dla mnie bardzo trudna była w tym roku
nieumiejętność bilokacji,
z którą po raz pierwszy od 13 lat,
kiedy jestem dyrektorką festiwalu,
przyszło mi się w tym roku mierzyć,
ponieważ zmieniliśmy lokalizację festiwalu
ze względu na remont Błoni pod Zamkiem,
czyli dotychczasowej lokalizacji,
która dawała komfort takiego trzymania wszystkiego w ryzach
i bycia bardzo blisko,
jeśli chodzi o przestrzeń naszą codzienną biurową
i miejsce realizacji wszystkich modułów festiwalu,
które znajdowały się w odległości
dosłownie maksymalnie pięciu minut spacerem od siebie.
W tym roku i w kolejnym musieliśmy część muzyczną
przenieść do wspaniałego miejsca Parku Ludowego,
natomiast miejsce to jest oddalone
o mniej więcej pół godziny spacerem od Starego Miasta,
gdzie odbywa się cała część poranna
i to była dla mnie duża trudność,
bo po raz pierwszy musiałam pogodzić się z tym,
że nie mogę być wszędzie,
że nie mogę pojawić się na choćby kawałku
każdego modułu,
bo już nawet nie wydarzenia,
ale każdego modułu.
No okazało się to niemożliwe,
ale to jest też to, o czym mówi Ola,
czyli taka umiejętność,
która jest bardzo trudno nabywalna,
nie kontrolowania wszystkiego,
nie bycia wszędzie,
nie przyglądania się każdej rzeczy,
ale to jest trudne z wielu powodów,
bo to jest też trudne ze względu
na własne zainteresowania i pasje,
bo jednak po prostu żywo interesują mnie
te punkty programu,
które przygotowaliśmy dla publiczności
i sama chciałabym wziąć w nich udział
i spotkać wszystkie osoby,
które przyjechały na festiwal,
które często sama zaprosiłam
i z którymi chciałabym mieć chwilę na porozmawianie,
spędzenie czasu,
chciałabym też mieć dużo więcej przestrzeni,
niż posiadam na to,
żeby porozmawiać z każdą z osób
zaangażowanych w wydarzenia,
każdemu osobiście podziękować,
każdego wesprzeć,
każdemu powiedzieć coś miłego,
każdemu powiedzieć na bieżąco,
że bardzo doceniam to wszystko,
co robi i jak wspaniale reaguje
na te wyzwania festiwalowe,
ale niestety pomimo tego,
że festiwal nie jest w jakiejś ogromnej skali,
jest wciąż festiwalem butikowym,
to jest to bardzo trudne ze względu na właśnie ilość wszystkiego,
krótki czas i właśnie brak umiejętności bilokacji,
co sprawia, że trzeba się jednak trochę zastanowić nad sobą w tym systemie,
swoim własnym podejściem,
jakoś zrewidować to podejście.
Też się uczę tego,
że czasem trzeba odpuszczać,
że czasem trzeba nie robić wszystkiego,
ale w przypadku ogromnej miłości do kultury
i do samego przedmiotu,
tego czym się zajmujemy,
no nie jest to łatwe
i to jest naprawdę lekcja,
którą myślę, że jeszcze będę długo odrabiać.
Ja też się cieszę,
że w tej branży festiwalowej,
która jest taka właśnie wystawiona na przeciążenia,
zmienia się trochę podejście
i Slot Art Festival akurat jest od początku robiony
jako przestrzeń bez alkoholu,
bez sprzedawania możliwości wnoszenia alkoholu,
ale widzimy, jak zmienia się ta narracja między nami,
to znaczy, że już nie ma takich zdań,
stan jest dla słabych,
albo jest większa troska o siebie nawzajem właśnie,
jak długo pracujemy,
czy jesteśmy najedzeni,
czy jesteśmy wyspani,
o której te maile wychodzą,
no i nie ma też takiej presji,
żeby po prostu oprócz tej pracy
jednocześnie imprezować
i być z tymi artystami,
no właśnie w takiej formule też używkowej.
Ja myślę, że to, co powiedziałyście,
to, że czasami less is more
i że człowiek chciałby,
że te pomysły mu się rodzą w tej głowie cały czas,
że jeszcze tyle wspaniałych rzeczy jest do zrobienia,
że to jest bardzo ważne,
żeby powiedzieć sobie stop.
Stop może w przyszłym roku,
może w przyszłym roku,
teraz już nie,
ale zapiszmy to na listę,
bo na przykład mi takie zapisanie na listę,
pomysłów do zrealizowania,
niweluje trochę smutek,
że tego nie robię natychmiast.
To przecież jest na liście, tak?
Bo faktycznie dla mnie
współorganizowanie Festiwalu
Otwarte Mieszkania Warszawskiej Edycji
było bardzo trudne też dlatego,
że to, co mówiłyście,
ja byłam tak wyczerpana w trakcie,
że nie byłam w stanie korzystać z tego,
co sama organizowałam
i w czym tak bardzo chciałam uczestniczyć.
Plus to, co mnie zaskoczyło,
to, że trzeba myśleć bardzo empatycznie o ludziach,
na takim stopniu empatii,
na jakiej ja bym nie wpadła jako wtedy bardzo młody człowiek,
że trzeba przy organizacji takiego wydarzenia
pomyśleć nie tylko o swoim zespole,
ale pomyśleć też na przykład,
czy dla osób, przed których domem ustawi się kolejka,
to będzie w porządku.
Może trzeba z nimi wcześniej porozmawiać,
zapowiedzieć im.
Może trzeba przyjść się przedstawić.
Może jakoś w ten sposób albo w inne.
Ta umiejętność empatii to jest skill,
który się bardzo rozwija przy organizacji festiwalu.
Ja też sobie cenię właśnie,
że popularyzuje się to podejście
experience design,
projektowania doświadczeń.
Też bardzo fajnie,
że w ostatniej publikacji Jacekowskiej
udało się trochę o tym opowiedzieć,
pomocy animacji,
bo kiedy myślimy w takich kategoriach,
może bardziej rozpoznawalny jest user experience,
tylko właśnie nie cyfrowy,
tylko ten w świecie rzeczywistym, materialnym,
no to zwracamy uwagę
i na dobrostan naszej ekipy,
i na całe otoczenie społeczne i przyrodnicze też,
bo my w ubiegłym roku wykonaliśmy
pomiary hałasu na festiwalu
w bardzo dużej skali,
no i po tych ponad 30 latach istnienia slotu
w tym roku nie było dużej sceny muzycznej.
To oczywiście było motywowane
nie tylko tą kwestią zanieczyszczenia hałasem,
ale wszyscy odczuliśmy jakieś takie
obniżenie napięcia i dociążenia
i po prostu przestrzeń,
w której nawet można się zdrzemnąć
i zregenerować wieczorem,
żeby mieć siłę jeszcze na kolejne aktywności.
No ale też ufamy,
że właśnie festiwale,
które będą mniej dociążały przyrodę
i społeczność lokalną,
to jest kierunek,
który warto rozwijać.
Spotkałyście się z slow festiwalami.
Mam wrażenie,
że to jest też coś,
co teraz,
jeżeli można mówić o modzie
na poszczególne festiwale,
to jest coś,
co teraz jest faktycznie bardzo modne.
No słynny festiwal Romana Gutka,
który miał trwać kilkadziesiąt dni
i mieć tylko jedno wydarzenie dziennie,
do dzisiaj nie przetrwał,
ale dla mnie jest bardzo ciekawe,
też projektując slot,
gdzie tych wydarzeń jest około pięciuset
w pięć dni i nocy
i takie FOMO,
które wpadamy,
żeby wszystko złapać,
jest dużym ryzykiem.
Natomiast staramy się
tworzyć też takie wydarzenie,
które wprowadzą uczestników
w taki nastrój slow,
to znaczy nie podkręcą ich emocji,
nie zrobią wielkiego show,
tylko właśnie na przykład
zabiorą ich na spacer,
zorganizowaliśmy odsłuchy w ciemności,
więc oni po prostu wchodzą
do ciemnego pomieszczenia
i słuchają całego albumu
od początku do końca.
W miejscu dużej sceny muzycznej
z gwiazdami
stanęło kino plenerowe,
więc trochę jest to inna oferta
niż ta, której szukaliśmy
w latach dziewięćdziesiątych,
nawet dziesięć lat temu,
gdzie to było jednak dążenie
do fajerwerków, do jakiejś kumulacji.
W tym momencie w codzienności
jesteśmy tak przebodźcowani,
tak dociążeni,
że raczej potrzebujemy wytchnienia
i też korzystania właśnie
z architektury, przyrody,
które są najlepszą scenografią
dla festiwali.
Dla mnie z kolei
realizacja tej idei slow
zaczęła funkcjonować jeszcze wtedy,
kiedy to nie było modne,
ponieważ pracując nad nową wizją
festiwalu tych 13 lat temu,
gdzieś przez skórę czuliśmy,
że trzeba to zrobić inaczej
niż robią to inni,
czyli inaczej niż te wszystkie
duże festiwale muzyczne
i to, o co zadbaliśmy
w pierwszej kolejności,
to była możliwość obejrzenia
wszystkich koncertów,
jeżeli ktoś będzie miał na to ochotę.
Czyli zaczęliśmy programować festiwal tak,
by wydarzenia z danej kategorii
nie nakładały się na siebie.
Oczywiście nigdy się to nie udaje,
jeśli chodzi o wszystkie dziedziny sztuki,
natomiast jeżeli ktoś jest zainteresowany
wyłącznie muzyką,
jest w stanie obejrzeć wszystkie koncerty
w sposób komfortowy,
z małymi przerwami
i generalnie jakby chłonąć tą ofertę
jako całość.
Podobnie jest ze ścieżką literacką,
czy z modułem kinowym,
czy z jakimiś innymi pasmami festiwalu,
które są dedykowane innym dziedzinom sztuki
i z których można korzystać,
jeżeli ktoś ma taką ochotę,
w całości, w skupieniu i na spokojnie.
Później realizując slow,
nasze innobrzmieniowe,
zaczęliśmy dokładać do tego
różne inne elementy,
czyli na przykład
staraliśmy się jak najbardziej
dbać o komfort uczestników i uczestniczek
i dokładaliśmy kolejne strefy,
które pozwalają usiąść, odpocząć.
Mamy jakąś ogromną ilość leżaków,
ponieważ okazuje się,
że ludzie są zmęczeni tym ciągłym staniem,
ciągłym po prostu byciem aktywnymi
przez tak wiele godzin.
Zaczęliśmy zastanawiać się
nad tym, jak jeszcze wesprzeć osoby,
które mogą czuć się przebodźcowane.
W związku z tym pojawiła się strefa wyciszenia,
pojawił się system słuchawek wyciszających,
ale też takiego miejsca trochę odosobnionego,
gdzie można skorzystać z różnego rodzaju
też takich sensorycznych zabawek,
które pozwolą się trochę odbodźcować
i odejść od tej po prostu jednak sporej grupy publiczności
Nie trzeba umieć malować, żeby sztuka miała na nas uzdrawiający wpływ. Nie trzeba też być znawcą muzyki, by koncert pomógł nam zredukować napięcie po trudnym dniu. W najnowszym odcinku audycji „Żywe kultury” posłuchasz o tym, jak kultura może obniżać poziom stresu, wspierać profilaktykę zdrowotną oraz skutecznie przeciwdziałać epidemii samotności. Czytaj dalej o Żywe kultury – o zdrowiu w kulturze
Organizatorzy festiwali często mierzą się z podobnymi wyzwaniami, choć na co dzień działają osobno, a czasem nawet ze sobą konkurują. Tymczasem wspólne szukanie rozwiązań może przynieść więcej korzyści niż rywalizacja – zarówno dużym wydarzeniom z wieloletnią tradycją, jak i niewielkim, lokalnym inicjatywom. W piątym odcinku cyklu „Żywe Kultury”, nagranym… Czytaj dalej o Żywe kultury – o współpracy festiwali (FestForum)
Co kontakty międzynarodowe mogą dać instytucjom kultury? W drugim odcinku cyklu “Żywe kultury” Klaudia Obrębska rozmawia z dr Joanną Orlik, zastępczynią dyrektora Narodowego Centrum Kultury, o tym, jak budować relacje międzynarodowe w kulturze. Współpraca międzynarodowa to możliwość spojrzenia na własną instytucję z innej… Czytaj dalej o Żywe kultury – o współpracy międzynarodowej w kulturze
Żywe Kultury to nowy cykl podcastów powstający w ramach Audycji Kulturalnych – projektu Narodowego Centrum Kultury. Zapraszamy do rozmów osoby, które na co dzień ożywiają polską kulturę: projektują, organizują,… Czytaj dalej o Żywe Kultury – nowy cykl w Audycjach Kulturalnych
