WEBVTT

1
00:00:01.420 --> 00:00:05.100
Audycje kulturalne w dobrym tonie.

2
00:00:05.660 --> 00:00:12.800
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:13.080 --> 00:00:16.160
Wiktor Igo mówił o niej, że to idea.

4
00:00:16.440 --> 00:00:24.500
Przeczytałam, że była wyklina z ambon, łączyła sprzeczności, a w zaciszu domów, a także na salonach budziła ogromny podziw.

5
00:00:24.500 --> 00:00:35.300
Mowa o Georges Sand w Polsce, wydaje mi się, że jednak znanej przede wszystkim jako wieloletnia partnerka Fryderyka Chopina, wybitnego polskiego kompozytora i pianisty.

6
00:00:35.640 --> 00:00:46.540
Trochę wydaje mi się, że w nas wszystkich pokutuje wyobrażenie na jej temat wykreowane przez Danutę Stenkę w słynnym filmie Chopin Pragnienie Miłości, w którym właśnie w Georges Sand się wcielała.

7
00:00:46.540 --> 00:01:07.620
Natomiast kiedy przyjrzymy się bliżej tej postaci, to dowiemy się, że była nie tylko ikoną swoich czasów, taką francuską ikoną epoki romantyzmu, ale także kobietą wielu pasji, wielu talentów, która pisała, malowała, rysowała, zgłębiała tematy związane z naturą, z minerałami, z przyrodą, botaniką,

8
00:01:07.620 --> 00:01:19.420
która miała niezwyklą umiejętność zjednywania sobie ludzi i tworzenia artystom warunków, które sprzyjały nie tylko ich pracy, ale także takiemu zaciśnianiu się relacji towarzyskich.

9
00:01:19.780 --> 00:01:29.020
Tym bardziej cieszę się, że dzisiaj w audycjach kulturalnych więcej mogę o niej powiedzieć, a tak naprawdę, że miałam okazję, żeby zaprosić gościa, który opowie więcej o wystawie pod tytułem

10
00:01:29.020 --> 00:01:50.920
Georges Sand w Kalejdyskopie Życia i Sztuki. To jest ekspozycja, którą w Muzeum Fryderyka Chopina oddziale w Żelazowej Woli można oglądać do 10 stycznia 2027 roku, a osobą, o której już wspomniałam, jest kustosz Muzeum dr Seweryn Kuter. Bardzo cieszę się, że przyjął Pan zaproszenie, no i o wystawie zgodził się opowiedzieć.

11
00:01:50.920 --> 00:01:58.660
Jak tutaj nie opowiadać o tak wspaniałej osobie wielowymiarowej i takiej potrzebującej, myślę, zredefiniowania.

12
00:01:59.080 --> 00:02:07.920
Taka potrzeba stworzenia wystawy i przy okazji programu różnych wydarzeń, które upowszechniają tą postać, zrodziła się tak naprawdę rok temu,

13
00:02:08.280 --> 00:02:16.760
kiedy prezentowaliśmy wspaniałą wystawę właściwie ze zbiorów Muzeum Życia Romantycznego w Paryżu pod tytułem Życie Romantyczne.

14
00:02:16.760 --> 00:02:22.160
I tam oczywiście Żorz Sand zajmowała sporą przestrzeń.

15
00:02:22.380 --> 00:02:31.320
To było takie nasze pierwsze prawdziwe spotkanie z tą postacią i dowiedzieliśmy się, jak wiele talentów właściwie łączyła w sobie.

16
00:02:31.580 --> 00:02:38.700
Jakie ogromne i szerokie zainteresowania, nie tylko sztuką, literaturą, ale tak jak Pani wspomniała, przyrodą również.

17
00:02:38.700 --> 00:02:47.100
To wszystko rzeczywiście w soczewce skumulowało się na tej wystawie i wtedy postanowiliśmy również z powodu tego,

18
00:02:47.200 --> 00:02:54.760
że w tym roku mija 150 lat od śmierci Żorz Sand i to był też taki powód, żeby przypomnieć tą postać.

19
00:02:55.080 --> 00:03:05.060
A że udało nam się nawiązać bardzo takie ścisłe relacje z muzeami, które tą postać w jakiś sposób hołubią i przypominają o niej,

20
00:03:05.860 --> 00:03:15.380
to postanowiliśmy do Żelazowej Woli sprowadzić pamiątki, przedmioty, wszystko to, co może stworzyć właśnie taką opowieść o Żorz Sand,

21
00:03:15.600 --> 00:03:19.160
ale właśnie nie ograniczającą się tylko do tej relacji z Chopinem.

22
00:03:19.840 --> 00:03:25.600
Zależało nam na tym, żeby w końcu na pierwsze miejsce wyprowadzić tą postać Żorz Sand, a nie Chopina.

23
00:03:26.180 --> 00:03:29.360
On jest tam troszeczkę w cieniu, ale nie do końca oczywiście na tej wystawie,

24
00:03:29.440 --> 00:03:33.600
bo to jest postać, która w życiu Żorz Sand zajmowała bardzo ważne miejsce.

25
00:03:33.600 --> 00:03:39.860
Też wydaje mi się, że trudno w jakikolwiek sposób utrzymać Fryderyka Chopina w cieniu, umówmy się.

26
00:03:40.020 --> 00:03:47.500
Dokładnie, dokładnie. Tutaj ta relacja miała niesamowity wymiar i patrząc na życie i twórczość Fryderyka Chopina,

27
00:03:47.540 --> 00:03:53.500
to widzimy pik właściwie artystyczny w momencie, kiedy on był w tej relacji z Żorz Sand,

28
00:03:53.620 --> 00:03:56.440
kiedy mógł pojechać do Noon, do jej posiadłości.

29
00:03:56.440 --> 00:04:03.600
Spędził tam kilka wakacji i to był czas, kiedy tak naprawdę powstały najwspanialsze utwory Fryderyka Chopina.

30
00:04:04.080 --> 00:04:09.880
A przypominam, że byli już właściwie po tym rozdziale burzliwym wyprawy na Majorkę.

31
00:04:10.060 --> 00:04:14.560
To też jest dla nas bardzo ważny rozdział w życiu i Chopina, i Żorz Sand.

32
00:04:14.560 --> 00:04:24.460
Tym bardziej, że próbujemy też w palmie na stałe zainstalować wystawę poświęconą pobytowi Chopina i Żorz Sand właśnie na tej pięknej wyspie.

33
00:04:25.200 --> 00:04:32.200
Także w skrócie mówiąc, próbujemy spojrzeć na tą relację i na te postaci z różnych punktów,

34
00:04:32.400 --> 00:04:35.980
z różnych, że tak powiem, poziomów zainteresowań.

35
00:04:35.980 --> 00:04:44.600
I tworzy się tutaj nam niesamowity obraz takiej relacji wspomagających się postaci, które się kochały,

36
00:04:44.820 --> 00:04:47.640
ale też bardzo szanowały swoją twórczość.

37
00:04:48.220 --> 00:04:52.000
Myślę, że Chopin był takim pierwszym recenzentem zazwyczaj powieści Żorz Sand.

38
00:04:52.280 --> 00:04:56.740
Ona też bardzo profesjonalnie wypowiadała się na temat jego twórczości muzycznej.

39
00:04:57.480 --> 00:05:00.740
Także ta relacja jest taka bardzo romantyczna z jednej strony,

40
00:05:00.740 --> 00:05:05.460
ale z drugiej strony też wydaje nam się, że wyprzedzająca swoją epokę.

41
00:05:05.680 --> 00:05:09.780
I to jest też takie bardzo ważne kryterium, które nam przyświecało,

42
00:05:09.920 --> 00:05:14.860
żeby pokazać jak tak naprawdę Żorz Sand wyprzedziła swoje czasy.

43
00:05:15.340 --> 00:05:19.140
Zresztą Chopin również i tak naprawdę dzisiaj odkrywamy te postaci,

44
00:05:19.240 --> 00:05:22.580
bo one są tak zszyte na miarę naszych czasów, myślę.

45
00:05:22.720 --> 00:05:24.420
I to jest bardzo ciekawe w tym wszystkim.

46
00:05:24.700 --> 00:05:28.900
Bardzo zależy mi na tym, żeby przyjrzeć się Żorz Sand jako twórczyni,

47
00:05:28.900 --> 00:05:34.280
jako osobie, która zgłębiała tematy, które zaczynały ją fascynować.

48
00:05:34.360 --> 00:05:39.520
Mam nadzieję, że o tym aspekcie bardziej osobistym, prywatnym, także towarzyskim porozmawiamy,

49
00:05:39.560 --> 00:05:41.780
ale chciałabym, żeby wydarzyło się to trochę później.

50
00:05:42.000 --> 00:05:46.700
Dlatego, że tak jak powiedziałam, w Polsce rzadziej rozmawiamy o tym,

51
00:05:46.720 --> 00:05:51.280
co Żorz Sand po sobie pozostawiła, a pozostawiła bardzo dużo.

52
00:05:51.500 --> 00:05:55.380
I mówię tutaj o pracach, o tekstach, o książkach,

53
00:05:55.380 --> 00:06:01.200
ale także, co mnie bardzo zaskoczyło, to nie są tylko eseje, to nie są tylko listy,

54
00:06:01.380 --> 00:06:02.700
ale to są także katalogi.

55
00:06:02.980 --> 00:06:06.040
Mam tu na myśli chociażby katalog z klasyfikacją motyli,

56
00:06:06.280 --> 00:06:10.260
co jest chyba takim dobitnym potwierdzeniem dużej fascynacji botaniką.

57
00:06:10.400 --> 00:06:12.360
To było też dla nas wielkie zaskoczenie.

58
00:06:12.960 --> 00:06:17.100
My, żeby przygotować tę wystawę, odbyliśmy taką podróż studyjną do Noua właśnie.

59
00:06:17.100 --> 00:06:21.780
Zostaliśmy też zaproszeni do La Chate, gdzie już myślę, że w przyszłym roku

60
00:06:21.780 --> 00:06:25.680
zostanie ponownie otwarte Muzeum Żorz Sand, dedykowane tej postaci.

61
00:06:26.200 --> 00:06:29.860
Ono teraz jest z modernizacji, ale ma wspaniałe zbiory,

62
00:06:30.160 --> 00:06:35.000
takie właściwie do rozpoznania jeszcze i myślę, że wielokrotnie będziemy korzystać

63
00:06:35.000 --> 00:06:38.260
z tych zasobów, żeby Państwu tutaj w Polsce je prezentować.

64
00:06:38.600 --> 00:06:41.980
Ale też udało nam się dotrzeć do niedalekiego Garziles

65
00:06:41.980 --> 00:06:44.520
i to była dla nas ogromna niespodzianka.

66
00:06:44.720 --> 00:06:47.900
To jest przepięknie położone miasteczko artystów.

67
00:06:48.100 --> 00:06:52.260
Taki troszeczkę nasz Kazimierz Dolny, tylko mniej skomercjalizowany, myślę.

68
00:06:52.540 --> 00:06:57.440
Miejsce wyjątkowe, w którym mieszkali i tworzyli właśnie taką kolonię artystyczną

69
00:06:57.440 --> 00:06:58.940
różnego rodzaju artyści.

70
00:06:59.840 --> 00:07:04.160
I to jest miejsce również, w którym mieszkała przez kilka miesięcy Żorz Sand.

71
00:07:05.160 --> 00:07:08.280
Wynajmowali tam taki niewielki domek, który dzisiaj jest zamieniony

72
00:07:08.280 --> 00:07:11.500
na tą powiedzmy izbę pamięci, malutkie muzeum.

73
00:07:11.500 --> 00:07:15.740
Bardzo urocze, prezentujące właśnie osobiste pamiątki z tego okresu.

74
00:07:15.960 --> 00:07:18.880
I proszę sobie wyobrazić, że ona właśnie razem z swoim kolejnym partnerem,

75
00:07:18.920 --> 00:07:22.680
bo to już było po rozstaniu z Chopinem i ze swoim synem Morisem,

76
00:07:23.300 --> 00:07:25.100
zafascynowali się motylami.

77
00:07:25.560 --> 00:07:30.000
Odkupywali od miejscowych larwy, śledzili cały cykl rozwoju motyla,

78
00:07:30.840 --> 00:07:33.140
dokumentowali go poprzez rysunki.

79
00:07:33.940 --> 00:07:37.940
I efektem tej fascynacji jest książka właśnie,

80
00:07:38.180 --> 00:07:41.260
która klasyfikuje ówcześnie znany motyle.

81
00:07:41.500 --> 00:07:45.640
Byliśmy tym ogromnie zaskoczeni, żeż Sand zresztą napisała piękny wstęp do tej książki.

82
00:07:46.100 --> 00:07:49.340
Więc to pokazuje, że nie tylko powieści, nie tylko listy,

83
00:07:49.980 --> 00:07:54.300
nie tylko teksty dotyczące zagadnień społecznych czy politycznych,

84
00:07:54.480 --> 00:07:57.280
ale przede wszystkim przyroda i botanika.

85
00:07:57.540 --> 00:08:00.760
I to jest ogromna część jej życia, jej działalności.

86
00:08:00.760 --> 00:08:05.200
Mieliśmy też okazję zwiedzać oczywiście jej dom w Noau.

87
00:08:05.520 --> 00:08:08.140
I na drugim piętrze, który jest niedostępny dla turystów,

88
00:08:08.160 --> 00:08:11.740
odkryliśmy ogromne pomieszczenie, które przygotowała dla swojego syna Morisa.

89
00:08:12.520 --> 00:08:17.560
Tam jest myślę z tysiąc szuklad przeznaczonych właśnie na kolekcjonowanie minerałów,

90
00:08:18.460 --> 00:08:22.120
na przetrzymywanie tych zasuszonych motyli, innych owadów.

91
00:08:22.500 --> 00:08:24.600
Byliśmy nagle w jakimś zupełnie innym świecie.

92
00:08:24.600 --> 00:08:25.800
To było fascynujące.

93
00:08:26.000 --> 00:08:31.060
I uświadomiliśmy sobie, że nie tylko teatr był taką dziedziną działalności,

94
00:08:31.200 --> 00:08:36.360
bo przypomnę, że w tamtym roku prezentowaliśmy w Żelazowej Woli lalki sceniczne.

95
00:08:36.800 --> 00:08:42.000
To była też kolejna pasja Georges Sand i syna Morisa i córki Solange.

96
00:08:42.520 --> 00:08:46.580
I w domu tam regularnie zainspirowani zresztą przez Chopina,

97
00:08:46.760 --> 00:08:47.900
odgrywali teatrzyki.

98
00:08:48.280 --> 00:08:52.320
Mieli też regularną scenę do takiego teatru niemalże profesjonalnego.

99
00:08:52.320 --> 00:08:55.020
Więc tych pasji jest ogrom.

100
00:08:55.860 --> 00:08:58.800
Zastanawialiśmy się, kiedy oni mieli właściwie czas na to wszystko.

101
00:08:59.360 --> 00:09:04.140
Żelaz Stan zresztą często wspominała w moim życiu, w tej książce biograficznej,

102
00:09:04.280 --> 00:09:08.100
czy autobiograficznej, że nocami szyję te ubranka dla lalek,

103
00:09:08.340 --> 00:09:10.780
później śpi do południa, a później zaczyna pisać.

104
00:09:11.120 --> 00:09:13.820
Tych listów rzeczywiście napisała tysiące.

105
00:09:14.100 --> 00:09:16.300
To jest jakaś nieprzebrana spuścizna.

106
00:09:17.020 --> 00:09:21.780
Muzeum Fryderyka Chopina stara się kupować również nie tylko listy Fryderyka Chopina,

107
00:09:21.780 --> 00:09:24.100
ale również autorstwa Georges Sand.

108
00:09:24.200 --> 00:09:26.620
Ostatnio kupiliśmy kilka listów do Delacroix,

109
00:09:27.520 --> 00:09:33.080
ponieważ Georges Sand zapraszała do Noon przyjaciół, których znała z Paryża.

110
00:09:33.320 --> 00:09:35.880
I to jest też zupełnie fascynujące zjawisko,

111
00:09:36.000 --> 00:09:39.160
dlatego że w Paryżu stworzyła swego rodzaju salon

112
00:09:39.160 --> 00:09:41.540
i właśnie taki krąg bliskich przyjaciół.

113
00:09:42.160 --> 00:09:44.120
Ale po tym jak się przyniosła do Noon,

114
00:09:44.720 --> 00:09:47.500
to starała się właśnie ich przyciągnąć w to miejsce,

115
00:09:47.500 --> 00:09:50.740
tworząc też taki rodzaj kolonii artystycznej niemalże.

116
00:09:51.020 --> 00:09:56.400
I mamy taki list, w którym Dody La Croix opisuje mu jak dojechać do Noon.

117
00:09:56.660 --> 00:09:59.920
Pociągiem później zostanie przywieziony przez Morrisa

118
00:09:59.920 --> 00:10:01.800
i może nawet zabrać swojego psa,

119
00:10:01.880 --> 00:10:04.100
byle tylko przyjechał na wakacje do Noon.

120
00:10:04.220 --> 00:10:07.280
Także tworzyła optymalne warunki dla artystów,

121
00:10:07.360 --> 00:10:08.680
nie tylko dla samego Chopina.

122
00:10:08.880 --> 00:10:12.180
I to Noon stało się taką arkadią artystyczną.

123
00:10:18.920 --> 00:10:21.760
Przekonanie artystów, czy też po prostu przyjaciół paryskich,

124
00:10:21.860 --> 00:10:24.340
żeby odwiedzili Noon nie było wcale proste,

125
00:10:24.420 --> 00:10:27.960
bo ja spojrzałam na mapę, to jest około 300 kilometrów.

126
00:10:28.040 --> 00:10:29.660
Oczywiście zależy jaką trasę wybrać.

127
00:10:30.160 --> 00:10:33.700
Więc zakładam, że bez mała 150 lat temu

128
00:10:33.700 --> 00:10:35.880
to tym bardziej było duże wyzwanie.

129
00:10:35.960 --> 00:10:38.280
Ale jeżeli mówimy już o tej kolonii artystycznej,

130
00:10:38.360 --> 00:10:41.540
czy też arkadii dla twórców, dla przyjaciół Georges Saint,

131
00:10:41.720 --> 00:10:44.660
to ona miała taką umiejętność tworzenia miejsc,

132
00:10:45.000 --> 00:10:46.320
w których ludzie dobrze się czuli,

133
00:10:46.320 --> 00:10:47.940
bo o tym mówi się mniej.

134
00:10:48.360 --> 00:10:52.820
Częściej mówi się o tej wyemancypowanej stronie osobowości Georges Saint,

135
00:10:53.020 --> 00:10:56.140
o tym, że ona miała specjalne pozwolenie na noszenie spodni.

136
00:10:56.300 --> 00:10:59.760
Swoją drogą wyczytałam, że dopiero w 2013 ten zapis,

137
00:10:59.800 --> 00:11:01.980
który pojawił się w czasach rewolucji,

138
00:11:02.080 --> 00:11:04.860
został zdjęty i Paryżanki mogą nosić spodnie,

139
00:11:04.980 --> 00:11:06.500
również w świetle prawa.

140
00:11:06.740 --> 00:11:08.380
Mówimy o tym, że paliła papierosy,

141
00:11:08.420 --> 00:11:10.300
że zajmowała się męskimi sprawami,

142
00:11:10.420 --> 00:11:12.480
ale ona bardzo lubiła prowadzić dom.

143
00:11:12.680 --> 00:11:14.020
To dla mnie było zaskoczenie.

144
00:11:14.020 --> 00:11:16.480
Ona lubiła szydełkować, lubiła te zajęcia,

145
00:11:16.620 --> 00:11:18.240
które dzisiaj są uznawane,

146
00:11:18.300 --> 00:11:19.860
czasami z lekkim lekceważeniem,

147
00:11:19.880 --> 00:11:21.320
za takie kobiece zajęcia.

148
00:11:21.380 --> 00:11:22.840
Ona się w tym świetnie odnajdowała

149
00:11:22.840 --> 00:11:27.280
i w ogóle chyba nie odbierała tego właśnie jako jakąś taką ujmę

150
00:11:27.280 --> 00:11:30.140
dla swojej bardzo wyemancypowanej postaci.

151
00:11:30.380 --> 00:11:31.920
Tak, to też było zaskoczenie dla nas,

152
00:11:32.020 --> 00:11:35.660
bo postrzegaliśmy ją przez pryzmat właśnie tej kontrowersyjnej osoby,

153
00:11:35.660 --> 00:11:38.880
która w stroju męskim, trzymając cygaro,

154
00:11:39.040 --> 00:11:40.320
zdobywa salony paryskie.

155
00:11:40.680 --> 00:11:42.740
Ale myślę, że to była pewnego rodzaju poza

156
00:11:42.740 --> 00:11:44.840
i sposób w ogóle na zaistnienie w Paryżu.

157
00:11:45.340 --> 00:11:47.900
Oczywiście kontrowersje szybko się rozchodziły

158
00:11:47.900 --> 00:11:48.900
i sprzedawały dobrze

159
00:11:48.900 --> 00:11:50.880
i wykreowała swój wizerunek,

160
00:11:51.320 --> 00:11:52.120
świadomie zupełnie.

161
00:11:52.500 --> 00:11:55.820
Natomiast rzeczywiście była dosyć tradycyjną osobą,

162
00:11:55.980 --> 00:11:57.640
wychowaną zresztą przez swoją babkę.

163
00:11:58.220 --> 00:11:59.740
I trzeba o tym też wspomnieć.

164
00:12:00.180 --> 00:12:03.280
Babcie nie tylko, że właściwie przepisała jej tą posiadłość,

165
00:12:03.280 --> 00:12:06.100
ale też stworzyła idealne warunki edukacyjne,

166
00:12:06.160 --> 00:12:08.600
zostawiając mnóstwo książek, encyklopedie.

167
00:12:09.180 --> 00:12:12.280
Tam była cała podbudowa właściwie taka merytoryczna

168
00:12:12.800 --> 00:12:14.200
ze strony właśnie babci.

169
00:12:14.880 --> 00:12:17.600
Przysząc przypomnijmy, że Georges Sand była

170
00:12:17.600 --> 00:12:21.620
praprawnuczką polskiego króla Augusta II Mocnego,

171
00:12:21.800 --> 00:12:24.700
więc ona te związki z Polską miała niemalże we krwi

172
00:12:24.700 --> 00:12:27.840
i rzeczywiście ta przyjaźń z Mickiewiczem Grzymałą,

173
00:12:27.960 --> 00:12:28.980
później z Chopinem,

174
00:12:29.080 --> 00:12:31.460
jest też dla nas takim ważnym kryterium,

175
00:12:31.460 --> 00:12:34.300
żeby tą postać tutaj w Polsce przypominać,

176
00:12:34.400 --> 00:12:37.560
pokazywać jej życie i sposób myślenia.

177
00:12:38.220 --> 00:12:41.260
I właśnie ten tytuł odnoszący się do kalidoskopu

178
00:12:41.260 --> 00:12:45.920
jest chyba idealny, dlatego że pokazuje taką paletę bardzo szeroką

179
00:12:45.920 --> 00:12:47.460
różnych jej zainteresowań,

180
00:12:48.120 --> 00:12:50.760
tych wydarzeń w życiu, które czasami powodowały,

181
00:12:50.820 --> 00:12:52.980
że musiała pozbierać się od nowa,

182
00:12:53.420 --> 00:12:54.860
zacząć to życie od nowa,

183
00:12:55.020 --> 00:12:57.500
ale było bardzo intensywne, bardzo ciekawe

184
00:12:57.500 --> 00:13:01.620
i naprawdę jest taką kopalnią niewyczerpaną różnych tematów,

185
00:13:01.700 --> 00:13:06.100
przez pryzmat, z których możemy poznawać kulturę romantyzmu francuskiego,

186
00:13:06.300 --> 00:13:08.000
europejskiego, ale też polskiego.

187
00:13:08.000 --> 00:13:10.800
Odniosę się jeszcze dosłownie na moment do tego,

188
00:13:10.820 --> 00:13:12.780
co Pan mówił o babci George Sound.

189
00:13:13.060 --> 00:13:15.040
Ja znalazłam taką informację,

190
00:13:15.100 --> 00:13:16.440
że ona z żalem stwierdzała,

191
00:13:16.520 --> 00:13:18.600
że nie potrafiła z wnuczki

192
00:13:19.420 --> 00:13:21.400
wykorzenić nieznośnego zamiłowania

193
00:13:21.400 --> 00:13:23.720
do zajmowania się chłopskimi sprawami.

194
00:13:23.800 --> 00:13:25.160
To tak trochę w kontrze do tego,

195
00:13:25.160 --> 00:13:25.840
co ja mówiłam,

196
00:13:25.920 --> 00:13:28.180
że również te kobiece zajęcia były jej bliskie

197
00:13:28.180 --> 00:13:29.700
i czerpała z nich dużą radość.

198
00:13:29.940 --> 00:13:31.920
I dlatego też postanowiliśmy

199
00:13:31.920 --> 00:13:33.540
pokazać jej życie i twórczość

200
00:13:33.540 --> 00:13:34.920
przez pryzmat przedmiotów.

201
00:13:34.920 --> 00:13:37.360
I właśnie na tej wyprawie studyjnej

202
00:13:37.360 --> 00:13:39.660
właściwie już wtedy wyodrębniliśmy

203
00:13:39.660 --> 00:13:41.460
pulę różnych przedmiotów,

204
00:13:41.780 --> 00:13:42.880
które nam się wydawało,

205
00:13:42.960 --> 00:13:45.460
że opowiedzą trochę więcej o jej życiu,

206
00:13:45.580 --> 00:13:46.260
o jej charakterze,

207
00:13:46.340 --> 00:13:47.440
o jej sposobie myślenia,

208
00:13:47.900 --> 00:13:48.860
postrzegania świata.

209
00:13:49.460 --> 00:13:51.560
Podzieliliśmy je oczywiście w różne kategorie.

210
00:13:51.660 --> 00:13:52.760
Zaczynamy od przyrody,

211
00:13:52.900 --> 00:13:55.520
ale też pokazujemy ten krąg przyjaciół,

212
00:13:55.640 --> 00:13:57.160
pokazujemy życie codzienne,

213
00:13:57.740 --> 00:13:59.460
pokazujemy twórczość literacką,

214
00:13:59.460 --> 00:14:02.060
a na końcu mamy taką piękną ścianę,

215
00:14:02.140 --> 00:14:04.720
gęstą jak w XIX-wiecznym domu,

216
00:14:05.680 --> 00:14:07.420
zawierającą różne wizerunki

217
00:14:07.420 --> 00:14:08.640
Georges Sand,

218
00:14:09.140 --> 00:14:11.680
bo myślę, że też w jakiś taki ciekawy sposób

219
00:14:11.680 --> 00:14:13.480
kreowała swój wizerunek.

220
00:14:13.780 --> 00:14:15.440
Od takich klasycznych wizerunków

221
00:14:15.440 --> 00:14:16.480
po bardzo ciekawe.

222
00:14:16.660 --> 00:14:17.780
Właściwie jest takie zdjęcie,

223
00:14:17.840 --> 00:14:19.320
gdzie ona ma fryzurę à la Molière.

224
00:14:19.840 --> 00:14:21.120
Bardzo odważne to było, myślę,

225
00:14:21.160 --> 00:14:22.140
w XIX wieku.

226
00:14:22.340 --> 00:14:23.940
I to nas chyba fascynuje

227
00:14:23.940 --> 00:14:25.840
i tak naprawdę przeprowadza tą postać

228
00:14:25.840 --> 00:14:28.020
tak gładko do współczesności.

229
00:14:28.680 --> 00:14:30.240
Dlatego też postanowiliśmy

230
00:14:30.240 --> 00:14:32.120
zakończyć wystawę takim wizerunkiem,

231
00:14:32.120 --> 00:14:33.440
może trochę kontrowersyjnym,

232
00:14:33.560 --> 00:14:34.820
ale właśnie pokazującym,

233
00:14:35.080 --> 00:14:36.660
jak odważną była osobą

234
00:14:36.660 --> 00:14:37.900
i jak właściwie dzisiaj

235
00:14:37.900 --> 00:14:39.200
dopiero się daje odczytać

236
00:14:39.200 --> 00:14:40.420
jej sposób myślenia.

237
00:14:40.580 --> 00:14:42.080
Jest tam pokazana przez

238
00:14:42.080 --> 00:14:44.440
znaną francuską malarkę,

239
00:14:44.560 --> 00:14:45.880
Fransuła Petrowicz,

240
00:14:46.060 --> 00:14:47.560
właśnie z takim cygarem

241
00:14:47.560 --> 00:14:49.200
i takim zalotnym spojrzeniem.

242
00:14:49.340 --> 00:14:51.500
I w zestawieniu z tymi XIX-wiecznymi

243
00:14:51.500 --> 00:14:52.240
przedmiotami

244
00:14:52.240 --> 00:14:53.820
znakomicie to wygląda,

245
00:14:53.920 --> 00:14:56.160
bo pokazuje, że jest nam bardzo bliska,

246
00:14:56.380 --> 00:14:58.520
jeśli chodzi o sposób bycia,

247
00:14:59.100 --> 00:15:01.500
myślenia, tworzenia warunków rozwoju

248
00:15:01.500 --> 00:15:03.420
swoim przyjaciołom, artystom

249
00:15:03.420 --> 00:15:05.580
i właśnie takim bardzo, bardzo,

250
00:15:06.200 --> 00:15:07.480
no chyba można nawet powiedzieć

251
00:15:07.480 --> 00:15:08.720
ekologicznym działaniem,

252
00:15:08.840 --> 00:15:10.700
chociaż wówczas nie było takiego pojęcia,

253
00:15:10.820 --> 00:15:12.500
natomiast bardzo nam imponował

254
00:15:12.500 --> 00:15:13.840
jej szacunek do przyrody,

255
00:15:14.310 --> 00:15:15.560
jej ostatnie słowa,

256
00:15:15.680 --> 00:15:16.880
które jeszcze przed śmiercią

257
00:15:17.800 --> 00:15:18.460
powiedziała,

258
00:15:18.640 --> 00:15:19.980
zachowajcie zieleń.

259
00:15:19.980 --> 00:15:21.900
To jest bardzo profetyczne, myślę

260
00:15:21.900 --> 00:15:24.460
i dzisiaj dopiero tak naprawdę zrozumiałe.

261
00:15:24.560 --> 00:15:26.220
Tym bardziej myślę, że umiejscowienie

262
00:15:26.220 --> 00:15:28.020
tej wystawy to, że ona jest

263
00:15:28.020 --> 00:15:29.980
eksponowana w Żelazowej Woli,

264
00:15:30.240 --> 00:15:32.040
w pobliżu nie tylko domu urodzenia

265
00:15:32.040 --> 00:15:32.820
Fryderyka Chopina,

266
00:15:32.900 --> 00:15:34.600
ale też w otoczeniu przepięknego parku.

267
00:15:35.000 --> 00:15:36.200
Myślę, że tutaj staje się

268
00:15:36.200 --> 00:15:38.000
i znamienne i po prostu ważne

269
00:15:38.000 --> 00:15:39.520
dla tej postaci.

270
00:15:39.800 --> 00:15:41.100
Sześć tematycznych sal

271
00:15:41.100 --> 00:15:42.380
wyodrębnili Państwo,

272
00:15:42.440 --> 00:15:44.880
jeżeli jesteśmy już na terenie

273
00:15:44.880 --> 00:15:46.300
Muzeum Żelazowej Woli.

274
00:15:46.580 --> 00:15:48.680
Wspominał Pan, że to zgromadzili Państwo

275
00:15:48.680 --> 00:15:49.820
osobiste pamiątki,

276
00:15:49.820 --> 00:15:51.780
książki, listy, bibeloty.

277
00:15:52.100 --> 00:15:53.200
Oczywiście nie uda nam się

278
00:15:53.200 --> 00:15:54.380
powiedzieć o wszystkim,

279
00:15:54.540 --> 00:15:55.720
ale zastanawiam się,

280
00:15:55.780 --> 00:15:57.840
czy być może są tam obiekty,

281
00:15:58.100 --> 00:15:59.700
które Pan uznaje

282
00:15:59.700 --> 00:16:00.880
za szczególnie istotne.

283
00:16:01.000 --> 00:16:02.160
Również być może takie,

284
00:16:02.300 --> 00:16:03.800
które Pana jakoś poruszyło

285
00:16:03.800 --> 00:16:05.380
najbardziej to, że udało się je

286
00:16:05.380 --> 00:16:06.880
sprowadzić i że także polscy

287
00:16:06.880 --> 00:16:09.040
widzowie, miłośnicy jej twórczości

288
00:16:09.040 --> 00:16:10.380
i postaci mogą je oglądać.

289
00:16:10.520 --> 00:16:11.940
Musimy powiedzieć, że te przedmioty

290
00:16:11.940 --> 00:16:13.980
przyjechały raz w swojej historii

291
00:16:13.980 --> 00:16:15.860
do Polski i więcej już tutaj nie trafią.

292
00:16:16.260 --> 00:16:17.800
Chociażby dlatego, że Muzeum

293
00:16:17.800 --> 00:16:19.680
Lachat będzie niedługo otwarte

294
00:16:19.680 --> 00:16:22.060
i pewnie część z nich wróci na ekspozycję stałą.

295
00:16:22.580 --> 00:16:24.040
Jeśli chodzi o Noon,

296
00:16:24.880 --> 00:16:26.780
to te przedmioty są też bardzo kruche

297
00:16:26.780 --> 00:16:28.560
i myślę, że to jest jedyna okazja,

298
00:16:28.560 --> 00:16:29.580
żeby je obejrzeć.

299
00:16:29.700 --> 00:16:31.160
Proszę zwrócić uwagę

300
00:16:31.160 --> 00:16:33.620
na takie rzeczy bardzo delikatne

301
00:16:33.620 --> 00:16:35.700
i wymagające ogromnej atencji

302
00:16:35.700 --> 00:16:37.920
ze strony muzealników przy transportowaniu,

303
00:16:38.400 --> 00:16:39.640
jak chociażby zielnik,

304
00:16:39.780 --> 00:16:41.720
który stworzyła Georges Sand,

305
00:16:41.720 --> 00:16:44.120
czy fragment tapety z pokoju

306
00:16:44.120 --> 00:16:45.140
Fryderyka Chopina,

307
00:16:45.280 --> 00:16:47.320
bo przypomnijmy, że później ten pokój

308
00:16:47.320 --> 00:16:48.620
i właściwie ta część domu,

309
00:16:48.740 --> 00:16:50.640
w której mieszkał Fryderyk Chopin

310
00:16:50.640 --> 00:16:51.680
została przebudowana,

311
00:16:51.840 --> 00:16:52.920
więc ten pokój nie istnieje

312
00:16:52.920 --> 00:16:54.240
w takiej pierwotnej postaci,

313
00:16:54.420 --> 00:16:56.240
ale zachował się fragment tapety

314
00:16:56.240 --> 00:16:57.180
z tego pokoju.

315
00:16:57.360 --> 00:17:00.060
To są takie sentymentalne bardzo często

316
00:17:00.060 --> 00:17:00.820
przedmioty,

317
00:17:01.300 --> 00:17:02.280
ale każdy z nich myślę,

318
00:17:02.360 --> 00:17:04.420
że mógłby opowiedzieć niesamowitą historię.

319
00:17:05.140 --> 00:17:06.340
Mnie cieszy przede wszystkim to,

320
00:17:06.380 --> 00:17:08.020
że udało też się zaprezentować

321
00:17:08.020 --> 00:17:09.160
teatrzyk stworzony,

322
00:17:09.480 --> 00:17:10.620
taki teatrzyk rolkowy.

323
00:17:10.620 --> 00:17:12.020
To są takie lalki

324
00:17:12.020 --> 00:17:13.620
powycinane z papieru

325
00:17:13.620 --> 00:17:14.760
i namalowane akwarelą

326
00:17:14.760 --> 00:17:16.600
autorstwa Morisa Sanda.

327
00:17:17.140 --> 00:17:18.080
On jest z kolekcji

328
00:17:18.080 --> 00:17:19.880
Woutrufera na Majorce

329
00:17:19.880 --> 00:17:21.140
i to jest nasza duma,

330
00:17:21.160 --> 00:17:23.960
że w końcu udało się sprowadzić

331
00:17:23.960 --> 00:17:25.700
z tego miejsca do Polski

332
00:17:25.700 --> 00:17:26.880
kilka przedmiotów.

333
00:17:27.480 --> 00:17:28.540
To jest prywatna kolekcja,

334
00:17:28.620 --> 00:17:29.520
najważniejsza kolekcja,

335
00:17:29.620 --> 00:17:30.740
jeśli chodzi o Szopiniana

336
00:17:31.400 --> 00:17:33.520
i przedmioty związane z Georges Sand

337
00:17:33.520 --> 00:17:34.580
właściwie na świecie.

338
00:17:35.120 --> 00:17:36.920
Podaliśmy konserwacji ten teatrzyk

339
00:17:37.300 --> 00:17:39.460
i on się po prostu przepięknie też wpisuje.

340
00:17:39.460 --> 00:17:40.320
Uwaga?

341
00:17:40.480 --> 00:17:42.320
W tą część życia codziennego,

342
00:17:42.440 --> 00:17:43.340
ponieważ wspominałem,

343
00:17:43.420 --> 00:17:46.160
że dla nich teatr był właściwie codziennością

344
00:17:46.160 --> 00:17:48.440
i tworzyli go, tworzyli te lalki,

345
00:17:48.580 --> 00:17:49.780
trzyli stroje dla lalek,

346
00:17:49.900 --> 00:17:51.560
tworzyli przedmioty, scenografię

347
00:17:51.560 --> 00:17:53.680
i tym się zajmowali na co dzień,

348
00:17:53.780 --> 00:17:55.220
więc to może być zaskakujące.

349
00:17:55.760 --> 00:17:57.900
To jest wspaniały zestaw różnych postaci

350
00:17:57.900 --> 00:17:59.140
odnoszących się do kultury,

351
00:17:59.260 --> 00:18:00.460
literatury europejskiej,

352
00:18:00.640 --> 00:18:02.100
ale też bardzo zabawny.

353
00:18:02.100 --> 00:18:03.960
Stworzony na Majorce,

354
00:18:04.040 --> 00:18:05.680
zresztą Maurice stworzył ten teatrzyk

355
00:18:05.680 --> 00:18:07.140
dla swojej siostry na Majorce,

356
00:18:07.220 --> 00:18:08.700
tak żeby się nie nudzili,

357
00:18:08.780 --> 00:18:11.300
bo przypominam, że ta wyprawa na Majorkę,

358
00:18:11.480 --> 00:18:13.140
taka stricte romantyczna,

359
00:18:13.660 --> 00:18:16.040
bo to był myślę pewien taki romantyczny imperatyw

360
00:18:16.840 --> 00:18:19.780
odbycia egzotycznej przygody i podróży,

361
00:18:20.200 --> 00:18:21.300
który zawsze polegał na tym,

362
00:18:21.380 --> 00:18:23.580
że tak naprawdę poznawało samego siebie

363
00:18:23.580 --> 00:18:26.260
poprzez te wszystkie nietypowe przygody

364
00:18:26.260 --> 00:18:27.700
i rzeczywiście tak było.

365
00:18:27.940 --> 00:18:30.120
Organizowaliśmy też wystawę w Palmie,

366
00:18:30.220 --> 00:18:32.000
sięgając do tamtejszych archiwów

367
00:18:32.000 --> 00:18:34.320
i udało nam się tak naprawdę potwierdzić

368
00:18:34.320 --> 00:18:37.100
te wszystkie przypuszczenia dotyczące tej wyprawy,

369
00:18:37.940 --> 00:18:39.740
czyli to, że przez pierwszy miesiąc

370
00:18:39.740 --> 00:18:41.580
mieli wspaniały czas w Palmie,

371
00:18:42.120 --> 00:18:42.920
piękną pogodę.

372
00:18:43.100 --> 00:18:44.640
Chopin pisał, jestem w Palmie,

373
00:18:44.760 --> 00:18:47.300
wśród cytrusów i innych wspaniałych,

374
00:18:47.380 --> 00:18:50.340
egzotycznych roślin byli zachwyceni tym miejscem,

375
00:18:50.600 --> 00:18:52.420
bardzo egzotycznym i mało znanym

376
00:18:52.420 --> 00:18:53.640
wówczas jeszcze we Francji.

377
00:18:53.900 --> 00:18:55.560
Natomiast później przypominam,

378
00:18:55.560 --> 00:18:57.640
że zaczął padać deszcz,

379
00:18:57.820 --> 00:19:00.020
a do tego jeszcze zostali poddani

380
00:19:00.020 --> 00:19:01.840
restrykcjom prawa hiszpańskiego,

381
00:19:02.520 --> 00:19:05.040
które niestety nie tolerowało osób chorych,

382
00:19:05.140 --> 00:19:05.940
takich jak Chopin

383
00:19:05.940 --> 00:19:08.860
i po prostu te osoby były wyrzucane poza miasto

384
00:19:08.860 --> 00:19:11.640
i musieli opuścić bardzo szybko Palmy.

385
00:19:11.760 --> 00:19:14.060
Ostatecznie trafili właśnie przez to do Waldemozy,

386
00:19:14.160 --> 00:19:17.080
do porzuconych cel klasztorów Kretuzów,

387
00:19:17.870 --> 00:19:19.660
no a tam niestety cały czas padało.

388
00:19:19.780 --> 00:19:20.460
I wydawało nam się,

389
00:19:20.520 --> 00:19:22.080
że to też może taki mit,

390
00:19:22.240 --> 00:19:23.220
że ten deszcz tam właśnie

391
00:19:23.220 --> 00:19:25.180
przez te kilka miesięcy ich nie opuszczał,

392
00:19:25.180 --> 00:19:27.400
ale udało nam się w archiwum

393
00:19:27.400 --> 00:19:29.740
Uniwersytetu Medycznego w Palmy

394
00:19:29.740 --> 00:19:31.760
odnaleźć ówczesne zapisy.

395
00:19:32.060 --> 00:19:34.740
Rok wcześniej zaczęto rejestrację tutaj

396
00:19:34.740 --> 00:19:36.700
opadów deszczowych

397
00:19:36.700 --> 00:19:39.400
i rzeczywiście potwierdziło się to,

398
00:19:39.500 --> 00:19:42.800
że ten deszcz po prostu padał tam na okrągło,

399
00:19:42.800 --> 00:19:45.120
doprowadzając właśnie do sytuacji takiej,

400
00:19:45.260 --> 00:19:47.260
że Chopin niemal, że stracił życie,

401
00:19:48.140 --> 00:19:49.260
pogorszyły się warunki

402
00:19:49.260 --> 00:19:50.840
i pogorszyło się jego zdrowie.

403
00:19:51.160 --> 00:19:53.760
I tutaj też wychodzi heroizm,

404
00:19:54.020 --> 00:19:54.620
Georges Sand,

405
00:19:54.740 --> 00:19:56.500
która opiekowała się Chopinem,

406
00:19:56.620 --> 00:19:57.300
swoimi dziećmi,

407
00:19:58.540 --> 00:20:00.520
a że tworzyli dosyć kontrowersyjną parę

408
00:20:00.520 --> 00:20:02.260
dla tych wieśniaków z Waldemossy,

409
00:20:02.400 --> 00:20:05.000
bo ona była starsza kilka lat,

410
00:20:05.260 --> 00:20:07.120
nie byli w związku małżeńskim,

411
00:20:07.560 --> 00:20:09.680
nie uczestnili w mszech w niedzielę,

412
00:20:09.680 --> 00:20:12.140
więc budzili ogromne kontrowersje

413
00:20:12.140 --> 00:20:13.620
i mieli trudności nawet

414
00:20:13.620 --> 00:20:15.980
z robieniem zakupów w Waldemossie.

415
00:20:15.980 --> 00:20:17.080
Więc ta biedna Georges Sand

416
00:20:17.080 --> 00:20:18.660
wsiadała na mułacz,

417
00:20:18.760 --> 00:20:19.540
na jakiś powróz

418
00:20:19.540 --> 00:20:20.960
i tym wąwozem

419
00:20:20.960 --> 00:20:22.940
wśród takich naprawdę wysokich,

420
00:20:23.000 --> 00:20:23.820
niebezpiecznych gór

421
00:20:23.820 --> 00:20:25.280
przebijała się do Palmy,

422
00:20:25.360 --> 00:20:26.640
żeby tam zrobić zakupy

423
00:20:26.640 --> 00:20:28.380
i jak wracała, to pisała,

424
00:20:28.440 --> 00:20:29.640
że właściwie ta droga była już

425
00:20:29.640 --> 00:20:31.200
zupełnie zmieniona przez deszcz,

426
00:20:31.360 --> 00:20:32.960
bo cały czas padało.

427
00:20:33.620 --> 00:20:34.700
Podsumowując tą podróż,

428
00:20:34.820 --> 00:20:36.380
ona ich bardzo scementowała,

429
00:20:36.420 --> 00:20:37.660
jeśli chodzi o ich relacji,

430
00:20:37.740 --> 00:20:38.320
ich związek.

431
00:20:38.320 --> 00:20:41.140
Później przedostali się do Marsylii

432
00:20:41.140 --> 00:20:43.000
i stamtąd już właściwie do Noon

433
00:20:43.000 --> 00:20:44.960
i to Noon stało się właśnie

434
00:20:44.960 --> 00:20:46.840
chyba też dlatego taką Arkadią

435
00:20:46.840 --> 00:20:48.260
i takim wybawieniem dla nich.

436
00:20:48.440 --> 00:20:50.520
Zdrowie Chopina się znacznie polepszyło

437
00:20:50.520 --> 00:20:52.900
i ten związek trwał w najlepsze,

438
00:20:53.040 --> 00:20:54.080
ale myślę, że ta przygoda,

439
00:20:54.220 --> 00:20:55.300
te wszystkie niebezpieczeństwa

440
00:20:55.300 --> 00:20:55.980
i trudności

441
00:20:55.980 --> 00:20:57.680
bardzo ich zbliżyły

442
00:20:57.680 --> 00:20:59.420
i scementowały ich relacje.

443
00:20:59.640 --> 00:21:01.440
Czyli jednak mamy taką klamrę,

444
00:21:01.520 --> 00:21:03.240
bo na zakończenie naszej rozmowy

445
00:21:03.240 --> 00:21:05.280
wrócił Pan w swojej wypowiedzi

446
00:21:05.280 --> 00:21:07.140
do relacji, jaką George Sand

447
00:21:07.140 --> 00:21:09.080
z Fryderkiem Chopinem tworzyło.

448
00:21:09.240 --> 00:21:11.120
I jeżeli są wśród naszych słuchaczek

449
00:21:11.120 --> 00:21:11.880
i słuchacze osoby,

450
00:21:12.000 --> 00:21:13.760
które odwiedziły Waldemossę,

451
00:21:13.900 --> 00:21:15.840
wiedzą jaką drogę należy pokonać,

452
00:21:15.920 --> 00:21:16.860
żeby tam dotrzeć,

453
00:21:17.080 --> 00:21:19.320
to jest raj dla kolarzy szosowych,

454
00:21:19.460 --> 00:21:21.580
którzy tam zasuwają wytrwale pod górę.

455
00:21:21.680 --> 00:21:22.920
Natomiast jeżeli pomyślimy,

456
00:21:22.980 --> 00:21:24.320
że 150 lat temu

457
00:21:24.320 --> 00:21:25.880
tę drogę kobieta

458
00:21:25.880 --> 00:21:27.100
pokonywała samotnie,

459
00:21:27.180 --> 00:21:28.100
najpewniej na mule,

460
00:21:28.140 --> 00:21:30.020
czy też przy pomocy innego zwierzęcia,

461
00:21:30.020 --> 00:21:31.680
no to perspektywa trochę się zmienia

462
00:21:31.680 --> 00:21:33.240
i staje się zdecydowanie

463
00:21:33.240 --> 00:21:34.680
mniej romantyczna

464
00:21:34.680 --> 00:21:36.140
i mniej przyjazna.

465
00:21:36.320 --> 00:21:37.940
Jestem też pod ogromnym wrażeniem,

466
00:21:38.000 --> 00:21:38.420
mam wrażenie,

467
00:21:38.440 --> 00:21:39.620
że to jest kolejna rozmowa

468
00:21:39.620 --> 00:21:40.420
w ramach audycji,

469
00:21:40.520 --> 00:21:41.680
którą w ten sposób puentuję,

470
00:21:41.760 --> 00:21:43.060
ale jestem pod ogromnym wrażeniem

471
00:21:43.060 --> 00:21:45.080
pracy kustoszy, kuratorów,

472
00:21:45.420 --> 00:21:46.300
historyków sztuki,

473
00:21:46.480 --> 00:21:49.100
którzy chcąc dotrzeć do prawdy

474
00:21:49.100 --> 00:21:50.960
o osobach, których historię zgłębiają,

475
00:21:51.040 --> 00:21:52.180
docierają nawet do

476
00:21:52.180 --> 00:21:53.820
archiwów meteorologicznych.

477
00:21:53.920 --> 00:21:54.840
Oczywiście chodzi o

478
00:21:54.840 --> 00:21:56.180
Uniwersytet Medyczny w Palmie,

479
00:21:56.240 --> 00:21:57.600
no ale znalezienie zapisków

480
00:21:57.600 --> 00:22:00.460
dotyczących pogody lata sprzed

481
00:22:00.460 --> 00:22:03.140
na 160-170 lat.

482
00:22:03.280 --> 00:22:05.200
To jest rzeczywiście niebagatela.

483
00:22:05.480 --> 00:22:06.320
Tym bardziej cieszę się,

484
00:22:06.420 --> 00:22:07.340
że mogę wszystkich,

485
00:22:07.500 --> 00:22:08.660
którzy nas słuchają,

486
00:22:08.800 --> 00:22:11.760
zaprosić do Muzeum Fryderyka Chopina

487
00:22:11.760 --> 00:22:13.320
Oddziału w Żelazowej Woli,

488
00:22:13.480 --> 00:22:15.420
by tam zobaczyli wystawę

489
00:22:15.420 --> 00:22:16.100
Georges Sand

490
00:22:16.100 --> 00:22:18.380
w Kalejdoskopie Życia i Sztuki.

491
00:22:18.520 --> 00:22:19.980
Wystawa jest dostępna

492
00:22:19.980 --> 00:22:21.560
do 10 stycznia,

493
00:22:21.680 --> 00:22:23.500
a dzisiaj miałam o niej

494
00:22:23.500 --> 00:22:25.180
wielką przyjemność rozmawiać

495
00:22:25.180 --> 00:22:26.280
z kustoszem Muzeum

496
00:22:26.280 --> 00:22:27.960
doktorem Sewerynem Kutrem.

497
00:22:28.080 --> 00:22:28.940
Bardzo Panu dziękuję

498
00:22:28.940 --> 00:22:29.820
za to spotkanie

499
00:22:29.820 --> 00:22:30.380
i za wszystko,

500
00:22:30.380 --> 00:22:31.680
czym podzielił się Pan ze mną,

501
00:22:31.680 --> 00:22:32.240
a tak naprawdę

502
00:22:32.240 --> 00:22:34.040
z naszymi słuchaczkami i słuchaczami.

503
00:22:34.440 --> 00:22:35.260
Dziękuję pięknie

504
00:22:35.260 --> 00:22:36.420
i do zobaczenia

505
00:22:36.420 --> 00:22:37.160
w przyszłym roku

506
00:22:37.160 --> 00:22:38.120
w naszym wyremontowanym

507
00:22:38.780 --> 00:22:39.740
Muzeum w Warszawie,

508
00:22:39.860 --> 00:22:41.020
ale w międzyczasie

509
00:22:41.020 --> 00:22:42.420
widzimy się w Żelazowej Woli.

510
00:22:42.680 --> 00:22:44.080
Zapraszam bardzo serdecznie

511
00:22:44.080 --> 00:22:46.060
do tego wyjątkowego również miejsca.

512
00:22:47.430 --> 00:22:49.710
Audycje kulturalne

513
00:22:49.710 --> 00:22:51.710
w dobrym tonie.
