WEBVTT

1
00:00:01.420 --> 00:00:05.080
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.700 --> 00:00:12.360
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:12.640 --> 00:00:19.400
Jak już powiedziałam przed momentem naszej dzisiejszej rozmówczyni, bardzo cieszę się na tę rozmowę, na rozmowę, która jest przed nami.

4
00:00:19.460 --> 00:00:27.060
Oczywiście wszystkie nagrania do audycji kulturalnych są dla mnie ważne, natomiast dzisiaj będziemy rozmawiać, odnosić się do postaci,

5
00:00:27.060 --> 00:00:34.260
która bardzo często w różnych nagraniach, które realizowałam się pojawiała, natomiast nigdy nie przyglądałam się jej bliżej.

6
00:00:34.360 --> 00:00:43.740
Bowiem Wojciech Weiss, malarz, rysownik, grafik, reprezentant nurtu ekspresjonistycznego w sztuce młodej Polsce, pojawiał się bardzo często w kontekście kapistów,

7
00:00:43.840 --> 00:00:47.700
bo on był takim ich inicjatorem, trochę duchowym i artystycznym przewodnikiem.

8
00:00:48.280 --> 00:00:54.740
Wspominałam o nim, nawiązywałam do jego twórczości, natomiast dzisiaj za sprawą pokazów w Muzeum Narodowym w Poznaniu,

9
00:00:54.740 --> 00:00:59.740
jego twórczości, zwłaszcza tej związanej z grafiką i rysunkiem, przyjrzymy się bliżej.

10
00:00:59.900 --> 00:01:08.000
To dlatego, że w Muzeum Narodowym do połowy lipca prezentowana jest wystawa Wojciech Weiss, nieznane grafiki i rysunki,

11
00:01:08.180 --> 00:01:17.660
a dzisiaj o tym pokazie będę rozmawiała z panią Agnieszką Salamon-Radecką, która jest kierowniczką gabinetu rycin i rysunków Muzeum Narodowego w Poznaniu,

12
00:01:17.840 --> 00:01:22.600
a także kustoszką i kuratorką tej ekspozycji. Witam w audycjach kulturalnych.

13
00:01:22.780 --> 00:01:23.600
Dzień dobry.

14
00:01:23.600 --> 00:01:33.000
Przyjrzyjmy się na początek zbiorom Muzeum Narodowego w Poznaniu, dlatego, że posiadają Państwo unikatową kolekcję owych grafik i rysunków,

15
00:01:33.180 --> 00:01:41.000
które wyszły spod ręki Wojciecha Weissa, który, dodajmy tutaj na początku, wydaje mi się, że o wiele lepiej, szerzej znany jest jako wybitny malarz.

16
00:01:41.200 --> 00:01:52.720
To, że Wojciech Weiss wykonywał prace graficzne, to jest pierwsze zaskoczenie dla widzów, nawet dla specjalistów, którzy mieli kontakt z jego twórczością malarską,

17
00:01:52.720 --> 00:02:01.220
a drugie takie zaskoczenie, które właściwie towarzyszy przez cały czas tego pokazu, to to, że to nie był epizod w jego twórczości artystycznej.

18
00:02:01.540 --> 00:02:04.020
A on grafikami zajmował się ponad 40 lat.

19
00:02:04.240 --> 00:02:08.480
Czyli jeżeli mówimy o 40 latach, no to już mówimy o bardzo poważnym dorobku.

20
00:02:08.480 --> 00:02:19.840
Natomiast wracając do pierwszej części Pani Pytania, na pewno mamy już w tej chwili taką liczbę prac, bo około 100 prac na papierze autorstwa Wojciecha Weissa w naszych zbiorach.

21
00:02:20.060 --> 00:02:22.420
I to już jest taka liczba, którą się można pochwalić.

22
00:02:22.880 --> 00:02:30.240
I ona też jest zbudowana, ta kolekcja, od pewnego czasu dzięki kontaktom z Renatą Weiss, wnuczką artysty, z pewnym zamysłem.

23
00:02:30.240 --> 00:02:36.300
Czyli oprócz odbitek graficznych kupujemy też szkice, rysunki do tych odbitek.

24
00:02:36.680 --> 00:02:41.700
Mamy też takie założenie, jeżeli będzie taka możliwość, żeby kupować też odbitki stanowe.

25
00:02:42.700 --> 00:02:50.500
Stanowe to są takie odbitki, które w pewien sposób dokumentują kolejne etapy opracowania matrycy graficznej.

26
00:02:50.880 --> 00:02:52.580
Więc na które rzeczy są unikatowe.

27
00:02:52.580 --> 00:02:58.980
Bo to jest jakiś tam kolejny etap, robi się z tego odbitkę i potem w dalszym ciągu się opracowuje matrycę.

28
00:02:59.300 --> 00:03:03.860
Dzięki tej odbitce wiadomo, czy te prace, które się wykonało, one są zadowalające dla artysty, czy nie.

29
00:03:04.420 --> 00:03:07.620
No i zasadnicza odbitka stanowa będzie odbitką jednak unikatową.

30
00:03:08.320 --> 00:03:14.750
Natomiast ja przede wszystkim nie mam takiej stuprocentowej wiedzy na temat tego, co jest w zbiorach chociażby Muzeum Narodowego w Warszawie,

31
00:03:15.580 --> 00:03:20.500
czy Muzeum Narodowego w Krakowie, a Kraków jest tym matecznikiem Weissa,

32
00:03:20.500 --> 00:03:25.520
żeby w ogóle próbować, nawet próbować się porównywać.

33
00:03:25.920 --> 00:03:34.460
Aczkolwiek oczywiście mamy ambicje, żeby tak się złożyło i to jest wynik wielu różnych działań i zbiegów okoliczności też,

34
00:03:34.900 --> 00:03:36.400
że mamy tych prac tyle.

35
00:03:37.060 --> 00:03:40.840
Cały czas mamy na tyle dobry kontakt z posiadaczami tych prac,

36
00:03:40.900 --> 00:03:44.000
że istnieje szansa, że będziemy mogli ten zbiór powiększać.

37
00:03:44.000 --> 00:03:50.720
Niemniej kolekcja jest spora, a to, co może zachęcić wszystkich miłośników twórczości Wojciecha Weissa,

38
00:03:50.820 --> 00:03:58.120
albo osób, które są zaciekawione jego twórczością, jest to, że gros tych prac jest pokazywana po raz pierwszy.

39
00:03:58.360 --> 00:04:00.840
To jest okazja, żeby zobaczyć prace wcześniej nieprezentowane.

40
00:04:01.020 --> 00:04:06.380
Co więcej, spotykamy się w takim momencie, że o części tego pokazu będziemy mówić w czasie przeszłym,

41
00:04:06.620 --> 00:04:12.240
dlatego, że te prace mają bardzo wyjątkowy, wrażliwy charakter, który umożliwia bardzo krótką ekspozycję.

42
00:04:13.080 --> 00:04:19.040
Niemniej wydaje mi się, że warto za pomocą tego pokazu opowiedzieć o jego zainteresowaniach twórczych,

43
00:04:19.180 --> 00:04:21.660
o tym, co na tych rysunkach, grafikach się pojawiało.

44
00:04:22.040 --> 00:04:26.600
Pierwsza część nosiła tytuł Pejzaż, symbol duszy, impresjonistyczne efekty.

45
00:04:26.780 --> 00:04:31.280
Tam pojawiły się 22 rysunki i te odbitki graficzne, o których pani mówiła,

46
00:04:31.380 --> 00:04:36.300
które powstawały od początku XX wieku, aż po okupację.

47
00:04:36.740 --> 00:04:40.880
Jakie motywy tam się pojawiają, charakterystyczne dla tego okresu jego twórczości?

48
00:04:40.880 --> 00:04:47.680
Jeżeli chodzi o ten pierwszy, już zamknięty pokaz, bo on trwał od połowy kwietnia mniej więcej do 1 czerwca,

49
00:04:47.860 --> 00:04:52.260
to rzeczywiście takim motywem wiążącym i tematycznym motywem był Pejzaż.

50
00:04:52.620 --> 00:05:00.000
Pejzaż, który właściwie w twórczości malarskiej, która zawsze będzie punktem odniesienia do twórczości graficznej,

51
00:05:00.000 --> 00:05:07.060
ale takim bardzo ciekawym, ponieważ dającym możliwość lepszego scharakteryzowania do roku graficznego,

52
00:05:08.220 --> 00:05:17.180
bo nie jest tak, że graficzny rebek Weissa to jest kopia, to znaczy on czasowo powstawał równolegle do działań malarskich,

53
00:05:17.860 --> 00:05:23.640
natomiast też równolegle Weiss podejmował podobne tematy, natomiast rozwiązywał je zupełnie inaczej.

54
00:05:23.640 --> 00:05:31.840
I tutaj, że jak wchodzimy głębiej, no to wiadomo, że w malarstwie tym jednym z podstawowych elementów budowania w ogóle przedstawienia malarskiego jest kolor.

55
00:05:32.250 --> 00:05:35.300
W przypadku grafik ten kolor u Weissa jest bardzo ograniczony.

56
00:05:35.600 --> 00:05:43.810
Czyli tu też mamy do czynienia z taką sytuacją, kiedy Weiss należy pokoleniowo do takiej grupy grafików polskich,

57
00:05:44.550 --> 00:05:48.990
którzy zainteresowali się twórczością graficzną na przełomie XIX i XX wieku.

58
00:05:49.930 --> 00:05:53.870
Pierwsze wykształcenie i pierwsze ich zainteresowania artystyczne to było malarstwo.

59
00:05:54.350 --> 00:05:59.890
I wzorem francuskich artystów używa się tu często określenia pentgrawerów,

60
00:06:00.290 --> 00:06:04.170
które jest o tyle trafne, że w tłumaczeniu to jest po prostu malarz grafik.

61
00:06:04.530 --> 00:06:07.750
Taka grupa artystów, tu między innymi do nich należał Stanisławski,

62
00:06:08.370 --> 00:06:11.350
gdzieś tam oscylował w tej grupie malczeskiej, wyczółkowskiej oczywiście.

63
00:06:11.350 --> 00:06:16.030
I oni na początku swojej przygody z grafiką przenosili,

64
00:06:16.450 --> 00:06:22.290
próbowali przenosić środki typowe dla malarstwa na grafikę, czyli między innymi kolor.

65
00:06:22.870 --> 00:06:27.350
Czyli tu będziemy mieć bardzo barwne odbitki, głównie litograficzne Stanisławskiego,

66
00:06:28.430 --> 00:06:31.450
właśnie wyczółkowskiego i wielu tam innych malarzy.

67
00:06:31.870 --> 00:06:34.210
Natomiast Weiss właściwie od samego początku,

68
00:06:34.570 --> 00:06:39.090
mimo tego, że właśnie zainteresował się grafikami mniej więcej w tym samym czasie,

69
00:06:39.090 --> 00:06:43.140
co Leon Wyczółkowski, to stronił od tego koloru w twórczości graficznej.

70
00:06:43.470 --> 00:06:47.790
I tu już należy, jeżeli byśmy go próbowali jakoś sklasyfikować

71
00:06:47.790 --> 00:06:51.690
pod względem stosunku do istoty twórczości graficznej,

72
00:06:51.870 --> 00:06:55.150
to już należy do kolejnego pokolenia polskich grafików,

73
00:06:55.270 --> 00:06:58.610
czyli tej grupy, która się pojawiła w XX-leciu międzywojennym.

74
00:06:58.710 --> 00:07:03.350
I tutaj mamy oczywiście ośrodki lokalne, jest ośrodek krakowski,

75
00:07:03.350 --> 00:07:06.670
zawsze tym najważniejszym mistrzem tam był Pankiewicz,

76
00:07:06.830 --> 00:07:09.630
ośrodek warszawski, czyli uczniowie skoczy lasa.

77
00:07:09.770 --> 00:07:13.290
I tam też pojawiło się takie pojęcie rasowego drzeworytu,

78
00:07:13.690 --> 00:07:17.210
poniekąd rasowej grafiki, czyli takiej, która operuje tylko środkami

79
00:07:17.210 --> 00:07:20.230
charakterystycznymi dla grafiki, czyli czernią i bielą,

80
00:07:20.350 --> 00:07:21.490
kreską i kontrastem.

81
00:07:22.210 --> 00:07:25.450
I Weiss się właściwie wpisuje w tą definicję,

82
00:07:26.190 --> 00:07:27.830
wręcz powiedziałabym idealnie,

83
00:07:27.830 --> 00:07:29.830
aczkolwiek w pejzażach,

84
00:07:29.930 --> 00:07:33.330
i to się pojawiło też w tytule tej pierwszej części naszego pokazu,

85
00:07:33.770 --> 00:07:36.150
pojawiały się tak zwane impresjonistyczne efekty.

86
00:07:36.850 --> 00:07:39.930
Czyli to jest takie znowu sformułowanie klucz,

87
00:07:40.110 --> 00:07:44.010
trochę też, nie chcę użyć takiego stereotypowego określenia,

88
00:07:44.130 --> 00:07:46.370
jak pod publiczkę, ale to zawsze intryguje,

89
00:07:46.490 --> 00:07:51.150
bo impresjonizm dla przeciętnego widza jest czymś rozpoznawalnym.

90
00:07:51.510 --> 00:07:52.910
Ale chodzi mniej więcej o to,

91
00:07:52.990 --> 00:07:57.290
że on tam też próbował rozwiązywać kwestie światła

92
00:07:57.290 --> 00:07:59.230
czy też zmienności pejzażu

93
00:07:59.230 --> 00:08:02.710
w różnych momentach dnia, w różnych porach roku.

94
00:08:03.580 --> 00:08:05.390
To, o czym się zajmował w balarstwie,

95
00:08:05.590 --> 00:08:07.910
również operując tylko tą czernią i bielą,

96
00:08:08.790 --> 00:08:11.050
kontrastami i bardzo ograniczoną plamą,

97
00:08:11.090 --> 00:08:13.470
bo jednak drzeworyt daje możliwość prowadzenia plamy,

98
00:08:14.290 --> 00:08:15.290
wprowadzał w grafice.

99
00:08:15.570 --> 00:08:19.590
Warto zaznaczyć, że pierwsze prace graficzne Weiss'a

100
00:08:19.590 --> 00:08:21.270
to w ogóle były techniki metalowe.

101
00:08:21.490 --> 00:08:25.290
To jest tak mniej więcej 1899-1900.

102
00:08:26.410 --> 00:08:29.750
Niewiele dokładnych informacji wiadomo na ten temat,

103
00:08:29.930 --> 00:08:33.230
bo tylko pojawią się wzmianki w jego korespondencji do rodziców.

104
00:08:33.610 --> 00:08:35.890
On wtedy przebywał na stypendium w Paryżu

105
00:08:35.890 --> 00:08:38.420
i tam gdzieś wspomina, że wykonał pierwsze akwaforty.

106
00:08:39.090 --> 00:08:40.490
I to są głównie akwaforty,

107
00:08:40.590 --> 00:08:44.110
łączone z aquatintą i z różnymi innymi technikami metalowymi.

108
00:08:44.210 --> 00:08:46.070
To jest znowu worek bez dna,

109
00:08:46.970 --> 00:08:49.070
piękne suche igły tak zwane

110
00:08:49.070 --> 00:08:52.330
i cała masa różnych też eksperymentalnych technik.

111
00:08:52.330 --> 00:08:56.010
Natomiast w latach dwudziestych zainteresował się drzeworytem

112
00:08:56.010 --> 00:08:57.290
i skupił się na drzeworycie,

113
00:08:57.450 --> 00:09:00.650
a w latach trzydziestych pojawiła się jeszcze jedna technika,

114
00:09:01.190 --> 00:09:03.930
właściwie określona techniką efemeryczną,

115
00:09:04.050 --> 00:09:04.750
czyli monotypie.

116
00:09:04.910 --> 00:09:06.670
Dla nas kojarzone,

117
00:09:06.890 --> 00:09:09.710
czy dla nas, dla przeciętnego widza przede wszystkim z Jaremą,

118
00:09:09.870 --> 00:09:10.750
Marią Jaremą.

119
00:09:11.270 --> 00:09:13.830
Monotypie wykonywali również inni artyści,

120
00:09:14.070 --> 00:09:15.370
między innymi właśnie Weiss.

121
00:09:15.570 --> 00:09:18.230
I to już w latach trzydziestych XX wieku.

122
00:09:18.230 --> 00:09:22.230
I tam pojawia się bardzo subtelnie też wprowadzany kolor.

123
00:09:22.790 --> 00:09:25.310
Czyli dla mnie to jest taki kompromis

124
00:09:25.310 --> 00:09:28.390
pomiędzy Weissem malarzem, a Weissem grafikiem.

125
00:09:28.990 --> 00:09:32.250
Weissem malarzem, którego też często określa się mianem kolorysty,

126
00:09:32.450 --> 00:09:35.770
czyli właściwie artysty bardzo, bardzo, bardzo wrażliwego na kolor

127
00:09:35.770 --> 00:09:37.170
i niuanse kolorystyczne.

128
00:09:37.630 --> 00:09:41.770
Ale monotypie Weissa też są dość specyficzne pod jednym kątem.

129
00:09:42.330 --> 00:09:44.650
Mianowicie one mają tak zwany odcisk płyty.

130
00:09:44.650 --> 00:09:47.750
On je wykonywał na płytach miedzianych

131
00:09:47.750 --> 00:09:51.010
i do wykonania odbitki używał prasy,

132
00:09:51.770 --> 00:09:55.790
której normalnie używa się do wykonania odbitek z technik metalowych.

133
00:09:56.110 --> 00:09:58.010
Czyli właściwie monotypie Weissa mają coś,

134
00:09:58.050 --> 00:10:00.530
co jest nietypową cechą odcisk płyty.

135
00:10:00.750 --> 00:10:03.650
Czego nie mają na przykład monotypie Mariermy,

136
00:10:03.770 --> 00:10:05.690
bo były wykonywane na innym materiale.

137
00:10:05.810 --> 00:10:07.350
Na szkle albo na pleksi.

138
00:10:08.030 --> 00:10:09.350
Niepotrzebny jest nacisk,

139
00:10:09.350 --> 00:10:11.510
a nacisk nawet może zniszczyć matrycę.

140
00:10:11.510 --> 00:10:20.250
Kiedy pani słuchałam, to pomyślałam sobie,

141
00:10:20.450 --> 00:10:23.150
że chcąc zgłębić czyjąś twórczość,

142
00:10:23.290 --> 00:10:25.950
można dowiedzieć się wiele nie tylko na temat motywów,

143
00:10:26.050 --> 00:10:27.190
które były dla niego ważne,

144
00:10:27.310 --> 00:10:29.510
ale również technik, które stosował.

145
00:10:29.710 --> 00:10:32.210
To, co pani mówiła, jest naprawdę niezwykle ciekawe.

146
00:10:32.370 --> 00:10:34.110
Również w kontekście Marii Jaremy.

147
00:10:34.590 --> 00:10:36.290
Druga część pokazu,

148
00:10:36.510 --> 00:10:39.650
która zastąpiła pierwszą ze względu na dobro tych prac,

149
00:10:39.870 --> 00:10:43.150
nosi tytuł Portrety, autoportrety aktywnętrza.

150
00:10:43.310 --> 00:10:45.970
To już sporo mówi o tym, co tam znajdziemy.

151
00:10:45.970 --> 00:10:48.150
25 prac, czyli trochę więcej.

152
00:10:48.430 --> 00:10:50.350
To, co mnie zainteresowało,

153
00:10:50.350 --> 00:10:53.310
to to, że Weiss, nie wiem, czy powiem dobrze,

154
00:10:53.550 --> 00:10:56.810
bawi się tam trochę tematem dosłowności, iluzji.

155
00:10:57.270 --> 00:10:58.350
Bardzo jest to intrygujące.

156
00:10:58.710 --> 00:11:00.650
Pytanie jest, jak potraktujemy takie słowo.

157
00:11:00.890 --> 00:11:02.030
Ja w ogóle mam takie wrażenie,

158
00:11:02.190 --> 00:11:03.130
ale nie jestem specjalistką,

159
00:11:03.730 --> 00:11:05.410
jeżeli chodzi o w ogóle twórczość Weissa.

160
00:11:05.710 --> 00:11:08.250
To przede wszystkim tam widać ogromny entuzjazm.

161
00:11:08.330 --> 00:11:10.690
To jest taki artysta, który przez ten czas,

162
00:11:10.810 --> 00:11:13.270
kiedy, no bo tak, umiera w 50 roku,

163
00:11:13.270 --> 00:11:15.250
w 1950 roku,

164
00:11:15.830 --> 00:11:17.610
gdzieś tam ta jego twórczość początki

165
00:11:17.610 --> 00:11:20.890
ma w latach 80-tych, 90-tych XIX wieku,

166
00:11:20.990 --> 00:11:23.210
czyli to jest ponad 50 lat

167
00:11:23.210 --> 00:11:26.790
jednak takiej stałej aktywności twórczej.

168
00:11:27.350 --> 00:11:29.410
I malarskiej, i graficznej.

169
00:11:29.470 --> 00:11:30.710
No, graficznej trochę krótszej,

170
00:11:30.750 --> 00:11:32.910
ale 40 lat, no to jest kawał czasu.

171
00:11:33.610 --> 00:11:35.990
Z pozycji nie takiego specjalisty,

172
00:11:36.030 --> 00:11:37.650
ja w ogóle nie roszczę sobie pretensji do tego,

173
00:11:37.750 --> 00:11:39.810
żeby się określać mianem specjalisty,

174
00:11:40.010 --> 00:11:42.250
ale bardziej może nawet z pozycji

175
00:11:42.250 --> 00:11:44.370
takiego zaangażowanego widza.

176
00:11:44.550 --> 00:11:46.750
Mój zawód mnie interesuje i wciąga.

177
00:11:46.970 --> 00:11:48.070
To ja mam takie wrażenie,

178
00:11:48.130 --> 00:11:48.950
że to jest artysta,

179
00:11:49.110 --> 00:11:50.250
który w tych wszystkich dziedzinach,

180
00:11:50.370 --> 00:11:51.690
w których funkcjonował,

181
00:11:51.790 --> 00:11:53.830
to on wykazuje ogromny entuzjazm.

182
00:11:54.170 --> 00:11:55.910
Tam ciągle się czuje tą pasję

183
00:11:55.910 --> 00:11:57.790
i ciągle można zauważyć rozwój.

184
00:11:57.910 --> 00:11:59.190
Oczywiście będzie miał lepsze,

185
00:12:00.530 --> 00:12:01.490
słabsze momenty.

186
00:12:01.490 --> 00:12:02.730
Jak każdy artysta,

187
00:12:03.050 --> 00:12:05.390
ale być może to, o czym pani wspomniała,

188
00:12:05.530 --> 00:12:06.830
czyli ta zabawa,

189
00:12:06.970 --> 00:12:09.370
to jest właśnie ta chęć zgłębiania

190
00:12:09.370 --> 00:12:11.930
i dochodzenia też do pewnej doskonałości

191
00:12:12.550 --> 00:12:13.630
w tych obszarach,

192
00:12:13.690 --> 00:12:15.410
które on tam sobie bierze na celownik.

193
00:12:15.750 --> 00:12:17.190
Czyli te drzeworyty,

194
00:12:17.350 --> 00:12:19.270
właśnie wracając na nasze podwórko graficzne,

195
00:12:19.330 --> 00:12:20.990
to jest w sumie trudna technika

196
00:12:20.990 --> 00:12:21.710
pod tym względem,

197
00:12:21.750 --> 00:12:22.370
że wydaje się,

198
00:12:22.470 --> 00:12:24.650
że ma bardzo ograniczone możliwości.

199
00:12:25.310 --> 00:12:27.050
No bo cóż można właściwie osiągnąć,

200
00:12:27.170 --> 00:12:29.430
posługując się tylko czernią, bielą i kreską.

201
00:12:30.030 --> 00:12:32.230
Natomiast jak się ogląda te jego drzeworyty,

202
00:12:32.510 --> 00:12:35.290
to każdy z nich jest jakością samą w sobie.

203
00:12:35.810 --> 00:12:39.850
I tak jak miałam okazję rozmawiać na temat tych prac

204
00:12:39.850 --> 00:12:40.830
z praktykiem,

205
00:12:40.990 --> 00:12:42.410
czyli graficzką,

206
00:12:42.530 --> 00:12:44.790
która tutaj współpracuje z naszym muzeum,

207
00:12:44.890 --> 00:12:46.210
akurat prowadziła warsztaty

208
00:12:46.210 --> 00:12:48.630
przy okazji pokazu Weissa,

209
00:12:49.090 --> 00:12:50.370
to ona zwróciła uwagę na to,

210
00:12:50.430 --> 00:12:52.250
że one z jednej strony są te kompozycje

211
00:12:52.250 --> 00:12:53.430
takie bardzo ekspresjonistyczne,

212
00:12:54.110 --> 00:12:56.710
nawet te, które powstawały w latach czterdziestych,

213
00:12:56.710 --> 00:12:58.550
a to powoduje,

214
00:12:58.650 --> 00:13:01.570
że one w odbiorze robią wrażenie spontaniczności.

215
00:13:01.750 --> 00:13:03.710
A coś, co jest spontaniczne,

216
00:13:03.910 --> 00:13:04.870
to właśnie wydaje się,

217
00:13:04.950 --> 00:13:06.210
że nie może być zaplanowane,

218
00:13:06.650 --> 00:13:08.010
że jest nieprzewidywalne.

219
00:13:08.190 --> 00:13:11.490
A z drugiej strony ograniczone środki,

220
00:13:12.170 --> 00:13:13.930
którymi on się posługuje

221
00:13:13.930 --> 00:13:16.110
i osiąga jednak ten efekt,

222
00:13:16.250 --> 00:13:18.610
powodują, że to są działania zaplanowane.

223
00:13:18.810 --> 00:13:20.530
Czyli panuje nad tym rzemiosłem.

224
00:13:20.650 --> 00:13:22.650
A żeby panować nad tym rzemiosłem,

225
00:13:23.070 --> 00:13:24.490
no to musi w to wchodzić

226
00:13:24.490 --> 00:13:26.110
i musi to zgłębiać.

227
00:13:26.310 --> 00:13:28.550
Bo zawsze jest taka sytuacja,

228
00:13:28.590 --> 00:13:29.690
że oczywiście mamy do czynienia

229
00:13:29.690 --> 00:13:31.330
z wybitnym talentem

230
00:13:31.330 --> 00:13:32.950
i to nie podlega dyskusji,

231
00:13:33.470 --> 00:13:36.750
ale nawet wybitnie utalentowani artyści

232
00:13:37.630 --> 00:13:39.390
też muszą się uczyć.

233
00:13:39.690 --> 00:13:41.550
Też z jakimiś narzędziami

234
00:13:41.550 --> 00:13:42.950
mają do czynienia po raz pierwszy.

235
00:13:43.190 --> 00:13:44.810
I tutaj mamy taką sytuację,

236
00:13:44.990 --> 00:13:47.310
że jest talent plus praca,

237
00:13:47.490 --> 00:13:49.670
plus efekt, który jest wynikiem tej pracy.

238
00:13:50.090 --> 00:13:50.910
Tak bym to skrytowała.

239
00:13:50.910 --> 00:13:53.170
I rzeczywiście tam się wyczuwa ten entuzjazm.

240
00:13:53.270 --> 00:13:55.350
I też to takie podchodzenie do tematów

241
00:13:55.350 --> 00:13:57.970
i do technik z różnych stron.

242
00:13:58.650 --> 00:14:00.850
Także myślę, że to na wielu poziomach.

243
00:14:00.910 --> 00:14:02.370
To jest jednak bardzo fascynujące.

244
00:14:02.410 --> 00:14:04.230
Móc to oglądać po prostu.

245
00:14:04.630 --> 00:14:05.810
I też porównywać.

246
00:14:06.090 --> 00:14:08.330
Wystawy monograficzne mają to do siebie,

247
00:14:08.370 --> 00:14:11.170
że można wtedy porównać artystę

248
00:14:11.170 --> 00:14:12.190
na różnych etapach.

249
00:14:12.330 --> 00:14:14.130
I to zawsze jest fascynujące.

250
00:14:14.330 --> 00:14:16.350
Słuchanie o entuzjazmie artysty,

251
00:14:16.450 --> 00:14:17.610
ale też o entuzjazmie osoby,

252
00:14:17.750 --> 00:14:19.050
która przygotowywała wystawę,

253
00:14:19.170 --> 00:14:20.510
to robi ogromne wrażenie.

254
00:14:20.510 --> 00:14:22.050
Chciałam odnieść się teraz

255
00:14:22.050 --> 00:14:24.510
do kwestii portretów i autoportretów.

256
00:14:24.650 --> 00:14:27.470
Wydaje mi się, że to są bardzo ważne elementy

257
00:14:27.470 --> 00:14:28.950
i motywy w twórczości malarskiej

258
00:14:28.950 --> 00:14:29.730
Wojciecha Weissa,

259
00:14:29.790 --> 00:14:31.670
zresztą również regularnie nagradzane.

260
00:14:32.170 --> 00:14:34.210
Myślę, że też są dosyć szeroko znane

261
00:14:34.210 --> 00:14:35.630
autoportret z maskami,

262
00:14:35.770 --> 00:14:37.090
czy autoportret rodziców.

263
00:14:37.470 --> 00:14:38.610
Natomiast tak jak wspomniałam,

264
00:14:38.710 --> 00:14:40.670
mówię tutaj o obrazach.

265
00:14:40.850 --> 00:14:41.710
Jeżeli chodzi o prace,

266
00:14:41.790 --> 00:14:42.810
które pokazują Państwo

267
00:14:42.810 --> 00:14:44.670
w Muzeum Narodowym w Poznaniu.

268
00:14:44.790 --> 00:14:46.970
Kogo my na tych portretach możemy zobaczyć?

269
00:14:47.110 --> 00:14:48.670
No tak jak w przypadku obrazów,

270
00:14:48.670 --> 00:14:50.870
tam jest przegląd przez te postacie,

271
00:14:51.010 --> 00:14:52.710
które najbliższe są Weissowi.

272
00:14:52.870 --> 00:14:54.710
Czyli mamy takie rzeczywiście

273
00:14:54.710 --> 00:14:56.290
przedstawienia portretowe.

274
00:14:56.910 --> 00:14:58.190
Matka się pojawia,

275
00:14:58.350 --> 00:14:59.450
pojawia się córka,

276
00:15:00.130 --> 00:15:00.990
pojawia się żona,

277
00:15:01.170 --> 00:15:02.010
która jest na przykład

278
00:15:02.010 --> 00:15:03.910
elementem takiej kompozycji,

279
00:15:04.030 --> 00:15:05.530
którą ja raczej określam

280
00:15:05.530 --> 00:15:07.090
jako już przedstawienie

281
00:15:07.090 --> 00:15:08.270
postaci we wnętrzu,

282
00:15:08.350 --> 00:15:08.850
czy wnętrza,

283
00:15:08.930 --> 00:15:10.090
bo ona gdzieś tam jest ukryta.

284
00:15:10.090 --> 00:15:12.370
Jest bardzo piękna grafika,

285
00:15:12.490 --> 00:15:14.170
drzeworyc lat dwudziestych,

286
00:15:14.530 --> 00:15:16.030
które przedstawia Anerii,

287
00:15:16.170 --> 00:15:17.590
czyli żonę Wojciecha Weissa,

288
00:15:17.710 --> 00:15:19.010
która również była malarką,

289
00:15:19.150 --> 00:15:20.670
stojącą przy sztalugach.

290
00:15:20.810 --> 00:15:22.510
A przedstawienie jest o tyle ciekawe,

291
00:15:22.570 --> 00:15:24.690
że mamy bliską osobę,

292
00:15:24.790 --> 00:15:26.290
poniekąd spostretowaną,

293
00:15:26.330 --> 00:15:27.090
bo to też można

294
00:15:27.090 --> 00:15:29.590
to określenie na różnych poziomach

295
00:15:29.590 --> 00:15:30.550
interpretować,

296
00:15:30.630 --> 00:15:32.290
bo może to być bardzo

297
00:15:32.290 --> 00:15:33.570
dokładne, szczegółowe

298
00:15:33.570 --> 00:15:34.590
przedstawienie twarzy,

299
00:15:34.630 --> 00:15:35.230
ale też jakby

300
00:15:35.230 --> 00:15:36.530
przedstawienie całej postaci

301
00:15:36.530 --> 00:15:37.290
z atrybutami.

302
00:15:37.290 --> 00:15:39.350
No jest tutaj postać kobiety

303
00:15:39.350 --> 00:15:40.290
stojąca przy sztalugach,

304
00:15:41.130 --> 00:15:42.990
malująca coś na tych sztalugach,

305
00:15:43.050 --> 00:15:44.470
więc mamy portret malarki.

306
00:15:45.050 --> 00:15:45.590
To zresztą tak jest

307
00:15:45.590 --> 00:15:46.970
zatytułowana ta grafika.

308
00:15:47.570 --> 00:15:48.170
Jednocześnie jest to

309
00:15:48.170 --> 00:15:49.610
przedstawienie we wnętrzu

310
00:15:50.310 --> 00:15:51.610
i jeszcze zrobione

311
00:15:51.610 --> 00:15:52.510
jakby pod światło,

312
00:15:53.310 --> 00:15:54.430
czyli źródłem światła

313
00:15:54.430 --> 00:15:55.130
jest okno,

314
00:15:55.710 --> 00:15:56.570
czyli to, co jakby

315
00:15:56.570 --> 00:15:57.570
jest na pierwszym planie,

316
00:15:57.650 --> 00:15:59.490
czyli postać tej kobiety

317
00:15:59.490 --> 00:16:00.830
jest tak naprawdę

318
00:16:00.830 --> 00:16:01.930
ciemną plamą,

319
00:16:02.030 --> 00:16:03.670
taką wyciętą z tej matrycy.

320
00:16:03.690 --> 00:16:04.530
To jest drzeworyc,

321
00:16:04.530 --> 00:16:06.490
czyli mamy tutaj taką sytuację,

322
00:16:06.490 --> 00:16:08.690
gdzie te naturalne

323
00:16:08.690 --> 00:16:10.290
uwarunkowania drzeworytu

324
00:16:10.290 --> 00:16:12.410
są genialnie wykorzystane

325
00:16:12.410 --> 00:16:13.050
do tego, żeby

326
00:16:13.610 --> 00:16:14.430
przedstawić coś,

327
00:16:14.510 --> 00:16:15.210
co z jednej strony

328
00:16:15.210 --> 00:16:16.670
ma charakteryzować postać,

329
00:16:16.790 --> 00:16:17.510
czyli już się wpisuje

330
00:16:17.510 --> 00:16:19.170
gdzieś w tą definicję portretu,

331
00:16:19.470 --> 00:16:20.570
oczywiście bardzo szeroko,

332
00:16:20.830 --> 00:16:21.870
a z drugiej strony

333
00:16:21.870 --> 00:16:22.930
to też jest taką grą

334
00:16:22.930 --> 00:16:23.710
ze światłem,

335
00:16:23.830 --> 00:16:24.730
z przestrzenią,

336
00:16:25.230 --> 00:16:26.290
z budowaniem głębi,

337
00:16:26.350 --> 00:16:27.830
bo też to było widać

338
00:16:27.830 --> 00:16:29.570
w obrazach Weissa,

339
00:16:29.730 --> 00:16:30.950
które tutaj prezentowaliśmy

340
00:16:30.950 --> 00:16:31.410
w Poznaniu

341
00:16:31.410 --> 00:16:32.470
na takiej, moim zdaniem,

342
00:16:32.550 --> 00:16:33.750
bardzo ważnej wystawie,

343
00:16:33.750 --> 00:16:34.850
mianowicie wystawie

344
00:16:34.850 --> 00:16:35.470
poświęconej

345
00:16:35.470 --> 00:16:36.830
przedstawieniu wnętrza

346
00:16:36.830 --> 00:16:38.190
w ogóle w malarstwie polskim

347
00:16:38.190 --> 00:16:40.010
od połowy XIX wieku

348
00:16:40.010 --> 00:16:41.270
po współczesność

349
00:16:41.270 --> 00:16:42.670
i to wiadomo,

350
00:16:42.810 --> 00:16:44.550
że ten motyw wnętrza

351
00:16:44.550 --> 00:16:45.490
w malarstwie Weissa

352
00:16:45.490 --> 00:16:46.450
był bardzo ważny,

353
00:16:47.030 --> 00:16:48.030
ale to też pojawia się

354
00:16:48.030 --> 00:16:48.950
w takiej mikroskali

355
00:16:48.950 --> 00:16:49.950
w drzeworytach,

356
00:16:50.130 --> 00:16:51.570
bo w przypadku obrazów

357
00:16:51.570 --> 00:16:52.390
no to mamy do czynienia

358
00:16:52.390 --> 00:16:53.390
z takimi solidnymi,

359
00:16:53.510 --> 00:16:54.810
przyzwoitymi formatami,

360
00:16:55.030 --> 00:16:55.910
a tutaj mamy coś,

361
00:16:55.950 --> 00:16:57.250
co jest 10 razy mniejsze

362
00:16:57.250 --> 00:16:58.290
i dokładnie

363
00:16:58.290 --> 00:16:59.970
przedstawia ten sam motyw,

364
00:17:00.050 --> 00:17:01.330
tylko on jest bardziej uproszczony

365
00:17:01.330 --> 00:17:02.870
i bardziej jest postawiona

366
00:17:02.870 --> 00:17:04.570
nacisk na tą grę.

367
00:17:04.990 --> 00:17:07.190
Cień, światło, głębia,

368
00:17:07.410 --> 00:17:08.550
to co jest bliżej,

369
00:17:08.610 --> 00:17:09.350
to co jest dalej,

370
00:17:09.930 --> 00:17:10.950
odbicia w lustrach,

371
00:17:11.010 --> 00:17:11.870
bo to też się pojawia

372
00:17:11.870 --> 00:17:13.090
w tych kompozycjach.

373
00:17:13.290 --> 00:17:14.190
Wejdę tylko w słowo,

374
00:17:14.230 --> 00:17:15.150
dlatego że z radością

375
00:17:15.150 --> 00:17:16.370
nasze słuchaczki i słuchacze

376
00:17:16.370 --> 00:17:17.690
odeślę do audycji,

377
00:17:17.870 --> 00:17:18.890
która jest poświęcona

378
00:17:18.890 --> 00:17:19.550
tej wystawie.

379
00:17:19.630 --> 00:17:20.430
Pamiętam, że o niej

380
00:17:20.430 --> 00:17:21.130
rozmawialiśmy

381
00:17:21.130 --> 00:17:21.970
i również pamiętam,

382
00:17:22.030 --> 00:17:23.130
że ten motyw, luster

383
00:17:23.130 --> 00:17:24.750
właśnie w pracach Weissa

384
00:17:24.750 --> 00:17:26.030
był podkreślany.

385
00:17:26.190 --> 00:17:27.830
Także to też jest okazja,

386
00:17:27.850 --> 00:17:29.470
żeby znów z innej perspektywy

387
00:17:29.470 --> 00:17:31.170
na jego twórczość spojrzeć,

388
00:17:31.170 --> 00:17:32.250
ale oczywiście wróćmy

389
00:17:32.250 --> 00:17:34.050
do portretów i autoportretów.

390
00:17:34.170 --> 00:17:35.430
W przeciwieństwie do obrazów,

391
00:17:35.430 --> 00:17:36.910
grafika jeszcze ma to do siebie

392
00:17:36.910 --> 00:17:39.650
i tutaj to, że tych prac jest mało,

393
00:17:39.750 --> 00:17:41.190
bo 25, no co to jest?

394
00:17:41.290 --> 00:17:42.150
Jak ktoś słyszy to,

395
00:17:42.310 --> 00:17:43.970
boże, czym my się tutaj chwalimy,

396
00:17:44.070 --> 00:17:46.650
ale te 25 prac pozwala na to,

397
00:17:46.690 --> 00:17:47.630
że można naprawdę

398
00:17:48.430 --> 00:17:49.770
poświęcić taki, myślę,

399
00:17:49.970 --> 00:17:51.450
że między pół godziny

400
00:17:51.450 --> 00:17:52.330
może trochę więcej,

401
00:17:52.490 --> 00:17:53.010
w zależności od tego,

402
00:17:53.370 --> 00:17:55.870
jak to jest w stanie się skupić

403
00:17:55.870 --> 00:17:57.490
i rzeczywiście każdą z tych prac

404
00:17:57.490 --> 00:17:58.690
obejrzeć bardzo dokładnie

405
00:17:58.690 --> 00:18:00.350
i przyjrzeć się tym niuansom

406
00:18:00.350 --> 00:18:02.430
jest ta przestrzeń taka

407
00:18:02.430 --> 00:18:04.450
na bardzo kameralne spotkanie

408
00:18:04.450 --> 00:18:05.730
z dziełem sztuki jednak.

409
00:18:06.310 --> 00:18:07.970
Czyli te wszystkie takie zabiegi,

410
00:18:08.390 --> 00:18:10.530
lustra, światła, okna,

411
00:18:11.150 --> 00:18:12.770
poszerzanie tego pola obrazowego

412
00:18:12.770 --> 00:18:13.590
przede wszystkim

413
00:18:13.590 --> 00:18:14.570
i to budowanie głębi,

414
00:18:14.650 --> 00:18:15.410
te wszystkie zabiegi

415
00:18:15.410 --> 00:18:17.170
można dokładnie prześledzić.

416
00:18:17.330 --> 00:18:18.150
Także jak najbardziej.

417
00:18:18.650 --> 00:18:20.470
Autoportety pokazujemy tylko trzy

418
00:18:20.470 --> 00:18:22.030
i trzy je w zasadzie mamy

419
00:18:22.030 --> 00:18:23.150
w zbiorach w tej chwili

420
00:18:23.150 --> 00:18:24.950
od różnych momentów życia.

421
00:18:25.510 --> 00:18:27.190
Dwa drzeworyty różne bardzo,

422
00:18:27.190 --> 00:18:28.870
to już można zobaczyć,

423
00:18:28.930 --> 00:18:30.270
jak na różne sposoby

424
00:18:30.270 --> 00:18:31.710
można podejść do drzeworytu.

425
00:18:32.190 --> 00:18:33.450
No i jeden wykonany

426
00:18:33.450 --> 00:18:34.430
w technice metalowej

427
00:18:34.430 --> 00:18:35.790
to już w ogóle osobna sprawa jest.

428
00:18:35.830 --> 00:18:36.730
I one są malutkie.

429
00:18:37.490 --> 00:18:38.950
Format, potem te cechy,

430
00:18:39.090 --> 00:18:39.750
podobieństwa,

431
00:18:39.810 --> 00:18:41.070
no jest rozpoznawalne

432
00:18:41.070 --> 00:18:42.450
na tych swoich autoportretach.

433
00:18:43.530 --> 00:18:45.670
Precyzja, z jaką one są opracowane.

434
00:18:45.830 --> 00:18:46.730
Przy czym na przykład

435
00:18:46.730 --> 00:18:48.030
w przypadku drzeworytu,

436
00:18:48.070 --> 00:18:48.910
no czasem to jest to

437
00:18:48.910 --> 00:18:51.590
bardzo precyzyjne pociągnięcie dłutem.

438
00:18:51.590 --> 00:18:53.150
No to wszystko świadczy

439
00:18:53.150 --> 00:18:54.430
o ogromnym, no

440
00:18:54.430 --> 00:18:55.610
mamy do czynienia

441
00:18:55.610 --> 00:18:57.210
z wybitnym artystą jednak

442
00:18:57.210 --> 00:18:58.470
i to widać w tych

443
00:18:58.470 --> 00:19:00.210
małych formach jak najbardziej.

444
00:19:00.590 --> 00:19:01.870
Ja myślę, że te słowa

445
00:19:01.870 --> 00:19:02.570
właśnie o tym,

446
00:19:02.650 --> 00:19:03.290
że Wojciech Weiss

447
00:19:03.290 --> 00:19:04.450
był wybitnym artystą

448
00:19:04.450 --> 00:19:05.550
niezależnie od formy,

449
00:19:05.770 --> 00:19:07.030
na jaki wybór się decydował.

450
00:19:07.130 --> 00:19:08.930
To jest świetne podsumowanie

451
00:19:08.930 --> 00:19:09.850
naszego spotkania,

452
00:19:09.930 --> 00:19:10.710
naszej rozmowy,

453
00:19:10.890 --> 00:19:12.150
a także chyba

454
00:19:12.150 --> 00:19:13.870
najlepsze zaproszenie

455
00:19:13.870 --> 00:19:14.530
na wystawę.

456
00:19:14.610 --> 00:19:15.730
Wystawę Wojciech Weiss

457
00:19:15.730 --> 00:19:17.470
Nieznane grafiki i rysunki.

458
00:19:17.650 --> 00:19:19.110
To jest wystawa,

459
00:19:19.330 --> 00:19:20.850
którą do połowy lipca

460
00:19:20.850 --> 00:19:21.550
można oglądać

461
00:19:21.550 --> 00:19:23.150
w Muzeum Narodowym w Poznaniu.

462
00:19:23.290 --> 00:19:23.930
Jak już wpadło

463
00:19:23.930 --> 00:19:24.930
w trakcie tej rozmowy,

464
00:19:25.170 --> 00:19:26.030
jedną jej część

465
00:19:26.030 --> 00:19:27.130
można oglądać

466
00:19:27.130 --> 00:19:28.070
ze względu na bardzo

467
00:19:28.070 --> 00:19:29.190
wrażliwy charakter prac,

468
00:19:29.310 --> 00:19:30.470
które są eksponowane.

469
00:19:30.630 --> 00:19:32.570
A dzisiaj o Wojciechu Weissie,

470
00:19:32.890 --> 00:19:33.530
o jego prac,

471
00:19:33.610 --> 00:19:34.810
a także szerszym kontekście

472
00:19:34.810 --> 00:19:35.670
twórczości

473
00:19:35.670 --> 00:19:36.930
opowiadała pani

474
00:19:36.930 --> 00:19:38.350
Agnieszka Salamon-Radecka,

475
00:19:38.570 --> 00:19:39.630
która jest kierowniczką

476
00:19:39.630 --> 00:19:41.290
Gabinetu Rycin i Rysunków

477
00:19:41.290 --> 00:19:42.870
w Muzeum Narodowym w Poznaniu,

478
00:19:43.510 --> 00:19:44.010
kustoszką,

479
00:19:44.090 --> 00:19:45.130
a także kuratorką

480
00:19:45.130 --> 00:19:46.550
ekspozycji Wojciech Weiss

481
00:19:46.550 --> 00:19:48.390
Nieznane grafiki i rysunki.

482
00:19:48.490 --> 00:19:49.430
Bardzo pani dziękuję

483
00:19:49.430 --> 00:19:50.230
za tę rozmowę

484
00:19:50.230 --> 00:19:50.950
i bardzo dziękuję

485
00:19:50.950 --> 00:19:51.850
za to spotkanie.

486
00:19:52.010 --> 00:19:52.930
Dziękuję również.

487
00:19:55.070 --> 00:19:56.830
Audycje kulturalne

488
00:19:56.830 --> 00:19:58.790
w dobrym tonie.