WEBVTT

1
00:00:01.420 --> 00:00:05.080
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.340 --> 00:00:12.620
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:12.920 --> 00:00:17.220
Kajety. Tak na swoje dzienniki zwykł mówić Józef Czapski.

4
00:00:17.480 --> 00:00:24.620
Kajety brzmią dosyć niepozornie, jeżeli weźmiemy pod uwagę, że Czapski prowadził swoje dzienniki przez 75 lat.

5
00:00:24.620 --> 00:00:31.180
Do tej pory zachowało się około 280 zeszytów. On te swoje dzienniki prowadził w kilku językach.

6
00:00:31.300 --> 00:00:38.700
Pisał po polsku, francusku, rosyjsku, niemiecku. Dodatkowo dzienniki są uzupełniane o rysunki, zdjęcia, akwarele.

7
00:00:38.900 --> 00:00:43.740
Są naprawdę żywym zapisem dni doświadczeń Józefa Czapskiego.

8
00:00:44.000 --> 00:00:53.000
W tym roku przypada 130. rocznica urodzin Józefa Czapskiego i też wiele wydarzeń związanych z tym artystą.

9
00:00:53.000 --> 00:00:59.080
Artystą, świadkiem epoki, malarzem, pisarzem, eseistą, krytykiem w tym roku mamy.

10
00:00:59.600 --> 00:01:04.460
Jednym z takich wydarzeń jest wydanie książki Czapski, rówieśnik XX wieku.

11
00:01:04.660 --> 00:01:10.620
W Kortygardzie Galerii Narodowego Centrum Kultury odbywają się wystawy poświęcone Józefowi Czapskiemu.

12
00:01:10.680 --> 00:01:15.600
Zresztą nie tylko tam. Wydany został także przez galerię Atak Katalog Czapski.

13
00:01:15.640 --> 00:01:17.980
Człowiek na podobieństwo swego dzieła.

14
00:01:17.980 --> 00:01:23.540
A ja dzisiaj o dziennikach Józefa Czapskiego będę rozmawiała z profesorem Pawłem Rodakiem,

15
00:01:23.960 --> 00:01:29.680
historykiem literatury i kultury polskiej, profesorem w Instytucie Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego.

16
00:01:29.740 --> 00:01:31.060
Witam w audycjach kulturalnych.

17
00:01:31.180 --> 00:01:33.960
Dzień dobry, bardzo mi miło. Dziękuję za zaproszenie.

18
00:01:34.160 --> 00:01:38.240
Jeszcze zanim włączyłam nagrywanie rozmawialiśmy o tym, żeby skupić się na dziennikach.

19
00:01:38.320 --> 00:01:42.360
Ja im więcej o dziennikach Józefa Czapskiego czytałam, tym utwierdzałam się w przekonaniu,

20
00:01:42.360 --> 00:01:48.400
że to jest naprawdę unikatowe dziedzictwo i tak naprawdę unikatowy materiał, jaki można po sobie zostawić,

21
00:01:48.480 --> 00:01:54.280
ale jestem ciekawa, dlaczego z Pana perspektywy, o ile oczywiście tak jest, te dzienniki są czymś wyjątkowym.

22
00:01:54.440 --> 00:02:02.340
Tak, te dzienniki są czymś absolutnie wyjątkowym, nie tylko dlatego, że były prowadzone przez bardzo, bardzo długi czas.

23
00:02:02.340 --> 00:02:07.060
Czapski zaczął prowadzić swój dziennik jak miał około 20 lat.

24
00:02:07.820 --> 00:02:14.960
Skończył z konieczności, bo już tracił wzrok, tracił siły, jakiś rok, dwa lata przed śmiercią,

25
00:02:15.440 --> 00:02:24.480
a zmarł w wieku 97 lat, więc faktycznie prowadził te dzienniki przez około 75 lat.

26
00:02:24.480 --> 00:02:34.160
I uzbierało się tego około 275-280 kajetów, mówię około, bo niektóre całe kajety podarowywał Czapski,

27
00:02:34.300 --> 00:02:39.080
więc większość z tych kajetów dzisiaj jest w Muzeum Narodowym w Krakowie,

28
00:02:39.200 --> 00:02:45.220
bo tam zostało przeniesione archiwum Czapskiego, tam znajduje się w tej chwili archiwum Czapskiego

29
00:02:45.220 --> 00:02:47.800
i tam znajdują się jego dzienniki.

30
00:02:47.800 --> 00:02:54.040
Natomiast niektóre kajety jeszcze są w rękach prywatnych, więc w sumie jest ich około 280.

31
00:02:54.680 --> 00:03:00.100
Ale nie tylko ta liczba jest wyjątkowa, nie tylko czas prowadzenia bardzo długi,

32
00:03:00.420 --> 00:03:06.260
nie tylko to, jak pani powiedziała, że te kajety dziennika były prowadzone w kilku językach,

33
00:03:06.600 --> 00:03:10.640
przede wszystkim po polsku, po francusku, po rosyjsku i po niemiecku,

34
00:03:10.640 --> 00:03:14.740
ale przede wszystkim niezwykłość tego dziennika polega na tym,

35
00:03:14.980 --> 00:03:20.140
że jest on właściwie w całości połączeniem słów i obrazów,

36
00:03:20.320 --> 00:03:24.740
to znaczy jest połączeniem codziennych różnego rodzaju zapisków,

37
00:03:25.320 --> 00:03:31.740
od takich zapisków bardzo powszednich, gdzie Czapski notuje sobie telefony,

38
00:03:31.740 --> 00:03:37.860
adresy, rzeczy do zrobienia i tak dalej, to co my często notujemy w kalendarzach,

39
00:03:38.080 --> 00:03:42.420
aż do zapisów bardzo głęboko intelektualnych i duchowych,

40
00:03:42.880 --> 00:03:45.580
związanych z przeżywanymi przez niego doświadczeniami,

41
00:03:45.640 --> 00:03:49.680
a przede wszystkim z lekturami czy z obrazami, które widzi,

42
00:03:50.240 --> 00:03:52.480
wystawami, które ogląda i tak dalej.

43
00:03:53.020 --> 00:03:56.500
Więc to połączenie słów i obrazów, jak oglądamy,

44
00:03:56.740 --> 00:03:59.420
bo dzienniki Czapskiego trzeba oglądać.

45
00:03:59.420 --> 00:04:05.900
My mamy w tej chwili dwa wydania fragmentów pisanych dziennika Czapskiego.

46
00:04:06.660 --> 00:04:09.640
Jedne to są zatytułowane Wyrwane strony

47
00:04:09.640 --> 00:04:15.580
i Wyrwane strony już miały swoje dwa, właściwie nawet trzy wydania,

48
00:04:15.660 --> 00:04:20.240
bo najpierw jeszcze w podziemiu wyszedł taki tomik z dziennikami,

49
00:04:20.280 --> 00:04:26.060
m.in. Czapskiego przygotowany przez panią Joannę Polakówną i Piotra Kłoczowskiego.

50
00:04:26.060 --> 00:04:30.600
I potem na początku lat dziewięćdziesiątych w wydawnictwie New Art Sur Blanc

51
00:04:30.600 --> 00:04:35.880
ukazały się już bardzo ładnie wybrane fragmenty zatytułowane dziennika,

52
00:04:36.000 --> 00:04:37.300
zatytułowane Wyrwane strony.

53
00:04:37.920 --> 00:04:41.840
Tak Czapski sam zatytułował te fragmenty swojego dziennika,

54
00:04:42.000 --> 00:04:44.040
które wybierał do druku.

55
00:04:44.240 --> 00:04:47.040
I potem, nie tak dawno, jakieś dziesięć lat temu,

56
00:04:47.260 --> 00:04:51.860
w opracowaniu, może trochę więcej niż dziesięć, właśnie sprawdzam,

57
00:04:51.860 --> 00:04:56.420
bo mam przy sobie, w 2010 roku ukazało się nowe wydanie

58
00:04:56.420 --> 00:04:59.500
Wyrwanych stron w wydawnictwie ze szczytów literackich

59
00:04:59.500 --> 00:05:04.600
opracowane przez Barbarę Toruńczyk i przez Mikołaja Nowaka-Rogozińskiego.

60
00:05:04.920 --> 00:05:07.960
I dzisiaj jakby tym wydaniem się posługujemy.

61
00:05:08.180 --> 00:05:12.700
Całkiem niedawno, bo dwa, trzy lata temu właśnie Mikołaj Nowak-Rogoziński

62
00:05:12.700 --> 00:05:17.980
opublikował też opracowane przez siebie dzienniki wojenne Czapskiego.

63
00:05:17.980 --> 00:05:22.520
Bo Wyrwane strony to są fragmenty z różnych lat, które sam Czapski wybrał.

64
00:05:22.860 --> 00:05:24.320
Resztę zostało w rękopisie.

65
00:05:24.480 --> 00:05:30.300
A teraz właśnie wyszedł dziennik wojenny, czyli zapisy z lat 42-45,

66
00:05:30.840 --> 00:05:34.140
które już zostały po prostu odczytane z rękopisów.

67
00:05:34.300 --> 00:05:38.600
Zresztą odczytane przez pana Janusza Nowaka i przez jego żonę Marię Nowak.

68
00:05:38.780 --> 00:05:42.380
To są osoby niesamowicie ważne, zasłużone dla Czapskiego,

69
00:05:42.380 --> 00:05:48.920
dlatego, że to są właśnie osoby, które odczytują rękopiśmienne pismo dziennika Czapskiego.

70
00:05:49.660 --> 00:05:54.020
I chyba tylko oni są w stanie swobodnie czytać pismo Czapskiego.

71
00:05:54.300 --> 00:06:00.560
I też właśnie pan Janusz Nowak przygotował inwentarz zestawienia archiwum Czapskiego.

72
00:06:01.000 --> 00:06:03.960
Dzięki temu możemy wiedzieć, jak bogate jest to archiwum,

73
00:06:04.020 --> 00:06:08.100
jak wiele jest tam właśnie kajetów dziennika, jak wiele jest listów Czapskiego.

74
00:06:08.360 --> 00:06:10.380
To, co jest w tej chwili przechowywane w Krakowie.

75
00:06:10.380 --> 00:06:13.400
Ale wracając do dziennika, no więc co mamy w dzienniku?

76
00:06:13.500 --> 00:06:18.360
Mamy te codzienne zapisy i im towarzyszą różnego rodzaju szkice.

77
00:06:18.620 --> 00:06:26.180
Szkice rysunkowe, czarno-białe, ołówkiem, piórem, czasami pastelami, farbami, szkice malarskie.

78
00:06:26.440 --> 00:06:27.600
Tego jest mnóstwo.

79
00:06:27.740 --> 00:06:31.400
To nie jest tak, że jest zapis i co jakiś czas pojawia się obrazek.

80
00:06:31.880 --> 00:06:38.940
Właściwie zapisy, pismo i obraz nieustannie ze sobą się mieszają i przechodzą w siebie.

81
00:06:38.940 --> 00:06:43.740
Czapski pisze na rysunkach, rysuje na zapisach, łączy zapisy z rysunkami.

82
00:06:44.160 --> 00:06:48.320
Rysunki są pod zapisami, nad zapisami, w zapisach i tak dalej, i tak dalej.

83
00:06:48.440 --> 00:06:50.920
Po prostu to jest jednolita całość.

84
00:06:51.260 --> 00:06:52.280
Ja nie znam drugiego takiego.

85
00:06:52.340 --> 00:06:53.980
Oczywiście mamy mnóstwo dzienników.

86
00:06:54.140 --> 00:06:58.380
Ja pracuję z dziennikami, w których się pojawiają rysunki, ilustracje i tak dalej.

87
00:06:58.600 --> 00:07:02.600
Ale nie znam dziennika, który by tak w całości był połączeniem słów i obrazów.

88
00:07:02.880 --> 00:07:05.120
Więc to jest faktycznie fenomen światowy.

89
00:07:05.120 --> 00:07:09.400
Do tego jeszcze dochodzi to, co też spotykamy w innych dziennikach,

90
00:07:09.460 --> 00:07:11.360
ale nie w takim natężeniu jak u Czapskiego,

91
00:07:11.460 --> 00:07:16.080
że Czapski jeszcze różnego rodzaju rzeczy wkleja do swojego dziennika.

92
00:07:16.440 --> 00:07:20.360
Wkleja listy, wkleja fotografie, wkleja wycinki prasowe,

93
00:07:21.040 --> 00:07:24.140
jakieś inne elementy życia codziennego.

94
00:07:24.260 --> 00:07:27.680
Więc ten dziennik jest takim archiwum jego życia,

95
00:07:27.940 --> 00:07:31.600
można powiedzieć jego życia codziennego, ale jednocześnie jego życia duchowego.

96
00:07:31.600 --> 00:07:34.920
Bo to, co jeszcze jest niezwykłe, nie tylko w dzienniku,

97
00:07:34.960 --> 00:07:40.020
ale w ogóle u Czapskiego, w jego dzienniku, w jego pisaniu, w jego malarstwie,

98
00:07:40.280 --> 00:07:42.820
może najbardziej w jego dzienniku i w jego malarstwie,

99
00:07:43.000 --> 00:07:49.660
to połączenie codzienności, takiego codziennego, bieżącego doświadczenia,

100
00:07:50.200 --> 00:07:55.060
często bardzo przyziemnego, codziennych obrazów, codziennych wydarzeń,

101
00:07:55.180 --> 00:07:59.080
codziennych doświadczeń, tego, co on na co dzień widzi w Paryżu,

102
00:07:59.080 --> 00:08:03.760
czy pod Paryżem, gdzie mieszka i co często bardzo szybko właśnie w dzienniku szkicuje,

103
00:08:03.920 --> 00:08:08.460
a potem przenosi na obraz, z bardzo głęboką duchowością.

104
00:08:08.660 --> 00:08:13.380
To jest jeden z najgłębszych duchowo ludzi w Polsce w XX wieku,

105
00:08:13.540 --> 00:08:19.380
a jednocześnie ktoś, kto potrafi być wrażliwy na najbardziej drobny szczegół,

106
00:08:19.940 --> 00:08:23.820
na osobę sprzątającego, którą widzi na ulicy,

107
00:08:23.820 --> 00:08:28.420
albo parę nieznanych mu ludzi, którzy siedzą przy stoliku w kawiarni,

108
00:08:28.480 --> 00:08:32.620
o nich obserwuje, albo staruszkę, która siedzi przed swoim domem,

109
00:08:32.700 --> 00:08:33.940
i tak dalej, i tak dalej.

110
00:08:34.120 --> 00:08:39.440
Więc ta wrażliwość na to, co codzienne, przyziemne, czasami biedne, nędzne

111
00:08:39.440 --> 00:08:42.680
i z drugiej strony taka głębia duchowości,

112
00:08:42.880 --> 00:08:45.300
no to jest coś, co jest absolutnie wyjątkowe.

113
00:08:51.240 --> 00:08:53.100
Dzienniki pełnią różne funkcje.

114
00:08:53.380 --> 00:08:55.240
Osoby, które je piszą, które je prowadzą,

115
00:08:55.380 --> 00:08:57.680
korzystają z tej możliwości w różnoraki sposób.

116
00:08:57.680 --> 00:08:59.920
Ja w artykule, który Pan napisał,

117
00:09:00.020 --> 00:09:02.040
wyczytałam o bardzo wielu funkcjach,

118
00:09:02.160 --> 00:09:04.480
które właśnie te kajety dla Czapskiego spełniały,

119
00:09:04.500 --> 00:09:07.520
że to było i coś dyscyplinującego,

120
00:09:07.620 --> 00:09:10.920
i taka forma autorefleksji, i autoterapii.

121
00:09:11.140 --> 00:09:13.380
To, co mnie jakoś najbardziej zatrzymało

122
00:09:13.380 --> 00:09:17.960
i pomyślałam sobie, że też jest to cechą charakterystyczną jego pisania,

123
00:09:18.080 --> 00:09:21.100
to to, że są fragmenty, które sugerują,

124
00:09:21.240 --> 00:09:22.860
które pozwalają postawić taki wniosek,

125
00:09:22.940 --> 00:09:25.200
że on się z tym dziennikiem identyfikował.

126
00:09:25.200 --> 00:09:28.700
On się utożsamiał być może nie tylko z tym, co pisał,

127
00:09:28.780 --> 00:09:30.900
ale po prostu z tą istotą dzienników.

128
00:09:31.100 --> 00:09:34.460
Z drugiej strony, jeżeli przez całe życie pisze się tych tomów około,

129
00:09:34.540 --> 00:09:38.080
inaczej, 280, ja upraszczam, bo 280 to my mamy,

130
00:09:38.180 --> 00:09:40.020
a ile ich było naprawdę, to jest inna sprawa.

131
00:09:40.100 --> 00:09:42.080
Wiemy oczywiście, że ich było więcej.

132
00:09:42.520 --> 00:09:45.080
Więcej dlatego, że nie wszystkie się zachowały.

133
00:09:45.340 --> 00:09:49.000
Tak jak powiedzieliśmy, Czapski pisze od lat I wojny światowej,

134
00:09:49.180 --> 00:09:52.140
a zachowały się od 42 roku.

135
00:09:52.140 --> 00:09:54.840
Te przedwojenne, które pisał oczywiście,

136
00:09:55.260 --> 00:09:57.100
one niestety przepadły w czasie wojny.

137
00:09:57.500 --> 00:10:00.740
Także ile przepadło w czasie wojny, to my dokładnie nie wiemy,

138
00:10:01.120 --> 00:10:03.360
no ale dużo, z 20 lat mniej więcej.

139
00:10:03.620 --> 00:10:05.860
Około 20 lat przepadły dzienniki.

140
00:10:06.080 --> 00:10:08.460
Także tego było dużo, dużo więcej.

141
00:10:08.820 --> 00:10:11.060
I ma Pani rację, że...

142
00:10:11.060 --> 00:10:14.420
No ja faktycznie w tym swoim artykule o dzienniku Czapskiego

143
00:10:14.420 --> 00:10:17.280
przytoczyłem to słynne sformułowanie

144
00:10:17.920 --> 00:10:19.760
Floberta, Pani Bowary to ja.

145
00:10:20.100 --> 00:10:23.120
I myślę, że Czapski mógłby o sobie powiedzieć

146
00:10:23.120 --> 00:10:24.300
mój dziennik to ja.

147
00:10:24.520 --> 00:10:27.840
Mój dziennik to ja, dlatego, że między tą praktyką

148
00:10:27.840 --> 00:10:30.700
prowadzenia dziennika, a życiem u Czapskiego,

149
00:10:31.100 --> 00:10:32.180
życiem codziennym,

150
00:10:32.660 --> 00:10:36.380
no był nieustanny i bardzo, bardzo bliski związek.

151
00:10:36.520 --> 00:10:39.140
Ja mówię, że mój dziennik to ja nie w takim sensie,

152
00:10:39.200 --> 00:10:42.640
że na przykład Czapski kreował siebie w dzienniku.

153
00:10:42.640 --> 00:10:46.000
Bo dzisiaj bardzo często się mówi, że my prowadząc dziennik

154
00:10:46.000 --> 00:10:50.440
kreujemy jakąś swoją postać, jakiś swój obraz,

155
00:10:50.560 --> 00:10:52.300
to jak chcemy wyglądać wobec innych.

156
00:10:52.900 --> 00:10:55.240
Nic bardziej błędnego, tego nie ma u Czapskiego.

157
00:10:55.380 --> 00:10:56.420
Tu nie chodzi o kreację.

158
00:10:56.560 --> 00:11:00.660
Tu chodzi o to, że praktyka pisania i praktyka życia,

159
00:11:00.880 --> 00:11:02.680
jeszcze raz mówię, w którym to życiu,

160
00:11:02.800 --> 00:11:07.340
to co codzienne i to co duchowe nieustannie ze sobą jest związane,

161
00:11:07.740 --> 00:11:11.720
że ta praktyka pisania tutaj przylega ściśle do życia.

162
00:11:11.720 --> 00:11:14.980
To znaczy Czapski używa swojego dziennika,

163
00:11:15.180 --> 00:11:17.420
tak jak pani powiedziała, w bardzo wielu funkcjach.

164
00:11:17.520 --> 00:11:20.460
Tą funkcję autodyscyplinującą na przykład bardzo dobrze widzimy

165
00:11:20.460 --> 00:11:21.500
w dzienniku wojennym.

166
00:11:21.920 --> 00:11:25.920
Ta funkcja autoterapeutyczna, bardzo częsta w ogóle dla dzienników intymnych,

167
00:11:26.040 --> 00:11:27.480
ona też się u Czapskiego pojawia.

168
00:11:27.680 --> 00:11:29.820
Ale to, co może jest najważniejsze,

169
00:11:29.980 --> 00:11:34.000
to że Czapski używa dziennika jako, można tak powiedzieć,

170
00:11:34.200 --> 00:11:36.220
narzędzia życia duchowego.

171
00:11:36.500 --> 00:11:38.980
Nie tylko, ale między innymi dzięki dziennikowi

172
00:11:38.980 --> 00:11:42.380
swoje życie przeżywa w sposób duchowy.

173
00:11:42.380 --> 00:11:44.220
I to jest absolutnie niezwykłe.

174
00:11:44.600 --> 00:11:48.300
Ta bliskość dziennika i samego Czapskiego

175
00:11:48.300 --> 00:11:50.380
widoczna jest również w tym,

176
00:11:50.660 --> 00:11:54.140
że w dzienniku mamy mnóstwo autoportretów.

177
00:11:54.540 --> 00:11:55.980
Mnóstwo, ja nie liczyłem,

178
00:11:56.060 --> 00:11:58.380
ale co najmniej kilkadziesiąt, jak nie więcej.

179
00:11:58.700 --> 00:12:01.780
Czapski co chwilę w dzienniku szkicuje,

180
00:12:01.900 --> 00:12:04.080
rysuje, maluje swój autoportret,

181
00:12:04.280 --> 00:12:07.420
a na tych autoportretach bardzo często

182
00:12:07.420 --> 00:12:09.360
widać w tle jego dzienniki.

183
00:12:09.720 --> 00:12:12.580
Czyli jakby dla niego on zawsze jest dziennikiem.

184
00:12:12.700 --> 00:12:15.120
On jest w dzienniku i w zapisach,

185
00:12:15.220 --> 00:12:16.260
i w autoportretach,

186
00:12:16.420 --> 00:12:19.620
ale też i wtedy, kiedy pokazuje siebie,

187
00:12:19.800 --> 00:12:21.180
dziennik jest zawsze z nim,

188
00:12:21.340 --> 00:12:22.360
czy prawie zawsze z nim.

189
00:12:22.460 --> 00:12:23.220
To nie jest przypadek,

190
00:12:23.260 --> 00:12:24.500
że na tych autoportretach

191
00:12:24.500 --> 00:12:26.740
ten dziennik jest tak dobrze widoczny.

192
00:12:26.940 --> 00:12:30.320
I zresztą to jest taki znak też jego pokoju.

193
00:12:30.800 --> 00:12:33.260
Mamy, jak wiadomo, dzisiaj w Krakowie,

194
00:12:33.380 --> 00:12:34.620
właśnie w Muzeum Narodowym,

195
00:12:34.620 --> 00:12:38.120
gdzie jest specjalny pawilon Czapskiego,

196
00:12:38.740 --> 00:12:40.020
oprócz tego, że w tym pawilonie

197
00:12:40.020 --> 00:12:42.220
możemy zobaczyć na górze

198
00:12:42.220 --> 00:12:43.680
Muzeum Biograficzne,

199
00:12:43.780 --> 00:12:45.620
gdzie jest cała historia życia Czapskiego,

200
00:12:45.760 --> 00:12:48.220
zresztą życia fenomenalnego.

201
00:12:48.680 --> 00:12:51.560
Ktoś, kto naprawdę był rówieśnikiem XX wieku,

202
00:12:51.800 --> 00:12:53.980
kto przeżył rewolucję rosyjską,

203
00:12:54.060 --> 00:12:55.380
pierwszą wojnę światową,

204
00:12:55.900 --> 00:12:57.380
wojnę polsko-bolszewicką,

205
00:12:57.440 --> 00:12:58.860
w której zresztą brał udział.

206
00:12:58.980 --> 00:13:01.100
Potem lata dwudzieste w Warszawie,

207
00:13:01.160 --> 00:13:02.400
w Krakowie, w Paryżu,

208
00:13:02.480 --> 00:13:04.380
gdzie wyjeżdża ze swoimi przyjaciółmi

209
00:13:04.380 --> 00:13:05.880
kapistami na kilka lat.

210
00:13:06.060 --> 00:13:07.800
Potem II wojna światowa,

211
00:13:07.820 --> 00:13:08.960
znowu jest żołnierzem,

212
00:13:09.100 --> 00:13:11.280
trafia do niewoli sowieckiej,

213
00:13:11.520 --> 00:13:13.140
jest więziony w Starobielsku,

214
00:13:13.240 --> 00:13:13.820
w Grazowcu,

215
00:13:13.880 --> 00:13:15.060
jako jeden z nielicznych.

216
00:13:15.720 --> 00:13:17.300
Unika rozstrzelania w Katyniu,

217
00:13:17.420 --> 00:13:20.180
potem szuka swoich towarzyszy zaginionych,

218
00:13:20.280 --> 00:13:21.680
a potem, jak się okazało,

219
00:13:22.160 --> 00:13:24.200
rozstrzelanych, zamordowanych w Katyniu.

220
00:13:24.460 --> 00:13:25.980
Potem z armią Andersa

221
00:13:26.400 --> 00:13:27.940
przemierza cały szlak bojowy,

222
00:13:27.960 --> 00:13:29.060
aż do Monte Cassino.

223
00:13:29.400 --> 00:13:30.360
Potem jest w Rzymie,

224
00:13:30.820 --> 00:13:33.140
potem w Paryżu i w Maison Lafitte

225
00:13:33.140 --> 00:13:35.520
zakłada razem z Giedroiciem

226
00:13:35.520 --> 00:13:36.680
kulturę paryską,

227
00:13:36.820 --> 00:13:38.640
potem żyje w Domu Kultury

228
00:13:38.640 --> 00:13:39.520
przez wiele lat,

229
00:13:39.740 --> 00:13:41.040
współtworzy kulturę,

230
00:13:41.460 --> 00:13:43.100
wreszcie wraca do malarstwa,

231
00:13:43.680 --> 00:13:46.040
maluje, pisze, działa i tak dalej.

232
00:13:46.360 --> 00:13:48.040
Człowiek, który przeżył życie

233
00:13:48.040 --> 00:13:50.900
w sposób niesamowicie intensywny,

234
00:13:51.040 --> 00:13:52.480
przeżył mnóstwo

235
00:13:52.480 --> 00:13:55.300
i dziennik zawsze mu w tym wszystkim

236
00:13:55.300 --> 00:13:56.100
towarzyszy.

237
00:13:56.280 --> 00:13:59.140
To jest coś absolutnie niezwykłego faktycznie.

238
00:13:59.140 --> 00:14:01.260
Powiedział Pan, przybliżając oczywiście

239
00:14:01.260 --> 00:14:03.100
w takim telegraficznym skrócie

240
00:14:03.100 --> 00:14:04.420
życiorys Józefa Czapskiego,

241
00:14:04.500 --> 00:14:06.360
że był rówieśnikiem XX wieku.

242
00:14:06.820 --> 00:14:08.640
Oczywiście odsyłają nas do tego daty.

243
00:14:08.720 --> 00:14:10.060
Sam Pan powiedział kilka minut temu,

244
00:14:10.100 --> 00:14:13.000
że Józef Czapski zmarł w wieku 97 lat,

245
00:14:13.120 --> 00:14:15.460
co również może trochę zaskakiwać,

246
00:14:15.600 --> 00:14:17.600
biorąc pod uwagę ten ogrom doświadczeń,

247
00:14:17.620 --> 00:14:18.660
również bardzo trudnych,

248
00:14:19.000 --> 00:14:20.640
które w jego biografii się zapisały.

249
00:14:21.060 --> 00:14:23.480
Rówieśnik XX wieku to jest też tytuł książki,

250
00:14:23.760 --> 00:14:26.180
którą wydało Narodowe Centrum Kultury,

251
00:14:26.180 --> 00:14:29.040
poświęconej właśnie sylwetce Józefa Czapskiego.

252
00:14:29.340 --> 00:14:30.980
Pan jest redaktorem tego wydania,

253
00:14:31.280 --> 00:14:33.400
ale do jego stworzenia

254
00:14:33.400 --> 00:14:36.260
zaprosił Pan wielu znakomitych twórców,

255
00:14:36.440 --> 00:14:37.700
badaczy, naukowców.

256
00:14:37.940 --> 00:14:38.900
I jestem ciekawa,

257
00:14:38.920 --> 00:14:39.960
czy są wątki,

258
00:14:40.080 --> 00:14:41.760
które zgodziłby się Pan wskazać,

259
00:14:41.860 --> 00:14:42.480
tylko oczywiście,

260
00:14:42.740 --> 00:14:43.920
które tę tezę,

261
00:14:43.980 --> 00:14:45.740
że był rówieśnikiem XX wieku,

262
00:14:45.880 --> 00:14:47.460
nie tylko w znaczeniu dat,

263
00:14:47.640 --> 00:14:48.800
nie tylko w znaczeniu liczb,

264
00:14:48.900 --> 00:14:50.000
mogą potwierdzić.

265
00:14:50.120 --> 00:14:50.860
Tak, oczywiście.

266
00:14:51.180 --> 00:14:52.720
Postaram się to zrobić krótko.

267
00:14:53.300 --> 00:14:54.280
Cały nasz tom,

268
00:14:54.420 --> 00:14:55.320
jak sądzę, mówię nasz,

269
00:14:55.320 --> 00:14:56.980
ponieważ ja miałem przyjemność

270
00:14:56.980 --> 00:14:59.280
być redaktorem tego tomu

271
00:14:59.280 --> 00:15:00.280
w wydawnictwach

272
00:15:00.280 --> 00:15:01.800
Narodowego Centrum Kultury.

273
00:15:02.000 --> 00:15:03.120
Współpracowała ze mną

274
00:15:03.120 --> 00:15:05.040
pani redaktor Anna Sot

275
00:15:05.040 --> 00:15:07.060
i właściwie to jest tak samo

276
00:15:07.060 --> 00:15:08.100
jej książka,

277
00:15:08.220 --> 00:15:08.800
można powiedzieć,

278
00:15:08.860 --> 00:15:09.760
pod jej redakcją,

279
00:15:09.800 --> 00:15:10.500
jak i moją,

280
00:15:10.580 --> 00:15:11.440
bo we dwójkę

281
00:15:11.440 --> 00:15:13.420
współpracowaliśmy bardzo blisko,

282
00:15:13.520 --> 00:15:14.380
niezależnie od tego,

283
00:15:14.420 --> 00:15:16.000
że na stronie tytułowej

284
00:15:16.000 --> 00:15:18.120
ostatecznie jest tylko moje nazwisko.

285
00:15:18.380 --> 00:15:19.400
No ale przede wszystkim

286
00:15:19.400 --> 00:15:20.140
ta książka

287
00:15:20.140 --> 00:15:22.220
mogła zaistnieć

288
00:15:22.220 --> 00:15:24.220
dzięki wspaniałym autorom,

289
00:15:24.380 --> 00:15:25.540
którzy zgodzili się,

290
00:15:25.660 --> 00:15:26.220
trzeba powiedzieć,

291
00:15:26.420 --> 00:15:27.580
specjalnie napisać

292
00:15:27.580 --> 00:15:28.900
i to w dość krótkim czasie

293
00:15:28.900 --> 00:15:30.260
zgodzili się napisać

294
00:15:30.260 --> 00:15:30.980
oryginalne,

295
00:15:31.100 --> 00:15:31.700
nigdzie wcześniej

296
00:15:31.700 --> 00:15:33.540
nie publikowane artykuły.

297
00:15:33.760 --> 00:15:35.680
My podzieliliśmy tę książkę

298
00:15:35.680 --> 00:15:38.510
na takie cztery główne części.

299
00:15:39.200 --> 00:15:40.400
W pierwszej części

300
00:15:40.400 --> 00:15:41.220
zatytułowanej

301
00:15:41.220 --> 00:15:42.020
mówiąc, pisząc,

302
00:15:42.100 --> 00:15:44.320
notując słowo Czapskiego

303
00:15:44.320 --> 00:15:45.820
w artykułach

304
00:15:45.820 --> 00:15:46.980
autorzy opisują,

305
00:15:47.020 --> 00:15:48.000
autorki autorzy

306
00:15:48.000 --> 00:15:48.720
opisują

307
00:15:48.720 --> 00:15:49.740
tę powiedzmy

308
00:15:49.740 --> 00:15:51.580
praktykę pisania Czapskiego,

309
00:15:51.780 --> 00:15:53.140
ale właśnie nie tylko pisania,

310
00:15:53.280 --> 00:15:54.680
ale też i mówienia,

311
00:15:54.800 --> 00:15:55.720
bo pierwszy artykuł

312
00:15:55.720 --> 00:15:56.540
Jana Zielińskiego,

313
00:15:56.620 --> 00:15:57.620
profesora Jana Zielińskiego

314
00:15:57.620 --> 00:15:59.460
to jest o Czapskim mówiącym,

315
00:15:59.560 --> 00:16:00.060
o Czapskim,

316
00:16:00.240 --> 00:16:01.760
który bardzo często

317
00:16:01.760 --> 00:16:02.960
posługiwał się

318
00:16:02.960 --> 00:16:03.900
słowem mówionym

319
00:16:03.900 --> 00:16:04.720
w różnego rodzaju

320
00:16:04.720 --> 00:16:06.160
nagraniach, audycjach,

321
00:16:06.260 --> 00:16:07.380
ale też i w książkach.

322
00:16:07.660 --> 00:16:08.300
Mamy całą

323
00:16:08.300 --> 00:16:10.040
dużą książkę rozmów

324
00:16:10.040 --> 00:16:10.980
z Czapskim,

325
00:16:11.100 --> 00:16:12.120
Piotra Kłoczowskiego,

326
00:16:12.480 --> 00:16:13.500
ale oprócz tego

327
00:16:13.500 --> 00:16:14.640
mamy różnego rodzaju

328
00:16:14.640 --> 00:16:15.840
fragmenty mówione,

329
00:16:15.960 --> 00:16:17.280
nagrywane przez Czapskiego.

330
00:16:17.760 --> 00:16:18.520
To słowo mówione

331
00:16:18.520 --> 00:16:19.120
było dla niego

332
00:16:19.120 --> 00:16:20.220
bardzo ważne.

333
00:16:20.640 --> 00:16:21.800
Mamy potem artykuł

334
00:16:21.800 --> 00:16:23.100
o książkach Czapskiego,

335
00:16:23.540 --> 00:16:24.200
poczynając od

336
00:16:24.200 --> 00:16:25.240
osobnego artykułu

337
00:16:25.240 --> 00:16:26.360
Dariusza Konstantynowa

338
00:16:26.360 --> 00:16:27.940
o pierwszej książce Czapskiego

339
00:16:27.940 --> 00:16:29.220
o Józefie Pankiewiczu,

340
00:16:29.300 --> 00:16:30.000
jego mistrzu.

341
00:16:30.260 --> 00:16:31.420
Potem mamy artykuły

342
00:16:31.420 --> 00:16:32.420
Rafała Chabielskiego

343
00:16:32.420 --> 00:16:33.120
i profesor

344
00:16:33.120 --> 00:16:34.320
Ireny Grudzińskiej-Gross

345
00:16:34.320 --> 00:16:36.800
o korespondencji Czapskiego,

346
00:16:36.940 --> 00:16:37.600
w tym przypadku

347
00:16:37.600 --> 00:16:39.480
korespondencji z Giedrojciem

348
00:16:39.480 --> 00:16:40.440
i korespondencji

349
00:16:40.440 --> 00:16:41.700
z Manesem z Perberem,

350
00:16:41.920 --> 00:16:42.780
a potem mamy

351
00:16:42.780 --> 00:16:43.500
dwa artykuły,

352
00:16:43.600 --> 00:16:44.880
gdzie w sposób ważny

353
00:16:44.880 --> 00:16:45.480
pojawia się

354
00:16:45.480 --> 00:16:46.660
Dziennik Czapskiego,

355
00:16:47.320 --> 00:16:47.900
między innymi

356
00:16:47.900 --> 00:16:49.480
Dziennik Agnieszki Bielak

357
00:16:49.480 --> 00:16:50.460
z Lublina,

358
00:16:50.640 --> 00:16:51.620
pani doktor Agnieszki Bielak

359
00:16:51.620 --> 00:16:52.080
z Lublina

360
00:16:52.080 --> 00:16:53.620
i o takim właśnie

361
00:16:53.620 --> 00:16:54.400
połączeniu

362
00:16:54.400 --> 00:16:55.280
tego co codzienne

363
00:16:55.280 --> 00:16:56.440
i tego co mistyczne

364
00:16:56.440 --> 00:16:57.180
u Czapskiego

365
00:16:57.180 --> 00:16:59.360
i Zbigniewa Mańkowskiego

366
00:16:59.360 --> 00:17:00.860
o Dzienniku Czapskiego

367
00:17:00.860 --> 00:17:02.700
i o takim rodzaju

368
00:17:02.700 --> 00:17:03.700
życiotworzenia

369
00:17:03.700 --> 00:17:05.220
w tym dzienniku.

370
00:17:05.440 --> 00:17:06.440
Potem mamy część

371
00:17:06.440 --> 00:17:07.320
zatytułowaną

372
00:17:07.320 --> 00:17:08.300
patrząc, malując

373
00:17:08.300 --> 00:17:09.760
o obrazach Czapskiego.

374
00:17:10.160 --> 00:17:11.100
Tutaj zaczynamy

375
00:17:11.100 --> 00:17:11.680
od artykułu

376
00:17:11.680 --> 00:17:13.060
Henryka Woźniakowskiego,

377
00:17:13.340 --> 00:17:14.060
który mówi

378
00:17:14.060 --> 00:17:15.540
nie tylko o obrazach,

379
00:17:15.700 --> 00:17:16.880
ale w ogóle

380
00:17:16.880 --> 00:17:17.820
bardzo trudno jest

381
00:17:17.820 --> 00:17:18.320
u Czapskiego

382
00:17:18.320 --> 00:17:19.260
tak rozdzielić

383
00:17:19.260 --> 00:17:20.280
to co jest obrazowe,

384
00:17:20.380 --> 00:17:21.320
to co jest słowne,

385
00:17:21.480 --> 00:17:22.540
ale też mówi

386
00:17:22.540 --> 00:17:24.620
o bardzo istotnym

387
00:17:24.620 --> 00:17:25.380
takim wątku

388
00:17:25.380 --> 00:17:26.740
prawdy doświadczenia,

389
00:17:27.280 --> 00:17:28.400
która u Czapskiego

390
00:17:28.400 --> 00:17:29.540
jest bardzo,

391
00:17:29.600 --> 00:17:30.660
bardzo wyraźnie

392
00:17:30.660 --> 00:17:31.520
obecna.

393
00:17:31.800 --> 00:17:32.680
Potem mamy

394
00:17:32.680 --> 00:17:34.480
dwa artykuły

395
00:17:34.480 --> 00:17:35.540
Agaty Janiak

396
00:17:35.540 --> 00:17:36.500
i Elżbiety Skoczek

397
00:17:36.500 --> 00:17:38.580
oparte o analizę

398
00:17:38.580 --> 00:17:39.100
przede wszystkim

399
00:17:39.100 --> 00:17:39.880
dwóch obrazów

400
00:17:39.880 --> 00:17:40.460
Czapskiego,

401
00:17:41.020 --> 00:17:42.040
obrazu nędza,

402
00:17:42.320 --> 00:17:42.820
który zresztą

403
00:17:42.820 --> 00:17:43.860
pokazujemy na końcu

404
00:17:43.860 --> 00:17:44.600
książki.

405
00:17:45.080 --> 00:17:45.740
Agata Janiak

406
00:17:45.740 --> 00:17:46.560
pisze o problemie

407
00:17:46.560 --> 00:17:47.380
bólu i cierpienia

408
00:17:47.380 --> 00:17:48.420
u twórczości Czapskiego,

409
00:17:48.860 --> 00:17:49.780
a Elżbieta Skoczek

410
00:17:49.780 --> 00:17:50.700
rekonstruuje

411
00:17:50.700 --> 00:17:52.080
bardzo ciekawie

412
00:17:52.080 --> 00:17:53.300
taką historię

413
00:17:53.300 --> 00:17:54.880
jednego z obrazów

414
00:17:54.880 --> 00:17:55.560
Czapskiego,

415
00:17:55.800 --> 00:17:56.860
który on namalował

416
00:17:56.860 --> 00:17:58.040
w związku

417
00:17:58.040 --> 00:17:59.340
z powstającym

418
00:17:59.340 --> 00:18:00.060
filmem

419
00:18:00.060 --> 00:18:01.060
Anny Rawicz,

420
00:18:01.360 --> 00:18:01.960
z którą się

421
00:18:01.960 --> 00:18:02.780
przyjaźnił.

422
00:18:02.780 --> 00:18:03.980
Mamy tekst

423
00:18:03.980 --> 00:18:05.240
Janusza Marciniaka,

424
00:18:05.400 --> 00:18:06.440
który znał się

425
00:18:06.440 --> 00:18:06.940
z Czapskim,

426
00:18:07.060 --> 00:18:07.940
który korespondował

427
00:18:07.940 --> 00:18:08.520
z Czapskim,

428
00:18:08.800 --> 00:18:10.380
bardzo osobisty tekst

429
00:18:10.380 --> 00:18:11.840
właśnie o Czapskim

430
00:18:11.840 --> 00:18:13.140
bardzo współczesnym

431
00:18:13.140 --> 00:18:14.480
dla nas dzisiaj

432
00:18:14.480 --> 00:18:15.760
też takim

433
00:18:15.760 --> 00:18:16.920
reprezentującym

434
00:18:16.920 --> 00:18:18.220
taki typ polskości,

435
00:18:18.360 --> 00:18:19.140
którego nam dzisiaj

436
00:18:19.140 --> 00:18:20.380
trochę brakuje

437
00:18:20.380 --> 00:18:21.040
właśnie takiej

438
00:18:21.040 --> 00:18:22.080
bardzo głębokiej

439
00:18:22.080 --> 00:18:22.940
polskości

440
00:18:22.940 --> 00:18:23.940
i dalekiej

441
00:18:23.940 --> 00:18:25.100
od wszelkich przejawów

442
00:18:25.100 --> 00:18:26.420
antysemityzmu

443
00:18:26.420 --> 00:18:27.560
czy nacjonalizmu,

444
00:18:28.060 --> 00:18:29.040
takiej bardzo głęboko

445
00:18:29.040 --> 00:18:29.580
duchowej

446
00:18:29.580 --> 00:18:30.740
z ducha Norwida.

447
00:18:31.000 --> 00:18:32.300
Mamy też jeszcze

448
00:18:32.300 --> 00:18:33.100
w tej części

449
00:18:33.100 --> 00:18:34.560
piękny artykuł

450
00:18:34.560 --> 00:18:35.860
pani profesor Poprzęckiej,

451
00:18:35.960 --> 00:18:36.740
Marii Poprzęckiej

452
00:18:36.740 --> 00:18:38.240
o ostatnich obrazach

453
00:18:38.240 --> 00:18:39.340
ślepnącego już

454
00:18:39.340 --> 00:18:39.860
Czapskiego,

455
00:18:40.020 --> 00:18:40.360
Czapskiego,

456
00:18:40.500 --> 00:18:41.380
który traci wzrok

457
00:18:41.380 --> 00:18:42.500
i wreszcie mamy

458
00:18:42.500 --> 00:18:43.240
artykuł pani

459
00:18:43.240 --> 00:18:44.360
Agnieszki Kosińskiej,

460
00:18:44.480 --> 00:18:45.760
która jest kierowniczką

461
00:18:45.760 --> 00:18:47.460
pawilonu Czapskiego

462
00:18:47.460 --> 00:18:48.080
w Krakowie

463
00:18:48.080 --> 00:18:49.400
i która nam opisuje

464
00:18:49.400 --> 00:18:50.700
całą historię

465
00:18:50.700 --> 00:18:52.720
kolekcji Czapskiego

466
00:18:52.720 --> 00:18:54.000
w Muzeum Narodowym

467
00:18:54.000 --> 00:18:54.760
w Krakowie.

468
00:18:54.760 --> 00:18:56.420
Dwie kolejne części

469
00:18:56.420 --> 00:18:57.120
tej książki

470
00:18:57.120 --> 00:18:59.220
są dość wyjątkowe,

471
00:18:59.440 --> 00:19:00.440
ponieważ kolejna

472
00:19:00.440 --> 00:19:01.440
Żyjąc Codzienność

473
00:19:01.440 --> 00:19:01.900
Czapskiego

474
00:19:01.900 --> 00:19:02.580
to jest tylko

475
00:19:02.580 --> 00:19:04.220
jeden materiał

476
00:19:04.220 --> 00:19:05.200
przygotowany przez

477
00:19:05.200 --> 00:19:06.600
Janusza Nowaka,

478
00:19:06.700 --> 00:19:07.680
o którym już mówiłem.

479
00:19:07.940 --> 00:19:09.440
Fragment z kalendarium,

480
00:19:09.600 --> 00:19:10.580
które pan Janusz

481
00:19:10.580 --> 00:19:11.340
przygotowuje,

482
00:19:11.440 --> 00:19:12.900
kalendarium życia Czapskiego.

483
00:19:13.200 --> 00:19:14.520
Mówiliśmy o bogactwie

484
00:19:14.520 --> 00:19:15.160
tego życia.

485
00:19:15.480 --> 00:19:16.800
Najlepszym tego dowodem

486
00:19:16.800 --> 00:19:17.300
jest fakt,

487
00:19:17.400 --> 00:19:18.640
że kalendarium Czapskiego,

488
00:19:18.780 --> 00:19:19.500
które ukaże się

489
00:19:19.500 --> 00:19:20.360
w przyszłym roku

490
00:19:20.360 --> 00:19:21.980
w wydawnictwie

491
00:19:21.980 --> 00:19:23.080
właśnie Muzeum Narodowego

492
00:19:23.080 --> 00:19:23.600
w Krakowie

493
00:19:23.600 --> 00:19:24.600
będzie miało ponad

494
00:19:24.600 --> 00:19:25.800
1500 stron.

495
00:19:26.360 --> 00:19:27.660
1500 stron

496
00:19:27.660 --> 00:19:28.460
samych,

497
00:19:28.740 --> 00:19:29.500
że tak powiem

498
00:19:29.500 --> 00:19:30.920
drobno zapisanych

499
00:19:30.920 --> 00:19:32.420
faktów z życia Czapskiego.

500
00:19:32.600 --> 00:19:33.480
Także to jest

501
00:19:33.480 --> 00:19:34.340
coś niezwykłego.

502
00:19:34.560 --> 00:19:35.480
My tylko dajemy

503
00:19:35.480 --> 00:19:36.500
jeden rok

504
00:19:36.500 --> 00:19:37.540
z tego kalendarium,

505
00:19:37.660 --> 00:19:38.680
ale już ten jeden rok

506
00:19:38.680 --> 00:19:39.980
to jest kilkadziesiąt stron.

507
00:19:40.460 --> 00:19:40.960
No i wreszcie

508
00:19:40.960 --> 00:19:41.680
naszą książkę

509
00:19:41.680 --> 00:19:42.460
zamykają

510
00:19:42.460 --> 00:19:43.380
trzy rozmowy

511
00:19:43.380 --> 00:19:44.360
wyjątkowe

512
00:19:44.360 --> 00:19:45.260
z osobami,

513
00:19:45.340 --> 00:19:46.400
które znały Czapskiego,

514
00:19:46.540 --> 00:19:46.940
z osobami,

515
00:19:47.020 --> 00:19:47.960
które się przyjaźniły

516
00:19:47.960 --> 00:19:48.460
z Czapskim,

517
00:19:48.540 --> 00:19:48.980
z osobami,

518
00:19:48.980 --> 00:19:50.400
które były ważne

519
00:19:50.400 --> 00:19:51.020
dla Czapskiego

520
00:19:51.020 --> 00:19:52.520
i on był dla nich ważny.

521
00:19:53.140 --> 00:19:53.640
Mianowicie

522
00:19:53.640 --> 00:19:54.740
z Muriel Gańbę,

523
00:19:54.860 --> 00:19:56.100
z panią profesor Muriel Gańbę

524
00:19:56.100 --> 00:19:56.980
druga rozmowa

525
00:19:56.980 --> 00:19:57.740
to jest rozmowa

526
00:19:57.740 --> 00:19:59.820
z Barbarą i Richardem Eszlimanami,

527
00:20:00.180 --> 00:20:01.780
wieloletnimi przyjaciółmi,

528
00:20:02.080 --> 00:20:02.640
właścicielami

529
00:20:02.640 --> 00:20:04.100
szwarcarskiej galerii Plexus,

530
00:20:04.280 --> 00:20:04.640
w której

531
00:20:04.640 --> 00:20:06.020
organizowali

532
00:20:06.020 --> 00:20:07.280
bardzo wiele wystaw

533
00:20:07.280 --> 00:20:08.060
w Czapskiego.

534
00:20:08.280 --> 00:20:09.020
I wreszcie

535
00:20:09.020 --> 00:20:10.060
z Piotrem Kłaczowskim,

536
00:20:10.640 --> 00:20:11.660
obecnym dyrektorem

537
00:20:11.660 --> 00:20:13.240
Instytutu Dokumentacji

538
00:20:13.240 --> 00:20:13.640
i Studiów

539
00:20:13.640 --> 00:20:14.860
na Literaturą Polską,

540
00:20:15.040 --> 00:20:15.340
który

541
00:20:15.340 --> 00:20:16.780
pod koniec lat

542
00:20:17.740 --> 00:20:18.460
osiemdziesiątych

543
00:20:18.460 --> 00:20:19.960
przeprowadził rozmowy

544
00:20:19.960 --> 00:20:20.760
z Czapskim

545
00:20:20.760 --> 00:20:21.540
w Bezolafit,

546
00:20:21.700 --> 00:20:21.960
które

547
00:20:21.960 --> 00:20:23.760
zostały opublikowane

548
00:20:23.760 --> 00:20:24.920
jako książka

549
00:20:24.920 --> 00:20:25.540
zatytułowana

550
00:20:25.540 --> 00:20:26.800
Świat w moich oczach,

551
00:20:27.060 --> 00:20:27.880
gdzie Czapski

552
00:20:27.880 --> 00:20:28.580
opowiada

553
00:20:28.580 --> 00:20:29.860
Piotrowi Kłaczowskiemu

554
00:20:29.860 --> 00:20:30.560
o swoim życiu,

555
00:20:30.640 --> 00:20:31.060
przede wszystkim

556
00:20:31.060 --> 00:20:32.280
o jego pierwszej części,

557
00:20:32.840 --> 00:20:33.160
której

558
00:20:33.160 --> 00:20:34.160
do tej pory

559
00:20:34.160 --> 00:20:35.340
ją mniej znaliśmy,

560
00:20:35.500 --> 00:20:36.480
o tej części

561
00:20:36.480 --> 00:20:37.320
do czasów

562
00:20:37.320 --> 00:20:38.960
II wojny światowej.

563
00:20:39.140 --> 00:20:40.040
W tej rozmowie

564
00:20:40.040 --> 00:20:41.080
Piotr opowiada,

565
00:20:41.160 --> 00:20:41.620
jak doszło

566
00:20:41.620 --> 00:20:42.380
do tych rozmów

567
00:20:42.380 --> 00:20:43.100
z Czapskim,

568
00:20:43.540 --> 00:20:44.520
jak one wyglądały

569
00:20:44.520 --> 00:20:45.120
i tak dalej.

570
00:20:45.480 --> 00:20:46.080
Także myślę,

571
00:20:46.080 --> 00:20:47.040
że nasza książka

572
00:20:47.040 --> 00:20:47.940
jest dość

573
00:20:47.940 --> 00:20:48.880
zróżnicowana

574
00:20:48.880 --> 00:20:49.520
i że dla

575
00:20:50.140 --> 00:20:50.900
zarówno dla

576
00:20:50.900 --> 00:20:51.800
badaczy Czapskiego,

577
00:20:51.980 --> 00:20:52.640
jak i nie tylko

578
00:20:52.640 --> 00:20:53.560
dla badaczy Czapskiego

579
00:20:53.560 --> 00:20:54.160
może być

580
00:20:54.160 --> 00:20:54.960
interesująca,

581
00:20:55.120 --> 00:20:55.480
zwłaszcza, że

582
00:20:55.480 --> 00:20:56.980
w całej książce,

583
00:20:57.060 --> 00:20:58.180
a zwłaszcza na końcu

584
00:20:58.180 --> 00:20:59.800
zamieszczamy ilustracje,

585
00:20:59.880 --> 00:21:00.820
na końcu kolorowe,

586
00:21:00.940 --> 00:21:02.140
przykładowe ilustracje

587
00:21:02.140 --> 00:21:03.240
obrazów Czapskiego,

588
00:21:03.680 --> 00:21:04.220
tych, których

589
00:21:04.220 --> 00:21:04.820
omówienie

590
00:21:04.820 --> 00:21:05.960
pojawia się właśnie

591
00:21:05.960 --> 00:21:07.140
w naszych artykułach.

592
00:21:07.280 --> 00:21:07.680
Książka,

593
00:21:07.720 --> 00:21:08.880
o której rozmawiamy,

594
00:21:08.920 --> 00:21:09.740
to Czapski,

595
00:21:09.840 --> 00:21:11.720
rówieśnik XX wieku.

596
00:21:11.900 --> 00:21:13.060
To jest książka,

597
00:21:13.060 --> 00:21:13.900
która okazała się

598
00:21:13.900 --> 00:21:15.140
nakładem Narodowego

599
00:21:15.140 --> 00:21:16.260
Centrum Kultury.

600
00:21:16.360 --> 00:21:17.460
Bardzo zachęcam

601
00:21:17.460 --> 00:21:18.060
Was do tego,

602
00:21:18.180 --> 00:21:19.000
żeby po nią

603
00:21:19.000 --> 00:21:19.800
sięgnąć

604
00:21:19.800 --> 00:21:20.860
i żeby postać

605
00:21:20.860 --> 00:21:21.640
Józefa Czapskiego

606
00:21:21.640 --> 00:21:22.820
spróbować poznać

607
00:21:22.820 --> 00:21:23.480
lepiej.

608
00:21:23.560 --> 00:21:24.200
Okazji ku temu

609
00:21:24.200 --> 00:21:24.960
jest sporo,

610
00:21:24.980 --> 00:21:25.600
dlatego, że

611
00:21:25.600 --> 00:21:26.800
w tym roku

612
00:21:26.800 --> 00:21:27.560
obchodzimy

613
00:21:27.560 --> 00:21:29.000
130. rocznicę

614
00:21:29.000 --> 00:21:30.340
urodzin tego artysty,

615
00:21:30.960 --> 00:21:31.580
sporo wydarzeń,

616
00:21:31.740 --> 00:21:32.720
sporo publikacji,

617
00:21:32.900 --> 00:21:33.580
no ale myślę,

618
00:21:33.660 --> 00:21:34.280
że ta rozmowa

619
00:21:34.280 --> 00:21:35.300
jest też dowodem

620
00:21:35.300 --> 00:21:35.660
na to,

621
00:21:35.720 --> 00:21:36.660
że warto sięgnąć

622
00:21:36.660 --> 00:21:37.420
do źródeł

623
00:21:37.420 --> 00:21:38.660
i poznać lepiej

624
00:21:38.660 --> 00:21:39.560
jego dzienniki,

625
00:21:39.720 --> 00:21:40.160
kajety,

626
00:21:40.360 --> 00:21:41.300
jak sam o nich

627
00:21:41.300 --> 00:21:41.720
mówił.

628
00:21:41.720 --> 00:21:43.320
Badaczem tychże

629
00:21:43.320 --> 00:21:44.680
jest pan profesor

630
00:21:44.680 --> 00:21:45.460
Paweł Rodak,

631
00:21:45.700 --> 00:21:46.580
historyk literatury

632
00:21:46.580 --> 00:21:47.500
i kultury polskiej,

633
00:21:47.640 --> 00:21:48.080
profesor

634
00:21:48.080 --> 00:21:49.940
w Instytucie Kultury Polskiej

635
00:21:49.940 --> 00:21:51.500
Uniwersytetu Warszawskiego,

636
00:21:51.960 --> 00:21:52.620
który dzisiaj

637
00:21:52.620 --> 00:21:53.980
o Józefie Czapskim,

638
00:21:54.180 --> 00:21:55.300
fenomenie jego dzienników,

639
00:21:55.380 --> 00:21:56.060
a także w ogóle

640
00:21:56.060 --> 00:21:56.600
o jego życiu

641
00:21:56.600 --> 00:21:57.240
i twórczości

642
00:21:57.240 --> 00:21:58.720
zgodził się opowiedzieć.

643
00:21:58.720 --> 00:22:02.080
Audycje kulturalne

644
00:22:02.080 --> 00:22:04.080
w dobrym tonie.