WEBVTT

1
00:00:01.420 --> 00:00:05.080
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.900 --> 00:00:12.580
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:12.700 --> 00:00:16.780
Jeszcze zanim włączyłam mikrofon, rozmawiałam z gościem dzisiejszego spotkania o tym,

4
00:00:16.940 --> 00:00:21.360
że dzisiejszy temat jest dla mnie taki bardzo i majstatyczny, i monumentalny.

5
00:00:21.480 --> 00:00:24.600
Po prostu zdaję sobie sprawę z jego wagi i znaczenia.

6
00:00:24.600 --> 00:00:34.080
No bo niecodziennie zdarza się, że w Polsce pojawia się pierwsze tłumaczenie bardzo istotnej teorii z zakresu socjologii sztuki.

7
00:00:34.520 --> 00:00:41.400
Co więcej, dzieje się to w takim czasie jubileuszowym, po 25 lat, teraz już z małym okładem od pierwszego wydania

8
00:00:41.400 --> 00:00:46.820
i dwa lata po śmierci autora. Autora, czyli Howarda Beckera, znanego socjologa.

9
00:00:47.000 --> 00:00:49.500
Książka, o której mówię, to są światy sztuki.

10
00:00:49.720 --> 00:00:53.260
Mam nadzieję, że podróż po odkrywaniu tej teorii odbędziemy wspólnie,

11
00:00:53.260 --> 00:00:59.800
a przewodnikiem będzie dzisiaj tłumacz, osoba, dzięki której ta pozycja może trafić na półki.

12
00:00:59.960 --> 00:01:05.480
Doktor Paweł Tomanek, socjolog, antropolog i tłumacz związany z Uniwersytetem Warszawskim.

13
00:01:05.560 --> 00:01:06.780
Witam w audycjach kulturalnych.

14
00:01:06.860 --> 00:01:08.700
Dzień dobry Państwu i dziękuję za zaproszenie.

15
00:01:08.880 --> 00:01:13.460
Mam nadzieję, że zaraz zgodzi się Pan powiedzieć więcej o procesie tłumaczenia tej książki.

16
00:01:13.580 --> 00:01:18.500
Zresztą, tak jak już Pan powiedział mi przed nagraniem, to nie jest Pana pierwsze spotkanie z Beckerem,

17
00:01:18.560 --> 00:01:21.200
bo to jest trzecia książka, którą Pan przetłumaczył.

18
00:01:21.200 --> 00:01:26.660
Ale żeby zrozumieć dodatkową zawiłość procesu tłumaczenia tej książki w kontekście teorii,

19
00:01:27.060 --> 00:01:31.440
warto chyba powiedzieć więcej o teorii, która wydaje mi się też w tej chwili bardzo ważna,

20
00:01:31.600 --> 00:01:38.100
bo bardzo wiele osób zwraca uwagę na to, że dzieło sztuki nie jest tylko efektem pracy samego autora,

21
00:01:38.160 --> 00:01:42.520
że ten autor nie istnieje w próżni, że istnieje bardzo wiele osób,

22
00:01:42.520 --> 00:01:46.520
które wspierają go w twórczym procesie, dostarczając chociażby narzędzi,

23
00:01:46.680 --> 00:01:50.160
no i że one tworzą właśnie te konstelacje świata sztuki.

24
00:01:50.360 --> 00:01:52.700
Trochę się nawet rumienię, że tak bardzo uprościłam tę teorię,

25
00:01:52.780 --> 00:01:54.640
ale jakiś wstęp musiałam zrobić.

26
00:01:54.900 --> 00:01:58.580
Nie tak bardzo wcale i odnosząc się do tego, co Pani powiedziała na samym początku,

27
00:01:59.020 --> 00:02:03.920
właściwie clou teorii Beckera i to, co w niej jest najciekawsze,

28
00:02:04.140 --> 00:02:08.940
to jest właśnie to, że ona próbuje odmonumentalnić i odmajestetycznić sztukę.

29
00:02:08.940 --> 00:02:13.980
Sztuka ludziom spoza świata sztuki bardzo często wydaje się właśnie czymś takim

30
00:02:14.800 --> 00:02:18.040
wyniesionym ponad zwykłą rzeczywistość, prawda, bo obcujemy z końcowymi rezultatami,

31
00:02:18.640 --> 00:02:24.600
czyli obcujemy z powieściami, obcujemy z obrazami, z przedstawieniami teatralnymi i tak dalej

32
00:02:24.600 --> 00:02:27.560
i to nam się wydaje czymś z innego świata właśnie,

33
00:02:28.340 --> 00:02:31.880
ale to wszystko jest zakorzenione w normalnym, codziennym świecie

34
00:02:32.680 --> 00:02:35.020
krzątaniny ludzi, którzy przy tym pracują, prawda,

35
00:02:35.020 --> 00:02:38.720
i Becker sam zresztą pisze na początku, że jego książka to właściwie

36
00:02:38.720 --> 00:02:43.820
jest nie tyle socjologa sztuki, ile socjologia pracy odniesiona do dziedziny sztuki,

37
00:02:43.880 --> 00:02:47.480
że on chce pokazać, jakie warunki muszą być spełnione,

38
00:02:47.580 --> 00:02:50.040
żeby coś takiego jak dzieło sztuki w ogóle mogło powstać,

39
00:02:50.180 --> 00:02:55.100
że indywidualny geniusz to jest ułamek najczęściej tego, co jest potrzebne,

40
00:02:55.400 --> 00:03:00.940
a cała reszta to jest masa rzeczy, o których my na co dzień nie myślimy,

41
00:03:00.940 --> 00:03:05.500
od materiałów przez różnego rodzaju funkcje techniczne,

42
00:03:05.680 --> 00:03:11.060
potrzebne zwłaszcza w takich dziedzinach jak teatr, opera, muzyka wykonywana na żywo i tak dalej,

43
00:03:11.380 --> 00:03:14.940
aż po kanały dystrybucji, bez których sztuka może powstawać oczywiście,

44
00:03:15.320 --> 00:03:19.540
są osoby, które tworzą dla siebie albo śpiewają Bogu a muzą,

45
00:03:19.740 --> 00:03:25.700
ale sednem sztuki też dla twórców jest to, żeby ona dotarła do jakiegoś grona odbiorców,

46
00:03:25.700 --> 00:03:30.480
a to się może udać tylko wtedy, kiedy istnieje jakiś kanał dystrybucji,

47
00:03:30.520 --> 00:03:33.380
za pomocą którego oni są w stanie dotrzeć,

48
00:03:33.500 --> 00:03:36.100
więc to wszystko to jest właśnie świat sztuki,

49
00:03:36.220 --> 00:03:43.200
czyli taka sieć współpracy, w której każda pozycja jest w jakiś sposób konieczna,

50
00:03:43.900 --> 00:03:47.800
co nie znaczy, że dzieła sztuki nie mogą powstawać poza światami sztuki,

51
00:03:47.960 --> 00:03:49.940
to jest też bardzo ciekawa obserwacja Beckera,

52
00:03:50.040 --> 00:03:53.420
że my za sztukę uznajemy to, co widzimy w galeriach,

53
00:03:53.420 --> 00:03:57.320
czytamy w publikacjach wydanych przez wydawnictwa i tak dalej,

54
00:03:57.580 --> 00:04:00.200
ale jest cała szersza dziedzina twórczości,

55
00:04:00.380 --> 00:04:01.720
która często nie uchodzi za sztukę,

56
00:04:01.860 --> 00:04:04.920
bo na przykład nie ma tego całego aparatu,

57
00:04:05.220 --> 00:04:06.480
który sztuce zwykle towarzyszy.

58
00:04:06.560 --> 00:04:09.800
Nie ma tego aparatu instytucji, krytyków i tak dalej.

59
00:04:10.260 --> 00:04:12.200
Wracając jeszcze raz do samego początku,

60
00:04:13.020 --> 00:04:15.700
to jest w pewien sposób monumentalna koncepcja,

61
00:04:15.800 --> 00:04:17.380
bo Becker był niesamowitym erudytą,

62
00:04:17.800 --> 00:04:19.960
sam był w ogóle artystą, był jazzmanem.

63
00:04:20.540 --> 00:04:23.680
Swoboda, z jaką przywołuję przykłady z różnych dziedzin sztuki,

64
00:04:23.680 --> 00:04:27.460
imponuje, ale z drugiej strony Becker sam zrobił wszystko,

65
00:04:27.460 --> 00:04:31.000
żeby wyrobić u czytelników poczucie,

66
00:04:31.060 --> 00:04:34.420
że sztuka nie jest czymś właśnie monumentalnym w tym sensie,

67
00:04:34.460 --> 00:04:37.980
że nie stoi na piedestale, który się wznosi ponad naszymi głowami,

68
00:04:38.140 --> 00:04:40.700
tylko stopami stoi na ziemi po prostu.

69
00:04:40.840 --> 00:04:43.040
I bez pokazania, gdzie te stopy dokładnie stoją,

70
00:04:43.100 --> 00:04:45.480
tak naprawdę nie jesteśmy w stanie zrozumieć, jak sztuka powstaje.

71
00:04:45.480 --> 00:04:48.540
Bardzo cieszę się, że wspomniał Pan o tym,

72
00:04:48.680 --> 00:04:50.700
że Becker także był artystą.

73
00:04:51.040 --> 00:04:53.500
Wydaje mi się, że to jest bardzo ważny wątek w jego biografii,

74
00:04:53.600 --> 00:04:55.160
zwłaszcza w kontekście światów sztuki,

75
00:04:55.600 --> 00:04:59.180
dlatego, że on, mimo że grał na pianinie właściwie przez całe życie

76
00:04:59.180 --> 00:05:03.000
w bardzo różnych miejscach, barach, klubach, klubach nocnych,

77
00:05:03.440 --> 00:05:07.060
powiedziałabym, bardzo opieszale mówił o tej swojej muzycznej karierze,

78
00:05:07.380 --> 00:05:09.620
mówiąc, że jest muzykiem sobotniej nocy,

79
00:05:09.740 --> 00:05:11.880
czy też muzykiem grającym do kotleta,

80
00:05:11.880 --> 00:05:14.880
stawiając się dokładnie na drugim biegunie rozmów

81
00:05:14.880 --> 00:05:17.760
o twórcach, artystach, mistrzach.

82
00:05:17.820 --> 00:05:20.380
To był chyba jeden z przejawów egalitaryzmu

83
00:05:20.380 --> 00:05:21.680
w myśleniu o sztuce w ogóle.

84
00:05:21.800 --> 00:05:24.980
Tak, no, czy on naprawdę grał do kotleta w pewnym sensie,

85
00:05:25.040 --> 00:05:27.640
czy do kieliszka, bo te bary i kluby nocne

86
00:05:27.640 --> 00:05:30.860
to były takie podejrzane spelony chicagowskie.

87
00:05:30.980 --> 00:05:33.220
On zresztą zaczął grać już jako nastolatek,

88
00:05:33.380 --> 00:05:36.320
bo wtedy się otworzyła podczas II wojny światowej

89
00:05:36.320 --> 00:05:38.680
szansa dla takich młodszych muzyków.

90
00:05:38.680 --> 00:05:41.420
Starsi pojechali często na wojnę

91
00:05:41.420 --> 00:05:44.800
i on do końca życia mówił, że to doświadczenie

92
00:05:44.800 --> 00:05:48.140
go uformowało też socjologicznie.

93
00:05:48.280 --> 00:05:50.360
To znaczy, że on wtedy właśnie sobie zdał sprawę z tego,

94
00:05:51.130 --> 00:05:55.860
jak bardzo ważną rolę odgrywa współpraca między ludźmi,

95
00:05:56.000 --> 00:05:58.360
kiedy nikt drugiej osoby nie musi pytać,

96
00:05:58.420 --> 00:05:59.860
ani z nią uzgadniać, co robimy,

97
00:06:00.160 --> 00:06:03.700
bo wszyscy się posługują tymi samymi konwencjami,

98
00:06:03.860 --> 00:06:07.220
tymi samymi domysłami, co teraz jest najbardziej prawdopodobne.

99
00:06:07.220 --> 00:06:09.720
I Becker powiedział, że właściwie społeczeństwo

100
00:06:09.720 --> 00:06:11.180
jest jak improwizacja jazzowa trochę.

101
00:06:11.500 --> 00:06:14.400
To znaczy, my na co dzień wchodzimy ze sobą

102
00:06:14.400 --> 00:06:15.620
w różnego rodzaju kontakty

103
00:06:15.620 --> 00:06:18.280
i bardzo rzadko wprost pytamy ludzi,

104
00:06:18.320 --> 00:06:20.000
co teraz powinniśmy zrobić,

105
00:06:20.260 --> 00:06:21.860
jakim sposobem i tak dalej,

106
00:06:22.040 --> 00:06:24.620
bo wszyscy patrzymy na innych

107
00:06:24.620 --> 00:06:27.320
i domyślamy się, co oni myślą,

108
00:06:27.580 --> 00:06:30.880
że my myślimy i co teraz wszyscy jako grupa,

109
00:06:30.940 --> 00:06:34.140
czy we dwoje najprawdopodobniej zrobimy.

110
00:06:34.140 --> 00:06:36.720
I improwizacje jazzowe według Beckera tak dokładnie działają,

111
00:06:36.780 --> 00:06:39.300
czyli każdy wie, co jest podstawą,

112
00:06:39.820 --> 00:06:41.220
co jest domyślnym tematem

113
00:06:41.220 --> 00:06:44.540
i każdy wie, w jakich granicach może sobie improwizować

114
00:06:44.540 --> 00:06:45.900
na kanwie tego tematu.

115
00:06:46.480 --> 00:06:48.260
I tak samo żyjemy w społeczeństwie w ogóle,

116
00:06:48.360 --> 00:06:49.520
to nie dotyczy tylko sztuki.

117
00:06:50.320 --> 00:06:53.040
Najczęściej gdzieś z tyłu głowy mamy jakąś konwencję,

118
00:06:53.140 --> 00:06:55.100
jakiś scenariusz postępowania w danej sytuacji.

119
00:06:55.800 --> 00:06:58.020
Wiemy, że wszyscy mają dokładnie ten sam scenariusz

120
00:06:58.020 --> 00:07:00.100
i dzięki temu nasza współpraca przebiega gładko.

121
00:07:00.100 --> 00:07:02.560
I Becker pokazywał, że bez konwencji,

122
00:07:02.980 --> 00:07:06.820
już ściśle rozumianych jako element sztuki,

123
00:07:07.460 --> 00:07:09.200
sztuka by nie mogła powstawać

124
00:07:09.200 --> 00:07:12.700
albo powstawałaby czysto idiosynkratyczna sztuka,

125
00:07:12.880 --> 00:07:15.040
której prawie nikt by nie mógł zrozumieć,

126
00:07:15.240 --> 00:07:17.660
dlatego że konwencja to jest to,

127
00:07:17.720 --> 00:07:19.080
co umożliwia współpracę.

128
00:07:19.420 --> 00:07:21.280
Przykład, który on podaje najprostszy,

129
00:07:21.540 --> 00:07:22.840
też z dziedziny muzyki,

130
00:07:23.040 --> 00:07:25.860
gdybyśmy byli zupełnymi innowatorami,

131
00:07:25.940 --> 00:07:26.480
a tacy byli,

132
00:07:26.480 --> 00:07:28.980
którzy chcieliby komponować muzykę,

133
00:07:29.360 --> 00:07:30.900
ale nie respektowaliby konwencji,

134
00:07:31.020 --> 00:07:32.740
takie jak na przykład skala chromatyczna,

135
00:07:32.860 --> 00:07:35.740
czyli ten rodzaj skali tonalnej,

136
00:07:35.840 --> 00:07:38.520
który jest podstawą całej zachodniej muzyki,

137
00:07:39.080 --> 00:07:41.900
to oczywiście, że możemy taką muzykę skomponować

138
00:07:41.900 --> 00:07:43.680
i istnieje taka muzyka,

139
00:07:44.000 --> 00:07:45.980
tylko żeby ją wykonywać na żywo,

140
00:07:46.200 --> 00:07:50.020
trzeba wyszkolić sobie zupełnie nowe grono muzyków,

141
00:07:50.200 --> 00:07:52.580
bo nikt nie jest przyzwyczajony do takiej muzyki.

142
00:07:52.580 --> 00:07:55.300
Trzeba czasem skonstruować zupełnie nowe instrumenty,

143
00:07:55.380 --> 00:07:56.760
które są w stanie wydobywać tony,

144
00:07:57.300 --> 00:07:59.060
których na przykład Pienino z siebie nie wydobędzie,

145
00:07:59.120 --> 00:08:01.360
bo ono jest dostosowane do skali chromatycznej.

146
00:08:01.680 --> 00:08:04.060
I to wszystko to jest konwencja, prawda?

147
00:08:04.340 --> 00:08:06.020
Czyli skala chromatyczna to jest

148
00:08:06.020 --> 00:08:08.020
pewna umowa między ludźmi,

149
00:08:08.040 --> 00:08:09.280
że będziemy grać muzykę

150
00:08:09.280 --> 00:08:11.100
opartą o takie i takie tony.

151
00:08:11.680 --> 00:08:14.420
I ona jest nie tylko osadzona w głowach ludzi,

152
00:08:14.560 --> 00:08:16.860
ale jeszcze wbudowana w dodatku w całą infrastrukturę,

153
00:08:17.440 --> 00:08:18.880
instrumenty i tak dalej, i tak dalej.

154
00:08:18.880 --> 00:08:21.020
Jedną z wartości tego, co Becker pisze,

155
00:08:21.160 --> 00:08:23.340
jest pokazanie, jak głęboko konwencja sięga.

156
00:08:23.920 --> 00:08:25.900
Że nawet najbardziej innowacyjni artyści,

157
00:08:26.020 --> 00:08:27.620
ci, których uważamy za geniuszy,

158
00:08:28.400 --> 00:08:30.280
zazwyczaj nie są aż tak innowacyjni,

159
00:08:30.280 --> 00:08:31.940
żeby całkowicie zerwać z konwencją,

160
00:08:32.180 --> 00:08:34.880
bo ceną za to byłoby po prostu całkowite

161
00:08:35.680 --> 00:08:37.180
wyobcowanie się ze świata sztuki

162
00:08:37.180 --> 00:08:38.420
czy ze społeczeństwa w ogóle.

163
00:08:38.620 --> 00:08:41.280
Więc tacy niezrozumialni geniuszy są,

164
00:08:41.780 --> 00:08:44.020
ale bardzo rzadko ich uznajemy

165
00:08:44.020 --> 00:08:47.540
za te naprawdę wzorcowe postaci,

166
00:08:47.540 --> 00:08:49.620
bo oni sobie zawsze istnieją gdzieś tam obok,

167
00:08:49.780 --> 00:08:52.080
poza światem sztuki, który musi

168
00:08:52.660 --> 00:08:56.060
w jakiś sposób odnaleźć w twórczości kogoś nowego

169
00:08:56.060 --> 00:08:58.160
ślady tego, co już wszyscy wiedzą,

170
00:08:58.260 --> 00:08:59.540
tego, co już wszyscy rozumieją.

171
00:09:05.180 --> 00:09:07.100
To jest klasyczny przykład Mozarta.

172
00:09:07.320 --> 00:09:09.280
W wywiadzie, którego udzielił Becker,

173
00:09:09.380 --> 00:09:10.660
który jest przedrukowany w książce,

174
00:09:10.680 --> 00:09:11.800
o której dzisiaj rozmawiamy,

175
00:09:11.860 --> 00:09:14.000
on wspomina, że pytanie o Mozarta

176
00:09:14.000 --> 00:09:15.700
pojawiało się jako taki szachmat.

177
00:09:15.840 --> 00:09:18.540
Pytanie, które miało go wytrącić z równowagi

178
00:09:18.540 --> 00:09:20.120
i obrócić w puchtę jego teorie.

179
00:09:20.120 --> 00:09:22.600
Natomiast tłumaczenie, które pan przed chwilą przywołał,

180
00:09:22.980 --> 00:09:25.360
pozycję Mozarta w tej Układance Światów Sztuki

181
00:09:25.360 --> 00:09:26.240
bardzo dobrze wyjaśniało.

182
00:09:26.740 --> 00:09:28.360
Natomiast będąc jeszcze przy konwencji,

183
00:09:28.480 --> 00:09:29.940
chciałam zapytać o to,

184
00:09:30.020 --> 00:09:32.160
czy teoria Beckera odnosi temat konwencji

185
00:09:32.160 --> 00:09:33.320
do odbiorców sztuki.

186
00:09:33.860 --> 00:09:35.760
Czytając, starając się zrozumieć,

187
00:09:35.860 --> 00:09:37.280
podążać za jego teorią,

188
00:09:37.360 --> 00:09:39.120
miałam wrażenie, że z kolei konwencja,

189
00:09:39.480 --> 00:09:40.480
czy bycie konwencji,

190
00:09:40.560 --> 00:09:42.320
czy nadmierne przywiązanie do konwencji

191
00:09:42.320 --> 00:09:44.060
nam, jako odbiorcom sztuki,

192
00:09:44.420 --> 00:09:45.240
trochę utrudnia.

193
00:09:45.340 --> 00:09:47.100
Właściwie odbiera tym artystom,

194
00:09:47.320 --> 00:09:49.100
którzy być może nie mieszczą się w konwencji,

195
00:09:49.100 --> 00:09:50.760
i z którą są związani odbiorcy.

196
00:09:50.980 --> 00:09:52.860
My stosujemy konwencję

197
00:09:53.440 --> 00:09:55.920
nie tylko do interpretacji dzieł sztuki,

198
00:09:56.000 --> 00:09:58.120
bo to jest jedno z zastosowań, prawda?

199
00:09:58.320 --> 00:10:00.260
Czyli kiedy oglądam film,

200
00:10:00.440 --> 00:10:01.060
na przykład,

201
00:10:01.400 --> 00:10:03.480
i to jest film zwłaszcza gatunkowy,

202
00:10:04.160 --> 00:10:05.720
to ja w momencie,

203
00:10:05.740 --> 00:10:07.580
kiedy go sobie już osadzę w jakiejś konwencji,

204
00:10:07.680 --> 00:10:09.120
to zupełnie inaczej go oglądam,

205
00:10:09.160 --> 00:10:10.720
niż gdybym nie wiedział w ogóle, co to jest.

206
00:10:10.900 --> 00:10:13.600
Kiedy oglądam film z jakiejś innej kultury

207
00:10:13.600 --> 00:10:14.880
i nie wiem, jakie tam są konwencje,

208
00:10:14.940 --> 00:10:16.920
to bardzo często ten film się wydaje po prostu dziwny.

209
00:10:16.920 --> 00:10:19.120
Więc to jest pewnego rodzaju przeszkoda,

210
00:10:19.340 --> 00:10:22.380
ale to jest jednocześnie niezbędny wymóg

211
00:10:23.020 --> 00:10:23.940
funkcjonowania sztuki

212
00:10:23.940 --> 00:10:25.160
i obcowania ze sztuką, prawda?

213
00:10:25.280 --> 00:10:27.400
Bo gdyby coś było zupełnie poza konwencją,

214
00:10:27.580 --> 00:10:30.300
to my nie bilibyśmy, jak się do tego dobrać.

215
00:10:30.480 --> 00:10:31.920
Taka idea zupełnie niezapośredniczonego

216
00:10:32.620 --> 00:10:33.520
obcowania ze sztuką,

217
00:10:33.620 --> 00:10:35.720
gdzie ja po prostu otwieram serce

218
00:10:35.720 --> 00:10:37.880
i płynie do tego serca

219
00:10:37.880 --> 00:10:39.760
strumień czystych wrażeń,

220
00:10:39.800 --> 00:10:41.340
które nie są przefiltrowane przez nic,

221
00:10:41.560 --> 00:10:43.220
to jest coś, co brzmi pięknie,

222
00:10:43.220 --> 00:10:46.260
ale według Beckera to jest praktycznie niemożliwe.

223
00:10:47.220 --> 00:10:48.680
Oprócz tego konwencja dotyczy też

224
00:10:48.680 --> 00:10:50.360
takich bardzo przyziemnych rzeczy,

225
00:10:50.560 --> 00:10:51.700
ze strony odbiorców oczywiście.

226
00:10:52.020 --> 00:10:54.460
Becker pokazuje, że my idąc,

227
00:10:54.600 --> 00:10:56.120
dajmy na to do filharmonii,

228
00:10:56.620 --> 00:10:58.580
stosujemy konwencję nie tylko do odbioru

229
00:10:58.580 --> 00:10:59.400
samej muzyki,

230
00:10:59.740 --> 00:11:02.880
ale też do organizacji naszego czasu

231
00:11:02.880 --> 00:11:04.420
podczas koncertu.

232
00:11:04.520 --> 00:11:06.380
To znaczy my w ramach konwencji

233
00:11:06.380 --> 00:11:08.120
wiemy, ile na przykład taki standardowy

234
00:11:08.120 --> 00:11:09.100
koncert będzie trwał.

235
00:11:09.680 --> 00:11:12.060
Instytucje, wiedząc jaka jest konwencja,

236
00:11:12.760 --> 00:11:14.600
robią koncerty o długości tam powiedzmy

237
00:11:14.600 --> 00:11:15.720
około dwóch godzin, prawda?

238
00:11:15.800 --> 00:11:18.240
Nie zrobią koncertu półgodzinnego,

239
00:11:18.260 --> 00:11:20.160
ani nie zrobią koncertu pięciogodzinnego.

240
00:11:20.260 --> 00:11:22.180
Konwencja też określa sposób zachowania się

241
00:11:22.180 --> 00:11:22.820
wobec sztuki,

242
00:11:23.040 --> 00:11:24.960
czyli na przykład ta konwencja,

243
00:11:25.740 --> 00:11:27.200
która dyktuje, żeby w teatrze

244
00:11:27.200 --> 00:11:28.780
nie wchodzić w interakcję

245
00:11:28.780 --> 00:11:30.640
z tym, co się dzieje na scenie,

246
00:11:30.720 --> 00:11:33.240
że widzowie, że jest ta czwarta ściana

247
00:11:33.240 --> 00:11:35.080
i widzowie to oglądają,

248
00:11:35.220 --> 00:11:36.040
oczywiście ona jest łamana,

249
00:11:36.140 --> 00:11:38.040
czyli są awangardowe spektakle,

250
00:11:38.040 --> 00:11:40.160
gdzie aktorzy wchodzą w interakcję

251
00:11:40.160 --> 00:11:41.240
z publicznością i tak dalej,

252
00:11:41.500 --> 00:11:43.200
ale to jest właśnie dlatego awangardowe,

253
00:11:43.280 --> 00:11:44.820
że wcześniej ustaliła się konwencja,

254
00:11:44.960 --> 00:11:47.480
która mówi, publiczność siedzi i ogląda,

255
00:11:48.380 --> 00:11:49.480
nie reaguje żywiołowo,

256
00:11:49.540 --> 00:11:51.040
nie reaguje emocjonalnie aż do końca.

257
00:11:51.160 --> 00:11:52.600
Tak samo na przykład w filharmonii

258
00:11:52.600 --> 00:11:53.220
czy w operze, tak?

259
00:11:53.280 --> 00:11:55.020
Mamy w skupieniu, w ciszy wysłuchać.

260
00:11:55.180 --> 00:11:56.800
Jeżeli kaszleć, to w przerwach.

261
00:11:57.020 --> 00:11:58.440
Był teraz konkurs Chopinowski

262
00:11:58.440 --> 00:12:00.980
i państwo wszyscy na pewno pamiętacie,

263
00:12:01.400 --> 00:12:02.180
ci, którzy śledzili,

264
00:12:02.320 --> 00:12:04.980
jak między wykonaniami się nagle rozlega ta burza

265
00:12:04.980 --> 00:12:06.540
i to też jest konwencja.

266
00:12:06.680 --> 00:12:09.340
Ona dotyczy takich rzeczy bardzo przyziemnych,

267
00:12:09.460 --> 00:12:10.560
ale żadna z tych rzeczy

268
00:12:10.560 --> 00:12:12.460
nie jest oczywista sama z siebie.

269
00:12:12.560 --> 00:12:15.180
Na przykład w operze XIX-wiecznej we Włoszech,

270
00:12:15.300 --> 00:12:16.060
jak pisze Becker,

271
00:12:16.560 --> 00:12:18.400
publiczność bardzo żywiołowo reagowała

272
00:12:18.400 --> 00:12:19.120
na to, co się działo.

273
00:12:19.240 --> 00:12:20.400
Gwizdała, buczała,

274
00:12:21.040 --> 00:12:22.600
klaskała podczas spektaklu.

275
00:12:22.720 --> 00:12:23.920
Czyli wtedy konwencja na przykład

276
00:12:23.920 --> 00:12:26.000
nie narzucała nam takiego stosunku do sztuki,

277
00:12:26.160 --> 00:12:29.460
który jest stosunkiem nabożnego śledzenia w ciszy

278
00:12:29.460 --> 00:12:30.620
tego, co ktoś wykonuje.

279
00:12:30.620 --> 00:12:32.440
Więc znaczenie konwencji

280
00:12:32.440 --> 00:12:34.660
to jest po prostu ośmiornisowe znaczenie.

281
00:12:34.760 --> 00:12:36.440
Ona się rozpełza tak naprawdę

282
00:12:36.440 --> 00:12:37.720
na wszystkie aspekty tego,

283
00:12:38.320 --> 00:12:39.460
jak sztuka powstaje

284
00:12:39.460 --> 00:12:41.920
i jak my potem z tą sztuką

285
00:12:41.920 --> 00:12:42.700
wchodzimy w kontakt.

286
00:12:42.860 --> 00:12:46.000
Becker związany był z wieloma krajami,

287
00:12:46.240 --> 00:12:47.600
Stany Zjednoczone, Brazylia,

288
00:12:47.820 --> 00:12:49.520
ale także w pewnym momencie Francja,

289
00:12:49.600 --> 00:12:51.840
więc z Europą, że tak powiem,

290
00:12:52.060 --> 00:12:52.860
był zaznajomiony.

291
00:12:52.980 --> 00:12:54.540
Mimo to beckeryzm w Polsce

292
00:12:54.540 --> 00:12:55.920
się nie zakorzenił.

293
00:12:56.300 --> 00:12:57.300
Daleka jest tam od mówienia,

294
00:12:57.360 --> 00:12:58.220
że on się nie pojawił,

295
00:12:58.260 --> 00:12:58.900
że nie jest znany,

296
00:12:58.900 --> 00:13:01.120
natomiast zdecydowanie nie są to teorie

297
00:13:01.120 --> 00:13:04.060
czy prace, które są jakoś bardzo szeroko znane.

298
00:13:04.260 --> 00:13:06.060
Czy to, że światy sztuki,

299
00:13:06.320 --> 00:13:08.280
czyli taka, no tak jak użyłam tego słowa

300
00:13:08.280 --> 00:13:09.040
już kilkukrotnie

301
00:13:09.040 --> 00:13:10.440
i robię to z pełną świadomością,

302
00:13:10.660 --> 00:13:12.620
monumentalna pozycja trafiła na polski rynek.

303
00:13:12.760 --> 00:13:14.340
Myśli pan, że może to zmienić?

304
00:13:14.460 --> 00:13:16.340
Myślę, że już zmienia nawet częściowo,

305
00:13:16.640 --> 00:13:18.900
bo Becker jeszcze przed publikacją

306
00:13:18.900 --> 00:13:22.140
światów sztuki zaczął trochę być odkurzany

307
00:13:22.140 --> 00:13:26.320
i wyciągany z względnej nieznajomości,

308
00:13:26.440 --> 00:13:27.600
względnego zapomnienia u nas.

309
00:13:27.600 --> 00:13:31.120
To znaczy, ja pamiętam, że podczas moich studiów,

310
00:13:31.320 --> 00:13:32.800
na przykład 25 lat temu,

311
00:13:33.100 --> 00:13:36.120
nazwisko Beckera chyba na żadnym kursie się nie pojawiło.

312
00:13:36.300 --> 00:13:41.080
A potem, kiedy zacząłem już jako pracujący na uczelni socjolog,

313
00:13:41.160 --> 00:13:44.420
zacząłem czytać, pisać, prawda?

314
00:13:44.700 --> 00:13:46.900
Wtedy się co jakiś czas napotykałem

315
00:13:46.900 --> 00:13:49.780
na coraz częstsze odniesienia do Beckera.

316
00:13:49.940 --> 00:13:52.520
Czyli Becker zaczął właściwie funkcjonować u nas już

317
00:13:53.100 --> 00:13:57.200
przed tym, jak te jego najbardziej znaczące publikacje się ukazały.

318
00:13:57.740 --> 00:14:00.840
A pierwsza książka Beckera, która u nas została przetłumaczona,

319
00:14:01.000 --> 00:14:03.460
to jest książka zaledwie sprzed kilkunastu lat,

320
00:14:03.600 --> 00:14:06.880
Outsiderzy, taka najbardziej znana książka Beckera w ogóle.

321
00:14:06.880 --> 00:14:09.740
Zresztą sam Becker trochę podaje powód,

322
00:14:09.800 --> 00:14:14.380
dla którego jego socjologia może nie być podgust niektórych,

323
00:14:14.500 --> 00:14:18.140
bo to jest socjologia bardzo mocno trzymająca się ziemi.

324
00:14:18.340 --> 00:14:20.740
Becker pisze wprost w różnych swoich książkach,

325
00:14:20.780 --> 00:14:23.260
że on zawsze był nieufny wobec teorii,

326
00:14:23.420 --> 00:14:24.600
która jest wielką teorią,

327
00:14:24.760 --> 00:14:27.120
operującą wielkimi pojęciami,

328
00:14:27.240 --> 00:14:28.980
które słabo się odnoszą do empirii,

329
00:14:29.200 --> 00:14:31.200
słabo się odnoszą po prostu do takiej rzeczywistości,

330
00:14:31.220 --> 00:14:32.140
którą wszyscy znamy.

331
00:14:32.140 --> 00:14:34.240
I że on nigdy nie chciał takiej teorii,

332
00:14:34.280 --> 00:14:35.600
ani takiej socjologii uprawiać.

333
00:14:35.640 --> 00:14:38.280
Zawsze chciał tak naprawdę porządkować wiedzę,

334
00:14:38.400 --> 00:14:41.400
którą ludzie już mają na temat jakichś dziedzin

335
00:14:41.400 --> 00:14:46.180
i pokazywać, że wszystko, co socjolog jest w stanie opisać,

336
00:14:46.380 --> 00:14:48.160
już inni ludzie właściwie wiedzą,

337
00:14:48.320 --> 00:14:49.940
już nawet inni ludzie czasem to pisali.

338
00:14:50.280 --> 00:14:52.380
A jego przewaga polega tylko na tym,

339
00:14:52.440 --> 00:14:54.320
że on zbiera to wszystko razem

340
00:14:54.320 --> 00:14:57.820
i potrafi pokazać, że między tymi fragmentami wiedzy,

341
00:14:57.980 --> 00:14:59.340
która jest rozproszona w społeczeństwie,

342
00:14:59.460 --> 00:15:01.540
istnieją jakieś nie do końca oczywiste związki.

343
00:15:01.540 --> 00:15:03.060
A u nas taka socjologia,

344
00:15:04.140 --> 00:15:08.500
która nie wchodzi na poziom wysokiej abstrakcyjnej teorii,

345
00:15:09.000 --> 00:15:10.800
a zwłaszcza socjologia dotycząca kultury,

346
00:15:11.060 --> 00:15:13.020
pojawiła się stosunkowo niedawno.

347
00:15:13.320 --> 00:15:15.840
Mam wrażenie, to oczywiście jest moje subiektywne wrażenie,

348
00:15:15.980 --> 00:15:19.380
że u nas to zamiłowanie do takiej bardzo głębokiej socjologii,

349
00:15:19.440 --> 00:15:22.260
czyli socjologii, która tworzy zupełnie nowe pojęcia,

350
00:15:23.060 --> 00:15:25.620
tworzy bardzo abstrakcyjne modele tego,

351
00:15:25.760 --> 00:15:27.100
jak funkcjonuje społeczeństwo,

352
00:15:27.140 --> 00:15:28.080
jak funkcjonuje kultura,

353
00:15:28.080 --> 00:15:32.040
że ona była przez długi czas dużo bardziej popularna,

354
00:15:32.060 --> 00:15:34.180
niż ta bardziej przyziemna socjologia.

355
00:15:34.640 --> 00:15:37.960
Teraz mamy coś w rodzaju reakcji,

356
00:15:38.180 --> 00:15:41.320
czy takiego wychlenia się wahadła w drugą stronę,

357
00:15:41.380 --> 00:15:43.860
czyli coraz więcej osób zaczyna dostrzegać,

358
00:15:43.860 --> 00:15:44.760
że w tym, co codzienne,

359
00:15:44.960 --> 00:15:48.400
w tym, co na przykład nie jest związane tylko z wielką sztuką,

360
00:15:48.500 --> 00:15:51.080
ale ze sztuką tworzoną przez zwykłych rzemieślników sztuki,

361
00:15:51.080 --> 00:15:53.200
też jest masa ciekawych rzeczy,

362
00:15:53.380 --> 00:15:54.940
które można zbadać i można opisać.

363
00:15:55.180 --> 00:15:57.620
I w tym widzę nadzieję też dla Beckera.

364
00:15:57.900 --> 00:16:00.340
My zaczynamy trochę inaczej też rozumieć

365
00:16:00.340 --> 00:16:02.040
i uprawiać socjologię w Polsce,

366
00:16:02.100 --> 00:16:03.140
i nie tylko w Polsce,

367
00:16:03.200 --> 00:16:05.100
bo na świecie ten zwrot też jest bardzo widoczny.

368
00:16:05.200 --> 00:16:06.500
Z tego powodu zgłębianie,

369
00:16:06.580 --> 00:16:09.560
czy możliwość rozmowy z przedstawicielami różnych nauk,

370
00:16:09.600 --> 00:16:10.440
czy też dyscypliny,

371
00:16:10.460 --> 00:16:11.520
jest bardzo ciekawe,

372
00:16:11.620 --> 00:16:14.260
bo ja nie jestem związana ze światem socjologii,

373
00:16:14.360 --> 00:16:16.900
w związku z tym trudno jest mi mówić o kierunkach,

374
00:16:17.000 --> 00:16:18.060
w których ona podąża,

375
00:16:18.800 --> 00:16:20.040
tymczasem do świadomości tego,

376
00:16:20.120 --> 00:16:21.620
że trochę się to zmienia,

377
00:16:21.860 --> 00:16:23.120
myślę, że jest wartościowa,

378
00:16:23.640 --> 00:16:24.280
ale jestem ciekawa,

379
00:16:24.300 --> 00:16:25.620
jak w kontekście tego wszystkiego,

380
00:16:25.660 --> 00:16:26.600
o czym rozmawiamy,

381
00:16:27.160 --> 00:16:28.320
podejścia Beckera do nauki,

382
00:16:28.420 --> 00:16:30.340
do socjologii i samych światów sztuki,

383
00:16:30.560 --> 00:16:34.180
jak wyglądał proces tłumaczenia tej książki.

384
00:16:34.420 --> 00:16:36.660
Zakładam, że nie mówimy tylko o tłumaczeniu

385
00:16:36.660 --> 00:16:39.040
w znaczeniu biegłości w języku,

386
00:16:39.200 --> 00:16:41.060
że to jest jednak coś zdecydowanie więcej.

387
00:16:41.580 --> 00:16:43.160
Tak, Beckera przede wszystkim powiedziałby,

388
00:16:43.220 --> 00:16:45.500
że sama praca tłumacza,

389
00:16:45.500 --> 00:16:47.340
to jest kolejny przykład tego,

390
00:16:47.420 --> 00:16:48.240
o czym on pisze,

391
00:16:48.460 --> 00:16:50.880
pisząc o działaniu zbiorowym.

392
00:16:51.460 --> 00:16:53.080
Czyli tak samo jak artysta,

393
00:16:53.220 --> 00:16:53.900
który tworzy,

394
00:16:54.080 --> 00:16:55.740
nie robi tego nigdy sam,

395
00:16:56.400 --> 00:16:58.200
może sam wpaść na koncept,

396
00:16:58.360 --> 00:16:59.940
ale ten koncept też najczęściej

397
00:16:59.940 --> 00:17:01.300
jakoś nawiązuje do czegoś,

398
00:17:01.340 --> 00:17:02.260
co wymyśli już inni.

399
00:17:03.220 --> 00:17:05.600
A żeby to dzieło zostało urzeczywistnione,

400
00:17:06.220 --> 00:17:07.500
to musi mieć wydawcę,

401
00:17:08.260 --> 00:17:08.840
impresario,

402
00:17:09.120 --> 00:17:10.640
całą masę ludzi wokół niego,

403
00:17:10.840 --> 00:17:12.780
którzy są takim niezbędnym aparatem,

404
00:17:12.780 --> 00:17:14.760
dzięki któremu sztuka wychodzi na świat.

405
00:17:14.960 --> 00:17:16.180
Tak samo tłumaczenie,

406
00:17:16.200 --> 00:17:17.720
to nie jest praca indywidualna.

407
00:17:18.720 --> 00:17:21.500
I to na pewno Becker by zrozumiał

408
00:17:21.500 --> 00:17:23.880
i pochwalił jakby takie postawienie sprawy,

409
00:17:24.020 --> 00:17:25.740
że tłumacz to jest ktoś,

410
00:17:25.860 --> 00:17:27.300
kto z jednej strony,

411
00:17:27.540 --> 00:17:28.940
to jest trochę samotny zawód,

412
00:17:29.040 --> 00:17:31.300
bo się godzinami obcuje po prostu

413
00:17:31.300 --> 00:17:32.420
z konkretnym tekstem

414
00:17:32.420 --> 00:17:34.640
i trzeba wejść w ten tekst głęboko,

415
00:17:35.540 --> 00:17:36.280
zrozumieć go,

416
00:17:36.920 --> 00:17:38.060
tłumacz taką książkę,

417
00:17:38.140 --> 00:17:39.040
którą tłumaczę najczęściej,

418
00:17:39.120 --> 00:17:39.960
czyta kilka razy,

419
00:17:39.960 --> 00:17:41.140
podczas całego procesu.

420
00:17:41.420 --> 00:17:43.320
Ale z drugiej strony tłumaczenie

421
00:17:43.320 --> 00:17:44.440
to jest coś,

422
00:17:44.440 --> 00:17:46.600
co potem redagują inni,

423
00:17:47.000 --> 00:17:48.920
inni robią korektę,

424
00:17:49.300 --> 00:17:50.420
ktoś to wydaje, prawda?

425
00:17:50.480 --> 00:17:52.600
Jest cała masa ludzi,

426
00:17:52.920 --> 00:17:54.240
którzy pracują wspólnie,

427
00:17:54.480 --> 00:17:55.340
żeby coś,

428
00:17:55.420 --> 00:17:56.760
co my nazywamy tłumaczeniem,

429
00:17:57.320 --> 00:17:58.280
mogło się ukazać.

430
00:17:58.440 --> 00:18:01.120
A oczywiście sam początek tłumaczenia

431
00:18:01.120 --> 00:18:03.720
to jest też jeszcze kogoś innego praca,

432
00:18:04.020 --> 00:18:04.940
czyli samego Beckera.

433
00:18:05.060 --> 00:18:07.240
Czyli Becker napisał książkę,

434
00:18:07.240 --> 00:18:09.380
ta książka jest czymś,

435
00:18:09.400 --> 00:18:10.240
co już istniało,

436
00:18:10.260 --> 00:18:11.560
to jest zbiór idei,

437
00:18:11.780 --> 00:18:13.420
który został napisany

438
00:18:13.420 --> 00:18:14.620
w języku angielskim,

439
00:18:15.340 --> 00:18:17.360
ale jak sam Becker by powiedział,

440
00:18:17.520 --> 00:18:19.140
żadne dzieło nie jest nigdy dokończone

441
00:18:19.140 --> 00:18:19.740
w tym sensie,

442
00:18:19.800 --> 00:18:21.060
że kolejni ludzie,

443
00:18:21.160 --> 00:18:21.860
którzy przychodzą,

444
00:18:21.980 --> 00:18:23.180
mogą je czytać na nowo,

445
00:18:23.740 --> 00:18:24.840
a w przypadku tłumaczenia

446
00:18:24.840 --> 00:18:25.500
kolejni ludzie,

447
00:18:25.580 --> 00:18:26.340
którzy przychodzą,

448
00:18:26.820 --> 00:18:27.440
tacy jak ja,

449
00:18:27.660 --> 00:18:29.040
będą je na nowo pisać, prawda?

450
00:18:29.140 --> 00:18:30.240
Oczywiście ja się staram,

451
00:18:30.840 --> 00:18:31.780
tłumacząc książki,

452
00:18:32.240 --> 00:18:34.320
zawsze być wiernym autorom

453
00:18:34.920 --> 00:18:36.120
i autorkom,

454
00:18:36.280 --> 00:18:37.980
ale to jest zawsze coś,

455
00:18:38.160 --> 00:18:40.520
co chociaż trochę zmienia,

456
00:18:40.700 --> 00:18:41.140
prawda?

457
00:18:41.340 --> 00:18:43.080
To w jaki sposób książka istnieje,

458
00:18:43.160 --> 00:18:44.900
bo książka po polsku

459
00:18:44.900 --> 00:18:46.880
nie jest nigdy dokładnie tą samą książką,

460
00:18:46.920 --> 00:18:48.040
co książka po angielsku.

461
00:18:48.460 --> 00:18:49.700
Dla mnie bardzo ważne,

462
00:18:49.780 --> 00:18:51.760
jeżeli chodzi o Beckera

463
00:18:51.760 --> 00:18:55.440
i jego wkład w moje doświadczenia

464
00:18:55.440 --> 00:18:56.200
jako tłumacza,

465
00:18:56.200 --> 00:18:58.540
jest to, że on w innej książce,

466
00:18:58.600 --> 00:18:59.380
którą tłumaczyłem,

467
00:18:59.540 --> 00:19:01.040
w książce o pisarstwie naukowym,

468
00:19:03.060 --> 00:19:04.760
bardzo brutalnie się rozprawia

469
00:19:04.760 --> 00:19:05.540
z różnymi mitami

470
00:19:05.540 --> 00:19:06.440
dotyczącymi tego,

471
00:19:06.660 --> 00:19:08.420
jak powinien wyglądać język nauki.

472
00:19:09.000 --> 00:19:11.120
I to jest największa frajda

473
00:19:11.120 --> 00:19:11.940
z tłumaczenia Beckera

474
00:19:11.940 --> 00:19:12.300
jest taka,

475
00:19:12.360 --> 00:19:14.560
że on pisze tak,

476
00:19:14.660 --> 00:19:15.540
że chce się to czytać

477
00:19:15.540 --> 00:19:16.580
i chce się to tłumaczyć.

478
00:19:16.800 --> 00:19:17.480
Jest wiele książek,

479
00:19:17.560 --> 00:19:18.200
które się tłumaczą,

480
00:19:18.320 --> 00:19:19.480
bardziej z poczucia obowiązku,

481
00:19:19.540 --> 00:19:20.240
że to jest ważne,

482
00:19:20.920 --> 00:19:21.800
pomnikowe właśnie,

483
00:19:22.040 --> 00:19:23.540
to powinno zostać przetłumaczone,

484
00:19:23.720 --> 00:19:25.260
ale podczas tłumaczenia

485
00:19:25.260 --> 00:19:26.160
jest więcej bólu

486
00:19:26.160 --> 00:19:27.740
niż przyjemności.

487
00:19:28.200 --> 00:19:29.580
A tłumaczenie Beckera

488
00:19:29.580 --> 00:19:30.140
jest przyjemne,

489
00:19:30.140 --> 00:19:31.940
bo Becker starał się pisać tak,

490
00:19:32.120 --> 00:19:33.740
żeby go mogło zrozumieć

491
00:19:33.740 --> 00:19:35.000
jak najszersze grono ludzi.

492
00:19:35.180 --> 00:19:35.940
Czyli to nie jest książka

493
00:19:35.940 --> 00:19:38.600
przeznaczona tylko dla socjologów

494
00:19:38.600 --> 00:19:39.560
i mam nadzieję,

495
00:19:39.640 --> 00:19:40.600
że nie tylko socjologowie

496
00:19:40.600 --> 00:19:41.400
ją będą czytać.

497
00:19:41.940 --> 00:19:43.280
Książka, która ma pokazać,

498
00:19:43.340 --> 00:19:45.480
że socjologia jest w pewnym sensie

499
00:19:45.480 --> 00:19:46.280
dla każdego

500
00:19:46.280 --> 00:19:47.440
albo prawie dla każdego.

501
00:19:47.600 --> 00:19:48.360
Czyli każdy,

502
00:19:48.380 --> 00:19:50.280
kto chce w pewien sposób

503
00:19:50.280 --> 00:19:51.540
spojrzeć na społeczeństwo,

504
00:19:51.620 --> 00:19:52.160
na sztukę,

505
00:19:52.780 --> 00:19:53.220
na życie,

506
00:19:53.480 --> 00:19:55.260
jest w stanie rozumieć socjologię,

507
00:19:55.840 --> 00:19:58.420
jeżeli tylko będziemy tę socjologię pisać,

508
00:19:58.420 --> 00:20:01.160
tak, żeby nie wykluczać potencjalnych czytelników.

509
00:20:01.400 --> 00:20:03.560
I w tej książce o pisarstwie naukowym

510
00:20:03.560 --> 00:20:04.480
Becker pokazuje,

511
00:20:04.620 --> 00:20:06.800
że uczeni bardzo często ulegają

512
00:20:06.800 --> 00:20:09.500
takiej pokusie mądrego pisania,

513
00:20:09.700 --> 00:20:10.380
mądrego pisania,

514
00:20:10.480 --> 00:20:11.720
które często oznacza zawiłe,

515
00:20:11.860 --> 00:20:13.140
a nawet mętne pisanie, prawda?

516
00:20:13.220 --> 00:20:14.100
Żeby to brzmiało tak,

517
00:20:14.100 --> 00:20:15.440
jakby nikt inny nie był w stanie

518
00:20:15.440 --> 00:20:16.160
tego napisać.

519
00:20:16.320 --> 00:20:18.200
Tylko ktoś, kto spędził lata

520
00:20:18.200 --> 00:20:19.420
na wgryzaniu się w temat,

521
00:20:19.600 --> 00:20:20.920
zna te wszystkie trudne pojęcia.

522
00:20:21.720 --> 00:20:23.380
A Becker próbował od tego

523
00:20:23.380 --> 00:20:24.460
jak najdalej uciekać.

524
00:20:24.680 --> 00:20:25.560
Próbował pisać tak,

525
00:20:25.680 --> 00:20:27.900
żeby używać pojęć naukowych

526
00:20:27.900 --> 00:20:28.940
tylko tam, gdzie to naprawdę

527
00:20:28.940 --> 00:20:30.280
jest potrzebne i uzasadnione.

528
00:20:30.740 --> 00:20:33.060
I ja, przetłumaczywszy tę książkę,

529
00:20:33.280 --> 00:20:34.360
nie z światy sztuki,

530
00:20:34.440 --> 00:20:36.920
tylko książkę sztuka pisarstwa naukowego,

531
00:20:37.710 --> 00:20:39.180
zacząłem zupełnie inaczej też myśleć

532
00:20:39.180 --> 00:20:40.760
o swoim własnym pisarstwie,

533
00:20:40.900 --> 00:20:42.580
o tym, jak tłumaczyć i tak dalej.

534
00:20:42.720 --> 00:20:45.120
Więc Beckerowi zawdzięczam wiele.

535
00:20:45.320 --> 00:20:46.380
Zarówno jako komuś,

536
00:20:46.440 --> 00:20:47.360
kto mi dał zarobić

537
00:20:48.400 --> 00:20:49.920
swoimi książkami wspaniałymi,

538
00:20:49.920 --> 00:20:52.740
jak i tym, że on pozwala inaczej

539
00:20:52.740 --> 00:20:54.520
pomyśleć i o rzeczach,

540
00:20:54.560 --> 00:20:55.280
o których pisze,

541
00:20:55.560 --> 00:20:57.780
ale też o tym, jak pisać.

542
00:20:57.920 --> 00:20:59.960
No myślę, że to, co Pan powiedział na końcu,

543
00:20:59.960 --> 00:21:02.000
po pierwsze jest świetną puentą

544
00:21:02.000 --> 00:21:02.760
tego spotkania,

545
00:21:02.840 --> 00:21:04.200
ale także świetnym podsumowaniem

546
00:21:04.200 --> 00:21:04.920
tego wszystkiego,

547
00:21:04.920 --> 00:21:06.540
co o teoriach Beckera

548
00:21:06.540 --> 00:21:07.740
powiedział Pan wcześniej.

549
00:21:07.940 --> 00:21:10.080
Nawet to, że na koniec

550
00:21:10.080 --> 00:21:12.560
zwrócił Pan uwagę na tę współpracę

551
00:21:14.320 --> 00:21:15.440
międzypokoleniową, międzyczasową,

552
00:21:15.540 --> 00:21:17.300
że to tłumaczenie powstało

553
00:21:17.300 --> 00:21:18.020
dzięki Beckerowi

554
00:21:18.020 --> 00:21:19.040
i dzięki Pana pracy.

555
00:21:19.040 --> 00:21:20.840
Tym bardziej zachęcam wszystkich

556
00:21:20.840 --> 00:21:22.900
do tego, żeby po światy sztuki

557
00:21:22.900 --> 00:21:23.640
sięgnąć.

558
00:21:23.780 --> 00:21:24.920
Pierwsze polskie tłumaczenie

559
00:21:24.920 --> 00:21:26.560
ukazało się niedawno nakładem

560
00:21:26.560 --> 00:21:28.060
Narodowego Centrum Kultury.

561
00:21:28.480 --> 00:21:29.900
Pojawiło się dlatego,

562
00:21:30.320 --> 00:21:32.180
że książkę Howarda S. Beckera

563
00:21:32.180 --> 00:21:34.380
przetłumaczył dr Paweł Tomanek,

564
00:21:34.480 --> 00:21:35.540
socjolog, antropolog

565
00:21:35.540 --> 00:21:36.920
i tłumacz związany

566
00:21:36.920 --> 00:21:38.340
z Uniwersytetem Warszawskim,

567
00:21:38.460 --> 00:21:39.440
który także dzisiaj był

568
00:21:39.440 --> 00:21:40.800
Waszym i moim gościem.

569
00:21:40.880 --> 00:21:41.740
Bardzo Panu dziękuję

570
00:21:41.740 --> 00:21:42.680
za to spotkanie.

571
00:21:42.760 --> 00:21:44.140
Ja również dziękuję za rozmowę.

572
00:21:44.260 --> 00:21:45.220
Państwu dziękuję za uwagę.

573
00:21:45.220 --> 00:21:48.640
Audycje kulturalne

574
00:21:48.640 --> 00:21:50.640
w dobrym tonie.
