WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.090
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.690 --> 00:00:12.810
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:12.930 --> 00:00:20.330
Zapewne słyszycie lekki pogłos. Nie jest to jednak żaden powód do wstydu z punktu widzenia mnie jako twórczyni tej audycji,

4
00:00:20.390 --> 00:00:24.750
dlatego że znajdujemy się w przestrzeni wystawy. Co więcej, znajdujemy się w galerii Kordegarda,

5
00:00:24.930 --> 00:00:30.850
która myślę, że jest dobrze znana wszystkim słuchaczom i słuchaczkom audycji kulturalnych.

6
00:00:30.850 --> 00:00:38.530
Tym razem można tu zobaczyć wystawę prac, powiedziałabym, monumentalnych i przykuwających uwagę.

7
00:00:38.790 --> 00:00:46.130
Wystawa nazywa się Fragmenty Rzeczywistości, a ja mam tę wielką przyjemność, że będę o niej rozmawiała z twórcą,

8
00:00:46.250 --> 00:00:52.390
z artystą, malarzem, który jest autorem tych prac. Zaproszenie do audycji kulturalnych przyjął pan Sławomir Ratajski.

9
00:00:52.450 --> 00:00:53.670
Witam w audycjach kulturalnych.

10
00:00:53.910 --> 00:00:55.370
Dzień dobry, witam serdecznie.

11
00:00:55.630 --> 00:01:00.090
Pierwsze, o co chciałam pana zapytać, bardzo wprost, być może dostanę za to pytanie trochę po nosie,

12
00:01:00.090 --> 00:01:02.130
ale myślę, że ono jest dobrym wstępem.

13
00:01:02.150 --> 00:01:03.630
To nie śmiałbym, nie śmiałbym.

14
00:01:03.630 --> 00:01:08.290
Będzie dobrym wstępem do rozmowy o pana pracach, ale także o malarstwie.

15
00:01:08.790 --> 00:01:14.330
Pan jest nazywany jednym z najważniejszych przedstawicieli ekspresjonizmu w tej chwili w Polsce.

16
00:01:14.770 --> 00:01:17.090
Jak pan rozumie ekspresjonizm w malarstwie?

17
00:01:17.430 --> 00:01:21.290
Mówimy przede wszystkim o nowej fali ekspresjonizmu, neoekspresjonizmie,

18
00:01:21.290 --> 00:01:28.450
przez niektórych nazywanych Noe Wilde, który był reakcją na pewien schyłek, że tak powiem,

19
00:01:28.570 --> 00:01:36.910
zainteresowania malarstwem w końcu lat 70., w połowie lat 70. i w latach 80. eksplodował u nas.

20
00:01:37.230 --> 00:01:42.290
Szczególnie to było istotne, że zbiegł się ten rozkwit malarstwa ekspresyjnego,

21
00:01:42.290 --> 00:01:47.310
niestety z bardzo ciężką sytuacją społeczno-polityczną w Polsce,

22
00:01:47.470 --> 00:01:52.050
czyli z okresem stanu wojennego, próbą stłumienia ruchu Solidarność,

23
00:01:52.250 --> 00:01:55.630
który był nadzieją dla milionów Polaków.

24
00:01:55.810 --> 00:02:03.070
Wtedy żyliśmy tym, widząc perspektywę zmian ustrojowych, zmian politycznych,

25
00:02:03.290 --> 00:02:05.450
takiego oddechu wolności.

26
00:02:05.450 --> 00:02:13.190
Po tym okresie wolności, po 80. roku nastąpił niestety schyłek brutalny,

27
00:02:13.370 --> 00:02:19.170
stłumienie tego ruchu społecznego i to się zbiegło właśnie po pierwsze z debiutem,

28
00:02:19.430 --> 00:02:25.890
koniec uczelni dla mnie, z debiutem wielu moich kolegów, którzy wchodzili w życie

29
00:02:25.890 --> 00:02:29.130
w zasadzie zderzając ze ścianą niemożliwości.

30
00:02:29.530 --> 00:02:35.090
No i w zasadzie to malarstwo jest taką reakcją na tą naszą sytuację psychiczną,

31
00:02:35.090 --> 00:02:37.850
w której się wtedy znaleźliśmy, w tą sytuację społeczną,

32
00:02:37.910 --> 00:02:45.110
taki krzyk niemożności, krzyk woli wolności, krzyk woli zmian,

33
00:02:45.990 --> 00:02:51.050
bunt przeciwko zastanej sytuacji społecznej i chęć odreagowania.

34
00:02:51.350 --> 00:02:58.250
A jednocześnie dawało to szansę tym wszystkim, którzy wtedy chodzili na wystawy,

35
00:02:59.190 --> 00:03:04.470
zidentyfikowania się z tym, też odnalezienia pewnej wspólnoty w tym wysiłku

36
00:03:04.470 --> 00:03:07.490
skierowanym przeciwko zastanej sytuacji.

37
00:03:07.750 --> 00:03:11.670
Chciałam pytać od razu o pracę, obrazy, które możemy oglądać na wystawie,

38
00:03:11.790 --> 00:03:17.650
ale zatrzymam się jeszcze przy malarstwie czy uprawianiu sztuki jako reakcji,

39
00:03:17.710 --> 00:03:22.070
czy jako komentarza na to, co się dzieje wokół, na to, co się dzieje na świecie.

40
00:03:22.070 --> 00:03:26.510
W tej chwili oczywiście mówimy o bardzo takim znamiennym dla Polski okresie

41
00:03:26.510 --> 00:03:29.990
i wydaje mi się, że artystom trudno było wtedy nie reagować

42
00:03:29.990 --> 00:03:33.130
i nie poświęcać swoich prac właśnie temu, co się działo na ulicach.

43
00:03:33.310 --> 00:03:38.210
No więc właśnie dokładnie o tym opowiada obraz, który zamieściłem tutaj na tej wystawie,

44
00:03:38.210 --> 00:03:42.450
żeby przywołać tamten czas, jednocześnie konfrontując go z tym,

45
00:03:42.470 --> 00:03:43.750
co namalowałem ostatnio.

46
00:03:43.850 --> 00:03:48.710
To jest obraz z 1985 roku pod tytułem Pochylony obywatel.

47
00:03:48.710 --> 00:03:54.970
Już sam tytuł wskazuje na to, że mówimy o pewnej sytuacji indywidualnej, obywatelskiej.

48
00:03:55.110 --> 00:04:02.110
Powiedzmy, człowiek zmuszony do pewnej uległości, do takiego niekomfortowej, mówiąc delikatnie, sytuacji.

49
00:04:02.350 --> 00:04:06.970
I jednocześnie ja zwracam uwagę na to, że to jest osoba, która nie jest złamana,

50
00:04:07.530 --> 00:04:13.030
nie jest ostatecznie w tej pozycji takiej podległości,

51
00:04:13.030 --> 00:04:17.770
tylko to jest osoba, która chwilowo jest pochylona, a która się podniesie,

52
00:04:17.870 --> 00:04:25.570
tak jak się podniesieśmy w 1989 roku, co dało początek zmianom demokratycznym w Polsce.

53
00:04:25.970 --> 00:04:30.450
I to jest oczywiście obraz namalowany tak, jak pani słusznie okusiła,

54
00:04:30.550 --> 00:04:35.110
w sposób ekspresyjny, czyli z gestu, ostrym kolorem, szybko,

55
00:04:35.370 --> 00:04:38.310
tak przynajmniej robi to wrażenie, że to jest szybko namalowane.

56
00:04:38.310 --> 00:04:41.810
W każdym razie z dużym ładunkiem emocjonalnym.

57
00:04:41.850 --> 00:04:47.410
Ja pamiętam, podczas malowania to było też takie wyładowanie tych emocji,

58
00:04:47.530 --> 00:04:50.930
które w człowieku się kumulowały, które narastały we mnie.

59
00:04:51.130 --> 00:04:54.370
I to nie znaczy, że się szybko malowało, ale to miało być wrażenie,

60
00:04:55.070 --> 00:04:57.530
że to jest szybko malowane w napięciu.

61
00:04:57.950 --> 00:05:04.490
No i taki jest ten obraz, który odpowiada na tą sytuację właśnie społeczną, polityczną tamtego czasu.

62
00:05:04.690 --> 00:05:07.070
Wspomniał pan też o kolorach, które są intensywne,

63
00:05:07.070 --> 00:05:09.890
które przykuwają uwagę, które nie pozostawiają obojętnym.

64
00:05:10.170 --> 00:05:14.830
Taki i jeszcze inny środek wyrazu, mam nadzieję, że używam dobrego określenia,

65
00:05:14.950 --> 00:05:18.330
z którego pan korzysta, czy wokół którego pan tworzy, to jest struktura.

66
00:05:18.630 --> 00:05:21.670
W jaki sposób struktura w pana pracach się pojawia?

67
00:05:21.830 --> 00:05:26.650
Struktura obrazu, kompozycja, pewien układ kolorystyczny

68
00:05:26.650 --> 00:05:30.310
i znaczenie tej kompozycji, napięcia, to są rzeczy,

69
00:05:30.350 --> 00:05:33.530
które są przypisane do budowy obrazu generalnie, zawsze.

70
00:05:33.530 --> 00:05:39.690
Ja trochę zestawiłem, wydawałoby się kontrastowo obrazy operujące figurą

71
00:05:39.690 --> 00:05:42.810
z obrazami pozornie abstrakcyjnymi.

72
00:05:43.070 --> 00:05:47.250
Tak jak tutaj w tej kompozycji złożonej z 18 dużych elementów

73
00:05:47.250 --> 00:05:52.230
pod tytułem Fragmenty Rzeczywistości, już w samym tytule zwracam uwagę właśnie

74
00:05:52.230 --> 00:05:57.810
na strukturę, czy na kompozycję wynikającą z pewnego podejścia strukturalnego

75
00:05:57.810 --> 00:06:02.430
do zagadnienia przestrzeni. Przestrzeni nawet, można powiedzieć wprost,

76
00:06:02.670 --> 00:06:06.610
kosmicznej, czyli tej nieogarnionej, czy trudno ogarnialnej.

77
00:06:07.070 --> 00:06:11.690
Tutaj posłużyłem się takim zabiegiem, że pewne zbliżenia zjawisk

78
00:06:11.690 --> 00:06:16.230
z tej przestrzeni, no tutaj malarskiej, które odnoszą się do przestrzeni

79
00:06:16.230 --> 00:06:19.110
w ogóle, do rzeczywistości, a więc przestrzeni zarówno kosmicznej,

80
00:06:19.150 --> 00:06:23.390
jak i tej, którą możemy obserwować na Ziemi, ponieważ te obrazy są w jakimś sensie

81
00:06:23.390 --> 00:06:29.110
inspirowane również lotem, samolotem i tym, jak Ziemia wygląda z góry

82
00:06:29.110 --> 00:06:34.370
i gdzie wszystkie te procesy zachodzące w kształtowaniu się Ziemi są widoczne.

83
00:06:34.550 --> 00:06:38.850
To ja tutaj to też gdzieś tam odbijam, a jednocześnie odwołuję się

84
00:06:38.850 --> 00:06:43.890
do tego wszystkiego, co się dzieje w kosmosie, pośród gwiazd,

85
00:06:44.410 --> 00:06:49.070
pośród tych rozbysków wodoru i tego wszystkiego, całej ferii barwnej,

86
00:06:49.070 --> 00:06:55.450
która jest na co dzień niezauważalna, ale teleskopy to potrafią wyłowić

87
00:06:55.450 --> 00:07:01.430
i przesłać te zdjęcia tutaj do nas i możemy podziwiać to niewidzialne

88
00:07:01.430 --> 00:07:03.150
dzięki specjalnym instrumentariom.

89
00:07:03.250 --> 00:07:09.770
W każdym razie tutaj jest przedstawiona ta sytuacja jako wolny,

90
00:07:10.070 --> 00:07:15.470
dynamiczny strumień energii, który jest chwilowo zatrzymany

91
00:07:15.470 --> 00:07:18.970
w takim prostokącie płótna, który jest nieskończony.

92
00:07:19.230 --> 00:07:23.270
Więc ja tak próbowałem zastawić te fragmenty rzeczywistości,

93
00:07:23.290 --> 00:07:28.470
żeby pokazać to trwanie, paradoksalnie, trwanie tego wiecznego,

94
00:07:29.030 --> 00:07:29.970
dynamicznego ruchu.

95
00:07:30.090 --> 00:07:32.990
To, co prawda jest przez nas niedodczuwalne fizycznie,

96
00:07:33.010 --> 00:07:36.470
a które się dzieje, to jest ta stała eksplozja kosmiczna,

97
00:07:37.290 --> 00:07:41.110
w której tworzy się cały czas wszechświat i w której my żyjemy.

98
00:07:41.110 --> 00:07:44.530
To jest paradoksalne zestawienie albo może celowe właśnie,

99
00:07:44.770 --> 00:07:48.930
no ma to jakiś sens zestawienie z tą sytuacją człowieka,

100
00:07:49.030 --> 00:07:52.210
o której mówiłem przed chwilą, tylko że to jest bezpośrednio

101
00:07:52.210 --> 00:07:55.070
odnosząc się do pewnej sytuacji, a tutaj możemy powiedzieć

102
00:07:55.070 --> 00:07:59.850
o permanentnej sytuacji człowieka w kosmosie, czy usytuowaniu.

103
00:08:00.070 --> 00:08:05.510
I te 18 elementów jest przedzielonych takimi elementami,

104
00:08:05.650 --> 00:08:09.130
które już odwołują się bezpośrednio niemalże do abstrakcji kosmosu,

105
00:08:09.130 --> 00:08:13.550
czyli do czegoś nieokreślonego, trudnego do zauważenia,

106
00:08:14.130 --> 00:08:19.550
trudnego do percepcji, ponieważ nasze zmysły są tak zbudowane inaczej

107
00:08:19.550 --> 00:08:23.930
i możemy tylko widzieć to, do czego jesteśmy stworzeni

108
00:08:23.930 --> 00:08:26.310
i co możemy zobaczyć.

109
00:08:26.490 --> 00:08:30.770
W każdym razie to już jest czerń, to są przebłyski, jakieś światła,

110
00:08:31.250 --> 00:08:35.510
ten świat nieogarnialny, zestawiony z tym światem,

111
00:08:35.510 --> 00:08:38.730
który ma ten element.

112
00:08:38.950 --> 00:08:46.690
Próby ukazania tej fizyczności materii, tej fizyczności materii kosmosu.

113
00:08:46.810 --> 00:08:49.790
Kosmosu i oczywiście tej materii, w której żyjemy.

114
00:08:55.420 --> 00:08:59.680
Przed momentem pytałam Pana o rolę artysty jako osoby,

115
00:08:59.780 --> 00:09:01.820
która odnosi się i komentuje rzeczywistość,

116
00:09:01.880 --> 00:09:04.240
a teraz, kiedy Pana słuchałam, pomyślałam też,

117
00:09:04.340 --> 00:09:07.500
że Pan w swoim malarstwie przygląda się bardziej,

118
00:09:07.500 --> 00:09:11.100
dostrzega więcej, bo rzeczywiście im dłużej patrzę na te prace,

119
00:09:11.620 --> 00:09:16.560
na każdą z tych 18 prac, mam wrażenie, że one są jak takie bardzo intensywne

120
00:09:16.560 --> 00:09:18.520
przyglądanie się, zaglądanie głębiej

121
00:09:18.520 --> 00:09:21.600
i nie zatrzymywanie się na tym, co jest najbardziej dostępne.

122
00:09:22.120 --> 00:09:26.120
Próbuję jakby przebić to pierwsze wrażenie i zobaczyć, co jest dalej,

123
00:09:26.820 --> 00:09:30.980
żeby pokazać, to jest zadanie sztuki, pokazywać to, co jest niewidzialne,

124
00:09:30.980 --> 00:09:36.620
to, co trudno zobaczyć na co dzień, żeby poddać refleksji właśnie być może

125
00:09:36.620 --> 00:09:41.260
to, co widzimy na pierwszym planie, ale jest to możliwe poprzez właśnie

126
00:09:41.260 --> 00:09:44.240
zobaczenie tego, co jest głębiej, tego dalej.

127
00:09:44.800 --> 00:09:49.300
Mam nadzieję, że to jakoś się tutaj udało w tym wypadku,

128
00:09:49.880 --> 00:09:55.280
stąd ta intensywność barwy, żeby pokazać, że tam głębiej jest intensywne

129
00:09:55.280 --> 00:09:59.180
dzianie się, no można powiedzieć, życie tej materii

130
00:09:59.180 --> 00:10:01.060
w sposób metaforyczny oczywiście.

131
00:10:01.340 --> 00:10:05.400
Zastawiam tą kompozycję na połowę abstrakcyjnej.

132
00:10:05.620 --> 00:10:09.880
Można powiedzieć, że to jest bardziej realistyczne niż te inne obrazy,

133
00:10:10.020 --> 00:10:13.740
ponieważ tutaj naśladuję, czy powtarzam,

134
00:10:14.060 --> 00:10:17.820
proces, który dzieje się w naturze, czyli proces tego dynamicznego

135
00:10:17.820 --> 00:10:21.020
mieszania się różnych elementów i tworzenia ciągle

136
00:10:21.020 --> 00:10:26.800
do nowych zjawisk, nowych planet i tak dalej w przestrzeni kosmicznej.

137
00:10:26.920 --> 00:10:30.220
Ale jeżeli przyjrzymy się, tak jak mówiłem, budowie Ziemi,

138
00:10:30.480 --> 00:10:38.680
to widzimy, że ta zastygła masa cały czas wydaje się zatrzymana w pół drogi.

139
00:10:38.780 --> 00:10:43.700
Zobaczymy, co tam będzie dalej oczywiście za odpowiednio długi okres czasu.

140
00:10:44.000 --> 00:10:48.900
To jest przede wszystkim chęć z mojej strony uzyskania wrażenia

141
00:10:48.900 --> 00:10:52.660
tej dynamiczności przemian, w której żyjemy cały czas.

142
00:10:52.800 --> 00:10:56.140
Przemian na różnym etapie właśnie tej fizyczności,

143
00:10:56.280 --> 00:11:01.260
tej materialności świata, jak i tego dziania się tam,

144
00:11:01.820 --> 00:11:04.380
gdzie znowu mamy do czynienia z niewidzialnym,

145
00:11:04.540 --> 00:11:07.140
tym światem niematerialnym.

146
00:11:07.300 --> 00:11:12.180
I tutaj ten obraz z 2022 roku, a więc całkiem niedawno,

147
00:11:12.680 --> 00:11:16.980
który jest takim efektem pewnej refleksji

148
00:11:16.980 --> 00:11:20.720
dotyczącej właśnie pamięci, przemijania,

149
00:11:21.200 --> 00:11:26.300
trwania tej pamięci zbiorowej, jak i indywidualnej w każdym z nas.

150
00:11:26.940 --> 00:11:29.660
I jak się okazało później, można to porównać,

151
00:11:29.660 --> 00:11:31.740
czy powiedzieć o tym, że to jest pewien obraz

152
00:11:31.740 --> 00:11:35.100
utrwalonej w nas, czy trwającej traumy,

153
00:11:35.260 --> 00:11:38.100
wynikającej z przeżyć przyszłości,

154
00:11:38.340 --> 00:11:41.880
w której to pojawiają się różne postacie z ich historiami

155
00:11:41.880 --> 00:11:45.960
w sposób taki, no, nie zawsze chciany,

156
00:11:46.760 --> 00:11:51.520
ale które w jakimś sensie dręczą naszą pamięć,

157
00:11:51.600 --> 00:11:55.900
dręczą naszą świadomość tym, co koniecznie nie musiało się zdarzyć nam,

158
00:11:56.160 --> 00:11:58.980
ale może temu komuś z naszej rodziny,

159
00:11:59.460 --> 00:12:02.240
z naszych znajomych, dalszych lub bliższych,

160
00:12:02.560 --> 00:12:04.600
spośród tych wszystkich, którzy gdzieś tam,

161
00:12:04.920 --> 00:12:08.960
byty ludzkie, które ujawniają się w sposób chciany,

162
00:12:08.960 --> 00:12:11.280
niechciany, ale gdzieś tam egzystują w nas.

163
00:12:11.580 --> 00:12:15.200
Tak samo we mnie, bo ten obraz jest namalowany

164
00:12:15.200 --> 00:12:17.240
pod wpływem własnego przeżycia.

165
00:12:18.200 --> 00:12:20.800
Takiego przeżycia, powiedziałbym, nieokreślonego,

166
00:12:20.920 --> 00:12:22.300
a jak się to namalowało, okazuję się,

167
00:12:22.320 --> 00:12:24.800
że to można się odwołać do różnych sytuacji.

168
00:12:24.920 --> 00:12:28.200
Może do tych właśnie, które zdarzyły się w latach 80.,

169
00:12:28.200 --> 00:12:30.820
może do tych, które zdarzyły się w latach 40.,

170
00:12:31.520 --> 00:12:33.960
może do tych, które zdarzyły się jeszcze dawniej.

171
00:12:34.160 --> 00:12:37.580
Kto wie, no jest to taki portret pamięci,

172
00:12:37.580 --> 00:12:39.780
i wspólnoty, w której się wychowujemy.

173
00:12:39.960 --> 00:12:44.940
Portret pamięci, zarówno tej dalszej, jak i tej rodzinnej,

174
00:12:45.300 --> 00:12:48.620
a która to pamięć, no nie zawsze jest świadoma.

175
00:12:48.920 --> 00:12:50.220
To obraz jest zatytułowany

176
00:12:50.220 --> 00:12:51.380
Przychodzą i odchodzą,

177
00:12:51.400 --> 00:12:54.680
a więc ci, którzy pojawiają się, odchodzą,

178
00:12:55.340 --> 00:12:56.880
być może już nigdy się nie pojawią,

179
00:12:57.660 --> 00:12:58.940
ale gdzieś tam trwają.

180
00:12:59.140 --> 00:13:01.460
No taki trochę zagadkowy obraz

181
00:13:01.460 --> 00:13:03.940
stawiający takie zagadkowe pytania.

182
00:13:04.400 --> 00:13:06.580
Trudno opowiadać, bo malarstwo ma to do siebie,

183
00:13:06.580 --> 00:13:08.840
że wypowiada się w sposób niewerwalny

184
00:13:08.840 --> 00:13:11.540
i raczej stwarza sytuacje,

185
00:13:11.680 --> 00:13:13.480
które odbieramy emocjonalnie,

186
00:13:13.580 --> 00:13:17.020
a później nasz umysł to próbuje przetworzyć,

187
00:13:17.260 --> 00:13:18.420
wyjaśnić i tak dalej,

188
00:13:18.800 --> 00:13:21.500
ale pierwsze wrażenie pozostaje zawsze emocjonalne.

189
00:13:22.020 --> 00:13:23.720
Więc ja w tej chwili mam kłopot,

190
00:13:23.800 --> 00:13:26.710
ponieważ muszę być tłumaczem swojego stanu emocjonalnego

191
00:13:28.230 --> 00:13:32.370
i spełniać jakby rolę krytyka z drugiej strony zupełnie.

192
00:13:32.690 --> 00:13:35.350
To ja mogę podzielić się swoim wrażeniem,

193
00:13:35.450 --> 00:13:37.090
czy tym, co mnie bardzo zatrzymało.

194
00:13:37.310 --> 00:13:39.030
Pan kilka minut temu użył takiego słowa,

195
00:13:39.070 --> 00:13:41.310
że to jest pamięci, która dręczy.

196
00:13:41.470 --> 00:13:44.430
I rzeczywiście to słowo dręczyć, udręka,

197
00:13:44.550 --> 00:13:46.890
moim zdaniem bardzo mocno w twarzach,

198
00:13:47.030 --> 00:13:49.450
które namalował Pan na tych płótnach,

199
00:13:49.550 --> 00:13:50.550
się odbija.

200
00:13:50.550 --> 00:13:53.510
Że to nie jest pamięć lekka,

201
00:13:53.630 --> 00:13:56.490
to nie jest pamięć, która daje nam radości

202
00:13:56.490 --> 00:13:57.650
czy satysfakcji, przeciwnie.

203
00:13:57.730 --> 00:13:59.110
To jest pamięć, którą się dźwiga.

204
00:13:59.430 --> 00:14:01.310
No bardzo ładnie, Pani, to właśnie pamięć,

205
00:14:01.330 --> 00:14:02.230
którą się dźwiga.

206
00:14:02.610 --> 00:14:05.590
Osób, które są nie do końca spełnione być może

207
00:14:05.590 --> 00:14:06.750
w tej pamięci.

208
00:14:06.850 --> 00:14:09.510
My dokładnie nie wiemy, z czym one przychodzą.

209
00:14:09.930 --> 00:14:11.630
One coś chcą powiedzieć,

210
00:14:12.050 --> 00:14:13.750
chcą się z czymś podzielić,

211
00:14:14.390 --> 00:14:15.450
usprawiedliwić być może,

212
00:14:16.350 --> 00:14:17.750
zapomnieć, ale to nie wiem,

213
00:14:17.850 --> 00:14:19.430
czy to jest do końca możliwe.

214
00:14:19.430 --> 00:14:22.130
To zapominanie jest w zasadzie trudne

215
00:14:22.130 --> 00:14:23.430
i to jest właśnie ta udręka,

216
00:14:23.850 --> 00:14:24.990
z którą mamy do czynienia.

217
00:14:25.310 --> 00:14:26.650
Trudno jest zapomnieć,

218
00:14:26.750 --> 00:14:28.970
trudno jest przejść obojętnie do tego,

219
00:14:28.970 --> 00:14:30.470
co w nas jest

220
00:14:30.470 --> 00:14:33.570
i rozpocząć, czy kontynuować,

221
00:14:33.750 --> 00:14:36.730
czy działać powiedzmy w sposób otwarty,

222
00:14:36.850 --> 00:14:37.730
pełen optymizm.

223
00:14:38.130 --> 00:14:40.370
Oczywiście ten optymizm nas ratuje,

224
00:14:40.450 --> 00:14:42.330
ale ta trauma pozostaje.

225
00:14:42.630 --> 00:14:45.490
Nasza rozmowa powoli zbliża się do końca

226
00:14:45.490 --> 00:14:47.650
i oczywiście zaprosimy wszystkich do tego,

227
00:14:47.730 --> 00:14:49.110
żeby te obrazy zobaczyć.

228
00:14:49.430 --> 00:14:50.650
Wyrobić sobie własne zdanie

229
00:14:50.650 --> 00:14:52.210
i uzyskać własne wrażenie,

230
00:14:52.530 --> 00:14:54.010
które na pewno będzie dopełnieniem tego,

231
00:14:54.030 --> 00:14:54.710
o czym mówimy.

232
00:14:54.910 --> 00:14:56.530
Natomiast tak na podsumowanie,

233
00:14:56.690 --> 00:14:58.510
chciałam jeszcze zapytać o formaty,

234
00:14:58.650 --> 00:15:00.190
o wielkość tych prac.

235
00:15:00.350 --> 00:15:02.510
Obraz, od którego zaczęliśmy naszą rozmowę,

236
00:15:02.610 --> 00:15:04.310
jest, że tak powiem, pojedynczy.

237
00:15:04.390 --> 00:15:05.590
Natomiast pozostałe dzieła,

238
00:15:05.610 --> 00:15:06.590
o których rozmawiamy,

239
00:15:06.710 --> 00:15:09.290
one składają się z kilku płócien.

240
00:15:09.290 --> 00:15:12.010
To nie są obrazy, które się ogląda,

241
00:15:12.170 --> 00:15:14.050
to są obrazy, które chciałbym,

242
00:15:14.130 --> 00:15:15.310
żeby były przeżywane,

243
00:15:15.450 --> 00:15:17.390
żeby zagarniały widza,

244
00:15:17.910 --> 00:15:19.010
żeby zmuszały go do tego,

245
00:15:19.030 --> 00:15:20.470
żeby wejść w tą przestrzeń,

246
00:15:20.530 --> 00:15:21.450
żeby w niej pobyć,

247
00:15:21.810 --> 00:15:24.870
żeby kontemplować właśnie w otoczeniu,

248
00:15:24.910 --> 00:15:28.650
czy w przestrzeni stworzonej przez te obrazy,

249
00:15:28.770 --> 00:15:30.050
czy te obiekty malarskie,

250
00:15:30.570 --> 00:15:32.250
jak można również powiedzieć.

251
00:15:32.250 --> 00:15:34.570
Poza tym, to się wzięło też z tego,

252
00:15:34.690 --> 00:15:36.290
to umiłowanie do tych przestrzeni,

253
00:15:36.450 --> 00:15:39.410
z tego okresu początkowego mojej twórczości

254
00:15:39.410 --> 00:15:40.590
z lat 80.,

255
00:15:40.590 --> 00:15:42.490
kiedy wielkość obrazu

256
00:15:42.490 --> 00:15:45.510
również była w jakimś sensie manifestacyjna.

257
00:15:45.810 --> 00:15:49.310
Chodziło o takie przybicie tej rzeczywistości

258
00:15:49.310 --> 00:15:50.250
czymś niezwykłym,

259
00:15:50.910 --> 00:15:52.170
czymś ogromnym,

260
00:15:52.290 --> 00:15:54.270
czymś, co pociąga widza,

261
00:15:54.870 --> 00:15:55.550
co wciąga.

262
00:15:55.710 --> 00:15:58.610
I tak cały czas gdzieś tam traktuje twórczość.

263
00:15:58.750 --> 00:16:01.870
Obraz jest zjawiskiem w przestrzeni,

264
00:16:01.870 --> 00:16:03.490
który tą przestrzeni znaczy,

265
00:16:04.150 --> 00:16:07.250
anektuje i tą przestrzeń pochłania.

266
00:16:07.510 --> 00:16:08.790
Są mniejsze obrazki,

267
00:16:09.490 --> 00:16:11.310
ale one jakoś tak być może

268
00:16:11.310 --> 00:16:14.050
swoją kolorystyką i swoją formą

269
00:16:14.050 --> 00:16:15.810
i sposobem powieszenia

270
00:16:15.810 --> 00:16:18.770
też współdziałają z tą przestrzennością

271
00:16:18.770 --> 00:16:19.570
tych wszystkich obraz.

272
00:16:19.650 --> 00:16:22.450
No ten polityk ma jednak te 8 metrów

273
00:16:22.830 --> 00:16:24.770
na 3,5 metra prawie,

274
00:16:24.890 --> 00:16:26.310
więc to robi wrażenie.

275
00:16:26.630 --> 00:16:27.990
Nie chodziło o to właśnie,

276
00:16:28.090 --> 00:16:30.350
żeby to nie był obraz na ścianie,

277
00:16:30.370 --> 00:16:31.530
tylko to było zjawisko

278
00:16:31.530 --> 00:16:33.050
malarskie w przestrzeni.

279
00:16:33.210 --> 00:16:35.590
Bardzo piękne słowa powiedział Pan przed momentem,

280
00:16:35.670 --> 00:16:37.030
że te obrazy nie są do oglądania,

281
00:16:37.070 --> 00:16:38.050
są do przeżywania.

282
00:16:38.530 --> 00:16:39.230
I wydaje mi się,

283
00:16:39.290 --> 00:16:41.050
że to jest najlepszy sposób,

284
00:16:41.070 --> 00:16:43.690
żeby zaprosić nasze słuchaczki i słuchaczy

285
00:16:43.690 --> 00:16:44.730
do odwiedzenia wystawy

286
00:16:44.730 --> 00:16:46.070
Fragmenty Rzeczywistości,

287
00:16:46.430 --> 00:16:47.710
którą do końca marca

288
00:16:47.710 --> 00:16:49.930
można oglądać się w galerii Kordegarda,

289
00:16:50.170 --> 00:16:52.930
a dzisiaj opowiadał o niej autor obrazów,

290
00:16:53.090 --> 00:16:54.510
które można tutaj oglądać,

291
00:16:54.610 --> 00:16:56.090
Pan Sławomir Ratajski.

292
00:16:56.190 --> 00:16:57.750
Bardzo Panu dziękuję za tę rozmowę.

293
00:16:57.830 --> 00:16:58.590
Bardzo mi miło.

294
00:16:58.590 --> 00:17:01.930
Audycje kulturalne

295
00:17:01.930 --> 00:17:03.910
w dobrym tonie.
