WEBVTT 1 00:00:01.520 --> 00:00:05.180 Audycje kulturalne. W dobrym tonie. 2 00:00:05.740 --> 00:00:12.820 To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant. 3 00:00:13.060 --> 00:00:20.260 Dzisiaj będziemy rozmawiać o bardzo ciekawym projekcie, o bardzo ciekawym raporcie, a tak naprawdę o bardzo ciekawym i ważnym zjawisku. 4 00:00:20.340 --> 00:00:27.880 Mianowicie myślę, że wszyscy mieliśmy już okazję zauważyć, że zmienia się trochę struktura w naszym kraju. 5 00:00:27.880 --> 00:00:32.520 Pojawiło się więcej obywateli, obywatelek Ukrainy, także z Białorusi. 6 00:00:32.660 --> 00:00:36.440 Co za tym idzie, pojawiło się także więcej dzieci tych narodowości. 7 00:00:36.820 --> 00:00:44.180 Tak się złożyło, że Warszawskie Obserwatorium Kultury postanowiło zbadać i sprawdzić, jaki jest udział tych dzieci w kulturze Warszawy. 8 00:00:44.540 --> 00:00:51.440 Na czym polega ten udział? Dlaczego to jest ważne, żeby być świadomym, jak on przebiega, a także jak wpływać na to, żeby go zwiększać? 9 00:00:51.440 --> 00:01:03.120 O tym będą dzisiaj opowiadały dr Małgorzata Bakalarz-Douverże, dyrektorka warszawskiego Obserwatorium Kultury, a także Sara Majcher-Wojciechowska, koordynatorka projektu Dzieci Uczestniczą WOK. 10 00:01:03.260 --> 00:01:08.240 Witam w audycjach kulturalnych. Jest mi bardzo miło, że przyjęłyście zaproszenie do audycji kulturalnych. 11 00:01:08.340 --> 00:01:10.880 Jestem przekonana, że przed nami bardzo ciekawa rozmowa. 12 00:01:10.980 --> 00:01:12.120 Bardzo dziękuję za zaproszenie. 13 00:01:12.600 --> 00:01:13.580 Dzięki za zaproszenie. 14 00:01:13.580 --> 00:01:23.000 Co skłoniło Was do tego, żeby przygotować raport i zająć się tym, w jaki sposób dzieci pochodzenia ukraińskiego i białoruskiego w tej warszawskiej kulturze uczestniczą? 15 00:01:23.200 --> 00:01:33.040 Nasza przygoda z przyglądaniem się nieodświętnej czy codziennej wielokulturowości Warszawy właściwie zaczęła się od samego początku powstania Warszawskiego Obserwatorium Kultury. 16 00:01:33.040 --> 00:01:46.260 My mamy dopiero trzy lata i w zasadzie odkąd powstaliśmy, współpracujemy na różne sposoby z osobami i z kolektywami białoruskimi i ukraińskimi, które produkują czy są aktywne w polu kultury. 17 00:01:46.780 --> 00:01:50.480 Często nasza przestrzeń po prostu służyła ich spotkaniom. 18 00:01:50.740 --> 00:01:57.140 To nam także uświadomiło, że tak naprawdę możemy mówić w tej chwili już o funkcjonowaniu trzech równoległych obiegów kultury. 19 00:01:57.140 --> 00:02:04.840 Obiegu polskiego, białoruskiego i ukraińskiego i że to nie jest tylko sytuacja warszawska, ale tak naprawdę to jest rzeczywistość Polski. 20 00:02:05.200 --> 00:02:19.400 W dużych i nawet w średnich miastach jest wystarczająca masa krytyczna twórców i twórczyń zaangażowanych w kulturę, którzy musieli uciekać z Ukrainy i z Białorusi i którzy twórczo realizują się na terenie naszych miast. 21 00:02:19.400 --> 00:02:31.680 Na ogół jest tak, że ta działalność jest niewidoczna dla ludzi, którzy posługują się tylko językiem polskim, ponieważ te publiczności są informowane innymi kanałami komunikacji w swoich językach narodowych 22 00:02:31.680 --> 00:02:38.440 na temat koncertów czy wydarzeń teatralnych czy innego rodzaju wydarzeń artystycznych, które dzieją się w przestrzeni miejskiej. 23 00:02:38.900 --> 00:02:45.180 Wydało nam się to bardzo interesujące i początkowo przede wszystkim chcieliśmy zmapować, zinwentaryzować te obiegi kultury, 24 00:02:45.180 --> 00:02:53.020 ale dosyć szybko pojawiło się u nas inne pytanie badawcze, równie ważne, a społecznie być może jeszcze bardziej przydatne, 25 00:02:53.120 --> 00:02:56.400 to znaczy w jaki sposób z kultury korzystają dzieci. 26 00:02:56.640 --> 00:03:02.520 Dzieci w wieku szkolnym, tak na pierwszy rzut zajmujemy się przede wszystkim dziećmi w wieku lat 7-15, 27 00:03:02.940 --> 00:03:11.500 co oznacza także, że są to dzieci, które jeszcze w pewnym stopniu, ich wybory związane z uczestnictwem w kulturze są wyborami dyskutowanymi z rodzicami. 28 00:03:11.500 --> 00:03:21.080 Wydawało nam się, że to jest po pierwsze ważne dla każdego miasta, żeby zrozumieć w jaki sposób dzieci ukraińskie i białoruskie korzystają z kultury. 29 00:03:21.740 --> 00:03:24.940 Ważne jest dla nas też jak te rodziny korzystają z kultury. 30 00:03:25.260 --> 00:03:30.620 Kiedy mówię o uczestnictwie w kulturze czy korzystaniu z kultury mam na myśli korzystanie z oferty kulturalnej, 31 00:03:31.580 --> 00:03:37.380 takiej jak na przykład właśnie spektakly czy powiedzmy koncerty czy wyjścia do muzeum, 32 00:03:37.380 --> 00:03:45.040 ale także korzystanie z edukacji kulturalnej, czyli tego rodzaju zajęć, po które chodzimy do domów kultury, warsztatów, 33 00:03:45.300 --> 00:03:52.220 różnego rodzaju sposobów na to, żeby uczyć się amatorsko lub paraprofesjonalnie artystycznych rzeczy. 34 00:03:52.400 --> 00:03:59.080 To nasze zainteresowanie edukacją kulturalną wiąże się też z faktem, że edukację kulturalną badamy i badamy ją w placówkach kultury 35 00:03:59.080 --> 00:04:07.080 i wiemy o tym, że znowu dzieci białoruskie i ukraińskie często nie stanowią odrębnego źródła informacji dla instytucji kultury, 36 00:04:07.140 --> 00:04:11.020 dlatego że te dzieci na ogół przechodzą już z taką znajomością języka polskiego, 37 00:04:11.260 --> 00:04:17.660 że nie uczestniczą w jakichś specjalnych programach, które miałyby jeszcze dywersyfikować je ze względu na znajomość języka. 38 00:04:17.900 --> 00:04:23.460 I to tylko rodzice, którzy przechodzą często potrzebują na przykład pomocy językowej, 39 00:04:23.460 --> 00:04:29.140 natomiast dzieci zupełnie nie. I w związku z tym zapytaliśmy wiele instytucji kultury o to, 40 00:04:29.300 --> 00:04:35.500 czy badają, kto do nich przychodzi i czy badają, czy przychodzą do nich i jak przychodzą do nich dzieci ukraińskie i białoruskie. 41 00:04:35.880 --> 00:04:42.340 Często słyszeliśmy, że nie ma takiej kategorii, ponieważ po prostu dzieci są i przychodzą i zapisują się na zajęcia. 42 00:04:42.460 --> 00:04:48.700 Z tych różnych przyczyn, a także z naszej wiedzy na temat syndromu drugiego pokolenia migrantów, 43 00:04:48.700 --> 00:04:55.340 który to drugie pokolenie migrantów często jest właśnie narażone na radykalizację, narażone na wykluczenie, 44 00:04:55.540 --> 00:05:01.580 czy stygmatyzację związane z tym, że z jednej strony noszą ze sobą stygmy i uprzedzenia, 45 00:05:02.040 --> 00:05:10.460 które często towarzyszą życiu migranta, a z drugiej strony są już w pełni funkcjonującymi obywatelami kraju pochodzenia, 46 00:05:10.920 --> 00:05:13.120 ponieważ wiemy o tym z innych krajów. 47 00:05:13.120 --> 00:05:19.040 W związku z tym miałyśmy też takie poczucie, że być może warto jest zadać sobie pytanie, jaką rolę kultura może odegrać w tym, 48 00:05:19.140 --> 00:05:25.500 żeby zapobiegać takiemu syndromowi, czy żeby pomagać, czy wspierać drugie pokolenie migrantów, 49 00:05:25.600 --> 00:05:31.560 do tego stopnia, w którym czują się nie tylko tolerowani, ale także zaproszeni do tego, żeby być częścią społeczeństwa. 50 00:05:31.660 --> 00:05:36.920 To się już w Twojej wypowiedzi pojawiło, ale wydaje mi się, że bardzo dużą wartością raportu i badań, 51 00:05:36.920 --> 00:05:44.240 które przeprowadziłyście, przeprowadziliście, jest to, że patrzycie na problem czy zjawisko z bardzo wielu perspektyw. 52 00:05:44.300 --> 00:05:49.340 Badałyście postawę oczekiwania dzieci, ale także rodziców, także instytucji publicznych, 53 00:05:49.460 --> 00:05:53.940 w ogóle instytucji związanych ze światem kultury. Chyba najważniejsza jest ta dziecięca. 54 00:05:54.080 --> 00:06:00.360 To badanie, które zrealizowałyśmy w tym roku, od czerwca do grudnia, ma charakter pilotażowy. 55 00:06:00.580 --> 00:06:04.840 I ta pilotażowość ma pewne minusy, ale ma też bardzo duży plus. 56 00:06:04.840 --> 00:06:09.180 Z bardzo dużym plusem jest to, że mogłyśmy sobie dać przestrzeń na przetestowanie 57 00:06:09.180 --> 00:06:13.080 jakby różnych podejść metodologicznych, różnych technik badawczych 58 00:06:13.080 --> 00:06:16.940 i spróbować połapać głosy tych różnych grup, o których wspomniałaś. 59 00:06:17.520 --> 00:06:23.300 Minusem jest to, że zbieramy materiał badawczy, który jest na bardzo małych grupach 60 00:06:23.300 --> 00:06:27.220 i trudno jakby generalizować na podstawie takiego materiału badawczego 61 00:06:27.220 --> 00:06:33.020 i mówić o całej społeczności osób z doświadczeniem migracji z Ukrainy lub Białorusi, 62 00:06:33.020 --> 00:06:36.260 bo też ważną cechą dla nas było jednak to doświadczenie migracji, 63 00:06:36.320 --> 00:06:41.320 bo oczywiście jesteśmy świadome tego, że w Warszawie jest wielka społeczność 64 00:06:41.320 --> 00:06:44.900 na przykład polskich Ukraińców, którzy mieszkają tutaj od pokoleń 65 00:06:44.900 --> 00:06:48.480 albo chociaż od więcej po prostu niż jednego pokolenia. 66 00:06:48.600 --> 00:06:53.360 Te osoby są w zupełnie innej sytuacji niż osoby, które tej migracji doświadczyły. 67 00:06:53.500 --> 00:06:56.240 Tak samo osoby z Białorusi i tak samo też jesteśmy świadome, 68 00:06:56.240 --> 00:06:59.540 że jakby wielokulturowość Warszawy sięga dużo szerzej 69 00:06:59.540 --> 00:07:04.280 niż te dwie największe grupy obcokrajowców, którzy u nas mieszkają. 70 00:07:04.700 --> 00:07:07.440 Wiemy, że mamy bardzo dużą społeczność wietnamską 71 00:07:07.440 --> 00:07:09.900 czy też na przykład osób z Bangladeszu i tak dalej. 72 00:07:10.060 --> 00:07:13.440 Super byłoby rozszerzyć to badanie również na te osoby, 73 00:07:13.580 --> 00:07:16.880 ale z racji pilotażu musiałyśmy podjąć jakąś decyzję 74 00:07:16.880 --> 00:07:21.360 i zdecydowałyśmy się tutaj na te dwie najliczniejsze grupy. 75 00:07:21.360 --> 00:07:24.540 Tutaj trochę nie ma mowy o takiej generalizacji, 76 00:07:24.800 --> 00:07:29.610 ale dzięki temu zróżnicowanemu podejściu możemy połapać różne tropy badawcze 77 00:07:29.880 --> 00:07:30.980 z tych różnych grup. 78 00:07:31.360 --> 00:07:35.860 No i w ramach tego badania pilotażowego przeprowadziłyśmy aż 14 wywiadów 79 00:07:35.860 --> 00:07:38.900 z przeróżnymi instytucjami, podmiotami kultury, 80 00:07:39.400 --> 00:07:43.200 zarówno diasporalnymi ukraińskimi, białoruskimi, jak i polskimi. 81 00:07:43.340 --> 00:07:46.220 I też te nasze rozmowy były z wielu poziomów. 82 00:07:46.280 --> 00:07:49.380 Czasem to były rozmowy z osobami, które tworzą program 83 00:07:49.380 --> 00:07:51.480 skierowany do dzieci danej instytucji, 84 00:07:51.500 --> 00:07:53.380 a czasem to były rozmowy z instruktorkami, 85 00:07:54.040 --> 00:07:56.340 które prowadzą dosłownie trzy zajęcia. 86 00:07:56.480 --> 00:08:00.260 Rozmawiałyśmy też z dziećmi w ramach grup fokusowych, 87 00:08:00.500 --> 00:08:02.280 czyli takich wywiadów grupowych. 88 00:08:02.480 --> 00:08:04.260 Zrealizowałyśmy dwa takie wywiady 89 00:08:04.260 --> 00:08:07.660 z dziećmi ukraińskimi i z dziećmi białoruskimi. 90 00:08:07.900 --> 00:08:12.140 Tutaj jakby też ważna jest ta wielojęzykowość naszego badania 91 00:08:12.140 --> 00:08:14.380 i aplikujemy tutaj takie podejście, 92 00:08:14.560 --> 00:08:17.580 że rozmawiamy z dziećmi w językach, 93 00:08:17.580 --> 00:08:19.820 w których one chcą się z nami porozumiewać. 94 00:08:20.000 --> 00:08:23.380 Więc za każdym razem, kiedy planujemy jakieś wywiady, 95 00:08:23.660 --> 00:08:25.240 coś w czym jakby jest komunikacja, 96 00:08:25.560 --> 00:08:27.980 to zapraszamy do współpracy osoby, 97 00:08:28.160 --> 00:08:31.940 które natywnie mówią w języku białoruskim, ukraińskim, 98 00:08:32.060 --> 00:08:34.400 rosyjski czasem jest bardzo potrzebnym językiem tutaj. 99 00:08:34.680 --> 00:08:36.820 Rozmawiałyśmy też z rodzicami tych dzieci 100 00:08:36.820 --> 00:08:38.600 i jeszcze z paroma innymi rodzicami. 101 00:08:38.740 --> 00:08:40.580 To były wywiady indywidualne. 102 00:08:40.760 --> 00:08:43.730 Ciężko mówić o tym opowiadaniu o całej społeczności, 103 00:08:43.730 --> 00:08:47.030 bo jakby tych dziesięciu rodziców, którzy nam się trafili, 104 00:08:47.130 --> 00:08:50.450 to jest jakby dziesięć po prostu indywidualnych perspektyw, 105 00:08:50.670 --> 00:08:55.030 które oczywiście nie wyczerpują jakiegoś przekroju tej społeczności. 106 00:08:55.570 --> 00:08:56.610 Posiadają jakieś cechy, 107 00:08:56.850 --> 00:08:59.250 też z jakiegoś powodu się do nas zgłosiły na te badania. 108 00:08:59.390 --> 00:09:02.410 Bardzo byśmy chciały złapać perspektywę jak najszerszą. 109 00:09:02.550 --> 00:09:05.330 Więc mamy te instytucje, mamy rodziców, mamy dzieci. 110 00:09:05.690 --> 00:09:08.990 Robimy teraz też super taki mini, można powiedzieć, 111 00:09:09.150 --> 00:09:11.450 projekt badawczy w ramach tego projektu 112 00:09:11.450 --> 00:09:15.450 z grupą ósemki dzieci, czwórki białoruskich, czwórki ukraińskich, 113 00:09:16.330 --> 00:09:18.170 gdzie dzieci przez dwa tygodnie ostatnie 114 00:09:18.170 --> 00:09:21.430 opowiadały nam o swoim czasie wolnym 115 00:09:21.430 --> 00:09:23.910 i rzeczach, które robią w tym czasie wolnym. 116 00:09:24.050 --> 00:09:26.710 W pamiętnikach, które dla nich przygotowałyśmy, 117 00:09:27.050 --> 00:09:29.610 rozdałyśmy im także analogowe aparaty jednorazowe 118 00:09:29.990 --> 00:09:32.570 i codziennie fotografowały jakiś moment właśnie 119 00:09:32.570 --> 00:09:34.470 z wykonywania czegoś w czasie wolnym. 120 00:09:34.730 --> 00:09:38.630 No i te pamiętniki, te fotografie są takim otwarciem do tego, 121 00:09:38.670 --> 00:09:41.370 żeby jeszcze porozmawiać z nimi o kulturze i czasie wolnym. 122 00:09:41.450 --> 00:09:43.750 To będzie się działo już w ramach wywiadów indywidualnych. 123 00:09:44.030 --> 00:09:47.390 Chcemy też zwieńczyć ten projekt fotograficzną wystawą, 124 00:09:47.590 --> 00:09:50.730 którą razem z dziećmi przygotujemy w ramach warsztatu kuratorskiego. 125 00:09:51.090 --> 00:09:53.370 Przeprowadziłyśmy kilka wywiadów grupowych 126 00:09:53.370 --> 00:09:57.850 z grupami nauczycieli i instruktoryk i instruktorów z Domów Kultury. 127 00:09:58.290 --> 00:10:01.170 No i teraz jest taki moment, kiedy pozbierałyśmy sobie tę wiedzę 128 00:10:01.170 --> 00:10:03.050 i możemy spróbować coś opowiedzieć. 129 00:10:03.250 --> 00:10:05.790 Tak jak mówiłam, są to takie zalążki i tropy, 130 00:10:05.790 --> 00:10:09.490 które ukierunkują nas w jakiś sposób na przyszły rok, 131 00:10:09.610 --> 00:10:13.970 ale ja bardzo się cieszę, że mogłyśmy właśnie popróbować różnych metod 132 00:10:13.970 --> 00:10:17.990 i zajrzeć, spojrzeć na to zjawisko z różnych perspektyw. 133 00:10:23.740 --> 00:10:26.780 Pojawiły się takie hasły jak infantylizacja oferty. 134 00:10:27.020 --> 00:10:30.000 Jestem bardzo ciekawa, czy zgodziłybyście się rozwinąć, 135 00:10:30.100 --> 00:10:31.940 wytłumaczyć na czym to zjawisko polega, 136 00:10:32.320 --> 00:10:34.960 no i jakie ono może nieść ze sobą konsekwencje. 137 00:10:34.960 --> 00:10:38.780 To jest trochę historia, którą próbujemy rozpakować w społeczeństwu, 138 00:10:38.940 --> 00:10:42.880 a która jest związana z taką właśnie nieodświętną wielokulturowością. 139 00:10:43.220 --> 00:10:45.980 Staramy się używać tego sformułowania z pełną premedytacją, 140 00:10:46.240 --> 00:10:51.120 ponieważ wydaje nam się, że jakby dotychczas nasz dyskurs w Polsce, 141 00:10:51.280 --> 00:10:55.500 dyskurs publiczny wokół faktu, że Polska staje się wielokulturowym krajem, 142 00:10:55.720 --> 00:10:58.960 ma taki odświętny charakter w sensie takiego zrywu. 143 00:10:59.800 --> 00:11:02.920 Przypominamy sobie cały czas o tym, jak to było pięknie, 144 00:11:02.920 --> 00:11:06.760 jak Polacy poradzili sobie z bohaterskim wyzwaniem 145 00:11:07.360 --> 00:11:11.340 przyjęcia osób z doświadczeniem uchodźstwa w 2022 roku. 146 00:11:11.600 --> 00:11:14.760 I to oczywiście jest piękne i ogrzewające i jest faktem. 147 00:11:15.240 --> 00:11:18.840 Natomiast trochę jest tak, że to nie pozwala nam spojrzeć na to, 148 00:11:18.900 --> 00:11:21.540 co to znaczy od poniedziałku do piątku, a nie tylko w sobotę i niedzielę, 149 00:11:21.620 --> 00:11:24.980 kiedy przypominamy sobie o tych pięknych, bohaterskich czynach 150 00:11:24.980 --> 00:11:28.120 lub o okropnych i xenofobicznych wydarzeniach. 151 00:11:28.200 --> 00:11:32.060 Bo to też jest tak, że opowiadanie o tej sytuacji, 152 00:11:32.060 --> 00:11:35.840 w której znajduje się polskie społeczeństwo, które po raz pierwszy od 80 lat 153 00:11:35.840 --> 00:11:39.540 znowu staje się wielokulturowe, opowiadanie o niej tylko w kategorii 154 00:11:39.540 --> 00:11:44.900 takich schematów bohatera lub tego, który nie potrafi sprostać temu wyzwaniu, 155 00:11:45.100 --> 00:11:49.560 zamyka rozmowę na to, co oznacza życie w nowej, wielokulturowej przestrzeni. 156 00:11:49.760 --> 00:11:53.720 Po raz pierwszy od 80 lat słyszymy w przestrzeni publicznej 157 00:11:53.720 --> 00:11:56.260 na dużą skalę język polski mówiony z akcentem. 158 00:11:56.480 --> 00:12:00.960 Po raz pierwszy od 80 lat ludzie w autobusach rozmawiają ze sobą, przy nas, 159 00:12:00.960 --> 00:12:02.460 i my nie rozumiemy, o czym oni mówią. 160 00:12:02.900 --> 00:12:08.040 Na poziomie takiego zwykłego, powszedniego życia zmieniła się sytuacja społeczeństwa 161 00:12:08.040 --> 00:12:12.540 i my nie mamy na nią dobrych narzędzi, ponieważ jesteśmy pierwszym pokoleniem 162 00:12:12.540 --> 00:12:14.720 od kilku, które się z tym mierzy. 163 00:12:15.280 --> 00:12:18.960 Jednym z aspektów tego faktu, że nagle dookoła nas są ludzie, 164 00:12:19.060 --> 00:12:23.020 którzy mówią po polsku z akcentem, jest taka reakcja, 165 00:12:23.140 --> 00:12:26.060 którą znamy ze wszystkich innych wielokulturowych społeczeństw. 166 00:12:26.060 --> 00:12:30.320 Jest taka mianowicie, że kiedy mówisz po polsku, czy kiedy mówisz w języku większości 167 00:12:30.320 --> 00:12:34.560 z akcentem albo nieporadnie, jesteś postrzegany, czy postrzegana jako osoba, 168 00:12:34.620 --> 00:12:37.740 która ma trochę niższy kapitał intelektualny. 169 00:12:37.880 --> 00:12:42.180 To się zdarza, szczególnie w społeczeństwach, które nie mają tego nawyku, 170 00:12:42.280 --> 00:12:45.100 czy tego zrozumienia, że to jest sytuacja oczywista, 171 00:12:45.120 --> 00:12:49.620 że sposób, jaki się komunikujemy, nie oznacza naszych możliwości intelektualnych. 172 00:12:49.620 --> 00:12:53.780 To jest oczywiście jedno z wytłumaczeń, ale dobrze pokazuje, 173 00:12:53.780 --> 00:12:58.420 jak wiele jest do rozpakowania, czy do wyrozmawiania społecznie 174 00:12:58.420 --> 00:13:01.540 na temat konsekwencji tego, że staliśmy się nagle, dość nagle, 175 00:13:01.600 --> 00:13:03.940 jednak w ciągu kilku lat, społeczeństwem wielokulturowym. 176 00:13:04.380 --> 00:13:07.420 No i teraz ta historia o infantylizacji oferty jest związana 177 00:13:07.420 --> 00:13:10.920 z kilkoma opowieściami, które usłyszałyśmy od rodziców, 178 00:13:11.060 --> 00:13:17.620 którzy opowiadali nam, że bardzo często ich dzieciom oferowane są zajęcia, 179 00:13:17.620 --> 00:13:22.680 które są jakby poniżej ich poziomu, ponieważ nikt nawet nie sprawdza, 180 00:13:22.680 --> 00:13:25.920 jak wysoki jest poziom, który jakieś dziecko osobą reprezentuje. 181 00:13:26.380 --> 00:13:30.300 Chyba najbardziej wymowną historią była opowieść jednej z matek, 182 00:13:30.380 --> 00:13:33.040 której córka uczy się grać na flecie poprzecznym. 183 00:13:33.520 --> 00:13:37.260 I najpierw z dużym zaskoczeniem Polacy przyjmowali fakt, 184 00:13:37.380 --> 00:13:39.440 że to jest flet poprzeczny, a nie fujarka. 185 00:13:39.860 --> 00:13:42.460 Z takim podtekstem, jak to jest możliwe, że oni tam na Ukrainie 186 00:13:42.460 --> 00:13:44.920 was jeszcze uczą na fletach poprzecznych. 187 00:13:45.160 --> 00:13:47.360 Dziewczynka chodziła do szkoły muzycznej w Ukrainie oczywiście, 188 00:13:48.040 --> 00:13:53.380 a potem była oczywiście pewna nieporadność w znajdowaniu ekwiwalentów zajęć 189 00:13:53.380 --> 00:13:56.980 albo ewentualnie proponowaniu czegoś, co było dużo prostsze 190 00:13:56.980 --> 00:14:00.180 czy dużo mniej skomplikowane niż umiejętności tej dziewczynki. 191 00:14:00.420 --> 00:14:02.080 Czy to wynika ze złej woli? Nie. 192 00:14:02.320 --> 00:14:06.020 I chciałabym właśnie, żebyśmy też odczarowywali tą bohaterskość, 193 00:14:06.260 --> 00:14:09.940 której zawsze musi towarzyszyć jakieś potępienie tych, 194 00:14:10.060 --> 00:14:11.020 którzy nie dają rady. 195 00:14:11.140 --> 00:14:15.280 No właśnie nie. To nie jest opowieść o tym, że są tylko dobrze wspaniali 196 00:14:15.280 --> 00:14:18.480 albo okropni Polacy. To jest opowieść o tym, że jesteśmy nieporadni 197 00:14:18.480 --> 00:14:22.620 i że polegamy na wielu skojarzeniach, skrótach myślowych 198 00:14:22.620 --> 00:14:26.000 i niezrozumieniach, które leżą po obu stronach, 199 00:14:26.140 --> 00:14:27.940 o których jak najszybciej trzeba pragmatycznie, 200 00:14:28.120 --> 00:14:29.740 a nie politycznie zacząć rozmawiać. 201 00:14:29.860 --> 00:14:33.440 Ponieważ myślę, że najważniejsze w tej nieodświętności wielokulturowości 202 00:14:33.440 --> 00:14:35.460 jest to, że ona z nami zostanie na wiele lat. 203 00:14:35.460 --> 00:14:41.380 I że dobrze, żebyśmy zaczęli o niej rozmawiać jako o stanie permanentnym 204 00:14:41.380 --> 00:14:45.620 i długofalowym, a nie o nagłym zrywie, który za moment ustąpi. 205 00:14:45.720 --> 00:14:48.860 To mogłaby być świetna puenta naszej rozmowy, jednak ja nie chciałabym 206 00:14:48.860 --> 00:14:53.400 jej jeszcze kończyć. Również dlatego, że na bazie tego, co stworzyłyście, 207 00:14:53.560 --> 00:14:59.700 ja zaczęłam się zastanawiać nad tym, co sektor kultury może zyskać 208 00:14:59.700 --> 00:15:04.640 dzięki obecności, dzięki zaangażowaniu dzieci właśnie z Ukrainy i Białorusi. 209 00:15:04.640 --> 00:15:07.580 Bo to, że one mogą dzięki kulturze zyskać bardzo wiele, 210 00:15:07.700 --> 00:15:10.780 rozwijać swoje umiejętności, poznawać rówieśników, 211 00:15:11.260 --> 00:15:13.460 lepiej funkcjonować w grupie, uczyć się języka, 212 00:15:13.560 --> 00:15:15.560 myślę, że tutaj możemy wymieniać bardzo długo. 213 00:15:15.820 --> 00:15:17.780 Natomiast ja mam w sobie bardzo mocne przekonanie, 214 00:15:18.300 --> 00:15:22.820 że dział kultury również na ich obecności może bardzo wiele zyskać. 215 00:15:23.200 --> 00:15:25.480 Ja mam na to bardzo łatwą odpowiedź. 216 00:15:25.580 --> 00:15:27.520 I ona przede wszystkim wiąże się z naszym badaniem, 217 00:15:27.600 --> 00:15:30.120 ale wiąże się także z innym procesem, który prowadzimy 218 00:15:30.120 --> 00:15:33.180 w Warszawskim Obserwatorem Kultury, a który nazywa się 219 00:15:33.180 --> 00:15:34.980 niezbyt seksownie diaspory. 220 00:15:35.220 --> 00:15:41.280 I polega na tym, że staramy się łączyć ze sobą środowiska kultury 221 00:15:41.280 --> 00:15:45.060 i sztuki polskich, ukraińskich i białoruskich twórców. 222 00:15:45.240 --> 00:15:48.980 I te spotkania sieciujące, jakie sobie nazywaliśmy, 223 00:15:49.400 --> 00:15:52.480 prowadzimy zawsze dla jednej branży i wokół jednego tematu. 224 00:15:52.640 --> 00:15:55.440 A wiąże się to z wyartykułowaną przez środowiska 225 00:15:55.440 --> 00:15:59.860 diasporalną potrzebą, żeby być postrzeganymi przez pryzmat 226 00:15:59.860 --> 00:16:02.300 swoich zawodów i przez pryzmat swojej branży, 227 00:16:02.400 --> 00:16:03.880 a nie przez pryzmat swoich paszportów. 228 00:16:04.220 --> 00:16:07.480 Więc zamiast robić spotkanie dla twórców teatru z Polski, 229 00:16:07.580 --> 00:16:10.640 Białorusi i Ukrainy, na którym będziemy pić kawę 230 00:16:10.640 --> 00:16:12.920 i wymieniać się numerami telefonów, 231 00:16:13.060 --> 00:16:16.240 niektórzy z nas wyższościowo, inni nie, ale wciąż, 232 00:16:16.700 --> 00:16:18.720 zorganizujemy spotkanie dla twórców teatru, 233 00:16:18.960 --> 00:16:22.420 w czasie którego zastanawiamy się nad bieżącym tematem, 234 00:16:22.420 --> 00:16:24.800 który dotyka nas wszystkich, czyli na przykład 235 00:16:24.800 --> 00:16:26.300 jak przyciągnąć młodzież do teatru. 236 00:16:26.500 --> 00:16:29.800 I wtedy dalej pijemy tę kawę, ale już nie wymachując 237 00:16:29.800 --> 00:16:32.900 swoimi paszportami, tylko zastanawiając się wspólnie 238 00:16:32.900 --> 00:16:34.680 nad tematem, który jest nam bliski, 239 00:16:34.800 --> 00:16:38.100 nad tematem, do którego możemy wykorzystać swoje umiejętności, 240 00:16:38.220 --> 00:16:39.920 swoją praktykę i swoje doświadczenia 241 00:16:39.920 --> 00:16:43.280 i który dzięki temu może być bogatszy, 242 00:16:43.360 --> 00:16:45.440 może być udzielona na niego lepsza odpowiedź. 243 00:16:45.640 --> 00:16:48.440 Zaczynam od dorosłych, ponieważ to samo dotyczy dzieci. 244 00:16:48.680 --> 00:16:51.580 Te dzieci i ci rodzice, z którymi rozmawialiśmy, 245 00:16:51.580 --> 00:16:54.760 bardzo często podkreślają, że przestrzeń kultury, 246 00:16:55.160 --> 00:16:57.720 w przeciwieństwie tej przestrzeni szkoły niestety, 247 00:16:57.960 --> 00:17:01.540 jest dla nich tym miejscem, w którym mogą się rozwijać, 248 00:17:01.840 --> 00:17:03.720 mogą rozmawiać z innymi rzeczywiście, 249 00:17:04.160 --> 00:17:07.080 mogą też doświadczać pewnego wytchnienia, 250 00:17:07.340 --> 00:17:09.020 które też ich bardzo odstresowuje. 251 00:17:09.200 --> 00:17:11.700 Ale jeden z powodów, na który zwracają uwagę, 252 00:17:11.940 --> 00:17:15.360 jest taki, że jak przychodzą do sali lepiej z gliny 253 00:17:15.360 --> 00:17:18.300 albo malować akwarelą, to wszyscy tam przychodzą 254 00:17:18.300 --> 00:17:20.380 w jakiejś sprawie. Nikt nie sprawdza, 255 00:17:20.400 --> 00:17:23.020 czy ktoś będzie opowiadał o swoich pierożkach, 256 00:17:23.580 --> 00:17:25.500 barszczu, czy kolejnej odsłonie, 257 00:17:25.840 --> 00:17:28.900 a jak to tam się u was w Ukrainie obchodzi jakieś święto, 258 00:17:29.400 --> 00:17:31.880 tylko siadamy i rozbawiamy na temat tego, 259 00:17:32.140 --> 00:17:34.900 jak najlepiej namalować akwarelą tę martwą naturę 260 00:17:34.900 --> 00:17:38.280 albo coś jeszcze innego, co akurat jest na dzisiaj przygotowane. 261 00:17:38.280 --> 00:17:42.220 Ta zmiana perspektywy, z perspektywy stygmatyzującej 262 00:17:42.220 --> 00:17:44.860 na perspektywę zapraszającą, ale też taką, 263 00:17:45.080 --> 00:17:47.600 która jest robieniem czegoś wspólnie, 264 00:17:47.840 --> 00:17:50.480 przy oczywiście dużej wrażliwości na to, 265 00:17:50.580 --> 00:17:52.380 że konteksty mogą być różne, 266 00:17:52.680 --> 00:17:55.080 że warto jest tłumaczyć żarty, 267 00:17:55.220 --> 00:17:56.520 tłumaczyć odniesienia kulturowe, 268 00:17:56.600 --> 00:17:57.900 które nie są dla wszystkich oczywiste. 269 00:17:58.520 --> 00:18:00.880 Wydaje się, że to jest ten sposób na to, 270 00:18:00.920 --> 00:18:02.240 żebyśmy wszyscy na tym zyskali. 271 00:18:02.640 --> 00:18:04.720 Wszyscy jesteśmy w tej chwili na jakimś spektrum 272 00:18:04.720 --> 00:18:07.360 pierwszego pokolenia, czy drugiego pokolenia. 273 00:18:07.360 --> 00:18:09.940 W takim sensie, że polskie dzieci po raz pierwszy 274 00:18:09.940 --> 00:18:13.320 w swoim dzieciństwie mają taką sytuację, 275 00:18:13.440 --> 00:18:15.860 w której kolegują się i funkcjonują 276 00:18:15.860 --> 00:18:18.140 razem z dziećmi z doświadczeniem migracji, 277 00:18:18.240 --> 00:18:19.720 a dzieci z doświadczeniem migracji, 278 00:18:19.820 --> 00:18:22.480 z oczywistych przyczyn, są także po raz pierwszy 279 00:18:22.480 --> 00:18:25.200 w sytuacji, w której są jakby wykorzenione 280 00:18:25.200 --> 00:18:27.400 ze swoich domów, które pamiętają lub nie. 281 00:18:27.880 --> 00:18:30.720 Sytuacja, w której siadamy razem z nimi przy stole 282 00:18:30.720 --> 00:18:32.380 i robimy coś i patrzymy wszyscy 283 00:18:32.380 --> 00:18:36.660 nie tylko na siebie, ale także w jakimś wspólnym kierunku, 284 00:18:36.660 --> 00:18:39.580 powoduje, że możemy wszyscy wylądować 285 00:18:39.580 --> 00:18:41.980 na takim sposobie funkcjonowania, 286 00:18:42.100 --> 00:18:45.360 na takim modus operandi współmieszkania razem, 287 00:18:45.860 --> 00:18:48.200 który dla wszystkich będzie ciekawy, 288 00:18:48.300 --> 00:18:50.360 wzbogacający, inspirujący, ale także bezpieczny. 289 00:18:50.480 --> 00:18:53.200 To na koniec naszego spotkania zapytam o to, 290 00:18:53.200 --> 00:18:53.880 co dalej. 291 00:18:54.000 --> 00:18:55.740 Odpowiedź na to pytanie już częściowo 292 00:18:55.740 --> 00:18:57.720 pojawiła się w trakcie naszej rozmowy, 293 00:18:57.840 --> 00:18:59.540 ale wydaje mi się, że to będzie taka 294 00:18:59.540 --> 00:19:02.580 kropka nad i w rozmowie o projekcie. 295 00:19:02.580 --> 00:19:05.080 Przed nami 5 grudnia w Woklabie, 296 00:19:05.220 --> 00:19:06.240 czyli w takiej przestrzeni 297 00:19:06.240 --> 00:19:07.920 Warszawskiego Obserwatorium Kultury 298 00:19:07.920 --> 00:19:09.040 na ulicy Marszałkowskiej, 299 00:19:09.220 --> 00:19:11.400 odbędzie się okrągły stół, 300 00:19:11.620 --> 00:19:13.160 którego gdzieś punktem wyjścia 301 00:19:13.160 --> 00:19:15.800 będą wyniki tego naszego pilatorzewego badania, 302 00:19:15.980 --> 00:19:19.460 ale przede wszystkim chcemy zaprosić do rozmowy 303 00:19:19.460 --> 00:19:22.540 i zapraszamy do rozmowy 10 osób do tego stołu, 304 00:19:22.620 --> 00:19:24.200 zapraszamy również publiczność, 305 00:19:24.360 --> 00:19:25.920 wydarzenie jest otwarte, 306 00:19:26.060 --> 00:19:27.220 można posłuchać tego, 307 00:19:27.480 --> 00:19:29.360 jak będziemy ze sobą dyskutować, 308 00:19:29.360 --> 00:19:32.480 jakie tematy tam zostaną rzucone pod rozmowę. 309 00:19:32.720 --> 00:19:35.600 Będziemy podejmować trzy jakieś takie bloki tematyczne, 310 00:19:35.780 --> 00:19:38.120 które nam w tym badaniu wydały się 311 00:19:38.120 --> 00:19:40.180 na tym etapie interesujące, 312 00:19:40.280 --> 00:19:41.800 znamienne, warte rozwinięcia 313 00:19:41.800 --> 00:19:43.000 i do pomyślenia o tym, 314 00:19:43.120 --> 00:19:45.600 jak można za nimi podążać w przyszłości. 315 00:19:45.800 --> 00:19:46.840 Pierwszy temat jest związany 316 00:19:46.840 --> 00:19:49.380 z tą perspektywą dzieci i rodziców. 317 00:19:49.580 --> 00:19:51.100 Jakie tutaj są potrzeby, 318 00:19:51.200 --> 00:19:53.620 czy te potrzeby jakby są w obszarze kultury, 319 00:19:53.720 --> 00:19:55.440 czy te potrzeby są spełniane 320 00:19:55.920 --> 00:19:57.020 przez te instytucje, 321 00:19:57.180 --> 00:19:58.540 między innymi, które przebadałyśmy, 322 00:19:58.540 --> 00:19:59.920 ale też może jakieś inne. 323 00:20:00.140 --> 00:20:03.600 Jakie są bariery dostępności tej kultury dla nich 324 00:20:03.600 --> 00:20:05.700 i jakie tutaj też się pojawiają aspiracje 325 00:20:06.160 --> 00:20:08.040 i czy te aspiracje w Warszawie, 326 00:20:08.240 --> 00:20:09.500 takie jakie jesteśmy teraz, 327 00:20:10.040 --> 00:20:11.640 są możliwe do spełniania, 328 00:20:11.700 --> 00:20:13.640 czy też tutaj jest więcej barier 329 00:20:13.640 --> 00:20:15.620 niż takich pozytywnych stymulantów. 330 00:20:15.780 --> 00:20:16.900 Drugi temat dotyczy 331 00:20:16.900 --> 00:20:18.800 tej zróżnicowanej oferty kulturalnej, 332 00:20:19.620 --> 00:20:21.320 a mianowicie takich różnych podejść 333 00:20:21.320 --> 00:20:22.740 podmiotów kulturalnych, 334 00:20:22.940 --> 00:20:24.540 które udało nam się zidentyfikować, 335 00:20:25.640 --> 00:20:26.740 ponieważ to jest naprawdę 336 00:20:26.740 --> 00:20:28.540 bardzo szeroki wachlarz. 337 00:20:28.640 --> 00:20:29.820 I tutaj może jeszcze powiem o tym, 338 00:20:29.960 --> 00:20:32.080 że bardzo ciekawe i niewykluczające 339 00:20:32.780 --> 00:20:35.180 jest to, jak na różne potrzeby 340 00:20:35.180 --> 00:20:37.480 inne instytucje mogą odpowiadać, 341 00:20:37.540 --> 00:20:39.580 ponieważ mamy podmioty kultury 342 00:20:39.580 --> 00:20:41.500 diasporalne, które bardzo często 343 00:20:41.500 --> 00:20:42.880 pełnią rolę takich kontrprzestrzeni, 344 00:20:43.780 --> 00:20:46.080 gdzie dzieci jakby w bezpiecznym miejscu 345 00:20:46.560 --> 00:20:48.740 mogą rozwijać swoją tożsamość 346 00:20:48.740 --> 00:20:51.400 związaną z bycią grupą mniejszościową, 347 00:20:51.800 --> 00:20:53.740 jakąś relacje jakby z krajem pochodzenia, 348 00:20:53.940 --> 00:20:56.160 relacje w ramach społeczności, 349 00:20:56.280 --> 00:20:58.380 budują taką zdolność do tego, 350 00:20:58.460 --> 00:20:59.440 żeby poradzić sobie, 351 00:20:59.620 --> 00:21:01.480 skonfrontować się z jakimiś 352 00:21:01.480 --> 00:21:03.140 potencjalnymi przykrościami, 353 00:21:03.280 --> 00:21:04.500 które mogą je spotkać 354 00:21:04.500 --> 00:21:06.780 poza ramami tej bezpiecznej przestrzeni 355 00:21:06.780 --> 00:21:07.960 czy domu, 356 00:21:08.200 --> 00:21:09.680 czyli jakby z ksenofobią, 357 00:21:09.780 --> 00:21:11.580 z uprzedzeniami i tak dalej. 358 00:21:11.820 --> 00:21:13.740 Tylko, że właśnie to bycie w kontrprzestrzeni 359 00:21:14.380 --> 00:21:15.820 wcale nie musi oznaczać 360 00:21:15.820 --> 00:21:17.380 jakiejś izolacji. 361 00:21:17.580 --> 00:21:19.120 To jest właśnie ta zdolność 362 00:21:19.120 --> 00:21:20.020 do konfrontacji, 363 00:21:20.320 --> 00:21:21.860 budowanie swojej tożsamości, 364 00:21:22.040 --> 00:21:23.260 budowanie pewności siebie 365 00:21:23.260 --> 00:21:24.400 i relacji, 366 00:21:24.620 --> 00:21:26.580 a poza tą kontrprzestrzenią 367 00:21:26.580 --> 00:21:27.620 te same dzieci 368 00:21:27.620 --> 00:21:29.480 chodzą do polskich szkół też, 369 00:21:29.620 --> 00:21:31.460 korzystają z oferty kulturalnej 370 00:21:31.460 --> 00:21:32.640 polskich podmiotów. 371 00:21:33.020 --> 00:21:34.960 Równolegle razem z tym procesem 372 00:21:34.960 --> 00:21:35.940 może jak najbardziej 373 00:21:35.940 --> 00:21:37.600 toczyć się integracja. 374 00:21:37.900 --> 00:21:38.840 Z drugiej strony mamy 375 00:21:38.840 --> 00:21:40.500 te polskie podmioty kultury, 376 00:21:41.040 --> 00:21:42.880 które pełnią naprawdę szereg ról. 377 00:21:43.000 --> 00:21:44.180 Jeśli chodzi o integrację, 378 00:21:44.380 --> 00:21:45.680 to najbardziej jakimś takim 379 00:21:45.680 --> 00:21:46.980 jaskrawymi przykładami 380 00:21:46.980 --> 00:21:48.560 wydają nam się tutaj 381 00:21:48.560 --> 00:21:49.500 teatry. 382 00:21:49.760 --> 00:21:51.320 Teatry, które mają 383 00:21:51.320 --> 00:21:53.360 jakieś rodzaje programów 384 00:21:53.360 --> 00:21:54.320 integracyjnych, 385 00:21:54.320 --> 00:21:56.000 że przez te działania teatralne, 386 00:21:56.120 --> 00:21:57.340 przez pedagogikę teatru 387 00:21:57.340 --> 00:21:58.900 najbardziej skutecznie 388 00:21:58.900 --> 00:21:59.920 można te dzieci 389 00:21:59.920 --> 00:22:00.880 wrzucić w taką 390 00:22:00.880 --> 00:22:02.220 wymieszaną sytuację 391 00:22:02.220 --> 00:22:03.280 i sprawić, 392 00:22:03.320 --> 00:22:04.460 że faktycznie nawiązują 393 00:22:04.460 --> 00:22:05.620 ze sobą relacje, 394 00:22:05.860 --> 00:22:06.500 poznają się, 395 00:22:06.700 --> 00:22:07.640 budują otwartość 396 00:22:07.640 --> 00:22:08.460 do siebie nawzajem. 397 00:22:08.540 --> 00:22:09.760 Zarówno jakby te dzieci 398 00:22:09.760 --> 00:22:11.360 z doświadczeniem migracji, 399 00:22:11.500 --> 00:22:12.740 jak i polskie dzieci 400 00:22:12.740 --> 00:22:14.140 potrafią się na siebie otworzyć, 401 00:22:14.140 --> 00:22:15.480 potrafią zacząć do siebie rozmawiać. 402 00:22:15.600 --> 00:22:16.820 Bardzo często w takich procesach, 403 00:22:16.860 --> 00:22:17.720 nawet jak na początku 404 00:22:17.720 --> 00:22:18.840 potrzebna jest jakaś osoba 405 00:22:18.840 --> 00:22:19.880 do tłumaczenia języka, 406 00:22:20.000 --> 00:22:20.700 to ta potrzeba 407 00:22:20.700 --> 00:22:22.380 bardzo szybko znika 408 00:22:22.380 --> 00:22:23.780 i to są bardzo 409 00:22:23.780 --> 00:22:25.040 budujące przykłady, 410 00:22:25.160 --> 00:22:25.660 te, na które 411 00:22:25.660 --> 00:22:26.720 natrafiłyśmy. 412 00:22:26.900 --> 00:22:27.500 Są też takie 413 00:22:27.500 --> 00:22:28.660 polskie podmioty kultury, 414 00:22:28.820 --> 00:22:30.480 które bardzo wspierają 415 00:22:30.480 --> 00:22:31.280 takie pole 416 00:22:32.460 --> 00:22:33.020 współmieszkania 417 00:22:33.020 --> 00:22:34.060 w ramach tej 418 00:22:34.640 --> 00:22:35.200 różnorodności 419 00:22:35.200 --> 00:22:35.920 i to są te 420 00:22:35.920 --> 00:22:37.000 podmioty lokalne, 421 00:22:37.080 --> 00:22:37.260 jak 422 00:22:37.260 --> 00:22:38.280 Domy Kultury, 423 00:22:38.460 --> 00:22:39.380 albo mamy przykład 424 00:22:39.380 --> 00:22:39.980 też takiej 425 00:22:39.980 --> 00:22:40.820 świetlicy 426 00:22:40.820 --> 00:22:41.380 prowadzonej 427 00:22:41.380 --> 00:22:42.460 przez Fundację 428 00:22:42.460 --> 00:22:43.180 Ocalenie 429 00:22:43.180 --> 00:22:44.440 w Malu 430 00:22:44.440 --> 00:22:45.140 Ochockiego 431 00:22:45.140 --> 00:22:46.140 Domu Kultury 432 00:22:46.140 --> 00:22:47.000 i to jest 433 00:22:47.000 --> 00:22:48.020 też naprawdę 434 00:22:48.020 --> 00:22:49.220 bardzo budujący 435 00:22:49.220 --> 00:22:49.820 przykład, 436 00:22:49.980 --> 00:22:50.900 gdzie przez 437 00:22:50.900 --> 00:22:51.680 obecność 438 00:22:51.680 --> 00:22:52.380 od poniedziałku 439 00:22:52.380 --> 00:22:52.940 do piątku 440 00:22:52.940 --> 00:22:53.360 dzieci 441 00:22:53.360 --> 00:22:54.540 przeróżnych 442 00:22:54.540 --> 00:22:54.940 kultury, 443 00:22:55.000 --> 00:22:55.460 a bo tam nie ma 444 00:22:55.460 --> 00:22:56.220 tylko ukraińskich, 445 00:22:56.280 --> 00:22:56.940 białoruskich dzieci, 446 00:22:57.220 --> 00:22:58.600 bardzo różne dzieciaki tam są 447 00:22:58.600 --> 00:22:59.560 i one, 448 00:22:59.700 --> 00:23:00.600 poza tym, że stają się 449 00:23:00.600 --> 00:23:01.700 częścią tego miejsca, 450 00:23:01.800 --> 00:23:02.440 to stają się też 451 00:23:02.440 --> 00:23:03.520 częścią okolicy. 452 00:23:03.960 --> 00:23:04.640 Sąsiedzi, 453 00:23:04.780 --> 00:23:05.840 społeczność lokalna 454 00:23:05.840 --> 00:23:06.520 też jakby 455 00:23:06.520 --> 00:23:07.700 przyzwyczaja się. 456 00:23:08.360 --> 00:23:08.940 Następuje 457 00:23:08.940 --> 00:23:09.580 wymiana, 458 00:23:10.220 --> 00:23:10.860 mieszanie się 459 00:23:10.860 --> 00:23:11.960 i to, że te dzieci 460 00:23:11.960 --> 00:23:13.080 mówią w innym języku, 461 00:23:13.260 --> 00:23:13.880 kopią piłkę 462 00:23:13.880 --> 00:23:14.580 na podwórku, 463 00:23:14.920 --> 00:23:15.820 staje się jakimś 464 00:23:15.820 --> 00:23:17.160 elementem codzienności, 465 00:23:17.340 --> 00:23:17.960 a nie czymś, 466 00:23:17.960 --> 00:23:18.760 co jest dziwne, 467 00:23:18.780 --> 00:23:19.680 z czym należy się 468 00:23:19.680 --> 00:23:20.280 zastanawiać, 469 00:23:20.280 --> 00:23:21.260 o co tutaj chodzi. 470 00:23:21.540 --> 00:23:22.420 To też jest 471 00:23:22.420 --> 00:23:23.700 bardzo budujący przykład 472 00:23:23.700 --> 00:23:24.380 i mamy poczucie, 473 00:23:24.460 --> 00:23:25.100 że potrzeba 474 00:23:25.100 --> 00:23:25.900 takich miejsc 475 00:23:25.900 --> 00:23:26.580 więcej. 476 00:23:26.880 --> 00:23:27.600 Taka świetlica 477 00:23:27.600 --> 00:23:29.580 jest jedna, 478 00:23:30.240 --> 00:23:30.820 mogłoby być 479 00:23:30.820 --> 00:23:31.760 ich więcej 480 00:23:31.760 --> 00:23:32.700 i dlatego też 481 00:23:32.700 --> 00:23:33.460 widzimy w 482 00:23:33.460 --> 00:23:34.280 domach kultury 483 00:23:34.280 --> 00:23:35.080 taki potencjał, 484 00:23:35.140 --> 00:23:35.820 że one mogłyby 485 00:23:35.820 --> 00:23:36.720 bardziej się rozwijać, 486 00:23:36.820 --> 00:23:37.600 bardzo się otwierać, 487 00:23:37.600 --> 00:23:38.160 ale też jakby 488 00:23:38.160 --> 00:23:38.700 jakimś takim 489 00:23:38.700 --> 00:23:39.920 wyzywającym 490 00:23:39.920 --> 00:23:40.540 pytaniem 491 00:23:40.540 --> 00:23:41.860 tutaj w obszarze 492 00:23:41.860 --> 00:23:43.080 wielokulturowości, 493 00:23:43.420 --> 00:23:44.100 blisko domu 494 00:23:44.100 --> 00:23:45.580 jest to jakby 495 00:23:45.580 --> 00:23:46.920 jak takie lokalne 496 00:23:46.920 --> 00:23:47.820 podmioty kultury 497 00:23:47.820 --> 00:23:48.960 otwierać, 498 00:23:48.960 --> 00:23:49.620 tak żeby one 499 00:23:49.620 --> 00:23:50.520 zapraszały, 500 00:23:50.600 --> 00:23:51.720 bo z naszych obserwacji 501 00:23:51.720 --> 00:23:52.320 wiemy, że 502 00:23:52.320 --> 00:23:53.260 samo otwarcie, 503 00:23:53.360 --> 00:23:54.280 samo przetłumaczenie 504 00:23:54.280 --> 00:23:55.220 oferty na jakiś 505 00:23:55.220 --> 00:23:56.420 inny język 506 00:23:56.420 --> 00:23:57.960 nie jest wystarczające 507 00:23:57.960 --> 00:23:59.060 i myślę, że tutaj 508 00:23:59.060 --> 00:23:59.800 w tej sekcji 509 00:23:59.800 --> 00:24:01.040 właśnie o różnych 510 00:24:01.040 --> 00:24:01.680 podejściach 511 00:24:01.680 --> 00:24:02.460 podmiotów kultury 512 00:24:02.460 --> 00:24:03.540 będziemy się zastanawiać. 513 00:24:03.660 --> 00:24:04.640 No i ostatnią 514 00:24:04.640 --> 00:24:05.240 trefą, 515 00:24:05.260 --> 00:24:06.420 którą będziemy dyskutować 516 00:24:06.420 --> 00:24:07.520 jest ta relacja 517 00:24:07.520 --> 00:24:08.100 pomiędzy 518 00:24:08.100 --> 00:24:08.940 kulturą 519 00:24:08.940 --> 00:24:09.520 a szkołą. 520 00:24:09.620 --> 00:24:10.280 Wychodząc od tego, 521 00:24:10.380 --> 00:24:11.420 że szkoła często 522 00:24:11.420 --> 00:24:12.660 jest postrzegana 523 00:24:12.660 --> 00:24:13.540 jako ten 524 00:24:13.540 --> 00:24:14.520 negatywny element, 525 00:24:14.920 --> 00:24:15.900 a to, co się dzieje 526 00:24:15.900 --> 00:24:16.800 w miejscach kultury 527 00:24:16.800 --> 00:24:18.100 jako pozytywny, 528 00:24:18.240 --> 00:24:18.860 trochę jak tutaj 529 00:24:18.860 --> 00:24:19.620 budować jakieś 530 00:24:19.620 --> 00:24:21.120 mosty, łączniki, 531 00:24:21.320 --> 00:24:21.980 jak wpuszczać 532 00:24:21.980 --> 00:24:22.480 tę kulturę 533 00:24:22.480 --> 00:24:23.320 bardziej do szkoły, 534 00:24:23.420 --> 00:24:24.140 żeby ona 535 00:24:24.140 --> 00:24:24.940 wspierała 536 00:24:24.940 --> 00:24:26.000 integrację, 537 00:24:26.140 --> 00:24:26.740 jak pomagać 538 00:24:26.740 --> 00:24:27.080 dzieciom 539 00:24:27.080 --> 00:24:28.180 wychodzić ze szkoły 540 00:24:28.180 --> 00:24:29.180 i wpadać 541 00:24:29.180 --> 00:24:29.780 do tego 542 00:24:29.780 --> 00:24:30.720 świata kultury. 543 00:24:30.840 --> 00:24:31.800 Więc serdecznie 544 00:24:31.800 --> 00:24:32.440 zapraszamy 545 00:24:32.440 --> 00:24:33.580 na ten okrągły 546 00:24:33.580 --> 00:24:33.960 stół. 547 00:24:34.300 --> 00:24:35.320 Celem okrągłego 548 00:24:35.320 --> 00:24:35.760 stołu 549 00:24:35.760 --> 00:24:36.660 jest nie tylko 550 00:24:36.660 --> 00:24:37.860 szansa na to, 551 00:24:37.920 --> 00:24:38.580 żeby porozmawiać 552 00:24:38.580 --> 00:24:39.720 o tym, co dotychczas 553 00:24:39.720 --> 00:24:40.540 udało nam się 554 00:24:40.540 --> 00:24:41.600 ustalić, 555 00:24:41.640 --> 00:24:42.580 albo jakie wątki 556 00:24:42.580 --> 00:24:43.420 wydają nam się 557 00:24:43.420 --> 00:24:44.260 interesujące, 558 00:24:44.440 --> 00:24:44.940 ale także 559 00:24:44.940 --> 00:24:46.280 wywołanie takiej 560 00:24:46.280 --> 00:24:46.900 sytuacji, 561 00:24:46.940 --> 00:24:47.540 w której razem 562 00:24:47.540 --> 00:24:48.240 z ekspertkami 563 00:24:48.240 --> 00:24:49.060 i ekspertami 564 00:24:49.060 --> 00:24:50.080 porozmawiamy 565 00:24:50.080 --> 00:24:50.620 o wynikach 566 00:24:50.620 --> 00:24:51.680 naszego pilotażu 567 00:24:51.680 --> 00:24:53.060 i zastanowimy się, 568 00:24:53.120 --> 00:24:53.820 w jaki sposób 569 00:24:53.820 --> 00:24:55.000 kontynuować badanie. 570 00:24:55.140 --> 00:24:55.480 Ponieważ 571 00:24:55.480 --> 00:24:56.460 ten raport, 572 00:24:56.540 --> 00:24:57.400 o którym mówisz, 573 00:24:57.640 --> 00:24:58.740 jest dość skromnym 574 00:24:58.740 --> 00:24:59.620 podsumowaniem 575 00:24:59.620 --> 00:25:00.820 pilotażowego badania 576 00:25:00.820 --> 00:25:01.460 i tego 577 00:25:01.460 --> 00:25:02.320 jego pierwszego 578 00:25:02.320 --> 00:25:03.120 etapu. 579 00:25:03.300 --> 00:25:04.100 Natomiast przed nami 580 00:25:04.100 --> 00:25:05.180 rok 2026, 581 00:25:05.620 --> 00:25:06.380 w którym 582 00:25:06.380 --> 00:25:07.600 mamy nadzieję 583 00:25:07.600 --> 00:25:08.260 w pełni 584 00:25:08.260 --> 00:25:08.980 rozwinąć żagle 585 00:25:08.980 --> 00:25:09.800 i kontynuować 586 00:25:09.800 --> 00:25:10.260 badanie 587 00:25:10.260 --> 00:25:11.500 i to, 588 00:25:11.820 --> 00:25:12.560 w jaki sposób 589 00:25:12.560 --> 00:25:13.620 przebiega nasza rozmowa 590 00:25:13.620 --> 00:25:14.740 przy okrągłym stole, 591 00:25:14.980 --> 00:25:16.340 będzie również rzutowało 592 00:25:16.340 --> 00:25:17.400 na ostateczną 593 00:25:17.400 --> 00:25:18.000 koncepcję 594 00:25:18.000 --> 00:25:19.000 merytoryczną badania. 595 00:25:19.320 --> 00:25:19.660 Tym bardziej 596 00:25:19.660 --> 00:25:20.460 zapraszamy wszystkich 597 00:25:20.460 --> 00:25:21.080 do tego, żeby 598 00:25:21.080 --> 00:25:21.940 włączyć się 599 00:25:21.940 --> 00:25:22.720 i w nim uczestniczyć. 600 00:25:23.000 --> 00:25:23.780 Z kolei ja 601 00:25:23.780 --> 00:25:24.660 za rozmowę 602 00:25:24.660 --> 00:25:25.640 i za spotkanie 603 00:25:25.640 --> 00:25:26.720 dzisiaj bardzo dziękuję. 604 00:25:26.920 --> 00:25:28.000 Jak słyszeliście, 605 00:25:28.000 --> 00:25:29.420 bardzo wiele wniosków 606 00:25:29.420 --> 00:25:30.540 sporo też pytań 607 00:25:30.540 --> 00:25:30.940 i wątków, 608 00:25:31.020 --> 00:25:31.900 nad którymi warto 609 00:25:31.900 --> 00:25:33.080 zastanawiać się dalej. 610 00:25:33.340 --> 00:25:33.780 Sądzę też, 611 00:25:33.880 --> 00:25:34.360 że hasło 612 00:25:34.360 --> 00:25:35.460 wielokulturowość 613 00:25:35.460 --> 00:25:36.540 to jest coś, 614 00:25:36.560 --> 00:25:37.760 co powinniśmy 615 00:25:37.760 --> 00:25:39.340 nie tylko zapamiętać, 616 00:25:39.460 --> 00:25:40.540 tylko zacząć się 617 00:25:40.540 --> 00:25:41.640 przyzwyczajać, 618 00:25:41.700 --> 00:25:43.360 że taki świat jest 619 00:25:43.360 --> 00:25:44.140 i odkrywać 620 00:25:44.140 --> 00:25:44.720 piękną 621 00:25:44.720 --> 00:25:45.800 tej rzeczywistości. 622 00:25:45.980 --> 00:25:46.900 Dzisiaj o projekcie 623 00:25:46.900 --> 00:25:47.900 Dzieci uczestniczą 624 00:25:47.900 --> 00:25:48.760 opowiadała 625 00:25:48.760 --> 00:25:50.940 dr Małgorzata Bakalarz-Douwer-Żen, 626 00:25:51.060 --> 00:25:52.080 dyrektorka Warszawskiego 627 00:25:52.080 --> 00:25:53.040 Obserwatorium Kultury, 628 00:25:53.120 --> 00:25:53.400 a także 629 00:25:53.400 --> 00:25:54.780 Sara Majcher-Wojciechowska, 630 00:25:55.200 --> 00:25:56.540 koordynatorka projektu. 631 00:25:56.640 --> 00:25:57.260 Bardzo dziękuję 632 00:25:57.260 --> 00:25:57.820 raz jeszcze. 633 00:25:57.960 --> 00:25:58.260 Dziękuję. 634 00:25:58.500 --> 00:25:59.080 Dziękuję również. 635 00:25:59.420 --> 00:26:02.460 Audycje kulturalne 636 00:26:02.460 --> 00:26:04.440 w dobrym tonie.