WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.090
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.370 --> 00:00:12.430
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:12.550 --> 00:00:18.070
Myślę, że mogę założyć w ciemno, że gdybym zapytała Was o to, z czym kojarzą Wam się stroje ludowe,

4
00:00:18.270 --> 00:00:24.350
to albo wspomnielibyście o muzeach odwiedzanych być może w dzieciństwie, na wycieczkach,

5
00:00:24.490 --> 00:00:27.590
być może zupełnie niedawno lub przepastnych szafach dziadków,

6
00:00:27.590 --> 00:00:34.150
albo wspomnielibyście o kolorach, misternych haftach, zdobieniach, tym, co po prostu nas zachwyca.

7
00:00:34.270 --> 00:00:40.330
Ja zaczęłam zastanawiać się, czy te skojarzenia oznaczają, że stroje ludowe są czymś z przeszłości,

8
00:00:40.450 --> 00:00:43.990
czymś, co do przeszłości już odeszło, do czego zaglądamy tylko od czasu do czasu,

9
00:00:44.030 --> 00:00:49.710
przy okazji na przykład muzealnych wizyt, czy są czymś, co trochę umarło w naszej świadomości.

10
00:00:49.830 --> 00:00:52.850
I bardzo się cieszę, dlatego że odpowiedź na to pytanie jest przycząca,

11
00:00:52.850 --> 00:00:59.890
dlatego że stroje ludowe nadal inspirują artystów, twórców, projektantów, także projektantów mody.

12
00:01:00.310 --> 00:01:07.050
Na ten temat zwraca uwagę Muzeum Śląskie, w którym od 10 maja do 25 stycznia przyszłego roku

13
00:01:07.050 --> 00:01:11.310
można oglądać wystawę Etnoalternatywa, nowe spojrzenie na modę ludową.

14
00:01:11.670 --> 00:01:16.130
A ja bardzo się cieszę, bo zaproszenie do dzisiejszego spotkania przyjęła jedna z kuratorek

15
00:01:16.130 --> 00:01:21.630
tej ekspozycji, pani Krystyna Pieronkiewicz-Pieczko. Bardzo miło mi jest gościć panią w audycjach kulturalnych.

16
00:01:21.630 --> 00:01:23.470
Dzień dobry pani, dzień dobry państwu.

17
00:01:23.790 --> 00:01:30.030
Czy stroje ludowe to jest coś, co odeszło do lamusa, czy raczej coś, z czego nadal możemy czerpać?

18
00:01:30.090 --> 00:01:36.010
Co więcej, co się dzieje? Twórcy czerpią z tego pełnymi garściami, a co ważne chyba również odbiorcy,

19
00:01:36.070 --> 00:01:40.690
czyli osoby, które modę lubią, modą się interesują, także wykazują zainteresowanie.

20
00:01:40.890 --> 00:01:46.110
Nie da się ukryć, że strój w tej tradycyjnej formie odchodzi do przeszłości.

21
00:01:46.110 --> 00:01:51.830
I też z tego powodu między innymi wystawa etnoalternatywa w Muzeum Śląskim,

22
00:01:51.990 --> 00:01:55.930
bo nie wrócimy do noszenia stroju w tradycyjnej postaci.

23
00:01:56.070 --> 00:02:00.610
Oczywiście są regionaliści, są miłośnicy tego stroju, to w każdym regionie,

24
00:02:00.710 --> 00:02:05.870
tak jak u nas na Śląsku, którzy noszą ten strój przy okazji różnych uroczystości,

25
00:02:05.910 --> 00:02:07.410
kościelnych czy państwowych.

26
00:02:07.410 --> 00:02:11.460
Oczywiście czasem bywa, że jest to strój taki jeszcze bardzo tradycyjny,

27
00:02:12.210 --> 00:02:15.830
jeszcze jako w pozostałych poprzodkach, spuścić na poprzodkach,

28
00:02:15.970 --> 00:02:19.570
albo zrekonstruowany lepiej lub gorzej na potrzeby występów.

29
00:02:19.730 --> 00:02:25.410
Ale właściwie to pokolenie już odchodzi, a uważamy, żeby strojem zainteresować młodych,

30
00:02:26.070 --> 00:02:29.570
bo tylko dzięki nim ten strój może przetrwać i wiedza o nim,

31
00:02:29.810 --> 00:02:32.190
wiedza o tym bardzo ważnym elemencie dziedzictwa,

32
00:02:32.190 --> 00:02:36.950
no to trzeba pokazać jakąś alternatywę dla tego ginącego stroju.

33
00:02:37.050 --> 00:02:42.250
I to powinny być takie projekty, które będą interesujące, wyjątkowe, oryginalne

34
00:02:42.250 --> 00:02:45.450
i które będą do przyjęcia dla młodego pokolenia.

35
00:02:45.730 --> 00:02:47.990
Wspomniała Pani o różnorodności.

36
00:02:48.290 --> 00:02:52.630
Zdaje się, że w Polsce wyróżnia się około 100 typów strojów ludowych,

37
00:02:52.710 --> 00:02:54.710
z czego kilkanaście na Górnym Śląsku.

38
00:02:54.810 --> 00:02:57.190
To jest chyba bardzo bogaty region, jeżeli o to chodzi.

39
00:02:57.590 --> 00:03:01.030
Również sama wystawa to pokazuje, bo Panie zebrały,

40
00:03:01.030 --> 00:03:05.130
mówię Panie dlatego, że oprócz Pani kuratorką wystawy jest Pani Małgorzata Paul.

41
00:03:05.530 --> 00:03:09.210
Prezentują stroje ludowe z okolic Pszczyny, Bytomia, Raciborza.

42
00:03:09.290 --> 00:03:13.390
Wymieniać można by jeszcze długo, więc to bogactwo u Państwa jest ogromne.

43
00:03:13.570 --> 00:03:16.090
Tak, strojów ludowych w Polsce sporo.

44
00:03:16.170 --> 00:03:19.430
Na Górnym Śląsku takich najważniejszych grup jest kilka.

45
00:03:19.650 --> 00:03:23.170
To jest strój właśnie z tej części przemysłowej Górnego Śląska,

46
00:03:23.310 --> 00:03:26.150
które my nazywamy strojem rozbarskim albo strojem górzańskim.

47
00:03:26.150 --> 00:03:31.090
Jest strój pszczyński, jest strój cieszyński, górali śląskich, jest opolski, raciborski.

48
00:03:31.230 --> 00:03:32.770
To ogromna różnorodność.

49
00:03:32.890 --> 00:03:36.770
One się różnią nieco od siebie i to jest piękne w tym stroju.

50
00:03:36.990 --> 00:03:39.070
Są rzeczywiście wyjątkowe, oryginalne.

51
00:03:39.210 --> 00:03:42.290
Ale muszę powiedzieć, że Górny Śląsk i tak miał bardzo dużo szczęścia,

52
00:03:42.830 --> 00:03:46.190
bo tu na Górnym Śląsku jeszcze do początku XXI wieku

53
00:03:46.730 --> 00:03:49.470
ten strój nosiło się na co dzień od święta.

54
00:03:49.470 --> 00:03:54.290
Gdzieś około 2012 roku zmarła ostatnia chłopionka,

55
00:03:54.430 --> 00:03:57.090
czyli ostatnia kobieta nosząca się po chłopsku,

56
00:03:57.250 --> 00:03:59.690
bo to kobiety najdłużej ten stroj przechowały.

57
00:03:59.770 --> 00:04:03.430
Mężczyźni szli do pracy, byli bardziej ruchliwi,

58
00:04:03.550 --> 00:04:05.290
więc on ten stroj zarzucili wcześniej.

59
00:04:05.430 --> 00:04:09.470
Natomiast kobiety i to te urodzone przed II wojną światową

60
00:04:09.470 --> 00:04:13.550
nosiły ten strój właśnie jeszcze do początku XXI wieku.

61
00:04:13.730 --> 00:04:17.090
Oczywiście to były już tak ostatnie najstarsze kobiety.

62
00:04:17.090 --> 00:04:19.930
Ten strój jest piękny, oryginalny, różnorodny

63
00:04:19.930 --> 00:04:23.010
i pamiętajmy, że ten strój był zawsze wyjątkowy.

64
00:04:23.510 --> 00:04:27.550
Był wizytówką człowieka, świadczył o pochodzeniu regionalnym.

65
00:04:27.690 --> 00:04:30.290
Można było poprzez strój przypisać i wskazać,

66
00:04:30.930 --> 00:04:33.450
kto z której miejscowości pochodzi.

67
00:04:33.850 --> 00:04:37.470
Świadczył o przynależności społecznej, majątkowej.

68
00:04:37.570 --> 00:04:39.530
Jestem w statusie społecznym, majątkowym.

69
00:04:39.670 --> 00:04:41.770
Był też elementem tożsamości.

70
00:04:41.950 --> 00:04:44.830
Każdy strój, nawet jak szyło się kaftany,

71
00:04:44.830 --> 00:04:47.510
które miały jeden krój, mówiło się na Śląsku,

72
00:04:47.530 --> 00:04:49.930
że jest mustro, według określonego mustra się szyje,

73
00:04:50.290 --> 00:04:52.370
to nigdy ten kaftan nie był taki sam.

74
00:04:52.550 --> 00:04:56.190
On był rozmaicie zdobiony i każda kobieta w tym stroju

75
00:04:56.190 --> 00:04:58.110
wyglądała wyjątkowo, pięknie.

76
00:04:58.250 --> 00:05:01.150
I pamiętam, jak te panie opowiadały,

77
00:05:01.230 --> 00:05:04.090
że ich strój jest tak piękny, tak oryginalny, tak wyjątkowy

78
00:05:04.090 --> 00:05:05.970
i one zawsze mogą być modne.

79
00:05:06.210 --> 00:05:09.770
Jak w tym stroju mieszczańskim ta moda tak szybko się zmienia,

80
00:05:09.910 --> 00:05:12.850
jak chcemy być modne, musimy ciągle kupować coś nowego,

81
00:05:12.850 --> 00:05:15.870
to one były zawsze eleganckie i zawsze modne.

82
00:05:16.170 --> 00:05:19.290
Wspomniała pani, że strój ludowy był też elementem tożsamości.

83
00:05:19.430 --> 00:05:21.850
Wydaje mi się, że to, o czym powiedziałam na początku,

84
00:05:22.010 --> 00:05:25.310
to skojarzenie z misterią wykonania, z estetyką,

85
00:05:25.470 --> 00:05:28.770
to jest trochę za mało, bo przecież, tak jak pani wspomniała,

86
00:05:28.890 --> 00:05:31.830
można powiedzieć o pewnej wizytówce tego, kto go nosił.

87
00:05:31.930 --> 00:05:33.990
To znaczy po stroju można było wnioskować,

88
00:05:34.750 --> 00:05:36.630
kim dana osoba w pewnym sensie jest.

89
00:05:36.630 --> 00:05:40.810
Tak, oczywiście po różnego rodzaju elementach stroju zakładanych,

90
00:05:40.910 --> 00:05:44.890
czasem po kolorach, pewnych dodatkach, można było powiedzieć,

91
00:05:44.910 --> 00:05:47.730
raz skąd, w jakiej miejscowości ktoś pochodzi.

92
00:05:48.110 --> 00:05:50.810
Kobiety doskonale wiedziały, jak się spotykają na pielgrzymkach,

93
00:05:51.610 --> 00:05:54.250
czy spotykają się gdzieś na jarmarkach, czy gdzieś w mieście,

94
00:05:54.790 --> 00:05:56.210
a która skąd pochodzi.

95
00:05:56.310 --> 00:05:59.670
Czy dziś, jak spojrzymy na ulicę, jesteśmy w stanie stwierdzić,

96
00:05:59.670 --> 00:06:00.590
nie jesteśmy w stanie.

97
00:06:00.590 --> 00:06:05.650
Oczywiście można było po tkaninach, z jakich ten strój przygotowywano,

98
00:06:06.070 --> 00:06:09.110
można było stwierdzić, czy ktoś jest zamożny, czy mniej zamożny,

99
00:06:09.170 --> 00:06:13.330
bo te najzamożniejsze kobiety nosiły zestawy strojów wyjątkowych,

100
00:06:13.530 --> 00:06:17.150
drogich, kosztownych tkanin, nosiły prawdziwe korale.

101
00:06:17.590 --> 00:06:21.230
Na te prawdziwe korale nie pozwalała sobie mniej zamożna kobieta

102
00:06:21.230 --> 00:06:23.050
albo surka mniej zamożnego chłopa.

103
00:06:23.650 --> 00:06:27.570
Nosiły też prawdziwe granaty albo prawdziwe nawet bursztyny,

104
00:06:27.570 --> 00:06:31.950
ale oczywiście te, których nie było na to stać, nosiły ich imitacje.

105
00:06:32.110 --> 00:06:35.650
W cieszyńskim stroju nosiły biżuterię srebrną,

106
00:06:36.510 --> 00:06:40.930
wykonywaną przez złotników cieszyńskich, srebrną, często złoconą.

107
00:06:41.350 --> 00:06:44.650
Także na pewno ten strój świadczył o zamożności,

108
00:06:44.830 --> 00:06:48.190
ale też dokładnie wskazywał, która kobieta jest zamężna,

109
00:06:48.310 --> 00:06:50.630
a która kobieta jest jeszcze panną.

110
00:06:51.070 --> 00:06:53.810
Nie było problemu, panowie mogli się szybko rozeznać,

111
00:06:54.490 --> 00:06:56.670
w którą stronę kierować względy.

112
00:06:56.670 --> 00:07:01.690
Także były pewne elementy stroju, jak chusty, które były przypisane kobietom,

113
00:07:02.010 --> 00:07:06.730
czy też wianki, czy też galandy, bo na Górnym Śląsku w tej części przemysłowej

114
00:07:06.730 --> 00:07:11.070
był taki kolorowy wieniec galanda, dedykowany tylko i wyłącznie panną

115
00:07:11.070 --> 00:07:14.130
i to też na wyjątkowe okazje, takie obrzędowe.

116
00:07:14.630 --> 00:07:20.690
Także my tutaj do tej ekspozycji wybraliśmy te elementy strojów górnośląskich,

117
00:07:20.850 --> 00:07:22.510
które mogą być inspiracją.

118
00:07:22.510 --> 00:07:28.470
Są wśród nich takie obiekty, które zachwycają sposobem modelowania sylwetki,

119
00:07:28.610 --> 00:07:32.950
takie, które mogą być piękne ze względu na rodzaj faktur, tkanin,

120
00:07:33.290 --> 00:07:37.970
ale takie, które są ciekawe na krój, na zdobienia, wreszcie sama biżuteria i ozdoby.

121
00:07:38.370 --> 00:07:43.130
One mogą być inspiracją, mogą inspirować artystów, designerów, kreatorów mody,

122
00:07:43.430 --> 00:07:47.810
ale ja myślę, że też każdego z nas, jeśli moda folkowa nas porusza,

123
00:07:47.810 --> 00:07:51.290
jeśli mamy tam niewielkie umiejętności, jakieś szycia.

124
00:07:51.430 --> 00:07:56.250
Jest to naprawdę źródło, z którego możemy i powinniśmy czerpać.

125
00:08:01.980 --> 00:08:06.300
I to jest świetny moment, żeby zapytać o Beatę Boydę,

126
00:08:06.580 --> 00:08:11.860
o projektantkę, designerkę, twórczynię, którą zaprosiły Panie do współpracy przy tej wystawie

127
00:08:11.860 --> 00:08:17.380
i która pokazała, tak naprawdę udowodniła, że stroje ludowe nadal inspirują

128
00:08:17.380 --> 00:08:22.160
i z dużym szacunkiem do dziedzictwa kulturowego można tworzyć coś nowego.

129
00:08:22.160 --> 00:08:28.120
Jak zrodził się pomysł na wystawę, to chodziło nam o to, żeby pokazać to takie dwutorowe działanie

130
00:08:28.120 --> 00:08:32.500
z jednej strony kolekcję muzealną, działanie regionalistów i miłośników,

131
00:08:32.660 --> 00:08:37.320
a z drugiej strony właśnie obecność tego stroju, czy jego oryginalnych elementów,

132
00:08:37.380 --> 00:08:42.260
czy też szukanie inspiracji w stroju tym oryginalnym, żeby pokazać tę alternatywę.

133
00:08:42.380 --> 00:08:44.400
No i wybór padł na Beatę Boydę.

134
00:08:44.560 --> 00:08:48.360
Zachwyciła nas, ponieważ jest projektantką już trochę starszego pokolenia,

135
00:08:48.360 --> 00:08:52.120
ale naprawdę nie tak dawno zaczęła projektować.

136
00:08:52.340 --> 00:08:57.980
Po 50. roku życia zajęła się projektowaniem odzieży i ona właśnie wyrosła w tej tradycji.

137
00:08:58.080 --> 00:09:02.200
Mieszka na Górnym Śląsku, jest ze Śląska Cieszyńskiego i ta sztuka ludowa,

138
00:09:02.420 --> 00:09:07.140
i to dziedzictwo, i zwyczaje, obrzędy są jej bliskie, był jej udziałem codziennym

139
00:09:07.140 --> 00:09:13.080
i czerpie z tradycji koronki koniakowskiej i z tradycji bibułkarstwa żywieckiego.

140
00:09:13.380 --> 00:09:19.500
Jej projekty są takie energetyczne, piękne, kolorowe, takie bardzo pozytywne.

141
00:09:19.620 --> 00:09:25.040
I to ją zaprosiłyśmy i to jej zaproponowałyśmy, żeby poszukała w naszej kolekcji.

142
00:09:25.100 --> 00:09:30.460
Ja mamy ogromną kolekcję, ponad kilka tysięcy obiektów i różnych elementów stroju

143
00:09:30.460 --> 00:09:32.540
zebranych z różnych ziem Górnego Śląska.

144
00:09:32.540 --> 00:09:37.840
I to w taki fajny sposób zebrany, poprzez eksploracje badawcze, więc wtedy zbiera się obiekty

145
00:09:37.840 --> 00:09:43.160
z całym kontekstem kulturowych znaczeń. Wiemy dokładnie, kto nosił, kto wykonał, jak długo nosił.

146
00:09:43.580 --> 00:09:48.160
Także jesteśmy wszystko o takim obiekcie w stanie wiedzieć, całą jego historię spisać,

147
00:09:48.380 --> 00:09:53.220
bo będąc na badaniach terenowych zabieramy, czy kupujemy, czy pozyskujemy w darze

148
00:09:53.220 --> 00:09:55.660
od konkretnej osoby, czy konkretnej rodziny.

149
00:09:56.060 --> 00:10:01.260
Oczywiście praca nad samą wystawą trwa długo, Beata szukała inspiracji w tym stroju,

150
00:10:01.260 --> 00:10:06.360
przyglądała się, potem tworzyła, rysowała te projekty, potem powstawały tkaniny,

151
00:10:06.500 --> 00:10:12.600
szyte były projekty. Założenie były takie, że mają one być swego rodzaju alternatywą

152
00:10:12.600 --> 00:10:16.600
dla ginącego stroju śląskiego, ale oczywiście to są luźne inspiracje.

153
00:10:16.700 --> 00:10:20.700
To nie jest naśladowanie tego stroju tradycyjnego, to są bardzo luźne inspiracje.

154
00:10:21.080 --> 00:10:26.820
Ale też przyjęłyśmy założenie, że połączymy te nowe kreacje z elementami oryginalnymi

155
00:10:26.820 --> 00:10:30.620
z kolekcji, żeby pokazać alternatywę dla jednej śląskiej szafy,

156
00:10:30.800 --> 00:10:33.960
bo tam jeszcze jakieś elementy po naszych przodkach zostały.

157
00:10:34.060 --> 00:10:37.440
Nie wyrzucajmy ich, zachowajmy ich, zainteresujmy się nimi.

158
00:10:37.900 --> 00:10:42.880
Jak były noszone, jaką wartość stanowiły też, pozyskajmy w ten sposób jakąś wiedzę.

159
00:10:43.120 --> 00:10:48.340
No a przy okazji zachęcając w ten sposób też do nie marnowania, nie wyrzucania

160
00:10:48.340 --> 00:10:50.580
takiego świadomego podejścia do mody.

161
00:10:50.580 --> 00:10:55.980
Tak, ja tutaj dodam, że pani Wojda wspominała, że część tkanin czy materiałów

162
00:10:55.980 --> 00:10:58.920
doprojektowanych przez siebie strojów ona wyszukiwała na pchlich targach,

163
00:10:58.940 --> 00:11:01.200
więc to jest też ta moda trochę drugoobiegowa.

164
00:11:01.720 --> 00:11:06.320
Znów udowadnia, że równie piękna, a na pewno ciekawsza niż ta sieciówkowa.

165
00:11:06.760 --> 00:11:11.040
Chciałabym tu też dodać, że sposób w jaki pani Wojda zaprojektowała stroj

166
00:11:11.040 --> 00:11:16.180
i ona czerpie ze strojów ludowych jest bardzo subtelny, bo nawiązania są czytelne,

167
00:11:16.260 --> 00:11:19.320
natomiast nie mówimy tu o czymś, co zbiorczy nazwałabym cepelią,

168
00:11:19.320 --> 00:11:23.240
czyli takim bardzo prostym, dosłownym wykorzystaniu pewnych motywów,

169
00:11:23.600 --> 00:11:26.080
takim chyba momentami bezrefleksyjnym.

170
00:11:26.440 --> 00:11:31.200
No właśnie, ta cepelia się nam tak kojarzy, ale cepelia też zrobiła dużo dobrego,

171
00:11:31.300 --> 00:11:35.420
także trzeba do cepeli, która przecież w parę dziesiątych lat funkcjonowała,

172
00:11:35.860 --> 00:11:38.700
podejść naprawdę też i z szacunkiem.

173
00:11:39.280 --> 00:11:42.040
Co zainspirowało Beatę, jak do tego podeszła?

174
00:11:42.140 --> 00:11:48.000
No i zainspirowały ją właśnie te elementy, które modelują sylwetkę w Śląskim,

175
00:11:48.000 --> 00:11:51.400
żeby nadać odpowiedniej objętości biodrom, nosiło się watówkę.

176
00:11:51.660 --> 00:11:59.140
To była taka bardzo ciężka suknia, w której spódnica była uszyta właśnie z takiego dawnego typu kołder ciężkich,

177
00:11:59.420 --> 00:12:00.360
tego typu tkaniny.

178
00:12:00.880 --> 00:12:03.560
I ją, jeśli panna młoda szła do ślubu, a była szczupła,

179
00:12:03.820 --> 00:12:09.240
musiała się pokazać całemu środowisku, przyszłemu mężowi, rodzinie i tak dalej z najlepszej strony,

180
00:12:09.360 --> 00:12:13.900
więc jak miała odpowiednio ecatę biodra, czy odpowiednio szeroka była w biodrach,

181
00:12:13.900 --> 00:12:19.420
no to była jej dobra wizytówka, więc w ten sposób nawet latem do ślubu zakładały takie ciężkie.

182
00:12:19.520 --> 00:12:24.740
Suknia, pod tym jeszcze kilka halek, więc to w ten sposób nadawało objętości biodrom,

183
00:12:24.900 --> 00:12:28.540
ale były też takie staniczki z takim wałkiem doszywanym, albo sam wałek,

184
00:12:28.800 --> 00:12:32.400
ten wałek wypchany był jakimś tam skrawkami tkani, nazywał się kiełbasą,

185
00:12:32.480 --> 00:12:34.580
był stanik z kiełbasą, albo wałek kiełbasa.

186
00:12:34.940 --> 00:12:36.260
I to też modelowało biodra.

187
00:12:36.260 --> 00:12:40.400
I to właśnie Beate Boydę zainspirowało do stworzenia baskinek.

188
00:12:40.880 --> 00:12:43.860
Jej się to kojarzyło modelowaniem biodrem poprzez baskinki,

189
00:12:44.060 --> 00:12:47.980
ale zauroczył ją też krój, takiego kaftana w stroju pszczyńskim,

190
00:12:48.020 --> 00:12:52.680
ale też w niektórych raciborskach, kaftan wszywany i ma taką bówkę przy wszyciu.

191
00:12:53.160 --> 00:12:57.300
I tutaj też stworzyła i suknię w ten sposób, i nawet męski płaszcz,

192
00:12:57.380 --> 00:13:01.100
czy taki właściwie uniseksowy płaszcz, ale też wzruszyły ją,

193
00:13:01.420 --> 00:13:05.240
bardzo jej się podobały wszelkiego rodzaju printy, jak to mówi Beata Boyda,

194
00:13:05.240 --> 00:13:09.040
czyli wszelkiego rodzaju wzory kwiatowe, malowane, haftowane,

195
00:13:09.220 --> 00:13:13.140
na fartuchach, na tkaninach, na żakardowych tkaninach.

196
00:13:13.320 --> 00:13:15.920
I one były bazą do zaprojektowania tkanin.

197
00:13:16.000 --> 00:13:20.180
I z tych tkanin uszyte były elementy potem tych kostiumów.

198
00:13:20.400 --> 00:13:24.720
Chustka purpurka, popularna, popularna na krecie głowy mężatek,

199
00:13:24.920 --> 00:13:27.640
od purpury, czerwonego koloru tak nazywana,

200
00:13:28.200 --> 00:13:31.680
która też miała piękne bordiury i różnego rodzaju motywy kwiatowe.

201
00:13:31.680 --> 00:13:35.980
To w ogóle wykorzystała motyw z tej purpurki i stworzyła tkaninę.

202
00:13:36.080 --> 00:13:40.080
I tę tkaninę wykorzystała do uszycia takiej odzieży sportowej,

203
00:13:40.220 --> 00:13:41.960
dresu, bomberki.

204
00:13:42.580 --> 00:13:46.460
A i dziewczęce wianek galandę, te kwiatki tkaninowe,

205
00:13:46.560 --> 00:13:48.320
z tworzyw sztucznych czy z koralików.

206
00:13:48.440 --> 00:13:51.440
To właśnie zainspirowałam do szycia takiego gorseciku,

207
00:13:51.520 --> 00:13:52.860
takiej współczesnej bluzki.

208
00:13:52.980 --> 00:13:54.500
I wiele jeszcze innych rzeczy.

209
00:13:54.500 --> 00:13:58.280
Wróćmy do budynku Muzeum Śląskiego na samą wystawę

210
00:13:58.280 --> 00:14:01.700
i porozmawiajmy o jej konstrukcji, o tym jak ona została stworzona.

211
00:14:02.220 --> 00:14:06.760
Po pierwsze chodzi mi o kolor, który jest chyba nieodzowną częścią stroju ludowego.

212
00:14:07.140 --> 00:14:09.000
A druga rzecz to jest pewne zestawienie.

213
00:14:09.180 --> 00:14:12.820
Mamy elementy stroju ludowego, ale obok nich są fotografie.

214
00:14:12.860 --> 00:14:14.380
I to fotografie wybrane nieprzypadkowe.

215
00:14:14.420 --> 00:14:16.380
Wystawa składa się z dwóch części.

216
00:14:16.880 --> 00:14:20.460
Długo się zastanawiałyśmy, czy przemieszać część etno,

217
00:14:20.460 --> 00:14:23.600
czyli te oryginalne obiekty z tą alternatywą,

218
00:14:23.700 --> 00:14:27.920
czyli z tymi kreacjami stworzonymi z inspiracji, z strojem śląskim.

219
00:14:28.060 --> 00:14:33.440
Ale w ostateczności wybraliśmy lekki podział na tę część etno i alternatywę,

220
00:14:33.640 --> 00:14:36.640
żeby widzowi było łatwiej wędrować przez tę wystawę,

221
00:14:36.740 --> 00:14:38.640
żeby łatwiej mu się było zorientować,

222
00:14:38.980 --> 00:14:42.120
żeby najpierw przyjrzał się tym oryginalnym elementom,

223
00:14:42.240 --> 00:14:46.760
a potem doszukiwał się tych inspiracji w tych stworzonych kreacjach.

224
00:14:47.140 --> 00:14:50.260
Wykorzystane są tu wszystkie elementy i kolory obecne w stroju.

225
00:14:50.460 --> 00:14:56.040
Bo właśnie obecny jest na ścianach kolor i zieleni, i czerwieni, i niebieskiego,

226
00:14:56.300 --> 00:15:01.040
te, które były obecne w strojach ludowych na Górnym Śląsku.

227
00:15:01.300 --> 00:15:06.000
Wykorzystane są motywy na ścianach z haftów, z malunków,

228
00:15:06.220 --> 00:15:08.980
z charakterystycznych elementów stroju.

229
00:15:09.160 --> 00:15:12.900
No i w tej części pierwszej prezentujemy właśnie te elementy,

230
00:15:13.020 --> 00:15:16.420
które zachwycają modelowaniem sylwetki.

231
00:15:17.740 --> 00:15:21.480
Pokazujemy charakterystyczne części stroju, które mogą się podobać

232
00:15:21.480 --> 00:15:25.900
i mogą inspirować ze względu na krój, czy sukni, czy kaftanów,

233
00:15:26.020 --> 00:15:27.440
czy nawet bluzek kabotków.

234
00:15:27.560 --> 00:15:32.200
Pokazujemy przepiękne faktury tkanie, a jest ich tam bardzo dużo.

235
00:15:32.340 --> 00:15:34.740
Jest wełna, jest jedwab, jest brokat.

236
00:15:34.740 --> 00:15:40.680
Są adamaszki, adamaszki jedwabne, woale, piękny chiński jedwab,

237
00:15:40.820 --> 00:15:45.120
który był z przerozmaitymi motywami, nawet zwierzęcymi i kwiatowymi.

238
00:15:45.460 --> 00:15:48.620
I naprawdę uważany był za taki bardzo elegancki materiał,

239
00:15:48.780 --> 00:15:52.020
głównie szyto z niego suknie, ale bardzo często fartuchy.

240
00:15:52.140 --> 00:15:54.600
Ale i płótno, mora, sukno było.

241
00:15:55.040 --> 00:15:59.160
Aksamity, aksamit wytłaczany, aksamit z długim włosem.

242
00:15:59.160 --> 00:16:04.660
Mamy całą paletę tam pokazaną rozmaitych chust i tych dużych chust odziewaczych

243
00:16:04.660 --> 00:16:07.500
i tych mniejszych chustek wykwintnie zdobionych.

244
00:16:07.860 --> 00:16:10.560
No możemy tam zobaczyć przerozmaitego typu wełny.

245
00:16:10.700 --> 00:16:14.260
Wełny przetykane jedwabiem w tych chustach, właśnie aksamitne.

246
00:16:14.640 --> 00:16:18.510
Niezwykle kosztowne i efektowne chusty tureckie,

247
00:16:18.880 --> 00:16:20.920
tak zwane szpigle czy szpigieltuchy.

248
00:16:21.280 --> 00:16:26.880
Widzimy rozmaite elementy stroju zdobione rozmaitymi technikami.

249
00:16:26.880 --> 00:16:32.060
Od haftu złotą, srebrną nicią, poprzez haft barwny, jednobarwny,

250
00:16:32.320 --> 00:16:36.340
malowanie, malowanie techniką olejną, malowanie techniką spirytusową.

251
00:16:36.540 --> 00:16:38.820
Wszystko to możemy zobaczyć w stroju śląskim.

252
00:16:38.980 --> 00:16:41.520
No i przepiękne dodatki i także biżuterię.

253
00:16:42.000 --> 00:16:45.380
I zasada była taka, że tego nie pokazujemy na manekinach,

254
00:16:45.620 --> 00:16:49.000
ale jak ten strój wyglądał, jak w tradycji się nosiło,

255
00:16:49.320 --> 00:16:51.660
mogą pokazać fotografie archiwalne.

256
00:16:51.660 --> 00:16:55.480
I wszystkie obiekty, wszystkie elementy stroju,

257
00:16:55.580 --> 00:16:59.900
wszystkie fotografie archiwalne pochodzą z kolekcji Muzeum Śląskiego w Katowicach.

258
00:17:00.000 --> 00:17:03.380
I przechodzimy do drugiej części, gdzie możemy już na manekinach

259
00:17:03.380 --> 00:17:08.860
zobaczyć te kreacje inspirowane i stylizowane z oryginałami.

260
00:17:09.300 --> 00:17:10.660
Możemy się im przyglądać.

261
00:17:11.480 --> 00:17:16.480
Zawsze tam znajdą Państwo informacje, co w kreacji jest oryginalnym elementem,

262
00:17:16.540 --> 00:17:19.900
więc wyraźnie można zobaczyć ten element oryginalny

263
00:17:19.900 --> 00:17:23.400
i można się przyjrzeć, w jaki sposób się można strojem zainspirować,

264
00:17:23.500 --> 00:17:24.800
bo to jeden ze sposobów.

265
00:17:24.960 --> 00:17:27.980
Takich inspiracji poszukała ta kreatorka mody.

266
00:17:28.300 --> 00:17:29.920
Inna może poszukałaby innych.

267
00:17:30.100 --> 00:17:34.240
My, jak się będziemy przyglądać, może poszukamy jeszcze innych.

268
00:17:34.680 --> 00:17:39.080
Ale naprawdę te oryginalne elementy też bardzo dobrze się zestawiają

269
00:17:39.080 --> 00:17:40.180
z tymi współczesnymi.

270
00:17:40.380 --> 00:17:42.160
Nie tworzą dysonansu.

271
00:17:42.340 --> 00:17:44.400
Są takim pozytywnym mariażem.

272
00:17:44.400 --> 00:17:48.100
Ja myślę, że to jest najpiękniejsze i najlepsze zaproszenie

273
00:17:48.100 --> 00:17:49.900
na wystawę Etnoalternatywa.

274
00:17:49.960 --> 00:17:54.200
Nowe spojrzenie na modę ludową, którą do 25 stycznia

275
00:17:54.200 --> 00:17:56.300
można oglądać w Muzeum Śląskim.

276
00:17:56.500 --> 00:18:00.140
Właśnie ta informacja, że nie ma jednego klucza dotyczącego tego,

277
00:18:00.160 --> 00:18:01.480
co nas zainspiruje.

278
00:18:01.560 --> 00:18:02.520
Nie ma jednej drogi.

279
00:18:02.880 --> 00:18:05.800
Każdy z nas być może dostrzeże tam coś własnego,

280
00:18:05.980 --> 00:18:07.780
coś dla siebie, coś, czym będzie się kierował,

281
00:18:07.820 --> 00:18:10.380
co ze sobą weźmie i najlepiej zapamięta.

282
00:18:10.380 --> 00:18:15.080
Wiemy, że te motywy ludowe w tej chwili są i w designie wykorzystywane,

283
00:18:15.140 --> 00:18:18.840
i w modzie, zwłaszcza po, tak zauważyłam, że po tym,

284
00:18:18.920 --> 00:18:22.180
jak pojawiła się konwencja UNESCO o ochronie niematerialnego dziedzictwa

285
00:18:22.180 --> 00:18:25.600
i tych różnych umiejętności, na przykład wykonywania haftów,

286
00:18:25.700 --> 00:18:27.580
koronki jakieś i jeszcze innych.

287
00:18:27.760 --> 00:18:29.920
My też przygotowaliśmy dla Państwa,

288
00:18:30.020 --> 00:18:33.520
w wystawie towarzyszy właśnie rodzaj takiego katalogu modowego.

289
00:18:33.660 --> 00:18:36.960
Tych publikacji o stroju na Górnym Śląsku typu naukowego

290
00:18:36.960 --> 00:18:37.680
jest dość sporo.

291
00:18:37.680 --> 00:18:41.180
My przygotowaliśmy taki katalog rodzaju modowego.

292
00:18:41.780 --> 00:18:43.660
Są tam nasze obiekty oryginalne,

293
00:18:43.760 --> 00:18:46.260
których fotografii fani wcale nie było takie proste,

294
00:18:46.380 --> 00:18:49.020
a nawet bardzo, bym powiedziała, trudne i pracochłonne.

295
00:18:49.580 --> 00:18:52.880
W drugiej części są wszystkie te kreacje

296
00:18:52.880 --> 00:18:55.700
inspirowane strojem stworzone przez Beatę Boydę,

297
00:18:55.860 --> 00:18:57.860
bo w tej części drugiej wystawy

298
00:18:57.860 --> 00:19:00.860
są fotografie artystyczne też tych projektów,

299
00:19:01.000 --> 00:19:03.940
co jest ich tylko kilka, kilkanaście tych fotografii.

300
00:19:04.060 --> 00:19:06.840
Natomiast w tej publikacji są wszystkie, jakie powstały,

301
00:19:06.840 --> 00:19:10.640
bo była trzydniowa sesja fotograficzna z modelami, z modelkami,

302
00:19:11.060 --> 00:19:13.860
z całym anturażem, z obiektami muzealnymi

303
00:19:13.860 --> 00:19:16.380
i powstawały takie artystyczne fotografie.

304
00:19:16.540 --> 00:19:19.320
Fotografki Natalii Domalewskiej, która też jest lązlaczką,

305
00:19:19.440 --> 00:19:22.660
pracuje w Holandii, specjalizuje się w fotografii modowej

306
00:19:22.660 --> 00:19:25.740
i w tej publikacji o takim lekkim charakterze,

307
00:19:25.840 --> 00:19:27.840
z trzema różnymi okładkami do wyboru,

308
00:19:27.860 --> 00:19:30.580
w zależności od tego, który wizerze nam się podoba,

309
00:19:30.840 --> 00:19:32.540
są wszystkie te fotografie.

310
00:19:32.540 --> 00:19:36.300
A ponadto oryginalny motyw z kaftana śląskiego,

311
00:19:36.480 --> 00:19:38.860
takiego noszonego w okolicach Piekar Śląski

312
00:19:38.860 --> 00:19:42.540
na letnie, niedzielne, popołudniowe spotkania sąsiedzkie.

313
00:19:42.780 --> 00:19:46.540
Wybraliśmy wielobarwny motyw i zrobiliśmy taką serię gadżetów.

314
00:19:46.880 --> 00:19:48.660
To jest oryginalny motyw haftu

315
00:19:48.660 --> 00:19:51.920
i wyprodukowaliśmy koszulki, bluzy i szaliki,

316
00:19:52.440 --> 00:19:54.300
czapki i czapeczki, skarpety

317
00:19:54.300 --> 00:19:56.760
i to jest też dowód na to,

318
00:19:56.840 --> 00:19:59.520
że one mogą, te oryginalne elementy, motywy,

319
00:19:59.520 --> 00:20:04.460
mogą funkcjonować w tych nowoczesnych też elementach garderoby

320
00:20:04.460 --> 00:20:07.580
i są naprawdę oryginalne i ciekawe.

321
00:20:07.800 --> 00:20:09.680
O wystawie Etnoalternatywa,

322
00:20:09.780 --> 00:20:12.680
nowe spojrzenie na modę ludową w Muzeum Śląskim

323
00:20:12.680 --> 00:20:15.610
opowiadała dzisiaj jedna z kuratorek tej ekspozycji,

324
00:20:15.940 --> 00:20:17.760
pani Krystyna Pieronkiewicz-Pieczko.

325
00:20:17.860 --> 00:20:19.520
Bardzo pani dziękuję za to spotkanie.

326
00:20:19.520 --> 00:20:21.340
Dziękuję pani, dziękuję państwu

327
00:20:21.340 --> 00:20:23.080
i zapraszam do Muzeum Śląskiego

328
00:20:23.080 --> 00:20:24.900
na wystawę Etnoalternatywa

329
00:20:24.900 --> 00:20:26.920
nowe spojrzenie na modę ludową.

330
00:20:28.740 --> 00:20:32.500
Audycje kulturalne w dobrym tonie.