WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.110
Audycje kulturalne w dobrym tonie.

2
00:00:05.610 --> 00:00:13.090
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:13.270 --> 00:00:24.390
50 lat, no może nierówno, dlatego że 50 lat od premiery, czy też pierwszego wystawienia spektaklu Umarła Klasa Tadeusza Kantora minie 15 listopada tego roku.

4
00:00:24.390 --> 00:00:33.610
To wydarzenie miało miejsce w galerii Krzysztofory, no i od tego czasu spektakl był wystawiony setki, a może nawet tysiące razy.

5
00:00:33.810 --> 00:00:44.890
Wystarczy powiedzieć, że był grany, wystawiany w latach 75-92, a trzy ostatnie lata to były już wystawienia po śmierci reżysera, twórcy Tadeusza Kantora.

6
00:00:45.190 --> 00:00:49.010
Ostatni taki pokaz za jego życia miał miejsce w roku 89.

7
00:00:50.050 --> 00:00:54.210
Spektakl był wystawiany w dwudziestu krajach na pięciu kontynentach.

8
00:00:54.350 --> 00:00:58.510
Można powiedzieć, że zyskał międzynarodowe i światowe uznanie.

9
00:00:58.670 --> 00:01:04.710
Przez dziennikarzy Newsweeka został też nazwany światowym przedstawieniem roku 1976.

10
00:01:05.910 --> 00:01:10.810
Tyle z liczb, tyle z danych, tyle z informacji, które mogą robić na nas wrażenie.

11
00:01:10.930 --> 00:01:14.810
Natomiast wydaje mi się, że trudno o tym spektaklu było nie słyszeć.

12
00:01:14.810 --> 00:01:19.890
Być może nie wszyscy go widzieliśmy, nie wszyscy w całości, może częściej w fragmentach.

13
00:01:19.990 --> 00:01:24.890
Natomiast umarła klasa Tadeusza Kantora była chyba czymś więcej niż spektaklem.

14
00:01:25.110 --> 00:01:28.090
Była wydarzeniem, była przeżyciem, była doświadczeniem.

15
00:01:28.210 --> 00:01:35.130
Na ten temat powstało bardzo wiele opracowań, badań, tekstów, które ten fenomen starał się zgłębiać.

16
00:01:35.210 --> 00:01:44.110
A 50. rocznica, jubileusz 50 lat od wystawienia tego spektaklu, to też moment, kiedy zainaugurowana została wystawa.

17
00:01:44.110 --> 00:01:47.450
Wystawa pod tytułem Nie umarła klasa.

18
00:01:47.590 --> 00:01:53.690
To jest wystawa czasowa, którą można oglądać w ośrodku dokumentacji sztuki Tadeusza Kantora, Krikoteka.

19
00:01:54.290 --> 00:01:59.570
Ona jest dostępna do 21 grudnia, więc czasu, żeby ją zobaczyć jeszcze trochę jest.

20
00:01:59.810 --> 00:02:08.910
A ja bardzo się cieszę, że zaproszenie do tej rozmowy, skądinąd dla mnie trudne i dlatego, że będziemy mierzyć się z tematem ogromnym i też nacechowanym emocjonalnie,

21
00:02:08.910 --> 00:02:17.430
przyjęły twórczyni tej ekspozycji, czyli kuratorka Małgorzata Paluch-Cybulska oraz dyrektorka Akrikoteki Natalia Zarzecka.

22
00:02:17.550 --> 00:02:23.930
Bardzo miło mi, że przyjęły Panie zaproszenie do nagrania, no i że będziemy miały, a właściwie już mamy przyjemność rozmawiać.

23
00:02:24.770 --> 00:02:25.410
Dobry Państwu.

24
00:02:25.570 --> 00:02:28.590
Tak jest. Dzień dobry. Witamy bardzo serdecznie i dziękujemy za zaproszenie.

25
00:02:28.590 --> 00:02:38.190
Mam takie podskórne wrażenie, że przygotowanie czegoś, co byłoby uhonorowaniem tego jubileuszu 50 lat od premiery umarłej klasy,

26
00:02:38.350 --> 00:02:45.630
to było nie lada wyzwanie, dlatego że, nie wiem czy Panie też jako badaczki i znawczyni, ekspertki mają takie wrażenie,

27
00:02:45.790 --> 00:02:52.510
że umarła klasa to jest zjawisko, które nadal fascynuje, które nadal ludzie zgłębiają, badają.

28
00:02:52.510 --> 00:02:59.230
Mówię tutaj zarówno o osobach pracujących naukowo, ale też po prostu o miłośnikach teatru, kultury i sztuki

29
00:02:59.230 --> 00:03:03.870
i przygotowanie, zaproponowanie czegoś nowego. Wydaje mi się, że było nie lada sztuką.

30
00:03:04.470 --> 00:03:10.370
Rzeczywiście nie była to łatwa decyzja, w jaki sposób zaprezentować odbiorcom ponownie spektaklu

31
00:03:10.370 --> 00:03:14.290
Umarła Klasa po 50 latach od jego premiery.

32
00:03:14.290 --> 00:03:23.170
Tak jak Pani mówi, jest to spektakl ikoniczny. Jeśli twórczość kantora nie jest w Polsce bardzo dobrze znana

33
00:03:23.170 --> 00:03:31.310
szerokiemu gronu odbiorców, to myślę, że każdy kojarzy spektakl Umarła Klasa i kojarzy kadry ze spektaklu,

34
00:03:31.410 --> 00:03:38.350
kojarzy atmosferę, te bardzo charakterystyczne obiekty, które pojawiają się w spektaklu Umarła Klasa

35
00:03:38.350 --> 00:03:44.410
i później, które były wielokrotnie wystawiane na przeróżnych wystawach na całym świecie,

36
00:03:44.530 --> 00:03:49.430
czyli dzieci w ławkach sumarłej klasy, czy niekoniczny chłopiec w ławce sumarłej klasy.

37
00:03:49.510 --> 00:03:56.650
To są takie motywy wprost odnoszące się do kantora i motywy najbardziej rozpoznawalne.

38
00:03:56.970 --> 00:04:04.250
Rzeczywiście różnego rodzaju wystaw poświęconych spektaklowi było zrealizowanych na świecie,

39
00:04:04.250 --> 00:04:09.230
w różnych miejscach bardzo dużo i były to przeróżne wystawy, które na różny sposób

40
00:04:09.230 --> 00:04:12.990
podchodziły do tego zjawiska, jakim jest spektakl Umarła Klasa.

41
00:04:13.330 --> 00:04:19.650
I też dobór tych obiektów na tą konkretną wystawę oparłyśmy tak naprawdę na naszej kolekcji,

42
00:04:19.830 --> 00:04:29.170
bo wydawało nam się w trakcie rozmów, że naszą powinnością niejako jest właśnie zaprezentowanie

43
00:04:29.170 --> 00:04:36.010
i przy okazji jakąś próbą wyboru drogi pokazania Umarłej Klasy właśnie to, co mamy w kolekcji,

44
00:04:36.090 --> 00:04:40.150
czyli kilka obiektów, które ze spektaklem się kojarzą.

45
00:04:40.310 --> 00:04:44.990
Przede wszystkim obiekty, które oryginalnie w spektaklu występowały,

46
00:04:45.210 --> 00:04:52.590
czyli ławki i lalki oraz pozostałe elementy jak kąty, sznury czy poszczególne części.

47
00:04:52.590 --> 00:05:00.630
Nie wszystkie wzięłyśmy, bo też prezentujemy wybraną, zaaranżowaną jakąś scenę z całego spektaklu.

48
00:05:00.990 --> 00:05:05.490
Pokazujemy chyba to widzom w taki sposób, żeby mieli namiastkę.

49
00:05:05.730 --> 00:05:08.670
Chociaż pamiętajmy, rozmawiamy o wielkiej sali ekspozycyjnej.

50
00:05:09.170 --> 00:05:13.050
Umarła Klasa nie jest wrogu, tak jak zazwyczaj była grywana.

51
00:05:13.470 --> 00:05:17.710
Czy też myślimy o niej w perspektywie tego, gdzie miała premierę, czyli w Galerii Krzysztoforego,

52
00:05:17.710 --> 00:05:22.850
później w tych niezliczonych teatrach prezentowana była normalnie na scenie

53
00:05:22.850 --> 00:05:26.090
i wtedy już w tym kącie nie stała, tylko stała gdzieś pośrodku sceny.

54
00:05:26.290 --> 00:05:28.110
Zatem trochę do tego nawiązujemy.

55
00:05:28.730 --> 00:05:31.070
Pokazanie naszej kolekcji obiektów z naszej kolekcji

56
00:05:31.070 --> 00:05:35.630
i przede wszystkim pokazanie zapisu całego spektaklu

57
00:05:35.630 --> 00:05:38.630
w wielkoformatowej projekcji.

58
00:05:38.870 --> 00:05:44.870
Daje taką pigułkę tego, co mogło dziać się z widzami,

59
00:05:45.030 --> 00:05:46.390
którzy w tym wszystkim uczestniczyli,

60
00:05:46.390 --> 00:05:51.730
a też myślimy o widzach, którzy nigdy nie mieli okazji zobaczenia spektaklu

61
00:05:51.730 --> 00:05:57.270
i tutaj to chyba najważniejsze, że na wystawie poza zderzeniem z artefaktami

62
00:05:57.270 --> 00:06:02.050
mogą przede wszystkim zobaczyć spektakl, cały spektakl.

63
00:06:02.290 --> 00:06:06.050
Ta rejestracja, którą wybrałyśmy jest też specyficzna,

64
00:06:06.110 --> 00:06:10.010
bo też z jednym tematu, który gdzieś poruszyć chciałyśmy przy okazji wystawy.

65
00:06:10.170 --> 00:06:13.570
To była kwestia zmierzenia się też z tym wielkim archiwum,

66
00:06:13.570 --> 00:06:18.130
z masą dokumentacji, opracowań, dyskusji, krytyk,

67
00:06:18.130 --> 00:06:20.970
tego wszystkiego, co umarło, jak się zostało napisane.

68
00:06:21.130 --> 00:06:23.590
I to też chcemy gdzieś jasno zakomunikować.

69
00:06:23.670 --> 00:06:30.110
Dlatego wybór tej konkretnej projekcji jest w duchu właśnie tego mierzenia się z dokumentacją,

70
00:06:30.610 --> 00:06:33.130
ponieważ oglądamy cały zapis spektaklu,

71
00:06:33.730 --> 00:06:40.470
który jest tak naprawdę zmontowanymi czterema wersjami zapisów spektaklu

72
00:06:40.470 --> 00:06:42.950
z różnych miejsc, z różnymi obsadami.

73
00:06:43.230 --> 00:06:44.990
Niemniej jednak nie zmienia to faktu,

74
00:06:44.990 --> 00:06:47.630
że tak naprawdę oglądamy cały set spektaklowy.

75
00:06:47.910 --> 00:06:51.890
To znaczy możemy doświadczyć tego, jak wyglądała Marła Klasa w całości.

76
00:06:57.900 --> 00:06:59.640
Powiedziała Pani o...

77
00:06:59.640 --> 00:07:02.560
Ja sobie tak to trochę dzielę jednej części wystawy,

78
00:07:02.660 --> 00:07:06.840
tej, która pomaga nam się przenieść i lepiej poczuć spektakl

79
00:07:06.840 --> 00:07:08.780
stworzony przez Tadeusza Kantora.

80
00:07:09.180 --> 00:07:11.660
Druga wydaje mi się bardziej współczesna,

81
00:07:11.840 --> 00:07:13.580
związana z taką synergią sztuk,

82
00:07:13.580 --> 00:07:17.220
bo mówimy o sztuce wizualnej, którą zajmuje się Krzysztof Garbaczewski,

83
00:07:17.320 --> 00:07:18.360
ale o tym za moment.

84
00:07:18.640 --> 00:07:21.920
Teraz chciałam jeszcze zostać przy tej unikatowej możliwości

85
00:07:21.920 --> 00:07:25.420
zobaczenia, przeżycia, odczucia tego spektaklu.

86
00:07:25.600 --> 00:07:31.260
Czego szukają osoby, które interesują się umarłą klasą?

87
00:07:31.400 --> 00:07:34.360
To znaczy, czy poszukują właśnie tego,

88
00:07:34.380 --> 00:07:37.240
jak spektakl w przestrzeni dzisiaj rezonuje?

89
00:07:37.420 --> 00:07:40.040
Czy chciałyby jak najbardziej odczuć to,

90
00:07:40.140 --> 00:07:41.580
co działo się na scenie 50,

91
00:07:41.580 --> 00:07:44.240
ale tak naprawdę również 30 lat temu?

92
00:07:44.420 --> 00:07:47.720
Czy są zainteresowane obejrzeniem tego w wersji kanonicznej?

93
00:07:48.060 --> 00:07:50.740
Bardzo jestem ciekawa, jak widzowie reagują teraz,

94
00:07:50.800 --> 00:07:53.140
oglądając wystawę Nieumarła Klasa,

95
00:07:53.480 --> 00:07:56.800
ale też jakie były pań, państwa doświadczenia w ogóle,

96
00:07:56.820 --> 00:08:00.480
jeżeli chodzi o to, czego ludzie odwiedzający ośrodek

97
00:08:00.480 --> 00:08:02.500
chcą się dowiedzieć o Tadeuszu Kantorze?

98
00:08:02.500 --> 00:08:06.280
Odwiedzają nas bardzo różni odbiorcy.

99
00:08:06.680 --> 00:08:11.380
Jest to, przypomnijmy, instytucja założona przez samego kantora w 1980 roku

100
00:08:11.380 --> 00:08:18.340
z myślą o zachowaniu całego dziedzictwa i narracji dla kolejnych generacji badaczy.

101
00:08:18.620 --> 00:08:21.460
Zatem nasi odbiorcy są bardzo różnoradcy,

102
00:08:21.680 --> 00:08:24.160
zarówno jeśli chodzi o całą twórczość kantora,

103
00:08:24.440 --> 00:08:29.660
jak i jeśli chodzi o odbiorców stricte interesujących się spektaklem Umarła Klasa.

104
00:08:29.660 --> 00:08:35.140
Z jednej strony są to osoby, które miały możliwość oglądania tego spektaklu na żywo

105
00:08:35.140 --> 00:08:40.380
i wracają do nas po to, żeby w jakiś sposób sobie przypomnieć swój stan

106
00:08:40.380 --> 00:08:45.980
w trakcie obserwacji spektaklu, czy żeby zrekonstruować jeszcze raz to dzieło.

107
00:08:46.560 --> 00:08:53.020
Inne grupy odbiorców to są osoby, które opracowują naukowo twórczość Tadeusza Kantora

108
00:08:53.020 --> 00:08:58.320
i które zagłębiają się bardzo intensywnie w archiwum, w naszą dokumentację,

109
00:08:58.320 --> 00:09:02.960
kolekcjonowanie rozpoczął Kantora, którą my przez cały czas sukcesywnie rozwijamy.

110
00:09:03.600 --> 00:09:08.660
Oglądają różnego rodzaju zapisy, spektaklu, nagrania, wypowiedzi Kantora.

111
00:09:08.780 --> 00:09:14.020
Jak gdyby jest to ogrom materiałów, które wokół spektaklu narosły,

112
00:09:14.300 --> 00:09:19.240
które na różny sposób mogą wyjaśnić fenomen tego spektaklu.

113
00:09:19.440 --> 00:09:23.680
Ale w tym przypadku brałyśmy pod uwagę i tą grupę odbiorców,

114
00:09:23.680 --> 00:09:28.760
to znaczy zastanawiałyśmy się nad tym, czy być może powinnyśmy zrobić w tą 50. rocznicę wystawę,

115
00:09:29.560 --> 00:09:33.700
która prezentowałaby te różne narracje, wątki interpretacyjne.

116
00:09:34.420 --> 00:09:39.460
Była taką wystawą muzealną, bardzo silnie zaangażowaną merytorycznie.

117
00:09:39.720 --> 00:09:45.720
Czy może pójdziemy z prezentacją spektaklu Umarła Klasa w tą stronę bardziej wizualną,

118
00:09:45.720 --> 00:09:53.940
ułatwiając niejako zestawienie naszego oglądu rzeczywistości z tym bardzo silnym dziełem teatralnym.

119
00:09:54.720 --> 00:10:01.060
I postanowiłyśmy skupić się właśnie na tym, to znaczy na umożliwieniu nawiązania relacji emocjonalnej,

120
00:10:01.160 --> 00:10:05.600
indywidualnej za każdym razem ze spektaklem Umarła Klasa poprzez wystawę,

121
00:10:05.720 --> 00:10:10.100
poprzez obiekty, które na niej prezentujemy, poprzez współpracę z Krzysztofem Garbaczewskim,

122
00:10:10.100 --> 00:10:16.860
poprzez sposób aranżacji wystawy. Jedno jest pewne, Umarła Klasa była spektaklem rewolucyjnym i przełomowym.

123
00:10:17.320 --> 00:10:22.260
Wywarła piętno na całym późniejszym doświadczeniu teatralnym.

124
00:10:22.700 --> 00:10:26.860
Jest to jednocześnie spektakl, który może powodować skrajne odczucia,

125
00:10:27.020 --> 00:10:30.940
to znaczy mam wrażenie, że Umarłą Klasa albo się kocha, albo się jej nienawidzi,

126
00:10:31.140 --> 00:10:36.360
bo jest bardzo intensywna, ma bardzo specyficzną aurę, bardzo specyficzny nastrój.

127
00:10:36.360 --> 00:10:42.060
I niezależnie od tego, czy ten spektakl jest dla nas bardziej, czy mniej zrozumiały,

128
00:10:42.340 --> 00:10:46.280
czy jest on naszym ulubionym spektaklem Teatru Clique 2, czy nie,

129
00:10:46.740 --> 00:10:51.760
to jedno jest pewne, że w trakcie oglądania czy to spektaklu, czy to zapisu,

130
00:10:51.840 --> 00:10:58.180
czy dokumentów z nim związanych, pobudzane są bardzo intensywnie nasze odczucia i wrażenia.

131
00:10:58.360 --> 00:11:01.100
To jest spektakl, który nie pozostawia widzę obojętnym,

132
00:11:01.100 --> 00:11:06.960
spektakl, który łapie za gardło, powoduje właśnie bardzo takie silne reakcje

133
00:11:07.680 --> 00:11:11.760
organizmu niemalże, pozostawia taki specyficzny filtr na odbiorcach

134
00:11:11.760 --> 00:11:15.420
jeszcze przez kilka dni po zetknięciu się z tym dziełem,

135
00:11:15.600 --> 00:11:17.800
myślimy o nim, nie potrafimy o nim zapomnieć.

136
00:11:18.100 --> 00:11:23.440
I postanowiłyśmy nie wyjaśniać spektaklu, czym był albo czym nie był,

137
00:11:23.520 --> 00:11:29.120
natomiast postanowiłyśmy wykorzystać ogromną siłę wyrazu obiektów teatralnych,

138
00:11:29.120 --> 00:11:34.280
tego zapisu spektaklu, który można oglądać na wystawie i materiałów archiwalnych,

139
00:11:34.720 --> 00:11:39.560
po to, żeby umożliwić widzom dzisiaj w przestrzeni wystawy w Krikotece

140
00:11:39.560 --> 00:11:42.340
umożliwić zderzenie się z tą kategorią niesamowitego,

141
00:11:43.160 --> 00:11:46.540
która jest tak silnie obecna w spektaklu Umarła Klasa.

142
00:11:46.620 --> 00:11:50.480
Moim zdaniem jest ona niejako jego esencją.

143
00:11:50.720 --> 00:11:55.100
Przypomnijmy kategoria niesamowitego, kategoria zainagurowana przy Zygmunta Freuda

144
00:11:55.100 --> 00:12:01.880
dla określenia takiego granicznego stanu, kiedy z jednej strony coś jest nam znane,

145
00:12:02.060 --> 00:12:05.880
a z drugiej strony odpychające, z jednej strony przyciągające,

146
00:12:05.920 --> 00:12:10.020
a z drugiej strony właśnie powodujące wyparcie różnego rodzaju treści,

147
00:12:10.140 --> 00:12:14.700
więc też taki bardzo hipnotyzujący stan bycia na granicy

148
00:12:14.700 --> 00:12:19.160
pomiędzy fascynacją i jednocześnie jakimś takim przerażeniem.

149
00:12:19.800 --> 00:12:23.400
Stąd bardzo minimalistyczny rozkład obiektów,

150
00:12:23.660 --> 00:12:28.700
mocno oświetlonych teatralnie w aranżacji srebrnych ścian,

151
00:12:28.900 --> 00:12:34.480
które oddają ruch na wystawie i odbijają w pewien sposób obiekty,

152
00:12:34.600 --> 00:12:36.500
które są tam eksponowane.

153
00:12:36.840 --> 00:12:40.640
Wydobyciem kategorii niesamowitego pomógł nam Krzysztof Garbaczewski,

154
00:12:40.640 --> 00:12:45.880
którego zaprosiliśmy do współpracy przy stworzeniu instalacji,

155
00:12:45.960 --> 00:12:48.500
którą zatytułował Nie żywa, ani umarła.

156
00:12:48.740 --> 00:12:51.860
Właściwie bardzo nam zależało na tym, żeby wystawa obiektów

157
00:12:52.180 --> 00:12:56.600
z naszej kolekcji w tej specyficznej aranżacji została nadbudowana

158
00:12:56.600 --> 00:13:01.980
czy nadpisana przez artystę współczesnego, który nawiąży z nią dialog

159
00:13:01.980 --> 00:13:06.640
i bardzo głęboko wejdzie w różnego rodzaju narrację.

160
00:13:06.960 --> 00:13:09.560
I postanowiłyśmy, aby był to właśnie Krzysztof Garbaczewski,

161
00:13:09.560 --> 00:13:10.700
rozpoczęłyśmy z nią rozmowę.

162
00:13:10.820 --> 00:13:14.520
I faktycznie wydaje mi się, że to wejście głębokie w umarłą klasę

163
00:13:14.520 --> 00:13:17.750
i fakt wyboru Krzysztofa Garbaczewskiego też nie jest przypadkowy,

164
00:13:18.160 --> 00:13:22.180
ponieważ jego praca w teatrze, w świecie wirtualnym,

165
00:13:22.260 --> 00:13:26.560
tworzenie tak naprawdę nowej, czy praca z nowym rodzajem marionety,

166
00:13:27.500 --> 00:13:31.520
jak moglibyśmy to określić, jest gdzieś też tym punktem wspólnym

167
00:13:31.520 --> 00:13:35.400
dla kantora, ale też ta fascynacja, czy też, tak, myślę,

168
00:13:35.400 --> 00:13:38.800
że możemy mówić, że inspiracja kantorem w twórczości Garbaczewskiego

169
00:13:38.800 --> 00:13:42.160
jest też widoczna i była widoczna w wielu jego realizacjach,

170
00:13:42.340 --> 00:13:48.520
ale też sam mówił, że wielką i ważną sprawą był czas przygotowania

171
00:13:48.520 --> 00:13:52.280
do tej wystawy i czas przygotowania tej instalacji.

172
00:13:52.480 --> 00:13:56.480
Czas, który spędzał w Krikotece wraz ze swoim zespołem współpracowników,

173
00:13:56.480 --> 00:14:02.800
którzy ją tworzyli, oglądając te setki fotografii, dokumentów,

174
00:14:03.160 --> 00:14:06.740
przede wszystkim zapisy umarłej klasy i tak naprawdę to, co powstało,

175
00:14:06.800 --> 00:14:11.560
ta instalacja, instalacja interaktywna, gdzie widz może wniknąć też trochę

176
00:14:11.560 --> 00:14:15.260
w tą rzeczywistość wirtualną, ale rzeczywistość wirtualną umarłej klasy

177
00:14:15.260 --> 00:14:19.780
odtworzonej na gigantycznym ekranie, a też obok zobaczyć to,

178
00:14:19.920 --> 00:14:23.880
co z fotografii wrzuconych do sztucznej inteligencji powstało,

179
00:14:23.880 --> 00:14:28.920
jaki film powstał, jakaś taka druga, nieodbyta, nigdy niezrealizowana

180
00:14:28.920 --> 00:14:32.980
umarła klasa, którą jednak oglądamy, no to są takie rzeczy,

181
00:14:33.080 --> 00:14:37.360
które też były dla nas bardzo intrygujące przy realizowaniu tej wystawy,

182
00:14:37.480 --> 00:14:39.600
ale później okazało się być szalenie interesujące.

183
00:14:40.120 --> 00:14:44.960
I co też ważne wydaje mi się, otwarcie wystawy to było też takie święto,

184
00:14:45.100 --> 00:14:48.960
święto, w którym uczestniczyli także uczestnicy, współtwórcy dzieła

185
00:14:48.960 --> 00:14:52.520
Umarła Klasa, czyli aktorzy Teatru Krikot 2.

186
00:14:52.520 --> 00:14:57.340
I jeden z nich, który zobaczył pracę Krzysztofa Garbaczewskiego,

187
00:14:57.480 --> 00:15:01.600
ten surrealny, powiedzielibyśmy, film, wersję Umarłej Klasy,

188
00:15:01.780 --> 00:15:03.480
zachwycił się tym filmem.

189
00:15:03.740 --> 00:15:06.600
Oczywiście nie wszyscy są tak zgodni w interpretacji,

190
00:15:06.680 --> 00:15:08.660
natomiast to było dla nas też na pewno ważne.

191
00:15:08.880 --> 00:15:13.460
I wydaje mi się, że to daje też nam możliwość takiego zaproszenia

192
00:15:13.460 --> 00:15:18.260
do uczestniczenia w tej wystawie, do poznania dzieła Umarłej Klasy

193
00:15:18.260 --> 00:15:21.520
zupełnie z innej strony, zupełnie z nowej perspektywy,

194
00:15:21.700 --> 00:15:25.240
ale też do tego wizualnego, tego na czym zależało tobie,

195
00:15:25.280 --> 00:15:28.240
Małgosiu, jak realizowałaś pomysł całej wystawy, prawda?

196
00:15:28.540 --> 00:15:34.160
Czyli tego wizualnego złapania widza na pokazaniu tych obiektów właśnie

197
00:15:34.160 --> 00:15:35.660
w taki, a nie inny sposób.

198
00:15:36.100 --> 00:15:38.300
Pamiętajmy, bo chyba jeszcze o tym nie mówiłyśmy,

199
00:15:38.300 --> 00:15:44.500
że dzieci w ławkach są pokazywane w takim niezwykłej aurze,

200
00:15:44.700 --> 00:15:48.980
aurze światła, śniegu, szumu, który na nie spada.

201
00:15:49.420 --> 00:15:52.680
Ta wizualność tej wystawy poprzez dzieła, które są prezentowane,

202
00:15:53.020 --> 00:15:56.660
które przez kantora zostały stworzone po to, aby opowiadać o Umarłej Klasie,

203
00:15:56.860 --> 00:15:58.400
które już dla niego były tematem,

204
00:15:58.980 --> 00:16:03.440
no pozwalają tak naprawdę odczuć coś niesamowitego na tej wystawie,

205
00:16:03.600 --> 00:16:06.100
bardzo myślę ważnego.

206
00:16:06.100 --> 00:16:10.020
I te kilka warstw, kilka rodzajów też publiczności,

207
00:16:10.600 --> 00:16:13.940
która dzięki tym warstwom może tę wystawę odbierać,

208
00:16:14.040 --> 00:16:16.740
jest też szalenie istotna, bo myślę sobie,

209
00:16:16.860 --> 00:16:20.300
że wiele osób kiedyś słyszało o Umarłej Klasie,

210
00:16:20.700 --> 00:16:22.800
widziały jej fragmenty, tak jak pani powiedziała,

211
00:16:23.420 --> 00:16:28.040
ale przyjście na tą wystawę da im możliwość zmierzenia się właśnie

212
00:16:28.040 --> 00:16:31.980
z pozostałościami tego spektaklu i zobaczeniem jego na żywo.

213
00:16:31.980 --> 00:16:37.320
Więc jest taką okazją do tego, żeby bez żadnych oporów

214
00:16:37.320 --> 00:16:40.780
po prostu wejść i zobaczyć tę Umarłą Klasę w przestrzeni wystawy.

215
00:16:40.780 --> 00:16:42.720
Ja powiem szczerze, że bardzo mocno,

216
00:16:42.860 --> 00:16:47.020
bo również w kontekście tej wystawy i prac Krzysztofa Garbaczewskiego,

217
00:16:47.120 --> 00:16:49.900
myślę o czasie, bardziej o osi czasu,

218
00:16:50.040 --> 00:16:54.120
dlatego że przecież to jest jeden z głównych wątków,

219
00:16:54.360 --> 00:16:57.280
chociaż mówimy tu pewnie o interpretacji umarłej klasy,

220
00:16:57.440 --> 00:16:59.560
to rozliczenie życia, śmierci,

221
00:16:59.780 --> 00:17:02.300
ta niemożność powrotu do dzieciństwa,

222
00:17:02.380 --> 00:17:04.400
do przeszłości, do tego, co jest już za nami.

223
00:17:04.400 --> 00:17:07.640
Natomiast prace Krzysztofa Garbaczewskiego wydaje mi się,

224
00:17:07.700 --> 00:17:11.880
że to kontinuum rozciągają i wychodzą do przyszłości z kolei,

225
00:17:12.040 --> 00:17:14.020
do tego, co jest jeszcze przed nami,

226
00:17:14.100 --> 00:17:17.100
ale też do tego, co jest przed nami w kontekście,

227
00:17:17.180 --> 00:17:19.920
no właśnie, ani żywej, ani umarłej klasy.

228
00:17:21.620 --> 00:17:26.160
Myślę, że to jest też bardzo mocno trafiona dyskusja

229
00:17:26.160 --> 00:17:28.420
związana z tą wystawą i cieszy mnie to,

230
00:17:28.480 --> 00:17:30.880
że tego typu skojarzenia się u pani pojawiły,

231
00:17:30.880 --> 00:17:34.500
bo tak, bezwzględnie, myślę, że mamy z czymś takim do czynienia.

232
00:17:34.740 --> 00:17:37.380
Ja też nakładam sobie na tą oś czasu

233
00:17:37.380 --> 00:17:40.520
innego wielkiego twórcę, myślę o Krajgu,

234
00:17:40.740 --> 00:17:44.480
jego nadmarionecie, o wszystkich etapach rozwoju teatru

235
00:17:44.480 --> 00:17:46.420
i tak, myślę, że spojrzenie na to dzisiaj,

236
00:17:46.840 --> 00:17:51.300
w 2025 roku, 50 lat po premierze,

237
00:17:51.620 --> 00:17:53.960
daje nam szansę zobaczenia tego kontinuum

238
00:17:54.500 --> 00:17:57.580
zarówno dzisiaj, ale też, tak jak pani powiedziała, w przyszłości.

239
00:17:57.900 --> 00:18:00.120
Myślę, że fenomen tego spektaklu polega także na tym,

240
00:18:00.120 --> 00:18:01.720
że jest szalenie uniwersalne.

241
00:18:01.800 --> 00:18:04.600
W ogóle twórczość Kantora, przede wszystkim teatralna,

242
00:18:04.980 --> 00:18:06.340
jest szalenie uniwersalna.

243
00:18:06.460 --> 00:18:08.980
Kantor porusza swojej twórczości teatralnej

244
00:18:08.980 --> 00:18:13.540
i takie wątki, które właściwie są bardzo silnie obecne dzisiaj.

245
00:18:13.840 --> 00:18:17.260
To zupełnie tak jakby zmieniły się tylko formy przekazu

246
00:18:17.900 --> 00:18:21.820
czy formy wyrazu, natomiast te treści są cały czas takie same

247
00:18:21.820 --> 00:18:26.340
i myślę, że na tym polega też łatwość wejścia Krzysztofa Garbaczewskiego

248
00:18:26.340 --> 00:18:29.140
w dialog z twórczością Tadeusza Kantora,

249
00:18:29.520 --> 00:18:31.900
ponieważ ta graniczność między życiem i śmiercią,

250
00:18:32.080 --> 00:18:33.780
pamięć, wspomnienie, odpamiętywanie,

251
00:18:34.380 --> 00:18:38.580
też poniekąd jakaś trudna przeszłość, trudna pamięć,

252
00:18:38.720 --> 00:18:41.560
no to wszystko jest nadal kształtujące

253
00:18:41.560 --> 00:18:45.600
naszą dzisiejszą kulturę i w ogóle naszą codzienność.

254
00:18:46.140 --> 00:18:48.920
Myślę, że jeśli za 20 lat będziemy robiły wystawę

255
00:18:48.920 --> 00:18:53.740
poświęconą fenomenowi umarłej klasy w 70 lat od premiery spektaklu,

256
00:18:53.920 --> 00:18:57.060
to te treści, które Kantor zainicjował w tym dziele,

257
00:18:57.180 --> 00:19:00.640
one będą nadal uniwersalne i nadal ważne

258
00:19:00.640 --> 00:19:02.940
jako takie treści, które są nieprzymijające,

259
00:19:03.040 --> 00:19:05.240
tylko wtedy będziemy robiły już to zestawienie

260
00:19:05.240 --> 00:19:06.520
pewnie w zupełnie inny sposób,

261
00:19:06.680 --> 00:19:08.320
w sensie ten dialog będzie się kształtował

262
00:19:08.320 --> 00:19:11.720
w zupełnie innym wymiarze dotyczącym przyszłości.

263
00:19:11.860 --> 00:19:13.640
Natomiast w uniwersalność tego dzieła

264
00:19:13.640 --> 00:19:15.940
bardzo silnie jest wpisane też to przejęcie,

265
00:19:15.940 --> 00:19:18.540
które odczuwamy zapoznając się,

266
00:19:18.580 --> 00:19:21.180
czy to z dziełem teatralnym, czy z wystawą,

267
00:19:21.240 --> 00:19:26.160
ponieważ są to treści, które wszystkich nas dotykają każdego dnia.

268
00:19:26.300 --> 00:19:28.840
Tak, myślę, że ta siła Kantora polega właśnie na tym

269
00:19:28.840 --> 00:19:32.340
i od umarłej klasy mamy możliwość tak naprawdę się temu przeglądać,

270
00:19:32.400 --> 00:19:34.440
że jego uniwersalność polega na tym,

271
00:19:34.520 --> 00:19:37.160
że to jest przedstawienie jego indywidualnych,

272
00:19:37.280 --> 00:19:40.180
ale tak naprawdę może być przyłożone do każdego z nas

273
00:19:40.740 --> 00:19:43.360
indywidualnych przeżyć, które my możemy odczuwać

274
00:19:43.360 --> 00:19:44.520
i współodczuwać.

275
00:19:44.520 --> 00:19:46.940
A perspektywa historyczna,

276
00:19:47.100 --> 00:19:49.040
czy dodana wartość tego wszystkiego,

277
00:19:49.240 --> 00:19:50.980
którą respektujemy, myślę,

278
00:19:51.120 --> 00:19:53.500
i to jak dzieło Kantora wybrzmiewa dzisiaj,

279
00:19:53.760 --> 00:19:55.200
to też jest chyba ważne,

280
00:19:55.440 --> 00:19:56.960
jak on to podkreślał,

281
00:19:57.020 --> 00:19:59.060
że wszelkie kryzysy

282
00:19:59.060 --> 00:20:01.540
wynikają z nierespektowania przeszłości.

283
00:20:01.820 --> 00:20:03.480
Bardzo mnie zaintrygowało to,

284
00:20:03.560 --> 00:20:05.800
co Panie powiedziało o przygotowywaniu

285
00:20:05.800 --> 00:20:08.400
ewentualnej ekspozycji za 20 lat.

286
00:20:08.600 --> 00:20:10.320
W 70. rocznicę premiery

287
00:20:10.320 --> 00:20:12.160
umarłej klasy Tadeusza Kantora

288
00:20:12.160 --> 00:20:14.460
do moja wyobraźnia gdzieś pofrunęła

289
00:20:14.460 --> 00:20:15.880
w stronę myślenia o tym,

290
00:20:15.900 --> 00:20:18.080
jak wówczas będzie wyglądał nie tylko świat,

291
00:20:18.260 --> 00:20:21.060
ale możliwości realizowania sztuki,

292
00:20:21.240 --> 00:20:22.860
w którą stronę to wszystko pójdzie.

293
00:20:22.980 --> 00:20:24.580
Już teraz sztuczna inteligencja

294
00:20:24.580 --> 00:20:27.060
w zakresie, który czasem bywa niepokojący,

295
00:20:27.260 --> 00:20:29.580
w tę sferę życia również wkracza.

296
00:20:29.580 --> 00:20:32.720
Postrzeganie przyszłości również intryguje.

297
00:20:32.860 --> 00:20:33.640
Tym bardziej cieszę się,

298
00:20:33.760 --> 00:20:35.660
że przyjęły Panie zaproszenie

299
00:20:35.660 --> 00:20:37.900
do dzisiejszego nagrania,

300
00:20:37.980 --> 00:20:39.640
do dzisiejszych audycji kulturalnych

301
00:20:39.640 --> 00:20:41.380
i zgodziły się opowiedzieć

302
00:20:41.380 --> 00:20:44.020
zarówno o fenomenie historii

303
00:20:44.020 --> 00:20:44.940
umarłej klasy.

304
00:20:45.080 --> 00:20:46.780
Przypomnę, to jest spektakl

305
00:20:46.780 --> 00:20:47.740
Tadeusza Kantora,

306
00:20:48.260 --> 00:20:49.360
wystawiony pierwszy raz

307
00:20:49.360 --> 00:20:50.460
w Galerii Krzysztofory

308
00:20:50.460 --> 00:20:54.100
15 listopada 1975 roku,

309
00:20:54.460 --> 00:20:56.980
ale również mówiły Panie o wystawie.

310
00:20:56.980 --> 00:20:59.040
W wystawie Nie umarła klasa,

311
00:20:59.280 --> 00:21:01.200
którą do 21 grudnia

312
00:21:01.200 --> 00:21:03.340
można oglądać w krakowskim ośrodku

313
00:21:03.340 --> 00:21:04.320
dokumentacji sztuki

314
00:21:04.320 --> 00:21:05.820
Tadeusza Kantora Krikoteka.

315
00:21:06.120 --> 00:21:08.120
O tych dwóch zjawiskach

316
00:21:08.120 --> 00:21:09.640
i wydarzeniach opowiadały

317
00:21:09.640 --> 00:21:11.840
twórczynie, czyli kuratorka wystawy

318
00:21:11.840 --> 00:21:13.380
Małgorzata Paluch-Cybulska

319
00:21:13.380 --> 00:21:15.320
oraz współkuratorka i dyrektorka

320
00:21:15.320 --> 00:21:17.420
Krikoteki Natalia Zarzecka.

321
00:21:17.580 --> 00:21:19.580
Bardzo Paniom dziękuję za to spotkanie.

322
00:21:19.720 --> 00:21:20.560
Bardzo dziękujemy.

323
00:21:20.800 --> 00:21:22.020
I zapraszamy na wystawę.

324
00:21:23.700 --> 00:21:25.500
Audycje kulturalne

325
00:21:25.500 --> 00:21:27.420
w dobrym tonie.