WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.090
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.790 --> 00:00:13.230
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:13.590 --> 00:00:20.350
Styl wyrażał chęć otaczania się estetycznymi przedmiotami i pragnienie piękna w codziennym życiu.

4
00:00:20.450 --> 00:00:26.810
Kiedy usłyszałam to zdanie, pomyślałam sobie, jakże wspaniale byłoby być osobą, której to zdanie dotyczy.

5
00:00:26.810 --> 00:00:37.530
Komplementować możemy się na wiele sposobów, natomiast mam jakieś takie podskórne wrażenie, że potrzeba piękna w codziennym życiu byłoby wspaniale, gdyby definiowała każdego z nas.

6
00:00:37.990 --> 00:00:44.470
Nie wnikam w to, czy tak jest, natomiast spróbuję przybliżyć wam postać, którą te słowa opisują.

7
00:00:44.670 --> 00:00:51.810
To jest profesor Irena Huml i właśnie jej poświęcona jest wystawa w Muzeum Narodowym we Wrocławiu.

8
00:00:51.810 --> 00:00:56.850
Te ekspozycje można oglądać do 18 maja i nosi ona tytuł Moda.

9
00:00:56.930 --> 00:01:03.470
Historia osobista profesor Irena Huml, 1928-2015.

10
00:01:04.210 --> 00:01:09.610
Przed momentem powiedziałam, że to ja postaram się przybliżyć tę postać, ale już to sprostuję,

11
00:01:09.650 --> 00:01:14.470
dlatego że o wystawie, a także o jej bohaterce będzie opowiadała kuratorka,

12
00:01:14.470 --> 00:01:21.810
doktor Małgorzata Możdżyńska-Nawodka, która w Muzeum Narodowym we Wrocławiu opiekuje się działem tkanin i ubiorów.

13
00:01:21.930 --> 00:01:26.070
Bardzo mi miło, że przyjęła pani zaproszenie, no i że będziemy dzisiaj rozmawiać.

14
00:01:26.370 --> 00:01:26.910
Dzień dobry.

15
00:01:27.310 --> 00:01:36.670
Zanim zapytam o to, kim była Irena Huml, w jaki sposób zasłużyła się dla historii sztuki, historii mody, ale także dla swojego regionu,

16
00:01:36.670 --> 00:01:42.070
zapytam o to, czy ona na ulicach była osobą widoczną i rozpoznawaną.

17
00:01:42.170 --> 00:01:49.890
No bo na wystawie możemy oglądać stroje, przedmioty do niej należące, które w jakiś sposób tworzyły jej wizerunek

18
00:01:49.890 --> 00:01:53.770
aż przez cztery dekady, bo od lat pięćdziesiątych do dziewięćdziesiątych.

19
00:01:53.930 --> 00:02:02.770
Pani profesor Irena Huml była warszawianką. Przez dekady związaną z Instytutem Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie,

20
00:02:02.770 --> 00:02:10.870
w Warszawie urodzoną. W Warszawie przeżyła wojnę, wrzesień, powstanie, w Warszawie studiowała i działała.

21
00:02:10.950 --> 00:02:17.770
Chociaż dla Dolnego Śląska i myślę, że dla wielu różnych miejsc była osobą ważną,

22
00:02:17.930 --> 00:02:27.270
bo wspierała artystów z całej Polski w ich przedsięwzięciach, które się w różnych miejscach w Polsce odbywały.

23
00:02:27.270 --> 00:02:36.110
A na Dolnym Śląsku owszem bywała często, bo była współinicjatorką Festiwalu Srebra w Legnicy,

24
00:02:36.390 --> 00:02:40.050
imprezy, która odbywa się do dnia dzisiejszego.

25
00:02:40.330 --> 00:02:49.850
Jako najwybitniejsza specjalistka od polskiej tkaniny artystycznej bywała też gościem na warsztatach tkackich,

26
00:02:49.850 --> 00:02:57.430
w plenerach tkackich, w Kowarach przez całe lata i miała kontakty z artystami czynnymi także tutaj.

27
00:02:57.750 --> 00:03:09.990
A dla wielu osób rozsianych po Polsce była też osobą ważną, inspirującą, zachęcającą do podejmowania różnych działań naukowych i artystycznych

28
00:03:09.990 --> 00:03:21.150
i można powiedzieć, ja się także w ten sposób z panią profesor spotkałam ponad 20 lat temu właśnie przy okazji Festiwali Srebra w Legnicy

29
00:03:21.150 --> 00:03:30.410
i pani profesor bardzo mnie namawiała, wręcz stosowała szantaż emocjonalny skłaniając do pracy nad doktoratem, a potem była moją recenzentką.

30
00:03:30.410 --> 00:03:46.370
Ja jestem tylko jedną z licznych osób, które do takich działań mobilizowały. Także miała rzeczywiście związki z Dolnym Śląskiem, ale jej największą miłością i miejscem jej życia była Warszawa.

31
00:03:46.930 --> 00:03:54.690
Kiedy też o niej myślałam, to do głowy przechodziło mi takie określenie kolorowy ptak, ale przyznam szczerze, że sama trochę zganiłam się w myślach,

32
00:03:54.690 --> 00:04:03.090
bo to jest takie określenie może już troszkę kliszowe, może troszkę nadużywane niekiedy, ale rzeczywiście kiedy o pani profesor czytałam,

33
00:04:03.230 --> 00:04:12.230
kiedy oglądałam zdjęcia i te wspaniałe stroje, nabierałam pewności, że po prostu nie dało się jej nie spostrzec, nie zwrócić na nią uwagi.

34
00:04:12.390 --> 00:04:21.550
Nie tylko dlatego, że łączyła style, łączyła takie różne podejścia do mody i ubioru, ale też na ten wizerunek patrzyła chyba niezwykle świadomie.

35
00:04:21.550 --> 00:04:29.770
To nie była tylko pasja do pięknych rzeczy, ale takie bardzo świadome korzystanie z tego, co pewien konkretny określony wizerunek daje,

36
00:04:29.850 --> 00:04:36.670
bo tutaj chyba warto dodać, że ona była bardzo mocno zaangażowana i była bardzo ważną postacią środowiska naukowego,

37
00:04:36.910 --> 00:04:40.490
nie oszukujmy się, w owym czasie zdominowanego przez mężczyzn.

38
00:04:40.650 --> 00:04:44.690
Tak, zwłaszcza na tych wyższych szczeblach hierarchii akademickiej.

39
00:04:44.690 --> 00:04:55.270
Odniosła sukces wybierając dziedzinę badań, która była niestandardowa i która nie była tak bardzo doceniana wtedy,

40
00:04:55.570 --> 00:05:03.950
kiedy Irena Huml postanowiła zająć się sztukami, które określa się jako dekoracyjne, czy użytkowe,

41
00:05:04.330 --> 00:05:09.890
czy stosowane designem, tkaniną artystyczną, biżuterią artystyczną.

42
00:05:09.890 --> 00:05:15.950
To znakomita monografistka polskich projektantów, Olgierda Szlekesa na przykład,

43
00:05:16.330 --> 00:05:22.210
autorka epokowych prac o warsztatach krakowskich, o polskiej sztuce stosowanej XX wieku,

44
00:05:22.570 --> 00:05:28.710
o polskiej tkaninie artystycznej. Więc ten wybór był odważny, niestandardowy,

45
00:05:29.030 --> 00:05:35.890
realizowany z ogromną konsekwencją, pracowitością i taką świadomością teoretyczną

46
00:05:37.050 --> 00:05:41.230
połączoną z głęboką wiedzą o tym, co dzieje się w ogóle w świecie, w tych dziedzinach.

47
00:05:41.390 --> 00:05:50.470
Z umiejętnością zastosowania tego aparatu do badania, dokumentowania i promowania działalności polskich artystów.

48
00:05:50.590 --> 00:05:58.230
I co było takie wyjątkowe i charakterystyczne dla jej metody, było to, że ona osobiście towarzyszyła im w pracy

49
00:05:58.230 --> 00:06:06.570
i w tych przedsięwzięciach i często je też inspirowała. No i właśnie jej się chciało jeździć na wernisaże,

50
00:06:06.710 --> 00:06:13.150
na plenery przez dziesiątki lat. Bardzo czynnie nie tylko pracować naukowo,

51
00:06:13.290 --> 00:06:19.830
ale też pisać artykuły do czasopism, występować w roli historyka, nie tylko historyka,

52
00:06:19.830 --> 00:06:27.070
ale także krytyka sztuki, organizować wystawy. No między innymi była współkuratorką pierwszej w Polsce

53
00:06:27.070 --> 00:06:34.330
w latach sześćdziesiątych wielkiej wystawy Secesji w Muzeum w Płocku, która stała się wielkim przebojem.

54
00:06:34.610 --> 00:06:46.370
I ta świadomość designu, tkaniny, formy to na pewno było coś, co wpływało na jej sposób patrzenia na modę,

55
00:06:46.370 --> 00:06:51.310
na ubiór, na sposób ubierania się, bo jeszcze przecież kontakty z artystami osobiste.

56
00:06:51.450 --> 00:06:57.470
Ona nosiła biżuterię artystów, których znała. Tworzyły dla niej w latach osiemdziesiątych

57
00:06:57.470 --> 00:07:04.470
piękne dzieła, które można nazwać wręcz sztuką do noszenia, artystki działające w obszarze właśnie włókna

58
00:07:04.470 --> 00:07:08.810
i tkaniny artystycznej. I była pani profesor bardzo kolorowa. Pani pięknie to powiedziała,

59
00:07:08.890 --> 00:07:15.630
bo ten kolor był ważny. Ona była w ogóle zielono oka, miała takie włosy ciemne,

60
00:07:15.630 --> 00:07:22.590
z czerwonawym odcieniem. Lubiła kolor, znakomicie ten kolor na siebie dobierała,

61
00:07:22.650 --> 00:07:30.410
więc to były zielenie, fiolety, brązy, odcienie pomarańczu, ale także czerń i biel

62
00:07:30.410 --> 00:07:33.650
w takich bardzo graficznych zestawieniach i była piękną kobietą.

63
00:07:33.710 --> 00:07:41.030
Dość wysoką jak na tamte czasy, szczupłą, z takim naturalnym szykiem i elegancją

64
00:07:41.030 --> 00:07:49.930
i taką, której styl ubioru był zauważalny i wyróżniający, ale nie był krzykliwy

65
00:07:49.930 --> 00:07:55.810
czy ekstrawagancki. Myślę, że on bardzo korespondował z takim stylem

66
00:07:55.810 --> 00:08:01.630
przedwojennej polskiej inteligencji, że miał w sobie ten element dyskrecji,

67
00:08:01.630 --> 00:08:08.670
umiejętności dobrania stroju do sytuacji, ale także do własnych warunków fizycznych,

68
00:08:09.170 --> 00:08:15.410
cenienia dobrej jakości tkanin i dobrej konstrukcji. Zresztą mało kto wie,

69
00:08:15.570 --> 00:08:19.450
pani profesor była absolwentką w liceum krewieckiego i miała dyplom

70
00:08:19.450 --> 00:08:24.150
czelednika krewiectwa damskiego. I znała się bardzo dobrze na kroju,

71
00:08:24.250 --> 00:08:27.490
na szyciu, na tkaninach. Ona zresztą tak ładnie kiedyś powiedziała,

72
00:08:27.490 --> 00:08:31.090
że uroda tkanin to jest to najważniejsza dla niej rzecz w odzieży

73
00:08:31.090 --> 00:08:36.570
i rzeczywiście stroje, które pokazujemy na wystawie są ze znakomitych tkanin

74
00:08:36.570 --> 00:08:43.290
i tkanin naturalnych i pięknych wełen i jedwabiów i linu, który bardzo lubiła,

75
00:08:43.430 --> 00:08:48.270
ale też była otwarta na tkaniny nowoczesne, na nowoczesne dzieniny maszynowe,

76
00:08:48.370 --> 00:08:55.510
na skórę, a nawet na saj, czyli miała taką umiejętność rozumienia materii

77
00:08:55.510 --> 00:09:00.830
i dobrania materiału do formy, świetne oko do wzorów.

78
00:09:00.950 --> 00:09:04.390
Więc w tym sensie była ptakiem kolorowym i rzadkim,

79
00:09:04.610 --> 00:09:08.510
chociaż nigdy nie była pawiem czy papugą.

80
00:09:08.830 --> 00:09:11.530
Jakby właśnie, tak sobie myślę, jakim mogła być ptakiem.

81
00:09:11.690 --> 00:09:16.010
Myślę o niej jako o łabędziu przy tym zamiłowaniu do czerni i bieli,

82
00:09:16.150 --> 00:09:18.470
ale z piękną zieloną torabką.

83
00:09:24.300 --> 00:09:30.100
Dowody na to, że Irena Huml posiadała spore umiejętności krawieckie,

84
00:09:30.140 --> 00:09:31.900
również na wystawie znajdujemy.

85
00:09:32.060 --> 00:09:35.860
Takim bardzo poruszającym przykładem jest strój baletowy,

86
00:09:36.020 --> 00:09:40.700
który ona sobie sama uszyła, później również szyła na miarę,

87
00:09:41.000 --> 00:09:43.760
korzystała z pomocy wsparcia wybitnych krawcowych,

88
00:09:43.980 --> 00:09:46.700
ale także, co wydaje mi się bardzo istotnym elementem,

89
00:09:46.820 --> 00:09:49.760
jeżeli chodzi o jej życiorys, biografię, twórczą pracę,

90
00:09:49.760 --> 00:09:55.080
to, jak wyglądała, były elementy, a także nowinki przywożone ze świata.

91
00:09:55.320 --> 00:09:59.060
I tutaj chciałam odnieść się do plakatu, konkretnie do zdjęcia,

92
00:09:59.380 --> 00:10:02.500
który możemy oglądać na plakacie promującym wystawę,

93
00:10:02.580 --> 00:10:05.920
bo to jest zdjęcie, które wydaje mi się, że mogłoby zdobić

94
00:10:05.920 --> 00:10:09.400
okładki magazynów modowych i to przez wiele dekad.

95
00:10:09.740 --> 00:10:12.880
Widzimy kobietę z przepiękną wiklinową torebką,

96
00:10:12.980 --> 00:10:16.760
no a w tle majaczy imponujący nowojorski budynek.

97
00:10:16.760 --> 00:10:20.600
To zdjęcie o takim bardzo filmowym charakterze,

98
00:10:20.740 --> 00:10:24.240
a ta młoda kobieta jest gwiazdą tego filmu.

99
00:10:24.520 --> 00:10:28.700
1964 rok, Międzynarodowy Kongres Rzemieł Są Artystycznych,

100
00:10:28.880 --> 00:10:31.560
gdzie prezentowała referat.

101
00:10:32.060 --> 00:10:35.660
Podróż zapisana też w modowej biografii i tym koszyczkiem,

102
00:10:35.720 --> 00:10:40.020
o którym pani wspominała, ale także piękną, mianą garsonką

103
00:10:40.020 --> 00:10:44.380
i świetnym kompletem plażowym w Paski i etolą z Lisa.

104
00:10:44.380 --> 00:10:49.200
Nasza wystawa dotyczy okresu od końca lat czterdziestych

105
00:10:49.200 --> 00:10:52.380
do końca lat osiemdziesiątych, korespondującego także

106
00:10:52.380 --> 00:10:56.280
z tym najważniejszym okresem w działalności zawodowej.

107
00:10:56.440 --> 00:11:02.080
Wiemy, że wtedy podążanie za modą nie było taką rzeczą łatwą i oczywistą.

108
00:11:02.300 --> 00:11:07.540
I dla mnie jednym z takich momentów kluczowych w ogóle przy tworzeniu

109
00:11:07.540 --> 00:11:11.300
pomysłu tej wystawy był obraz Wojciecha Fangora,

110
00:11:11.300 --> 00:11:15.420
postaci. Sławne dzieło socrealizmu z 1950 roku,

111
00:11:15.680 --> 00:11:18.780
pokazujące parę młodych robotników w takich bezpłciowych,

112
00:11:18.900 --> 00:11:23.380
granatowych kombinezonach, patrzących z takim właściwie dezaprobatą,

113
00:11:23.500 --> 00:11:28.450
ale nie bez zainteresowania i podziwu na młodą kobietę

114
00:11:28.820 --> 00:11:32.580
w słonecznych okularach, w pięknej, modnej sukience,

115
00:11:32.720 --> 00:11:35.680
takiej w stylu new look, obcisły stanik, obszerna spódnica,

116
00:11:36.480 --> 00:11:40.320
drukowanej w takie motywy, które mówią o świecie New York,

117
00:11:40.540 --> 00:11:44.140
Wall Street, okulary słoneczne, polakierowane paznokcie,

118
00:11:44.260 --> 00:11:49.620
piękna torebka. I ja tak sobie myślałam, że jakby Irena Huml

119
00:11:49.620 --> 00:11:53.820
wtedy 22-letnia pozowała do tego obrazu, to ona byłaby tą dziewczyną

120
00:11:53.820 --> 00:11:57.340
w tych okularach i w tej pięknej, modnej sukience.

121
00:11:57.440 --> 00:12:01.280
I zresztą okazało się, że bardzo podobną sukienkę miała w swojej garderobie

122
00:12:01.280 --> 00:12:05.680
i ona zresztą na podstawie jest. Był w niej taki element glamour

123
00:12:05.680 --> 00:12:11.740
i takiej świadomej światowości, o której zresztą w swoich tekstach

124
00:12:11.740 --> 00:12:16.820
też pisała, że to taka też i polska cecha, że może w tym dążeniu do tego,

125
00:12:16.960 --> 00:12:21.180
żeby być tak w zgodzie ze światową modą, jest może jakiś kompleks,

126
00:12:21.320 --> 00:12:24.140
zaścianka, ale mówi też taka właściwie szlachetna ambicja,

127
00:12:24.260 --> 00:12:27.920
żeby być obywatelem świata. I ona obywatelką świata była,

128
00:12:27.920 --> 00:12:32.380
co wyrażało się w różnych dziedzinach, także w ubiorze.

129
00:12:32.880 --> 00:12:35.700
Garderobę zaopatrywała, tak jak pani wspomniała, z dwóch źródeł.

130
00:12:35.820 --> 00:12:41.260
Jedno to było szycie na miarę, a drugie to były ubrania przywożone

131
00:12:41.260 --> 00:12:46.340
z podróży zagranicznych, ale nie kupowane tam jako nowe ubrania

132
00:12:46.340 --> 00:12:51.920
z wieszaka sklepowego, tylko wyszukiwane w sklepach z odzieżą vintage'ową,

133
00:12:52.080 --> 00:12:54.520
czy w second handach, czy na jakichś aukcjach.

134
00:12:54.520 --> 00:12:58.860
Ona złapała tego bakcyla bardzo wcześnie, w roku 1957,

135
00:12:59.940 --> 00:13:03.920
kiedy pierwszy raz wyjechała za granicę, wyjechała służbowo,

136
00:13:04.020 --> 00:13:07.920
w ciekawych okolicznościach. Bo na fali politycznej odwilży

137
00:13:07.920 --> 00:13:11.760
przebywający w Szkocie na emigracji generał Zając postanowił przekazać

138
00:13:12.120 --> 00:13:15.680
do Katowic, z którymi był bardzo przed wojną związany,

139
00:13:15.860 --> 00:13:19.520
swoją wartościową kolekcję sztuki. I ktoś musiał z Polski przyjechać,

140
00:13:19.640 --> 00:13:24.300
żeby tę kolekcję skatalogować i pomóc przygotować wysyłkę,

141
00:13:24.520 --> 00:13:29.680
ale generał sobie zażyczył, żeby to nie był ktoś związany z partią,

142
00:13:29.940 --> 00:13:35.460
tylko osoba o takim systemie wartości, z którym on także się utożsamiał.

143
00:13:35.940 --> 00:13:41.540
I Irena Huml, córka przedwojennego oficera, bardzo pasowała do tego profilu.

144
00:13:41.540 --> 00:13:46.520
To była ważna zawodowo podróż, ważna rodzinnie, bo wtedy zobaczyła się

145
00:13:46.520 --> 00:13:51.780
pierwszy raz po latach z bratem, który po wojnie do Polski nie wrócił,

146
00:13:51.940 --> 00:13:57.760
ale też właśnie złapała tego bakcyla wędrówek po plichtargach,

147
00:13:57.960 --> 00:14:01.940
po aukcjach, po sklepach, takich second handach.

148
00:14:02.100 --> 00:14:04.940
I zresztą bardzo interesująco do ówczesnego, narzeczonego,

149
00:14:04.940 --> 00:14:06.700
późniejszego męża o tym pisała.

150
00:14:06.880 --> 00:14:12.380
Ta podróż też się zapisała w garderobie i pięknym futerkiem z baranka,

151
00:14:13.040 --> 00:14:18.020
materiałem na suknię ślubną i kilkoma świetnymi rzeczami,

152
00:14:18.140 --> 00:14:19.320
które są na wystawie.

153
00:14:19.920 --> 00:14:22.760
Jej bratowa była projektantką mody.

154
00:14:23.100 --> 00:14:27.000
W prezencie jej ofiarowała też różne ubrania,

155
00:14:27.000 --> 00:14:32.920
z których młoda, ambitna historyczka sztuki tu po powrocie sobie jeszcze

156
00:14:32.920 --> 00:14:38.060
to przerabiała i na przykład z takiej sukienki, która miała obszerną spódnicę

157
00:14:38.060 --> 00:14:42.900
z takiego materiału w piękne, kolorowe rąby, uszyła takiej komplet spódnicę

158
00:14:42.900 --> 00:14:47.260
i dwie bluzki o takiej bardzo smukłej, pięknej linii,

159
00:14:47.320 --> 00:14:49.380
podkreślającej jej znakomitą figurę.

160
00:14:49.540 --> 00:14:55.700
Także ten element sięgania do konfekcji zachodniej,

161
00:14:55.700 --> 00:14:58.020
ale nie do jakichś wielkich projektantów,

162
00:14:58.080 --> 00:15:00.960
po prostu do takiej bardzo dobrej jakości ubrań,

163
00:15:01.100 --> 00:15:02.840
które ona sobie potrafiła wypatrzyć

164
00:15:02.840 --> 00:15:07.920
i które podobnie jak te szyte na miarę nosiła bardzo długo.

165
00:15:08.020 --> 00:15:12.760
To był styl indywidualny, ale jednocześnie i modny i ponadczasowy.

166
00:15:12.920 --> 00:15:15.020
Ona bardzo o swoje ubrania dbała.

167
00:15:15.140 --> 00:15:18.740
Brała ręcznie, oddawała do profesjonalnego czyszczenia.

168
00:15:19.000 --> 00:15:21.920
W związku z tym one bardzo jej długo służyły

169
00:15:21.920 --> 00:15:25.600
i wiemy na przykład, że tu mamy jakiś żakiecik taki chiński,

170
00:15:25.780 --> 00:15:28.920
kupiony pewnie na przełomie lat 60. i 70.,

171
00:15:28.920 --> 00:15:32.720
a jeszcze widzimy na zdjęciach czy filmach około 2010 roku.

172
00:15:33.240 --> 00:15:37.320
Jej sposób konsumowania odzieży na pewno był czymś zupełnie innym,

173
00:15:37.400 --> 00:15:39.580
niż sugeruje dzisiejsza szybka moda,

174
00:15:39.700 --> 00:15:41.560
natomiast był czymś bardzo zgodnym z tym,

175
00:15:41.660 --> 00:15:45.080
jak się przed wojną właśnie w kręgach inteligenckich patrzyło na ubrania,

176
00:15:45.180 --> 00:15:48.640
że mają być dobrej jakości, bardzo starannie wykończone.

177
00:15:48.640 --> 00:15:51.860
Tak jak patrzyłam i na zdjęcie, i na te ubrania,

178
00:15:51.960 --> 00:15:56.340
to mam wrażenie, że taką rzeczą, która była w nich niejako konstans,

179
00:15:56.500 --> 00:15:58.940
ona się utrzymywała przez całe dekady,

180
00:15:59.320 --> 00:16:03.460
to był pewien stały stosunek między ubraniem a ciałem.

181
00:16:03.720 --> 00:16:08.100
To znaczy to są stroje, które powiedzmy opływały sylwetkę

182
00:16:08.100 --> 00:16:11.640
i delikatnie ją podkreślały, ale nie oblepiały,

183
00:16:12.480 --> 00:16:14.920
ale jednocześnie nie były nigdy zbyt obszerne,

184
00:16:14.920 --> 00:16:20.420
zbyt jakieś workowate i ten stosunek między ciałem a ubraniem

185
00:16:20.420 --> 00:16:24.280
był tak przemyślany i wcześniej ustalony,

186
00:16:24.420 --> 00:16:27.980
że potem te ubrania bardzo długo jej służyły,

187
00:16:28.060 --> 00:16:30.420
pozostając piękne i aktualne.

188
00:16:30.860 --> 00:16:34.100
I bardzo taką ciekawą sprawą jest to,

189
00:16:34.320 --> 00:16:36.960
że tak właśnie na nie reagują dzisiejsi widzowie,

190
00:16:37.040 --> 00:16:38.000
że tu przychodzą ludzie i mówią,

191
00:16:38.080 --> 00:16:40.680
o Boże, to bym włożyła i to bym włożyła i to jakie świetne,

192
00:16:40.780 --> 00:16:42.820
a jak będziecie domontować tę wystawę,

193
00:16:42.820 --> 00:16:45.740
to czy to ewentualnie można by uszczknąć

194
00:16:45.740 --> 00:16:47.900
któryś z tych pięknych ciuchów.

195
00:16:48.000 --> 00:16:51.780
Więc myślę, że jest to też taka interesująca sprawa,

196
00:16:52.120 --> 00:16:53.920
stosunek między modą a stylem.

197
00:16:54.020 --> 00:16:58.420
Co jest przemijające, a co jest w jakiś sposób

198
00:16:58.420 --> 00:17:02.300
bardziej długowieczne, że nad tym się możemy zastanawiać

199
00:17:02.300 --> 00:17:03.100
na tej wystawie.

200
00:17:03.100 --> 00:17:08.640
Coraz ciekawszy obraz profesor Ireny Huml wyłania się z naszej rozmowy.

201
00:17:08.860 --> 00:17:11.900
Mam wrażenie, że jej podejście do mody cechowało

202
00:17:11.900 --> 00:17:14.340
takie największe światowe elegantki.

203
00:17:14.580 --> 00:17:17.140
Myślę tu na przykład o koncentracji na tym,

204
00:17:17.200 --> 00:17:18.800
żeby tkaniny były jakościowe,

205
00:17:19.100 --> 00:17:22.640
żeby materiały, wzory były unikatowe.

206
00:17:22.940 --> 00:17:25.540
Ona też bardzo dbała o swoją garderobę,

207
00:17:25.840 --> 00:17:28.460
czego dowodem są eksponaty na wystawie,

208
00:17:28.520 --> 00:17:31.660
dlatego że one w świetnym stanie do muzeum zostały przekazane.

209
00:17:31.660 --> 00:17:34.500
No i właśnie do tej garderoby chciałabym zajrzeć,

210
00:17:34.580 --> 00:17:37.820
bo sam pomysł wystawy wydaje mi się dość unikatowy.

211
00:17:38.080 --> 00:17:41.020
Zazwyczaj, kiedy rozmawiamy w muzeach,

212
00:17:41.100 --> 00:17:42.220
na wystawach o modzie,

213
00:17:42.340 --> 00:17:45.720
to są rozważania dotyczące konkretnych projektantów,

214
00:17:45.920 --> 00:17:48.420
nurtów, kierunków, całych dekad,

215
00:17:48.660 --> 00:17:50.720
kiedy dana moda funkcjonowała.

216
00:17:50.840 --> 00:17:53.020
Natomiast rzadziej zaglądamy do pojedynczej,

217
00:17:53.440 --> 00:17:54.460
konkretnej szafy.

218
00:17:54.680 --> 00:17:57.920
Ta garderoba stanowi chyba jakieś odbicie czasów,

219
00:17:58.280 --> 00:18:00.780
w jakich żyła i też możliwości,

220
00:18:00.780 --> 00:18:01.900
z jakich korzystała,

221
00:18:02.000 --> 00:18:03.060
bo wydaje mi się,

222
00:18:03.280 --> 00:18:05.700
że ona w bardzo umiejętny sposób

223
00:18:06.340 --> 00:18:08.540
lawirowała między tym, co było dostępne,

224
00:18:08.640 --> 00:18:10.340
między tym, co można było zdobyć,

225
00:18:10.460 --> 00:18:12.800
między tym, co sama osobiście uważała

226
00:18:12.800 --> 00:18:14.180
za piękne i wartościowe,

227
00:18:14.780 --> 00:18:17.100
no ale też z realiami, w których żyła.

228
00:18:17.380 --> 00:18:19.600
Rzadko mamy możliwość spojrzenia

229
00:18:19.600 --> 00:18:21.260
do czyjejś szafy,

230
00:18:21.960 --> 00:18:23.940
zachowanej tak w miarę kompletnie,

231
00:18:24.060 --> 00:18:25.940
dzięki daru, które pani profesor

232
00:18:25.940 --> 00:18:29.400
czyniła dla zaprzyjaźnionych muzeów.

233
00:18:29.660 --> 00:18:31.120
Muzeum Narodowe we Wrocławiu

234
00:18:31.120 --> 00:18:33.160
chyba jest największym beneficjentem,

235
00:18:33.380 --> 00:18:34.780
ale przyjechały także rzeczy

236
00:18:34.780 --> 00:18:37.240
z Centralnego Muzeum Półkiennictwa w Łodzi,

237
00:18:37.420 --> 00:18:39.000
Muzeum Mazowieckiego w Płocku,

238
00:18:39.080 --> 00:18:40.520
Muzeum Kręgowego w Koninie.

239
00:18:40.680 --> 00:18:43.700
Dostaliśmy taką naprawdę wyjątkową możliwość,

240
00:18:43.840 --> 00:18:46.540
żeby na tę garderobę taką w miarę kompletną popatrzeć.

241
00:18:46.800 --> 00:18:49.220
Jest to rzecz wyjątkowa i rzadka,

242
00:18:49.360 --> 00:18:52.300
ale z drugiej strony chyba korespondująca

243
00:18:52.300 --> 00:18:55.760
z takim właśnie rodzącym się też na świecie

244
00:18:55.760 --> 00:18:58.340
zainteresowaniem rzeczywistymi,

245
00:18:58.540 --> 00:18:59.760
prawdziwymi ubraniami,

246
00:18:59.920 --> 00:19:01.100
które mówią o prawdziwych,

247
00:19:01.180 --> 00:19:03.020
rzeczywistych ludziach i ich życiu.

248
00:19:03.360 --> 00:19:07.720
To się wyraża w aktualnych właśnie publikacjach,

249
00:19:08.000 --> 00:19:10.380
takich przedsięwzięciach wystawienniczych,

250
00:19:10.620 --> 00:19:12.700
które mówią o ubraniu

251
00:19:12.700 --> 00:19:15.500
jako o takim medium pamięci,

252
00:19:15.840 --> 00:19:18.180
przechowania pamięci o osobie, o życiu,

253
00:19:18.340 --> 00:19:21.760
o możliwości zapisu biografii właśnie w ubraniach.

254
00:19:21.760 --> 00:19:24.940
Bardzo umiejętnie wykorzystywała też ubiór

255
00:19:24.940 --> 00:19:26.540
jako formę autoprezentacji,

256
00:19:26.680 --> 00:19:30.080
do tworzenia, podtrzymywania pewnego wizerunku,

257
00:19:30.360 --> 00:19:33.820
takiej świadomej siebie elegancji

258
00:19:33.820 --> 00:19:36.520
i otwartości na nowe,

259
00:19:36.620 --> 00:19:38.960
przy szacunku dla tradycji

260
00:19:38.960 --> 00:19:41.760
i rozumienia ekstrawagancji,

261
00:19:42.000 --> 00:19:44.620
ale umiejętnego jej kontrolowania.

262
00:19:44.700 --> 00:19:47.180
Pani użyła, myślę, że tego określenia,

263
00:19:47.300 --> 00:19:49.520
kolorowy ptak rzeczywiście trafnie,

264
00:19:49.520 --> 00:19:52.480
bo dużą część tej garderoby

265
00:19:52.480 --> 00:19:54.540
stanowią ubrania do pracy.

266
00:19:54.700 --> 00:19:56.120
Taka garderoba kobiety pracującej,

267
00:19:56.180 --> 00:19:58.420
bo ona była kobietą pracującą bardzo intensywnie

268
00:19:58.420 --> 00:20:00.740
i ciężko i wszechstronnie.

269
00:20:00.840 --> 00:20:02.900
I to jest garderoba bardzo nowoczesna.

270
00:20:03.140 --> 00:20:04.460
Są kostiumy, owszem,

271
00:20:04.580 --> 00:20:05.700
ale w kolorach,

272
00:20:05.740 --> 00:20:07.200
pistacjowej zieleni,

273
00:20:07.300 --> 00:20:09.160
fioletu, różu,

274
00:20:09.540 --> 00:20:12.300
też w tych ukochanych takich tweedowych brązach,

275
00:20:12.420 --> 00:20:14.320
bardzo wyrafinowanych kombinacjach.

276
00:20:14.320 --> 00:20:16.820
Są częścią tej garderoby

277
00:20:16.820 --> 00:20:19.760
świetne sukienki z dzianień

278
00:20:19.760 --> 00:20:20.900
i maszynowych,

279
00:20:21.120 --> 00:20:22.960
i też takie komplecy z ręcznych dzianień.

280
00:20:23.140 --> 00:20:24.980
Ale zwłaszcza te sukienki są takim

281
00:20:24.980 --> 00:20:26.500
interesującym elementem,

282
00:20:26.700 --> 00:20:29.080
bo przecież one były w latach 70.,

283
00:20:29.080 --> 00:20:29.820
czyli właśnie wtedy,

284
00:20:29.940 --> 00:20:31.300
kiedy Irena Hum

285
00:20:31.300 --> 00:20:33.540
je do swojej garderoby pozyskiwała

286
00:20:33.540 --> 00:20:35.840
i nosiła na obronie doktoratu

287
00:20:35.840 --> 00:20:36.880
i habilitacji

288
00:20:36.880 --> 00:20:40.200
w czasie różnych wystąpień publicznych.

289
00:20:40.360 --> 00:20:42.600
One były symbolem kobiety nowoczesnej,

290
00:20:42.600 --> 00:20:44.720
wtedy takiej pewnej swojej kobiecości,

291
00:20:44.940 --> 00:20:47.100
nie wstydzącej się jej,

292
00:20:47.380 --> 00:20:49.180
ale też nie epatującej

293
00:20:49.180 --> 00:20:51.300
przesadną nachalnością.

294
00:20:51.420 --> 00:20:53.300
Ta kwestia nowoczesności,

295
00:20:53.520 --> 00:20:54.560
przyswojonej,

296
00:20:55.600 --> 00:20:56.420
zindywidualizowanej,

297
00:20:56.500 --> 00:20:58.220
dopasowanej do okoliczności.

298
00:20:58.340 --> 00:20:59.300
Z drugiej strony

299
00:20:59.300 --> 00:21:01.340
też bardzo ciekawe zagadnienie

300
00:21:01.340 --> 00:21:04.400
takiej osobistej i społecznej dystynkcji

301
00:21:04.400 --> 00:21:05.760
w warunkach,

302
00:21:05.880 --> 00:21:07.620
kiedy przecież oficjalna doktryna

303
00:21:07.620 --> 00:21:08.760
była egalitarna.

304
00:21:08.820 --> 00:21:10.780
A tutaj ona się bez wątpienia

305
00:21:10.780 --> 00:21:12.680
tym ubiorem wyróżniała,

306
00:21:12.840 --> 00:21:14.980
ale to nie było wyróżnianie się nowobogackie

307
00:21:14.980 --> 00:21:16.040
i taką soczewką,

308
00:21:16.180 --> 00:21:18.080
w której można chyba to zobaczyć,

309
00:21:18.140 --> 00:21:20.220
to jest sprawa wielkiej pasji

310
00:21:20.220 --> 00:21:21.380
i zawodowej,

311
00:21:21.540 --> 00:21:22.360
i osobistej,

312
00:21:22.440 --> 00:21:23.200
i kolekcjonerskiej,

313
00:21:23.340 --> 00:21:25.340
czyli srebrnej biżuterii artystycznej,

314
00:21:25.820 --> 00:21:27.140
którą Irena Huml

315
00:21:27.140 --> 00:21:28.080
bardzo oceniła,

316
00:21:28.180 --> 00:21:29.040
o której pisała,

317
00:21:29.180 --> 00:21:29.940
którą badała,

318
00:21:30.740 --> 00:21:31.300
wystawiała

319
00:21:31.300 --> 00:21:33.360
i którą też nosiła.

320
00:21:33.500 --> 00:21:34.900
I jak sama mówiła,

321
00:21:35.000 --> 00:21:35.320
lubię,

322
00:21:35.560 --> 00:21:36.800
ale nie lubię się obwieszać,

323
00:21:36.880 --> 00:21:37.660
ale się nie obwieszę.

324
00:21:37.800 --> 00:21:38.980
Ale w ogóle wybór

325
00:21:38.980 --> 00:21:41.040
takiego elementu stroju,

326
00:21:41.520 --> 00:21:42.820
o którym ona sama pisała,

327
00:21:42.860 --> 00:21:45.720
że coraz większą jakby ta biżuteria artystyczna

328
00:21:45.720 --> 00:21:47.600
zdobywa renomę

329
00:21:47.600 --> 00:21:48.900
wśród Polek,

330
00:21:49.140 --> 00:21:50.860
które chcą zaznaczyć

331
00:21:50.860 --> 00:21:51.540
swoją indywidualność

332
00:21:52.160 --> 00:21:52.900
i elegancję,

333
00:21:53.040 --> 00:21:54.940
ale które chcą uniknąć

334
00:21:54.940 --> 00:21:56.500
takich formuł drobnomieszczańskich.

335
00:21:57.140 --> 00:21:57.800
I proszę pomyśleć,

336
00:21:57.800 --> 00:21:58.840
że tak,

337
00:21:59.140 --> 00:22:00.380
biżuteria srebrna

338
00:22:00.380 --> 00:22:01.720
nie epatuje

339
00:22:01.720 --> 00:22:04.240
ceną materiału,

340
00:22:04.300 --> 00:22:06.120
ale jest design,

341
00:22:06.400 --> 00:22:07.100
jest forma

342
00:22:07.100 --> 00:22:09.740
i jest też sugestia

343
00:22:09.740 --> 00:22:11.440
pewnego ekskluzywizmu

344
00:22:11.440 --> 00:22:12.840
przez aluzję

345
00:22:12.840 --> 00:22:15.140
do osobistych kontaktów artystycznych,

346
00:22:15.500 --> 00:22:17.000
do dostępu

347
00:22:17.000 --> 00:22:19.720
do tego rodzaju przedmiotów,

348
00:22:19.960 --> 00:22:22.860
które przecież nie były w PRL-u

349
00:22:22.860 --> 00:22:24.380
czymś dostępnym na ulicy.

350
00:22:24.540 --> 00:22:25.420
One się pojawiały

351
00:22:25.420 --> 00:22:26.720
w obiegu galeryjnym,

352
00:22:26.720 --> 00:22:29.160
ale też bardzo szybko wtedy znikały.

353
00:22:29.300 --> 00:22:31.040
Także to, że ona rzeczywiście

354
00:22:31.040 --> 00:22:32.540
nosiła biżuterię najlepszych

355
00:22:32.540 --> 00:22:33.400
polskich artystów

356
00:22:33.400 --> 00:22:35.880
było tym subtelnym sposobem

357
00:22:35.880 --> 00:22:36.960
komunikowania

358
00:22:36.960 --> 00:22:38.100
i osobistej,

359
00:22:38.120 --> 00:22:39.200
i społecznej dystyncji,

360
00:22:39.260 --> 00:22:39.820
ale w sposób,

361
00:22:39.940 --> 00:22:41.380
który nie był odbierany

362
00:22:41.380 --> 00:22:42.540
jako coś,

363
00:22:42.840 --> 00:22:44.340
przy którym inni by się źle czuli,

364
00:22:44.480 --> 00:22:46.120
tylko był zachętą

365
00:22:46.120 --> 00:22:47.740
do podziwiania piękna,

366
00:22:47.940 --> 00:22:49.200
do rozmowy,

367
00:22:49.380 --> 00:22:50.640
do cenienia tego,

368
00:22:50.820 --> 00:22:52.640
czego wartość jest

369
00:22:52.640 --> 00:22:54.140
bardziej estetyczna

370
00:22:54.140 --> 00:22:55.160
niż materialna.

371
00:22:55.160 --> 00:22:56.580
To są naprawdę ciekawe

372
00:22:56.580 --> 00:22:58.360
i fajne wątki

373
00:22:58.360 --> 00:23:00.320
i gdzieś tam w tle jest pytanie

374
00:23:00.320 --> 00:23:02.060
o praktyczny feminizm,

375
00:23:02.440 --> 00:23:03.400
jest pytanie właśnie

376
00:23:03.400 --> 00:23:04.840
o trwałość tradycji

377
00:23:04.840 --> 00:23:06.260
przedwojennej inteligencji,

378
00:23:06.340 --> 00:23:07.860
ale o to, jak one się

379
00:23:07.860 --> 00:23:08.780
nowocześnie

380
00:23:09.620 --> 00:23:10.380
modyfikowały.

381
00:23:10.380 --> 00:23:11.940
Tak jak styl

382
00:23:11.940 --> 00:23:13.180
Ireny Huml

383
00:23:13.180 --> 00:23:13.800
mógł być

384
00:23:13.800 --> 00:23:14.700
zachętą do

385
00:23:14.700 --> 00:23:15.700
pewnego spojrzenia

386
00:23:15.700 --> 00:23:17.080
na rzeczywistość,

387
00:23:17.440 --> 00:23:18.280
tak wystawa

388
00:23:18.280 --> 00:23:19.340
w Muzeum Narodowym

389
00:23:19.340 --> 00:23:20.100
we Wrocławiu

390
00:23:20.100 --> 00:23:20.580
moda,

391
00:23:20.700 --> 00:23:21.880
historia osobista

392
00:23:21.880 --> 00:23:23.260
profesor Ireny Huml

393
00:23:23.260 --> 00:23:24.360
jest zachętą do tego,

394
00:23:24.500 --> 00:23:25.740
żeby tę postać

395
00:23:25.740 --> 00:23:26.840
dla siebie odkryć,

396
00:23:26.940 --> 00:23:28.300
żeby lepiej ją poznać,

397
00:23:28.440 --> 00:23:29.180
dowiedzieć się,

398
00:23:29.320 --> 00:23:30.260
jak funkcjonowała,

399
00:23:30.380 --> 00:23:31.340
czym się kierowała,

400
00:23:31.440 --> 00:23:32.440
no i odkryć

401
00:23:32.440 --> 00:23:33.500
piękno strojów,

402
00:23:33.620 --> 00:23:34.400
które gromadziła,

403
00:23:34.520 --> 00:23:35.640
które kolekcjonowała

404
00:23:35.640 --> 00:23:36.320
i z których

405
00:23:36.320 --> 00:23:37.900
po prostu korzystała.

406
00:23:37.900 --> 00:23:40.040
Wierzę, że ta dzisiejsza rozmowa

407
00:23:40.040 --> 00:23:41.500
trochę w tym pomogła,

408
00:23:41.580 --> 00:23:43.020
a to za sprawą obecności

409
00:23:43.020 --> 00:23:44.180
pani dr Małgorzaty

410
00:23:44.180 --> 00:23:45.500
Morżyńskiej-Nawodki,

411
00:23:46.080 --> 00:23:47.120
która jest kuratorką

412
00:23:47.120 --> 00:23:48.080
tej ekspozycji

413
00:23:48.080 --> 00:23:49.080
w Muzeum Narodowym

414
00:23:49.080 --> 00:23:49.740
we Wrocławiu,

415
00:23:49.780 --> 00:23:50.760
zajmuje się

416
00:23:50.760 --> 00:23:52.940
zbiorem ubrań i tkanin

417
00:23:52.940 --> 00:23:54.460
i dzisiaj o tej wystawie

418
00:23:54.460 --> 00:23:55.680
zgodziła się opowiedzieć.

419
00:23:55.840 --> 00:23:56.740
Bardzo pani dziękuję

420
00:23:56.740 --> 00:23:57.660
za tę rozmowę.

421
00:23:58.080 --> 00:23:59.020
Dziękuję bardzo.