WEBVTT

1
00:00:01.390 --> 00:00:05.090
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.870 --> 00:00:13.510
To są audycje kulturalne, podcast Narodowego Centrum Kultury przy mikrofonie Aleksandra Galant.

3
00:00:13.950 --> 00:00:21.270
Ja nie mam nic, ty nie masz nic, on nie ma nic. To razem właśnie mamy tyle, w sam raz tyle, żeby założyć wielką fabrykę.

4
00:00:21.390 --> 00:00:31.170
To są słowa, które pewnie w wielu domach przeszły do takiego języka codziennego, stały się formą komentowania rzeczywistości, jakiejś domowej sentencji.

5
00:00:31.390 --> 00:00:39.130
Natomiast nie do końca jest to takie zdanie wewnętrzne, bo napisał je Władysław Stanisław Reymont w swojej książce Ziemia Obiecana.

6
00:00:39.250 --> 00:00:44.790
Oczywiście o Władysławie Reymoncie, jego twórczości możemy mówić bardzo wiele i dzisiaj na pewno też tak będzie,

7
00:00:45.250 --> 00:00:56.210
ale przyznam, że zajmiemy się stroną wizualną jego dzieła, dlatego że w tym roku mija równo 50 lat od premiery filmu Andrzeja Wajdy pod tytułem właśnie Ziemia Obiecana,

8
00:00:56.210 --> 00:00:59.030
stworzonej na podstawie książki Władysława Reymonta.

9
00:00:59.430 --> 00:01:06.390
Film po raz pierwszy został pokazany publiczności 21 lutego 1975 roku.

10
00:01:06.730 --> 00:01:14.230
W wielu plebiscytach ten film był wskazywany przez widzów, przez kinomanów jako najważniejszy w historii polskiego kina,

11
00:01:14.230 --> 00:01:20.330
ale też frekwencyjnie już na etapie wyświetlania w kinach to był bardzo imponujący wynik,

12
00:01:20.350 --> 00:01:25.710
dlatego że jeżeli ja to dobrze zapamiętałam i dobrze przeczytałam, to film obejrzało ponad 6 milionów ludzi.

13
00:01:26.170 --> 00:01:30.750
Proszę pomyśleć o tym, jakie dane dzisiaj do nas dopływają z box office'ów, z kin.

14
00:01:30.750 --> 00:01:37.630
To są wyniki, które nie są nawet blisko, które nawet nie mogą konkurować z takim osiągnięciem.

15
00:01:37.710 --> 00:01:39.710
Nie stało się to bez powodu, tak jak powiedziałam.

16
00:01:40.150 --> 00:01:47.250
Ziemia Obiecana przez znawców, krytyków filmowych, filmoznawców, akademików jest nazywane arcydziełem,

17
00:01:47.350 --> 00:01:54.030
ale co wydaje mi się w tym wypadku szczególnie ważne, to zdanie podzielają widzowie i miłośnicy kina.

18
00:01:54.190 --> 00:02:00.430
Rok 2025 został nazwany przez Polski Parlament rokiem Władysława Reymonta.

19
00:02:00.750 --> 00:02:06.350
Z kolei w Łodzi, no jest to rok, który przebiega pod znakiem właśnie Ziemi Obiecanej.

20
00:02:06.450 --> 00:02:12.350
I myślę, że między innymi z tego powodu w Muzeum Kinematografii otwarto wystawę pod tytułem

21
00:02:12.350 --> 00:02:14.530
Pół wieku Ziemi Obiecanej.

22
00:02:14.610 --> 00:02:18.550
To jest bardzo interesująca ekspozycja, która przybliża ten fenomen,

23
00:02:18.590 --> 00:02:22.350
nie tylko związany z polską kulturą, ale także z polskim społeczeństwem.

24
00:02:22.470 --> 00:02:28.010
A ja mam tę wielką przyjemność, że zaproszenie do dzisiejszego spotkania przyjęła pani Anna Michalska,

25
00:02:28.010 --> 00:02:31.770
która jest członkinią zespołu kuratorskiego tejże ekspozycji.

26
00:02:31.910 --> 00:02:34.710
Bardzo miło mi jest panią gościć w audycjach kulturalnych.

27
00:02:35.210 --> 00:02:37.210
Dzień dobry, dziękuję bardzo za zaproszenie.

28
00:02:37.770 --> 00:02:42.530
Zaczęłam od cytatu, który wydaje mi się, że jest jednym z takich sztandarowych,

29
00:02:42.950 --> 00:02:47.210
jednym z najważniejszych, który pojawia się przy bardzo wielu okazjach,

30
00:02:47.370 --> 00:02:50.130
który stał się taką trochę wizytówką filmu.

31
00:02:50.390 --> 00:02:55.650
Jestem ciekawa, jak państwo podeszli do tego zadania opowiedzenia o tej produkcji na wystawie,

32
00:02:55.650 --> 00:03:00.330
bo przecież tak sobie to wyobrażam, że pominięcie jakiegokolwiek wątku

33
00:03:00.330 --> 00:03:02.270
musiało być dla państwa bardzo bolesne.

34
00:03:02.430 --> 00:03:08.410
To jest bardzo duże wyzwanie, opowiedzenie o filmie, który był realizowany 50 lat temu.

35
00:03:08.790 --> 00:03:15.390
Dlatego, że bardzo tak konkretnie doświadczyliśmy, że film jest takim fikcyjnym światem,

36
00:03:15.690 --> 00:03:21.870
tworzonym tylko na potrzeby rejestracji i błyskawicznie rozproszonym.

37
00:03:21.870 --> 00:03:27.450
Przecież tak bardzo często jest, że scenografie, czy kostiumy, czy rekwizyty

38
00:03:27.450 --> 00:03:32.150
natychmiast po zdjęciach, czyli nawet nie po całej realizacji filmu, a po zdjęciach,

39
00:03:32.250 --> 00:03:36.450
już są oddawane do magazynów, do miejsc, skąd były wypożyczane,

40
00:03:36.630 --> 00:03:38.130
scenografie rozbierane.

41
00:03:38.270 --> 00:03:40.610
I z tym zaczęliśmy pracę.

42
00:03:41.210 --> 00:03:45.250
Pomyśleliśmy, że najciekawsze będzie dotarcie do osób,

43
00:03:45.390 --> 00:03:49.050
które pracowały z Andrzejem Wajdą na planie Ziemi Obiecanej,

44
00:03:49.050 --> 00:03:53.890
pracowały w trakcie realizacji filmu i właściwie udało nam się porozmawiać

45
00:03:53.890 --> 00:03:56.310
z dwoma częścią tych, którzy jeszcze żyją.

46
00:03:56.490 --> 00:03:58.130
Film kręcony 50 lat temu.

47
00:03:58.650 --> 00:04:03.010
Pracowali przy nim dorośli, dojrzani, ludzie seniorzy,

48
00:04:03.150 --> 00:04:06.070
więc gro członków ekipy filmowej już nie żyje na czele.

49
00:04:06.230 --> 00:04:09.610
Oczywiście z Andrzejem Wajdą i z operatorami.

50
00:04:09.830 --> 00:04:13.050
Nie żyją także Barbara Pec-Ślesicka,

51
00:04:13.930 --> 00:04:16.790
producentka film, kierowniczka produkcji tego filmu.

52
00:04:16.790 --> 00:04:21.750
Bardzo ważna osoba, która dbała o coś, co dzisiaj jest może już nie do pomyślenia,

53
00:04:21.810 --> 00:04:24.910
czyli o taśmę filmową, ale też o organizację planu,

54
00:04:25.010 --> 00:04:28.670
no wszystkie te rzeczy, którymi kierownik produkcji jest obarczony.

55
00:04:29.290 --> 00:04:30.590
Z tej wielkiej trójki.

56
00:04:30.770 --> 00:04:33.810
Daniel Olbrychski, czyli Karol Borowiecki,

57
00:04:34.330 --> 00:04:37.710
Andrzej Seweryn, Max Baun i Wojciech Przaniak.

58
00:04:37.910 --> 00:04:40.710
Moryc Welt. Nie żyje Wojciech Przaniak.

59
00:04:40.870 --> 00:04:43.770
Wspaniały. To chyba najlepsza rola filmowa

60
00:04:43.770 --> 00:04:46.490
Wojciecha Przaniaka właśnie Moryc w Ziemi Obiecanej.

61
00:04:46.630 --> 00:04:49.790
Ale też z tych kolejnych odtwórców ważnych ról.

62
00:04:49.890 --> 00:04:53.110
Kalina Jędrusik, czyli Lucy Cukarowa już nie żyje.

63
00:04:53.330 --> 00:04:55.470
Nie żyje oczywiście Andrzej Szalawski,

64
00:04:55.770 --> 00:04:57.330
czyli filmowy Herman Buchholz.

65
00:04:57.630 --> 00:04:58.870
Igar Grinszpan.

66
00:04:59.210 --> 00:05:02.130
Wspaniały, Franciszek Pieczka w tej roli Millera.

67
00:05:02.610 --> 00:05:04.070
Więc właściwie liczymy,

68
00:05:04.850 --> 00:05:06.790
z tych członków ekipy filmowej,

69
00:05:06.790 --> 00:05:10.090
że około 20 osób jeszcze żyje.

70
00:05:10.330 --> 00:05:13.810
I to bardzo szeroko zakrojone były te nasze poszukiwania osób,

71
00:05:14.010 --> 00:05:16.050
które jakoś z filmem były związane,

72
00:05:16.390 --> 00:05:19.910
bo nie tylko dotarliśmy do wspomnianego Jerzego Domarackiego,

73
00:05:20.070 --> 00:05:21.890
czy Andrzeja Halińskiego, drugiego scenografa,

74
00:05:22.950 --> 00:05:23.970
Anny Nechrybeckiej,

75
00:05:24.150 --> 00:05:25.270
odtworczyni Ralianki,

76
00:05:25.690 --> 00:05:26.790
ale też do charakteryzatorek,

77
00:05:27.750 --> 00:05:30.570
do Anny Adamek i do Alicji Kozłowskiej,

78
00:05:30.770 --> 00:05:32.710
a także montażystki.

79
00:05:32.730 --> 00:05:33.890
Haliny Prugar-Ketling,

80
00:05:33.890 --> 00:05:37.110
czy Waldemara Króla, kierownika planu,

81
00:05:37.750 --> 00:05:40.310
a nawet do statystów.

82
00:05:40.430 --> 00:05:43.350
Okazało się, że dwóch znanych producentów,

83
00:05:43.530 --> 00:05:46.730
Piotr Dzięcioł i Jacek Gwizdała,

84
00:05:46.910 --> 00:05:49.590
zaczynali swoje kariery filmowe

85
00:05:49.590 --> 00:05:51.330
na planie Ziemi Obiecanej.

86
00:05:51.470 --> 00:05:52.830
Jako studenci szkoły filmowej

87
00:05:52.830 --> 00:05:56.170
zostali zaangażowani do występów w filmie.

88
00:05:56.270 --> 00:05:58.670
Także oni też już mogli podpatrywać

89
00:05:58.670 --> 00:06:01.950
i podzielili się wspomnieniami z tego doświadczenia.

90
00:06:01.950 --> 00:06:04.770
Jestem ciekawa, w jaki sposób osoby,

91
00:06:04.950 --> 00:06:07.610
które brały udział w tym przedsięwzięciu,

92
00:06:07.730 --> 00:06:09.430
w tej produkcji, ją wspominają.

93
00:06:09.830 --> 00:06:12.170
Natrafiłam na taką wypowiedź Andrzeja Seweryna

94
00:06:12.170 --> 00:06:14.070
sprzed kilku lat, który mówił,

95
00:06:14.250 --> 00:06:17.010
że po premierze Ziemi Obiecanej

96
00:06:17.010 --> 00:06:18.430
on stał się osobą znaną,

97
00:06:18.510 --> 00:06:19.930
rozpoznawalną we Francji,

98
00:06:20.010 --> 00:06:21.990
w Europie, ale także w Stanach Zjednoczonych.

99
00:06:21.990 --> 00:06:25.350
Dodał też, że oni już w trakcie kręcenia filmu

100
00:06:25.350 --> 00:06:27.810
mieli wrażenie, że dzieje się coś naprawdę ważnego

101
00:06:27.810 --> 00:06:29.210
i coś naprawdę niezwykłego.

102
00:06:29.330 --> 00:06:31.090
Czyli to już na etapie produkcji

103
00:06:31.090 --> 00:06:32.630
było widać i było czuć.

104
00:06:32.810 --> 00:06:34.950
Na pewno, bo to była bardzo duża produkcja.

105
00:06:35.170 --> 00:06:37.070
Kostiumy przygotowywała Barbara Ptak,

106
00:06:37.750 --> 00:06:39.910
jedna z najwspanialszych kostiumograpek

107
00:06:39.910 --> 00:06:41.110
polskich filmowych.

108
00:06:41.530 --> 00:06:43.370
Cała ta ekipa zebrana przez Wajdę

109
00:06:43.370 --> 00:06:44.010
była wyjątkowa.

110
00:06:44.630 --> 00:06:47.030
On zawsze otaczał się najlepszymi współpracownikami,

111
00:06:47.830 --> 00:06:49.070
bo na nich bardzo polegał.

112
00:06:49.070 --> 00:06:51.270
Jerzy Domarański, drugi reżyser,

113
00:06:51.450 --> 00:06:53.290
opowiadał, że Wajda kręcił szybko.

114
00:06:53.830 --> 00:06:55.730
Wajda stworzył drugą ekipę,

115
00:06:55.910 --> 00:06:57.930
na czele której stanął Kotkowski

116
00:06:57.930 --> 00:06:59.830
i on odpowiadał też

117
00:06:59.830 --> 00:07:01.610
za samodzielnie za część zdjęć.

118
00:07:01.790 --> 00:07:03.430
Więc było szybkie tempo

119
00:07:03.430 --> 00:07:06.410
i to poczucie też wyścigu z czasem,

120
00:07:06.490 --> 00:07:09.690
dlatego, że Wajda wszedł w łódzkie lokacje

121
00:07:09.690 --> 00:07:10.830
jak w dekoracje.

122
00:07:11.010 --> 00:07:13.470
Wiedząc o tym po rozmowach

123
00:07:13.470 --> 00:07:16.250
z konserwatorami zabytków tutaj w Łodzi,

124
00:07:16.370 --> 00:07:17.910
wiedząc o tym, że tu są wspaniałe

125
00:07:17.910 --> 00:07:19.030
przestrzenie fabryk.

126
00:07:19.150 --> 00:07:21.350
Pałac właściwie niezmieniony

127
00:07:21.350 --> 00:07:23.310
od końcówki XIX wieku

128
00:07:23.310 --> 00:07:25.690
wykorzystał tę możliwość

129
00:07:25.690 --> 00:07:28.250
wejścia do właśnie nieruszonych plenerów.

130
00:07:28.690 --> 00:07:31.090
No i ta ekipa przemieszczała się

131
00:07:31.090 --> 00:07:32.910
w kilkudziesięciu lokacjach,

132
00:07:32.990 --> 00:07:34.270
właśnie przede wszystkim w Łodzi,

133
00:07:34.550 --> 00:07:36.710
w regionie, ale też na Śląsku,

134
00:07:36.770 --> 00:07:38.730
bo panoramę kominów,

135
00:07:38.810 --> 00:07:40.330
łódzkich kominów fabrycznych,

136
00:07:40.470 --> 00:07:43.310
XIX-wiecznych kręcono na Śląsku.

137
00:07:43.390 --> 00:07:44.850
W Łodzi już nie było takich kominów

138
00:07:44.850 --> 00:07:46.030
jak za czasów Raymonda,

139
00:07:46.070 --> 00:07:47.510
więc to, że jest tutaj takich

140
00:07:47.510 --> 00:07:49.830
bardzo precyzyjnych prac

141
00:07:49.830 --> 00:07:52.330
i z wielką uwagą robionych,

142
00:07:52.570 --> 00:07:55.790
no ale w ogóle właśnie ten okres kręcenia,

143
00:07:55.830 --> 00:07:56.710
o którym pani wspomina,

144
00:07:56.870 --> 00:07:58.830
to jest gigantyczne wyzwanie logistyczne,

145
00:07:58.890 --> 00:08:01.230
bo mamy kilku głównych bohaterów,

146
00:08:01.310 --> 00:08:02.450
nie jednego, a kilku.

147
00:08:02.550 --> 00:08:03.790
Właściwie cały czas muszą być

148
00:08:03.790 --> 00:08:04.830
na ekranie.

149
00:08:04.830 --> 00:08:06.130
Max, Morec i Karol.

150
00:08:06.570 --> 00:08:08.350
Do tego Anka, do tego Lucy,

151
00:08:08.530 --> 00:08:10.650
do tego ci drugoplanowi bohaterowie,

152
00:08:10.870 --> 00:08:12.390
a przecież wszyscy ci aktorzy

153
00:08:12.390 --> 00:08:13.530
pracowali w teatrach.

154
00:08:13.650 --> 00:08:15.010
Oni byli zatrudnieni w teatrach,

155
00:08:15.070 --> 00:08:16.130
to była ich główna praca,

156
00:08:16.530 --> 00:08:17.810
a kierownictwo produkcji

157
00:08:17.810 --> 00:08:19.730
musiało ich wypożyczyć,

158
00:08:19.930 --> 00:08:22.630
czasem wykupić z teatru,

159
00:08:22.850 --> 00:08:24.550
żeby zjawili się na planie.

160
00:08:24.670 --> 00:08:26.550
No i nieobecność jednego z nich

161
00:08:26.550 --> 00:08:28.770
powodowała zatrzymanie zdjęć,

162
00:08:28.870 --> 00:08:31.030
a zdjęć do ziemi obiecanej

163
00:08:31.030 --> 00:08:32.890
nakręcono mało.

164
00:08:33.050 --> 00:08:34.090
To znaczy było bardzo mało

165
00:08:34.090 --> 00:08:35.770
dni zdjęciowych, 77.

166
00:08:36.450 --> 00:08:38.890
To jak na ówczesne warunki

167
00:08:38.890 --> 00:08:40.130
polskiej kinematografii,

168
00:08:40.210 --> 00:08:41.650
to był rekordowo szybko

169
00:08:41.650 --> 00:08:42.550
okręcony film.

170
00:08:43.130 --> 00:08:44.310
No i właśnie, to wszystko

171
00:08:44.310 --> 00:08:45.710
do skoordynowania.

172
00:08:46.390 --> 00:08:48.270
I Anna Chrybecka o tym mówi,

173
00:08:48.410 --> 00:08:49.630
że też Andrzej Wajda

174
00:08:49.630 --> 00:08:51.030
robił taką atmosferę

175
00:08:51.030 --> 00:08:51.970
na planie filmu,

176
00:08:52.210 --> 00:08:53.670
że wszyscy są ważni,

177
00:08:53.830 --> 00:08:55.390
że od nas wszystkich zależy

178
00:08:55.390 --> 00:08:56.950
to, jak to pójdzie

179
00:08:56.950 --> 00:08:58.510
i każdy musi się starać

180
00:08:58.510 --> 00:08:59.830
specjalnie, szczególnie.

181
00:08:59.830 --> 00:09:01.590
Ona też wspomina o tym,

182
00:09:01.730 --> 00:09:03.810
że warunki bycia na planie

183
00:09:03.810 --> 00:09:04.890
były zupełnie inne,

184
00:09:04.930 --> 00:09:06.850
bo nie było wtedy jeszcze

185
00:09:06.850 --> 00:09:08.650
takich busów,

186
00:09:08.790 --> 00:09:09.830
barobusów,

187
00:09:09.910 --> 00:09:11.590
jakie są teraz bardzo popularne

188
00:09:11.590 --> 00:09:12.990
i właściwie są oczywiste

189
00:09:12.990 --> 00:09:14.690
przy realizacji każdego filmu,

190
00:09:14.690 --> 00:09:16.490
że jedynie tam w ciągu dnia

191
00:09:16.490 --> 00:09:17.610
pojawiała się zupa

192
00:09:17.610 --> 00:09:18.970
z wkładką mięsną.

193
00:09:19.470 --> 00:09:20.570
Ona jako aktorka

194
00:09:20.570 --> 00:09:21.890
musiała przez cały dzień

195
00:09:21.890 --> 00:09:23.490
dbać o swój kostium,

196
00:09:23.650 --> 00:09:25.110
właściwie gdzieś tam pilnować,

197
00:09:25.170 --> 00:09:26.750
żeby się nie pomiął,

198
00:09:27.050 --> 00:09:28.570
nie rozpiął.

199
00:09:28.570 --> 00:09:30.290
Cały czas czuwać też

200
00:09:30.290 --> 00:09:31.570
nad takimi elementami,

201
00:09:31.850 --> 00:09:33.130
do których w tej chwili

202
00:09:33.130 --> 00:09:34.350
jest cały zespół ludzi

203
00:09:34.350 --> 00:09:35.530
zatrudnionych,

204
00:09:35.630 --> 00:09:36.650
a z drugiej strony

205
00:09:36.650 --> 00:09:37.990
te charakteryzatorki,

206
00:09:38.030 --> 00:09:39.070
o których wspomniałam,

207
00:09:39.530 --> 00:09:40.850
mówiły o tym,

208
00:09:40.870 --> 00:09:41.870
jak zaczynały dzień

209
00:09:41.870 --> 00:09:44.130
o czwartej czy piątej rano,

210
00:09:44.290 --> 00:09:45.410
bo najpierw trzeba było

211
00:09:46.290 --> 00:09:46.930
ucharakteryzować,

212
00:09:47.310 --> 00:09:48.590
przygotować wszystkich,

213
00:09:48.710 --> 00:09:49.670
łącznie ze statystami,

214
00:09:50.330 --> 00:09:51.110
no a przecież właściwie

215
00:09:51.110 --> 00:09:51.850
każda scena

216
00:09:51.850 --> 00:09:53.710
to są wielkie ilości

217
00:09:53.710 --> 00:09:54.850
ludzi na ekranie.

218
00:09:54.850 --> 00:09:56.750
Potem trzeba było

219
00:09:56.750 --> 00:09:57.730
czuwać na planie,

220
00:09:57.830 --> 00:09:58.590
żeby nikt

221
00:09:58.590 --> 00:09:59.790
nie zepsuł sobie

222
00:09:59.790 --> 00:10:01.010
charakteryzacji,

223
00:10:01.090 --> 00:10:01.830
bo charakteryzacja

224
00:10:01.830 --> 00:10:03.030
to nie tylko make-up,

225
00:10:03.210 --> 00:10:04.370
a też fryzury.

226
00:10:04.630 --> 00:10:05.910
Fryzury zarosty,

227
00:10:05.970 --> 00:10:07.350
więc to jest wielka robota.

228
00:10:07.830 --> 00:10:08.430
No i wreszcie

229
00:10:08.430 --> 00:10:09.450
na koniec dnia

230
00:10:09.450 --> 00:10:10.950
one też zostawały,

231
00:10:10.990 --> 00:10:12.170
żeby tych wszystkich ludzi

232
00:10:12.170 --> 00:10:13.530
rozcharakteryzować.

233
00:10:13.870 --> 00:10:14.370
Do tego

234
00:10:14.370 --> 00:10:16.150
jeszcze takie wspomnienie

235
00:10:16.150 --> 00:10:17.270
pani Małgorzaty

236
00:10:17.270 --> 00:10:18.630
Laurentowicz-Granas,

237
00:10:18.730 --> 00:10:19.070
która była

238
00:10:19.070 --> 00:10:20.090
konserwatorką

239
00:10:20.090 --> 00:10:20.850
zabytków,

240
00:10:21.350 --> 00:10:22.230
zaangażowaną,

241
00:10:22.350 --> 00:10:23.330
jedną z trzech osób

242
00:10:23.330 --> 00:10:24.210
zaangażowaną

243
00:10:24.210 --> 00:10:25.370
do czuwania takiego

244
00:10:25.370 --> 00:10:27.590
jako konsultant historyczny,

245
00:10:27.670 --> 00:10:29.050
konsultantka historyczna

246
00:10:29.050 --> 00:10:29.870
do filmu

247
00:10:29.870 --> 00:10:30.910
i pani Małgorzata

248
00:10:30.910 --> 00:10:31.530
opowiadała,

249
00:10:31.610 --> 00:10:32.830
że dla Wajdy

250
00:10:32.830 --> 00:10:34.230
i tej głównej części

251
00:10:34.230 --> 00:10:35.090
ekipy właśnie

252
00:10:35.090 --> 00:10:36.970
z Barbarą Pec-Ślesicką,

253
00:10:37.290 --> 00:10:38.270
operatorami,

254
00:10:38.550 --> 00:10:39.650
drugimi reżyserami,

255
00:10:39.750 --> 00:10:40.870
dzień się nie kończył

256
00:10:40.870 --> 00:10:41.950
na zdjęciach,

257
00:10:42.010 --> 00:10:43.470
tylko siadali wieczorami

258
00:10:43.470 --> 00:10:44.930
w hotelu mazowieckim,

259
00:10:44.930 --> 00:10:46.150
w którym mieszkali

260
00:10:46.150 --> 00:10:46.830
filmowcy

261
00:10:46.830 --> 00:10:47.870
na czas zdjęć

262
00:10:47.870 --> 00:10:49.150
i wtedy omawiali

263
00:10:49.150 --> 00:10:51.290
sceny nakręcone dzisiaj

264
00:10:51.290 --> 00:10:52.810
i omawiali sceny,

265
00:10:52.870 --> 00:10:54.330
które są do nakręcenia jutro.

266
00:10:54.470 --> 00:10:55.170
Bardzo dużo było

267
00:10:55.170 --> 00:10:56.270
jeszcze takich elementów

268
00:10:56.270 --> 00:10:57.470
improwizacji

269
00:10:57.470 --> 00:10:58.590
i takich zmian

270
00:10:58.590 --> 00:10:59.630
w ostatniej chwili,

271
00:11:00.170 --> 00:11:01.190
jakichś takich ruchów,

272
00:11:01.290 --> 00:11:02.230
gdzie trzeba było

273
00:11:02.230 --> 00:11:03.470
szybko reagować

274
00:11:03.470 --> 00:11:03.950
no i właśnie

275
00:11:03.950 --> 00:11:05.710
zbierać ludzi na nowo,

276
00:11:05.850 --> 00:11:06.730
zmieniać plany,

277
00:11:07.270 --> 00:11:08.010
zmieniać zwyczaje.

278
00:11:08.110 --> 00:11:10.130
Także ta realizacja filmu

279
00:11:10.130 --> 00:11:10.510
to myślę,

280
00:11:10.570 --> 00:11:11.050
że też było

281
00:11:11.050 --> 00:11:12.590
bardzo duże wydarzenie

282
00:11:12.590 --> 00:11:14.710
dla mieszkańców miasta.

283
00:11:14.930 --> 00:11:15.790
Bo ta ekipa była

284
00:11:15.790 --> 00:11:16.850
bardzo obecna

285
00:11:16.850 --> 00:11:18.090
w różnych miejscach.

286
00:11:18.590 --> 00:11:18.930
No jednak

287
00:11:18.930 --> 00:11:19.970
77 dni

288
00:11:19.970 --> 00:11:21.690
dla takiej wielkiej produkcji

289
00:11:21.690 --> 00:11:22.370
to mało

290
00:11:22.370 --> 00:11:23.270
dni zdjęciowych,

291
00:11:23.410 --> 00:11:24.110
ale równocześnie

292
00:11:24.110 --> 00:11:25.390
to są ponad

293
00:11:25.390 --> 00:11:26.130
dwa miesiące

294
00:11:26.130 --> 00:11:27.650
obecności ekipy filmowej

295
00:11:27.650 --> 00:11:28.430
w mieście.

296
00:11:28.910 --> 00:11:30.010
Zaczęła Pani mówić

297
00:11:30.010 --> 00:11:30.510
o Łodzi,

298
00:11:30.570 --> 00:11:31.290
to ja pozwolę sobie

299
00:11:31.290 --> 00:11:32.450
kontynuować ten temat,

300
00:11:32.650 --> 00:11:33.870
dlatego, że wydaje mi się,

301
00:11:33.930 --> 00:11:34.610
że chociaż oczywiście

302
00:11:34.610 --> 00:11:35.990
mamy wyróżnionych

303
00:11:35.990 --> 00:11:37.190
trzech najważniejszych

304
00:11:37.190 --> 00:11:38.210
bohaterów Karola

305
00:11:38.210 --> 00:11:39.350
Moryca i Maksa,

306
00:11:39.510 --> 00:11:40.330
trzy wybitne role

307
00:11:40.330 --> 00:11:41.670
Daniela Albrechtskiego,

308
00:11:42.270 --> 00:11:43.090
Andrzeja Seweryna

309
00:11:43.090 --> 00:11:44.710
i Wojciecha Przoniaka.

310
00:11:45.170 --> 00:11:46.330
To takim jednym

311
00:11:46.330 --> 00:11:46.850
wydaje mi się,

312
00:11:46.930 --> 00:11:48.050
że z głównych bohaterów

313
00:11:48.050 --> 00:11:49.170
jest jednak Łódź.

314
00:11:49.270 --> 00:11:50.330
Mówiła już Pani o tym,

315
00:11:50.430 --> 00:11:51.090
że tak naprawdę

316
00:11:51.090 --> 00:11:51.770
Wajda wszedł

317
00:11:51.770 --> 00:11:52.870
w gotowe dekoracje,

318
00:11:52.930 --> 00:11:54.090
że oczywiście praca,

319
00:11:54.210 --> 00:11:54.690
która była

320
00:11:55.330 --> 00:11:55.930
scenograficznie

321
00:11:55.930 --> 00:11:56.530
do wykonania

322
00:11:56.530 --> 00:11:57.350
była ogromna,

323
00:11:57.470 --> 00:11:57.990
jednak no

324
00:11:57.990 --> 00:11:58.970
taki zasób,

325
00:11:59.090 --> 00:12:00.250
który Łódź wtedy posiadała

326
00:12:00.250 --> 00:12:01.270
był nie do przecenienia,

327
00:12:01.290 --> 00:12:02.150
również w kontekście

328
00:12:02.150 --> 00:12:03.190
kręcenia filmu,

329
00:12:03.290 --> 00:12:04.650
ale to jak ona została

330
00:12:04.650 --> 00:12:06.110
przez Wajdę sportretowana,

331
00:12:06.510 --> 00:12:07.210
w jaki sposób

332
00:12:07.210 --> 00:12:08.810
tę Łódź oglądamy.

333
00:12:08.890 --> 00:12:10.170
Ona jest taka spotęgowana,

334
00:12:10.350 --> 00:12:11.090
taka owładnięta

335
00:12:11.090 --> 00:12:11.710
jednym celem,

336
00:12:11.830 --> 00:12:13.110
okrutna, bardzo zimna.

337
00:12:13.630 --> 00:12:15.090
Oglądamy wnętrza pałacu,

338
00:12:15.230 --> 00:12:16.030
które ociekają

339
00:12:16.030 --> 00:12:17.510
bogactwem, luksusem,

340
00:12:17.570 --> 00:12:18.510
ale są takie również

341
00:12:19.010 --> 00:12:19.490
bezduszne,

342
00:12:19.590 --> 00:12:20.250
bez smaku,

343
00:12:20.450 --> 00:12:21.370
w których się nawet

344
00:12:21.370 --> 00:12:22.070
nie mieszka,

345
00:12:22.230 --> 00:12:22.850
tylko one są,

346
00:12:22.950 --> 00:12:23.670
żeby je mieć.

347
00:12:24.110 --> 00:12:24.810
Wydaje mi się,

348
00:12:25.010 --> 00:12:26.710
że to jest taki film,

349
00:12:26.890 --> 00:12:27.970
trochę pomnik dla miasta,

350
00:12:28.190 --> 00:12:29.130
chociaż nie wiem,

351
00:12:29.190 --> 00:12:29.990
czy taki pomnik,

352
00:12:30.050 --> 00:12:31.370
o którym zawsze się marzy.

353
00:12:31.510 --> 00:12:32.750
To jest unikatowy

354
00:12:32.750 --> 00:12:33.550
portret miasta

355
00:12:33.550 --> 00:12:34.990
i o tym mówił Wajda

356
00:12:34.990 --> 00:12:36.410
jeszcze w trakcie realizacji.

357
00:12:36.510 --> 00:12:37.250
Jest takie nagranie,

358
00:12:37.370 --> 00:12:38.310
wywiad Wajdy

359
00:12:38.310 --> 00:12:39.610
dla Radia Łódź,

360
00:12:39.710 --> 00:12:41.310
w którym on o tym mówi,

361
00:12:41.370 --> 00:12:42.770
że ma trzech głównych bohaterów,

362
00:12:42.850 --> 00:12:44.590
Karola, Moryca i Maxa

363
00:12:44.590 --> 00:12:45.690
i Łódź,

364
00:12:45.830 --> 00:12:46.970
którą też trzeba

365
00:12:46.970 --> 00:12:48.290
na życie sportretować.

366
00:12:48.710 --> 00:12:50.750
Natomiast do tego filmowania

367
00:12:50.750 --> 00:12:52.170
właśnie w łódzkich pałacach

368
00:12:52.170 --> 00:12:52.950
czy fabrykach,

369
00:12:53.130 --> 00:12:55.430
w tych wspaniałych wnętrzach,

370
00:12:55.630 --> 00:12:56.550
wspaniałych w sensie

371
00:12:56.550 --> 00:12:58.390
bardzo charakterystycznych,

372
00:12:58.510 --> 00:13:00.150
bardzo mocnych wyrazie,

373
00:13:00.270 --> 00:13:01.810
to jest bardzo ciekawym

374
00:13:01.810 --> 00:13:02.710
dopowiedzeniem,

375
00:13:02.790 --> 00:13:04.730
anegdota ze Stanów Zjednoczonych.

376
00:13:04.850 --> 00:13:05.370
Z tego okresu,

377
00:13:05.410 --> 00:13:07.310
kiedy Wajda był w Stanach

378
00:13:07.310 --> 00:13:08.930
i uczestniczył w kampanii oscarowej

379
00:13:08.930 --> 00:13:11.050
w 1976 roku,

380
00:13:11.630 --> 00:13:15.430
to Amerykanów zdziwił rozmach produkcji

381
00:13:15.430 --> 00:13:16.390
i pytali o tym,

382
00:13:16.530 --> 00:13:18.570
ile wydał na budowę dekoracji.

383
00:13:19.410 --> 00:13:20.990
Dla nich niewyobrażalne było,

384
00:13:21.010 --> 00:13:23.350
że takie miasto istnieje,

385
00:13:23.530 --> 00:13:24.850
no my je znamy doskonale,

386
00:13:24.970 --> 00:13:27.130
ale to, że takie miasto istnieje, jest

387
00:13:27.130 --> 00:13:29.630
i że można było wejść z kamerą

388
00:13:29.630 --> 00:13:31.330
i przecież w tym okresie,

389
00:13:31.350 --> 00:13:32.390
w latach 70.,

390
00:13:32.390 --> 00:13:33.990
kiedy Wajda kręcił,

391
00:13:34.070 --> 00:13:36.030
to nie wynajem przestrzeni

392
00:13:36.030 --> 00:13:38.470
czy zajęcie właśnie jakichś lokacji

393
00:13:38.470 --> 00:13:39.630
było wyzwaniem,

394
00:13:39.770 --> 00:13:40.890
a tutaj coś,

395
00:13:40.890 --> 00:13:42.370
co z kolei dla Amerykanów

396
00:13:42.370 --> 00:13:43.730
było nie do pomyślenia,

397
00:13:43.930 --> 00:13:46.230
to cena taśmy filmowej.

398
00:13:46.470 --> 00:13:47.950
Dlaczego Wajda kręcił szybko?

399
00:13:48.010 --> 00:13:49.710
Dlatego, że nie robił zbyt wielu dubli.

400
00:13:50.210 --> 00:13:51.870
Na ogół się zamykał

401
00:13:51.870 --> 00:13:53.170
w jednym, dwóch,

402
00:13:53.470 --> 00:13:54.470
maks trzech dublach,

403
00:13:54.470 --> 00:13:56.210
ponieważ koszt taśmy

404
00:13:56.210 --> 00:13:59.050
był jednym z najważniejszych kosztów

405
00:13:59.050 --> 00:14:00.090
całej produkcji.

406
00:14:00.450 --> 00:14:02.430
Poza tym ta taśma była trudno osiągalna,

407
00:14:02.630 --> 00:14:04.190
sprzęt był trudno osiągalny.

408
00:14:04.410 --> 00:14:05.710
Trzeba było rezerwować

409
00:14:05.710 --> 00:14:07.350
z wyprzedzeniem kamery,

410
00:14:07.530 --> 00:14:09.090
bo kamer z obiektywami

411
00:14:09.090 --> 00:14:10.430
z odpowiednią ogniskową,

412
00:14:10.530 --> 00:14:11.710
tutaj Witold Sobociński

413
00:14:11.710 --> 00:14:13.930
zastosował obiektywy szerokokątne,

414
00:14:14.270 --> 00:14:16.310
było ledwo kilka w Polsce,

415
00:14:16.450 --> 00:14:17.930
więc tego typu utrudnienia,

416
00:14:18.270 --> 00:14:19.930
z którymi borykała się ówczesna

417
00:14:19.930 --> 00:14:21.110
kierownik produkcji,

418
00:14:21.170 --> 00:14:22.670
Barbara Pecz-Ślesicka.

419
00:14:22.670 --> 00:14:26.270
My oczywiście jesteśmy bardzo dumni

420
00:14:26.270 --> 00:14:28.450
z tej przestrzeni, jaką dysponujemy.

421
00:14:29.290 --> 00:14:30.600
Siedzibą Muzeum Kinematografii

422
00:14:30.990 --> 00:14:34.170
jest XIX-wieczny Pałac Karola i Amny Scheiblerów,

423
00:14:34.670 --> 00:14:36.780
który występuje w filmie,

424
00:14:37.250 --> 00:14:39.510
bo gra Pałac Millera,

425
00:14:39.790 --> 00:14:41.190
czyli Franciszek Pieczka,

426
00:14:41.330 --> 00:14:42.470
zdejmuje buty

427
00:14:42.470 --> 00:14:44.810
i pokazuje swojemu przyszłemu zięciowi

428
00:14:44.810 --> 00:14:48.350
właśnie wspaniałe, bogato zdobione,

429
00:14:49.220 --> 00:14:51.450
wykwintne wnętrza pałacu

430
00:14:51.450 --> 00:14:53.310
zbudowanego dla córki Mady.

431
00:14:53.550 --> 00:14:55.190
Na to wbiega Mada,

432
00:14:55.430 --> 00:14:58.230
poślizgując się na wyfroterowanych

433
00:14:58.230 --> 00:14:59.690
posadzkach, podłogach,

434
00:14:59.850 --> 00:15:01.830
no i też uczestniczy w tym

435
00:15:01.830 --> 00:15:04.290
oprowadzaniu Karola po pałacu,

436
00:15:04.450 --> 00:15:06.270
pokazując, jakim bogactwem

437
00:15:06.610 --> 00:15:08.730
będzie dysponował jej mąż.

438
00:15:09.010 --> 00:15:10.950
Ten moment, kiedy Karol jest

439
00:15:10.950 --> 00:15:12.510
w pałacu Millera,

440
00:15:12.690 --> 00:15:14.870
to jest moment, kiedy Miller składa

441
00:15:14.870 --> 00:15:17.750
ofertę Karolowi i po jakimś czasie

442
00:15:17.750 --> 00:15:19.490
okazuje się, że Karol tę ofertę

443
00:15:19.490 --> 00:15:21.250
przyjmuje i jest tym

444
00:15:21.250 --> 00:15:23.270
gospodarzem w pałacu.

445
00:15:23.330 --> 00:15:25.150
Te wnętrza doskonale

446
00:15:25.150 --> 00:15:27.230
dopełniają narrację,

447
00:15:27.630 --> 00:15:28.570
ciąg zdarzeń,

448
00:15:29.010 --> 00:15:30.950
ciąg przyczynowo-skutkowych w filmie.

449
00:15:36.920 --> 00:15:38.440
Kiedy mówiła Pani

450
00:15:38.440 --> 00:15:39.620
o różnych zabiegach

451
00:15:39.620 --> 00:15:41.740
związanych z kręceniem filmu

452
00:15:41.740 --> 00:15:42.780
i o taśmie filmowej,

453
00:15:42.900 --> 00:15:44.320
pozwolę sobie znów przywołać

454
00:15:44.320 --> 00:15:45.520
nazwiska operatorów

455
00:15:45.520 --> 00:15:46.480
Edward Kłosiński,

456
00:15:46.560 --> 00:15:47.500
Witold Sobociński,

457
00:15:47.580 --> 00:15:48.580
Wacław Dybowski,

458
00:15:48.720 --> 00:15:49.840
to pomyślałam sobie też,

459
00:15:49.900 --> 00:15:52.000
że ogromną siłą filmu

460
00:15:52.000 --> 00:15:53.440
jest jego dynamika

461
00:15:53.440 --> 00:15:54.480
i liczne sceny,

462
00:15:54.540 --> 00:15:56.080
które były kręcone z ręki.

463
00:15:56.200 --> 00:15:57.620
Tu od razu zapaliła mi się lampka,

464
00:15:57.720 --> 00:15:58.940
kiedy opowiadała Pani o tym,

465
00:15:59.020 --> 00:16:00.200
że Wajda kręcił szybko

466
00:16:00.200 --> 00:16:01.200
i starał się zużywać

467
00:16:01.200 --> 00:16:01.960
jak najmniej taśmy,

468
00:16:02.100 --> 00:16:04.120
że przecież kręcenie z ręki

469
00:16:04.120 --> 00:16:05.620
to już jest chyba naprawdę

470
00:16:05.620 --> 00:16:06.740
wyższa szkoła jazdy.

471
00:16:06.900 --> 00:16:07.960
Oczywiście na planie byli

472
00:16:07.960 --> 00:16:09.080
sami mistrzowie,

473
00:16:09.260 --> 00:16:10.560
ale efekt rzeczywiście

474
00:16:10.560 --> 00:16:11.700
jest spektakularny.

475
00:16:11.880 --> 00:16:13.320
Efekt jest spektakularny

476
00:16:13.320 --> 00:16:14.760
i dynamika to jest

477
00:16:14.760 --> 00:16:16.760
oczywiście sposób kręcenia,

478
00:16:17.020 --> 00:16:18.340
ale to jest też montaż.

479
00:16:18.920 --> 00:16:20.160
Za montaż odpowiadała

480
00:16:20.160 --> 00:16:21.360
Halina Pruger-Ketling.

481
00:16:21.660 --> 00:16:23.500
Wspierała ją na miejscu w Łodzi

482
00:16:23.500 --> 00:16:24.540
Sofia Dbornik,

483
00:16:24.680 --> 00:16:26.120
ale ona jedynie przygotowywała

484
00:16:26.760 --> 00:16:28.200
taki materiał do projekcji,

485
00:16:28.800 --> 00:16:29.880
do wyboru Dubli.

486
00:16:30.300 --> 00:16:31.280
Tu w Łodzi odbywały się

487
00:16:31.280 --> 00:16:32.260
początkowe prace,

488
00:16:32.260 --> 00:16:34.600
a film właściwie powstawał

489
00:16:34.600 --> 00:16:35.720
w montażowni

490
00:16:35.720 --> 00:16:37.280
w Warszawskiej Wytwórni

491
00:16:37.280 --> 00:16:38.480
Filmów Dokumentalnych

492
00:16:38.480 --> 00:16:39.300
u Haliny Pruger.

493
00:16:39.600 --> 00:16:41.060
Te takie szybkie cięcia,

494
00:16:41.240 --> 00:16:42.100
szybkie zmiany

495
00:16:42.100 --> 00:16:44.420
to był pomysł wspólny

496
00:16:44.420 --> 00:16:46.680
Wajdy i Haliny Pruger-Ketling,

497
00:16:47.080 --> 00:16:47.900
ale równocześnie

498
00:16:47.900 --> 00:16:49.380
Halina mówi,

499
00:16:49.500 --> 00:16:51.220
że cieszyła się

500
00:16:51.220 --> 00:16:52.620
zaufaniem Andrzeja Wajdy.

501
00:16:52.960 --> 00:16:54.580
Wajda wręcz jej mówił,

502
00:16:54.600 --> 00:16:56.280
że jeśli uznaje Halina,

503
00:16:56.360 --> 00:16:57.220
że czegoś jej brakuje,

504
00:16:57.280 --> 00:16:58.320
że coś trzeba dokręcić,

505
00:16:58.500 --> 00:16:59.600
to żeby dawała znać,

506
00:16:59.600 --> 00:17:02.540
że szybko można coś wymyślić.

507
00:17:02.920 --> 00:17:04.040
Tam się zdarzały nawet

508
00:17:04.040 --> 00:17:04.900
takie sytuacje,

509
00:17:04.980 --> 00:17:06.820
gdzie właśnie sama montażystka

510
00:17:06.820 --> 00:17:08.920
opowiada, że dostawała materiał,

511
00:17:09.060 --> 00:17:10.480
trzeba było szybko coś zmontować,

512
00:17:10.880 --> 00:17:12.100
więc zmontowała.

513
00:17:12.460 --> 00:17:13.440
Jest prezentacja,

514
00:17:13.520 --> 00:17:15.400
w której ona także uczestniczy

515
00:17:15.400 --> 00:17:17.380
i reżyser z operatorem

516
00:17:17.380 --> 00:17:19.000
zaczynają się śmiać.

517
00:17:19.120 --> 00:17:19.960
Ona się zastanawia,

518
00:17:19.980 --> 00:17:20.560
no dlaczego?

519
00:17:20.960 --> 00:17:22.000
No bo tutaj brakuje

520
00:17:22.000 --> 00:17:23.360
niektórych ujęć,

521
00:17:23.640 --> 00:17:24.820
o których ona nie wiedziała,

522
00:17:25.000 --> 00:17:26.840
że będą jeszcze dokręcone.

523
00:17:26.840 --> 00:17:29.080
Tak szybko i starannie pracowała,

524
00:17:29.180 --> 00:17:30.440
no ale jej praca jest

525
00:17:30.440 --> 00:17:31.580
nie do przecenienia.

526
00:17:31.740 --> 00:17:32.780
Jest wspaniała.

527
00:17:32.920 --> 00:17:33.980
No ona zrobiła z tego

528
00:17:33.980 --> 00:17:35.240
taki amerykański film.

529
00:17:35.580 --> 00:17:37.700
Wrócę na moment do Łodzi,

530
00:17:37.780 --> 00:17:38.980
do tego, co już powiedziałyśmy

531
00:17:38.980 --> 00:17:39.860
na temat miasta

532
00:17:39.860 --> 00:17:41.980
sportretowanego przez Andrzeja Wajdę,

533
00:17:42.060 --> 00:17:44.460
dlatego, że to są do dzisiaj

534
00:17:44.460 --> 00:17:46.260
ujęcia, kadry czy obrazy

535
00:17:46.260 --> 00:17:47.480
bardzo dla miasta ważne.

536
00:17:47.600 --> 00:17:49.600
Co więcej, można chyba tym śladem

537
00:17:49.600 --> 00:17:51.220
po Łodzi próbować się poruszać.

538
00:17:51.400 --> 00:17:53.100
I ten element także na wystawie

539
00:17:53.100 --> 00:17:54.240
w Muzeum Kinematografii

540
00:17:54.240 --> 00:17:56.540
się pojawia za sprawą refotografii

541
00:17:56.540 --> 00:17:57.680
Stefana Brejtera,

542
00:17:58.260 --> 00:18:00.140
który posłużył się taką techniką,

543
00:18:00.280 --> 00:18:00.880
którą wydaje mi się,

544
00:18:00.940 --> 00:18:02.300
że wszyscy bardzo lubimy oglądać.

545
00:18:02.380 --> 00:18:03.860
To znaczy takie kiedyś i dziś,

546
00:18:03.940 --> 00:18:06.360
czyli zestawił kadry z Ziemi Obiecanej

547
00:18:06.360 --> 00:18:07.760
ze współczesnymi zdjęciami

548
00:18:07.760 --> 00:18:09.960
tych samych miejsc w Łodzi.

549
00:18:10.060 --> 00:18:11.340
Co możemy na nich zobaczyć

550
00:18:11.340 --> 00:18:12.100
i przede wszystkim,

551
00:18:12.300 --> 00:18:14.640
czy nadal taki spacer,

552
00:18:14.840 --> 00:18:16.120
tą trasą, tym szlakiem

553
00:18:16.120 --> 00:18:17.000
jest możliwy

554
00:18:17.000 --> 00:18:18.840
i czy jest dla nas angażujący?

555
00:18:19.000 --> 00:18:20.260
Te spacery są możliwe,

556
00:18:20.260 --> 00:18:21.520
one są w ogóle organizowane

557
00:18:21.520 --> 00:18:22.440
od czasu do czasu,

558
00:18:22.440 --> 00:18:24.460
zarówno przez Muzeum Kinematografii,

559
00:18:24.520 --> 00:18:26.240
jak i przewodników miejskich,

560
00:18:26.320 --> 00:18:27.560
czy inne instytucje,

561
00:18:27.720 --> 00:18:29.100
ponieważ Ziemia Obiecana

562
00:18:29.100 --> 00:18:31.700
jest nie tylko filmowym tematem,

563
00:18:31.860 --> 00:18:33.660
ale także literackim.

564
00:18:33.880 --> 00:18:35.740
Dużo jest różnych wątków,

565
00:18:36.160 --> 00:18:37.200
dużo różnych instytucji,

566
00:18:37.300 --> 00:18:38.560
które chętnie wracają

567
00:18:38.560 --> 00:18:39.820
do tego pomysłu,

568
00:18:40.100 --> 00:18:42.340
a i dla łodzian i gości

569
00:18:42.340 --> 00:18:43.440
spoza Łodzi

570
00:18:43.440 --> 00:18:45.160
jest to bardzo interesujące zajęcie,

571
00:18:45.240 --> 00:18:46.700
móc sobie porównać

572
00:18:46.700 --> 00:18:47.980
filmowe pałace,

573
00:18:48.080 --> 00:18:49.380
czy filmowe przestrzenie

574
00:18:49.380 --> 00:18:52.180
z tymi, które widzą tu i teraz.

575
00:18:52.400 --> 00:18:53.900
I tak jak część przestrzeni

576
00:18:53.900 --> 00:18:54.780
bardzo się zmieniła,

577
00:18:54.940 --> 00:18:56.700
jak fabryka poznańskiego,

578
00:18:57.260 --> 00:18:58.220
która w okresie,

579
00:18:58.220 --> 00:18:59.620
kiedy Wajda kręcił film,

580
00:18:59.800 --> 00:19:00.540
to była fabryka

581
00:19:00.540 --> 00:19:02.140
imienia Marchlewskiego,

582
00:19:02.260 --> 00:19:03.880
zakład produkcji tkanin

583
00:19:03.880 --> 00:19:05.600
imienia Marchlewskiego.

584
00:19:06.100 --> 00:19:07.280
Teraz mieści tam

585
00:19:07.280 --> 00:19:08.480
centrum handlowe,

586
00:19:08.580 --> 00:19:09.220
manufaktura,

587
00:19:09.400 --> 00:19:10.680
bardzo znany

588
00:19:10.680 --> 00:19:12.340
skądinąd i obok

589
00:19:12.340 --> 00:19:13.260
Hotel Anders,

590
00:19:13.520 --> 00:19:15.300
więc tutaj duże zmiany,

591
00:19:15.440 --> 00:19:16.440
ale pałac poznańskiego,

592
00:19:17.040 --> 00:19:18.840
który jest filmowym pałacem Bucholca,

593
00:19:18.840 --> 00:19:20.400
jednego z tych największych,

594
00:19:20.520 --> 00:19:21.940
najbardziej krwiożerczych,

595
00:19:22.060 --> 00:19:22.580
drapieżnych,

596
00:19:22.700 --> 00:19:24.420
filmowych fabrykantów.

597
00:19:24.420 --> 00:19:26.200
Pałac wówczas pełnił funkcję

598
00:19:26.200 --> 00:19:27.100
Muzeum Miasta

599
00:19:27.100 --> 00:19:28.860
i teraz nadal jest to

600
00:19:28.860 --> 00:19:30.060
Muzeum Miasta Łodzi.

601
00:19:30.440 --> 00:19:32.240
Te wnętrza się nie zmieniły,

602
00:19:32.480 --> 00:19:33.680
a właściwie pięknieją,

603
00:19:33.820 --> 00:19:34.840
bo cały czas konserwatorzy

604
00:19:35.400 --> 00:19:37.160
i osoby prowadzące muzeum

605
00:19:37.160 --> 00:19:38.680
dbają o te przestrzenie.

606
00:19:38.880 --> 00:19:39.760
To samo oczywiście

607
00:19:39.760 --> 00:19:40.920
muszę powiedzieć

608
00:19:40.920 --> 00:19:42.920
o Muzeum Kinematografii Łodzi,

609
00:19:43.000 --> 00:19:44.920
choć w latach 70-tych,

610
00:19:45.080 --> 00:19:46.000
kiedy Wajda kręcił

611
00:19:46.000 --> 00:19:47.440
zdjęcia do Ziemi Obiecanej,

612
00:19:47.440 --> 00:19:48.840
nie było tutaj muzeum,

613
00:19:48.940 --> 00:19:50.700
ale już od wielu lat

614
00:19:50.700 --> 00:19:51.360
jesteśmy,

615
00:19:51.640 --> 00:19:52.940
pokazujemy te przestrzenie.

616
00:19:52.980 --> 00:19:55.200
Jest to jedna z najciekawszych rzeczy,

617
00:19:55.540 --> 00:19:57.520
którą nasi zwiedzający mogą zobaczyć

618
00:19:57.520 --> 00:19:58.340
w muzeum,

619
00:19:58.400 --> 00:20:00.360
bo obok wystaw stałych

620
00:20:00.360 --> 00:20:01.100
i czasowych

621
00:20:01.660 --> 00:20:02.560
te wnętrza

622
00:20:02.560 --> 00:20:05.400
nieodmiennie wywierają wielkie wrażenie

623
00:20:05.400 --> 00:20:06.760
i tu znowu jest takie

624
00:20:06.760 --> 00:20:08.160
wielopoziomowe odczytanie

625
00:20:08.680 --> 00:20:10.960
w przypadku przestrzeni zabytkowych

626
00:20:10.960 --> 00:20:12.820
koła Pałacu Karola Scheidlera,

627
00:20:12.820 --> 00:20:14.040
bo najpierw się myśli

628
00:20:14.040 --> 00:20:15.420
o tej rodzinie fabrykańskiej,

629
00:20:15.580 --> 00:20:17.480
która wybudowała pałac

630
00:20:17.480 --> 00:20:19.840
w latach 60-tych XIX wieku.

631
00:20:20.040 --> 00:20:21.400
Potem się na to nakłada

632
00:20:21.400 --> 00:20:22.820
poszukiwanie tropów,

633
00:20:23.980 --> 00:20:25.000
którym bohaterem

634
00:20:25.000 --> 00:20:26.520
Ziemi Obiecanej był

635
00:20:26.520 --> 00:20:27.620
Karol Scheibler,

636
00:20:28.000 --> 00:20:28.620
pod nazwiskami

637
00:20:28.620 --> 00:20:29.320
jakich bohaterów

638
00:20:29.320 --> 00:20:30.700
można go złapać,

639
00:20:30.760 --> 00:20:31.440
rozpoznać.

640
00:20:31.620 --> 00:20:33.060
I ten trzeci poziom

641
00:20:33.060 --> 00:20:33.820
filmowy,

642
00:20:34.360 --> 00:20:35.120
ekip filmowy,

643
00:20:35.220 --> 00:20:36.620
które gościły w naszym pałacu

644
00:20:36.620 --> 00:20:38.540
już od lat 60-tych.

645
00:20:38.660 --> 00:20:39.900
Filmów realizowanych

646
00:20:39.900 --> 00:20:41.260
poza Ziemią Obiecaną

647
00:20:41.260 --> 00:20:42.560
jest około 30,

648
00:20:43.120 --> 00:20:44.060
więc dość dużo.

649
00:20:44.220 --> 00:20:45.660
Cały czas ekipy przyjeżdżają

650
00:20:45.660 --> 00:20:47.640
i my z wielką radością

651
00:20:47.640 --> 00:20:49.920
gościmy filmowców w pałacu

652
00:20:49.920 --> 00:20:51.760
i mamy wielką satysfakcję,

653
00:20:51.920 --> 00:20:53.680
kiedy widzimy nasz pałac na ekranie.

654
00:20:53.800 --> 00:20:55.120
Tak samo jak właśnie opowiadam

655
00:20:55.120 --> 00:20:56.440
o tych scenach z Millerem

656
00:20:56.440 --> 00:20:58.620
pokazującym nowo wybudowaną

657
00:20:58.620 --> 00:20:59.680
rezydencję dla Mady,

658
00:21:00.140 --> 00:21:01.340
to my patrzymy na to

659
00:21:01.340 --> 00:21:02.560
z wielką radością.

660
00:21:03.020 --> 00:21:04.600
Natomiast zdarzają się też

661
00:21:04.600 --> 00:21:05.400
takie porównania.

662
00:21:05.560 --> 00:21:07.640
O, a na filmie ten pałac

663
00:21:07.640 --> 00:21:09.040
wygląda największy.

664
00:21:09.040 --> 00:21:11.380
Albo coś się zmieniło.

665
00:21:11.540 --> 00:21:12.980
To też jest taki świetny

666
00:21:12.980 --> 00:21:14.080
filmowy zabieg,

667
00:21:14.220 --> 00:21:15.640
że pieczka,

668
00:21:15.820 --> 00:21:17.960
pokazując pałac Borowieckiemu,

669
00:21:18.080 --> 00:21:19.960
wchodzi na pierwsze piętro.

670
00:21:20.200 --> 00:21:22.280
A tymczasem sceny

671
00:21:22.280 --> 00:21:24.180
z wnętrza rezydencji

672
00:21:24.580 --> 00:21:27.020
były filmowane na parterze.

673
00:21:27.520 --> 00:21:30.260
Więc takie sztuczki filmowców,

674
00:21:30.480 --> 00:21:32.760
absolutnie codzienne w filmie

675
00:21:32.760 --> 00:21:34.240
dla nas, dla łodzian,

676
00:21:34.360 --> 00:21:35.560
dla przewodników miejskich

677
00:21:35.560 --> 00:21:36.780
są wielkim smaczkiem

678
00:21:36.780 --> 00:21:38.440
do wyszukania,

679
00:21:38.680 --> 00:21:39.480
wyłapania.

680
00:21:39.760 --> 00:21:40.820
Andrzej Wajda był bardzo

681
00:21:40.820 --> 00:21:43.260
wyczulony na przestrzeń.

682
00:21:43.460 --> 00:21:44.460
Nie tylko na to,

683
00:21:44.580 --> 00:21:46.160
jak wygląda miejsce,

684
00:21:46.260 --> 00:21:47.800
ale też kto jest obok,

685
00:21:47.900 --> 00:21:48.680
kto się przypatruje.

686
00:21:48.760 --> 00:21:49.580
Była taka scena

687
00:21:49.580 --> 00:21:51.080
z tragarzami,

688
00:21:51.280 --> 00:21:52.340
kręcona na dworcu

689
00:21:52.340 --> 00:21:53.640
Łódź Fabryczna,

690
00:21:54.100 --> 00:21:56.080
gdzie statyści wynajęci

691
00:21:56.080 --> 00:21:57.720
do filmu mieli zapakować

692
00:21:57.720 --> 00:21:59.020
ciężkie paki bawełny.

693
00:21:59.300 --> 00:22:01.080
Próbowali i na to stało

694
00:22:01.080 --> 00:22:02.120
dwóch czy trzech takich

695
00:22:02.120 --> 00:22:03.360
bardzo szczupłych,

696
00:22:03.460 --> 00:22:04.220
żylastych,

697
00:22:04.380 --> 00:22:05.640
drobniutkich mężczyzn,

698
00:22:05.640 --> 00:22:06.320
niewysokich.

699
00:22:06.660 --> 00:22:07.500
Przypatrywali się temu

700
00:22:07.500 --> 00:22:08.540
i trochę tak ironicznie

701
00:22:08.540 --> 00:22:09.260
komentowali.

702
00:22:09.300 --> 00:22:10.360
W końcu ci statyści

703
00:22:10.360 --> 00:22:11.580
i Wajda zirytowany,

704
00:22:11.640 --> 00:22:12.700
że to nie tak ma być,

705
00:22:13.060 --> 00:22:14.240
nie wygląda to prawdziwie,

706
00:22:14.360 --> 00:22:14.660
zapytał,

707
00:22:14.760 --> 00:22:15.640
no a może pan by to

708
00:22:15.640 --> 00:22:16.300
zrobił lepiej.

709
00:22:16.580 --> 00:22:17.120
Okazało się,

710
00:22:17.160 --> 00:22:18.040
że byli to tragarze

711
00:22:18.040 --> 00:22:19.500
z wieloletnim doświadczeniem

712
00:22:19.500 --> 00:22:21.580
i zrobili to perfekcyjnie.

713
00:22:21.820 --> 00:22:22.600
Od razu oczywiście

714
00:22:22.600 --> 00:22:23.840
Wajda ich zaangażował.

715
00:22:23.960 --> 00:22:25.000
Kostiumy szybciutko

716
00:22:25.000 --> 00:22:26.600
zostały przygotowane,

717
00:22:26.720 --> 00:22:27.920
jakaś mała charakteryzacja

718
00:22:27.920 --> 00:22:28.960
i właśnie tak zagrali

719
00:22:29.720 --> 00:22:30.600
mieszkańcy młodzi,

720
00:22:30.740 --> 00:22:31.220
tacy po prostu

721
00:22:31.220 --> 00:22:32.320
fizyczni pracownicy.

722
00:22:32.320 --> 00:22:34.880
No plus jeszcze ten wątek

723
00:22:34.880 --> 00:22:36.080
łódzkich tkaczek.

724
00:22:36.240 --> 00:22:37.120
W filmie wiele razy

725
00:22:37.120 --> 00:22:38.300
pojawiają się widoki

726
00:22:38.300 --> 00:22:39.740
fabryk włókienniczych.

727
00:22:39.920 --> 00:22:42.080
To są zabytkowe fabryki,

728
00:22:42.200 --> 00:22:43.480
zabytkowe ciągle pracujące,

729
00:22:43.960 --> 00:22:44.600
ze sprzętem,

730
00:22:45.100 --> 00:22:46.000
który właściwie też

731
00:22:46.000 --> 00:22:47.420
nie został zmieniony

732
00:22:47.420 --> 00:22:49.340
od końcówki lat 90.

733
00:22:49.880 --> 00:22:51.100
XIX wieku.

734
00:22:51.100 --> 00:22:52.780
Te tkaczki

735
00:22:52.780 --> 00:22:54.020
w latach 70.

736
00:22:54.360 --> 00:22:55.720
wciąż pracowały

737
00:22:55.720 --> 00:22:56.720
w ogromnym

738
00:22:57.260 --> 00:22:57.840
huku,

739
00:22:58.040 --> 00:22:59.040
dyskomforcie,

740
00:22:59.580 --> 00:23:00.900
chaosie można powiedzieć,

741
00:23:01.000 --> 00:23:01.520
no po prostu

742
00:23:01.520 --> 00:23:04.040
takim dźwiękowym koszmarze

743
00:23:04.040 --> 00:23:05.380
bez zmian

744
00:23:05.380 --> 00:23:06.780
przez kilkadziesiąt lat.

745
00:23:06.960 --> 00:23:08.420
I to wykorzystał Andrzej Wajda.

746
00:23:08.660 --> 00:23:10.080
Zaangażował tkaczki.

747
00:23:10.200 --> 00:23:10.880
Też dlatego,

748
00:23:11.140 --> 00:23:12.160
że trzeba umieć

749
00:23:12.160 --> 00:23:13.540
obsługiwać taką maszynę,

750
00:23:13.620 --> 00:23:14.080
robić to

751
00:23:14.080 --> 00:23:14.920
precyzyjnie,

752
00:23:15.000 --> 00:23:16.080
właściwie perfekcyjnie,

753
00:23:16.200 --> 00:23:17.360
tak jak w powieści

754
00:23:17.360 --> 00:23:18.280
Raymonda,

755
00:23:18.320 --> 00:23:19.740
tak jak w rzeczywistości było.

756
00:23:19.740 --> 00:23:21.440
Panie, które pracowały

757
00:23:21.440 --> 00:23:22.280
współcześnie

758
00:23:22.280 --> 00:23:24.020
do realizacji filmu,

759
00:23:24.220 --> 00:23:25.540
znowu kostium,

760
00:23:26.040 --> 00:23:27.040
jakiś fartuszek,

761
00:23:27.460 --> 00:23:28.320
inna fryzura,

762
00:23:28.560 --> 00:23:29.600
lekki makijaż

763
00:23:29.600 --> 00:23:30.660
i to one

764
00:23:30.660 --> 00:23:31.880
występują w filmie

765
00:23:31.880 --> 00:23:33.120
jako ten trzeci plan

766
00:23:33.120 --> 00:23:35.080
robotnic fabryczny.

767
00:23:35.280 --> 00:23:36.600
Wszystko, co pani mówi,

768
00:23:36.620 --> 00:23:37.500
jest dla mnie

769
00:23:37.500 --> 00:23:38.500
potwierdzeniem tego,

770
00:23:38.680 --> 00:23:40.140
że oglądanie filmu

771
00:23:40.140 --> 00:23:41.740
Ziemia Obiecana Andrzeja Wajdy

772
00:23:41.740 --> 00:23:44.220
z 1975 roku

773
00:23:44.220 --> 00:23:45.360
to jest taka

774
00:23:45.360 --> 00:23:46.780
niekończąca się przygoda,

775
00:23:46.960 --> 00:23:47.780
lekcja uważności

776
00:23:47.780 --> 00:23:48.900
i spostrzegawczości,

777
00:23:48.920 --> 00:23:49.420
bo oczywiście

778
00:23:49.420 --> 00:23:51.420
film należy do klasyki

779
00:23:51.420 --> 00:23:52.240
polskiego kina,

780
00:23:52.360 --> 00:23:53.700
może nie tylko polskiego,

781
00:23:54.280 --> 00:23:55.900
światowego i europejskiego,

782
00:23:56.120 --> 00:23:57.680
ale to, że już go zobaczyliśmy,

783
00:23:57.800 --> 00:23:58.640
to, że go znamy,

784
00:23:58.740 --> 00:23:59.700
nie musi oznaczać,

785
00:23:59.800 --> 00:24:01.400
że nie warto do niego wracać.

786
00:24:01.540 --> 00:24:01.860
Warto,

787
00:24:01.960 --> 00:24:02.720
warto szukać

788
00:24:03.220 --> 00:24:03.660
smaczków,

789
00:24:03.900 --> 00:24:04.480
warto szukać

790
00:24:04.480 --> 00:24:05.040
zabiegów

791
00:24:05.040 --> 00:24:05.940
stosowanych przez

792
00:24:05.940 --> 00:24:07.600
reżysera i ekipę filmową,

793
00:24:08.040 --> 00:24:09.020
warto szukać

794
00:24:09.020 --> 00:24:09.880
niuansów,

795
00:24:10.100 --> 00:24:10.440
zachowań

796
00:24:10.440 --> 00:24:11.500
ze strony aktorów,

797
00:24:11.560 --> 00:24:12.520
a o tym, jakie one były,

798
00:24:12.620 --> 00:24:13.100
wielu z nich

799
00:24:13.100 --> 00:24:13.740
powiedziało,

800
00:24:13.860 --> 00:24:14.440
powiedziało

801
00:24:14.440 --> 00:24:16.200
na potrzeby wystawy

802
00:24:16.200 --> 00:24:17.660
Półwieku Ziemi Obiecanej,

803
00:24:17.840 --> 00:24:18.940
którą możecie oglądać

804
00:24:18.940 --> 00:24:20.960
w Muzeum Kinematografii w Łodzi.

805
00:24:21.240 --> 00:24:21.820
Swoją drogą,

806
00:24:21.880 --> 00:24:22.620
tak jak powiedziała

807
00:24:22.620 --> 00:24:23.940
moja dzisiejsza rozmówczyni,

808
00:24:24.080 --> 00:24:24.980
wnętrza muzeum

809
00:24:24.980 --> 00:24:26.920
to też jest ważny przystanek

810
00:24:26.920 --> 00:24:27.900
na mapie

811
00:24:27.900 --> 00:24:28.920
Ziemi Obiecanej.

812
00:24:29.040 --> 00:24:30.160
Uważnie oglądając film

813
00:24:30.160 --> 00:24:30.800
te wnętrza

814
00:24:30.800 --> 00:24:32.360
możemy rozpoznać.

815
00:24:32.520 --> 00:24:34.640
Dzisiaj o tej ekspozycji,

816
00:24:34.680 --> 00:24:35.660
ale także o filmie

817
00:24:35.660 --> 00:24:36.980
rozmawiałam z panią

818
00:24:36.980 --> 00:24:38.020
Anną Michalską

819
00:24:38.020 --> 00:24:39.360
z zespołu kuratorskiego

820
00:24:39.360 --> 00:24:39.900
wystawy

821
00:24:39.900 --> 00:24:41.220
Półwieku Ziemi Obiecanej.

822
00:24:41.360 --> 00:24:42.720
W skład tego zespołu

823
00:24:42.720 --> 00:24:43.280
wchodzi także

824
00:24:43.280 --> 00:24:44.260
Rafał Andrzejczak,

825
00:24:44.380 --> 00:24:45.480
Marzena Bomanowska

826
00:24:45.480 --> 00:24:46.840
i Zuzanna Woźniak.

827
00:24:46.940 --> 00:24:47.520
Bardzo się cieszę,

828
00:24:47.560 --> 00:24:48.360
że miałyśmy okazję

829
00:24:48.360 --> 00:24:49.020
porozmawiać.

830
00:24:49.080 --> 00:24:50.040
Mam taką cichą nadzieję,

831
00:24:50.240 --> 00:24:51.440
że dzięki temu spotkaniu

832
00:24:51.440 --> 00:24:53.260
pojawi się kilka osób,

833
00:24:53.460 --> 00:24:54.820
które po film sięgną,

834
00:24:54.940 --> 00:24:56.000
które postanowią

835
00:24:56.000 --> 00:24:57.120
go sobie przypomnieć,

836
00:24:57.160 --> 00:24:57.540
a kto wie,

837
00:24:57.600 --> 00:24:59.600
może tę przygodę rozpocząć.

838
00:24:59.700 --> 00:25:00.320
Także jeszcze raz

839
00:25:00.320 --> 00:25:01.220
bardzo serdecznie

840
00:25:01.220 --> 00:25:01.920
pani dziękuję.

841
00:25:02.180 --> 00:25:02.880
Dziękuję bardzo.

842
00:25:02.880 --> 00:25:04.120
Polecam obejrzenie

843
00:25:04.120 --> 00:25:04.620
filmu

844
00:25:04.620 --> 00:25:05.900
Ziemia Obiecana.

845
00:25:05.900 --> 00:25:07.240
Wszystkiego dobrego.