WEBVTT 1 00:00:01.390 --> 00:00:05.130 Audycje kulturalne. W dobrym tonie. 2 00:00:05.850 --> 00:00:07.290 Mateusz Adamczyk, dzień dobry. 3 00:00:07.570 --> 00:00:12.570 Moim gościem w dzisiejszym podcaście Ojczysty Nieoczywisty jest Marcin Dzierżanowski. 4 00:00:12.890 --> 00:00:19.850 Dziennikarz, publicysta, działacz antydyskryminacyjny, współautor publikacji Jak mówić i pisać o osobach LGBT+. 5 00:00:19.850 --> 00:00:23.090 I właśnie ten temat będzie tematem naszej dzisiejszej rozmowy. 6 00:00:23.210 --> 00:00:24.210 Dzień dobry, cześć Marcinie. 7 00:00:24.410 --> 00:00:24.830 Dzień dobry. 8 00:00:25.590 --> 00:00:31.170 No właśnie, może zacznijmy od samego skrótowca LGBT+, bo słyszę, że ludzie różnie go wymawiają. 9 00:00:31.170 --> 00:00:36.350 Czasami jako LGBT+, czyli tak jak teraz ja wymawiam, ale czasami też LGBT+. 10 00:00:36.350 --> 00:00:41.570 I zastanawiam się, z jakiego powodu, być może dlatego, że, nie wiem, ktoś chce być bardziej światowy, 11 00:00:41.650 --> 00:00:44.110 albo po prostu tak się nauczył, bo tak pierwszy raz usłyszał. 12 00:00:44.730 --> 00:00:46.250 I czy któraś z tych form jest lepsza? 13 00:00:46.430 --> 00:00:50.430 Ten skrótowiec oczywiście przyszedł do nas z zachodu i z angielszczyzny, 14 00:00:50.570 --> 00:00:56.510 więc może jakoś zrozumiałe jest to, że on jest przez niektórych wymawiany cały czas LGBT, 15 00:00:57.750 --> 00:01:00.150 właśnie plus albo jakieś inne formy. 16 00:01:00.150 --> 00:01:04.530 Natomiast tak się dobrze składa, że ten skrótowiec zdaje się jakby przetłumaczyć też, 17 00:01:04.610 --> 00:01:08.130 czy rozwinąć w języku polskim, bo on oznacza, przypomnijmy, 18 00:01:08.850 --> 00:01:13.110 lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe. 19 00:01:13.310 --> 00:01:17.710 I to dokładnie tak samo ten skrótowiec brzmi w języku polskim, 20 00:01:17.710 --> 00:01:26.690 jak w angielskim i my w naszym poradniku zalecamy, proponujemy, żeby używać tylko polskiej wersji, 21 00:01:26.850 --> 00:01:28.770 czyli LGBT, a nie LGBT. 22 00:01:29.250 --> 00:01:32.610 Oczywiście dzisiaj jeszcze są kolejne literki dodawane do tego. 23 00:01:32.970 --> 00:01:33.730 Dlaczego? 24 00:01:33.730 --> 00:01:42.950 Otóż jest coś takiego, że wiele osób nastawionych jakoś mniej lub bardziej homofobicznie używa tego angielskiego skrótowca. 25 00:01:43.050 --> 00:01:48.930 Nie wiem, czy świadomie, czy nieświadomie, ale trochę chyba po to, żeby pokazać, że to jest coś obcego, 26 00:01:49.050 --> 00:01:51.670 jakiś obcy wpływ kulturowy, jakaś obca ideologia. 27 00:01:53.090 --> 00:02:00.310 Natomiast to, co ja zawsze podkreślam i powtarzam, że osoby homoseksualne, biseksualne, transpłciowe 28 00:02:00.310 --> 00:02:09.030 żyją pod każdą szerokością geograficzną, niezależnie od ustroju, systemu i nawet czasu historycznego. 29 00:02:09.250 --> 00:02:15.090 W związku z czym polska wersja tego skrótowca jakoś podkreśla to nasze tu i teraz, 30 00:02:15.290 --> 00:02:21.370 czyli że to są osoby, które żyją koło nas, są naszymi przyjaciółmi, braćmi, siostrami. 31 00:02:21.670 --> 00:02:30.290 Dziećmi, znajomymi z pracy, że to nie jest jakiś obcy twór, mówiąc tak trochę na wyrost może, 32 00:02:30.410 --> 00:02:35.190 ale tak, ja jestem zdecydowanym zwolennikiem polskiej wersji tego skrótowca. 33 00:02:35.410 --> 00:02:41.730 Sam skrótowiec nam pewnie nie wystarczy, bo dostawiamy do tego skrótowca także osoby, o których mówimy. 34 00:02:42.030 --> 00:02:50.830 I teraz zastanawiam się właśnie nad tymi różnymi połączeniami typu osoby LGBT+, środowisko LGBT+, społeczność LGBT+, 35 00:02:50.830 --> 00:02:53.010 które z nich byłoby najwłaściwsze? 36 00:02:53.230 --> 00:02:59.750 No właśnie, język też ewoluuje. Kiedy ja zaczynałem, jestem też działaczem, sam jestem gejem, 37 00:02:59.850 --> 00:03:05.490 jestem też działaczem społeczności LGBT, czy organizacji LGBT od lat. 38 00:03:05.690 --> 00:03:10.910 I kiedy zaczynałem swoją działalność kilkanaście lat temu, wstyd powiedzieć, ale to było tak dawno, 39 00:03:10.910 --> 00:03:18.950 to muszę powiedzieć, że rzeczywiście bardzo często mówiło się np. środowisko, bez kontaktów ze środowiskiem. 40 00:03:19.050 --> 00:03:28.850 Niektórzy np. tak o sobie mówili, czy pisali. Dzisiaj ja bym uważał, i to też piszemy i proponujemy w naszej publikacji, 41 00:03:29.370 --> 00:03:39.310 że określenie środowisko jest jakimś określeniem, które ma negatywne konotacje, ale również powiedziałbym trochę nieadekwatne. 42 00:03:39.310 --> 00:03:45.770 Dlaczego? Po pierwsze, według słownika języka polskiego, oczywiście teraz mówię z głowy tę definicję, 43 00:03:45.870 --> 00:03:53.790 ale mniej więcej ona oznacza, że środowisko to jest jakaś grupa osób, która ma jakieś podobne cechy socjologiczne. 44 00:03:53.890 --> 00:03:55.810 Może być środowisko artystyczne np. 45 00:03:56.070 --> 00:04:01.350 No i co to oznacza? No to by oznaczało, że wszyscy np. geje są bardzo podobni. 46 00:04:01.350 --> 00:04:09.570 A przecież doskonale wiemy, że geje, lesbijki, osoby biseksualne czy transpłciowe to jest pełen przekrój społeczny. 47 00:04:09.670 --> 00:04:17.350 To są osoby mieszkańce i w dużych miastach, i w małych wsiach, i osoby bardzo wykształcone, i bez wykształcenia, 48 00:04:17.490 --> 00:04:21.150 i osoby młode, i stare, i bogate, i biedne. 49 00:04:21.670 --> 00:04:24.310 Nie ma czegoś takiego jak jedno środowisko. 50 00:04:24.310 --> 00:04:32.630 W związku z czym my proponujemy określenie społeczność, które jest jakimś takim określeniem bardziej neutralnym i chyba bardziej trafnym. 51 00:04:32.910 --> 00:04:39.990 Oczywiście ja też chcę powiedzieć może na początku tej rozmowy, że ja nie lubię się bawić w policjanta językowego. 52 00:04:40.150 --> 00:04:49.450 To znaczy ja rzeczywiście jakoś nie chcę tutaj, żeby przesłaniem tej rozmowy i też naszej publikacji był jakiś zbiór zasad jak mówić i jak nie mówić. 53 00:04:49.450 --> 00:04:54.670 W sensie takim zakazanych, tak, zakazanych i nakazanych form. 54 00:04:54.930 --> 00:05:04.470 Tylko raczej chciałbym, żeby ta nasza rozmowa jakoś otworzyła głowy słuchaczom i takie myślenie i wrażliwość pobudziła językową. 55 00:05:04.730 --> 00:05:10.790 I w związku z tym ja nie mówię, że jak ktoś powie środowisko osób LGBT to popełni straszną zbrodnię. 56 00:05:10.890 --> 00:05:11.550 Absolutnie nie. 57 00:05:11.990 --> 00:05:15.370 Natomiast ja zalecam formę społeczność i sam jej używam. 58 00:05:15.370 --> 00:05:19.570 I widzę, że ona jest też dobrze przyjmowana przez same zainteresowane osoby. 59 00:05:20.150 --> 00:05:25.190 Społeczność to jest taka bardzo, myślę, sympatyczna, sympatyczne słowo. 60 00:05:25.290 --> 00:05:28.650 Może być społeczność osiedla jakiegoś, może być społeczność szkolna. 61 00:05:29.250 --> 00:05:33.650 Jest to słowo, które jakoś kojarzy nam się pozytywnie. 62 00:05:33.710 --> 00:05:39.570 A środowisko może też być pozytywnie, ale może mieć też negatywne jakieś konotacje. 63 00:05:39.570 --> 00:05:44.870 A przede wszystkim jest takie sugerujące, że wszystkie osoby są bardzo do siebie podobne. 64 00:05:45.010 --> 00:05:47.970 Wszystkie osoby wchodzące w skład jakiegoś środowiska. 65 00:05:48.190 --> 00:05:51.710 A w przypadku osób LGBT zdecydowanie tak nie jest. 66 00:05:51.870 --> 00:05:58.310 Kiedy mówisz o tych negatywnych skojarzeniach z wyrazem środowisko, to przychodzi mi do głowy takie połączenie w liczbie mnogiej. 67 00:05:58.530 --> 00:06:02.890 Pewne środowiska, które były zagrażające, knuły przeciwko społeczeństwu. 68 00:06:02.890 --> 00:06:10.150 Zresztą w tym sensie nadal to połączenie jest używane przez wielu polityków i wiele polityczek, więc może stąd te negatywne skojarzenia. 69 00:06:10.250 --> 00:06:11.270 Zapewne również, tak. 70 00:06:11.410 --> 00:06:18.070 Także ja zalecam określenie społeczność, które ma też takie socjologiczne pozytywne konotacje. 71 00:06:18.510 --> 00:06:23.590 No właśnie, a jeżeli mówimy o pewnych zaleceniach i odradzaniach, bo na tym się dzisiaj skupimy, 72 00:06:24.250 --> 00:06:29.610 to właśnie, czy używać także takiego połączenia, które jest dość powszechne, mniejszość? 73 00:06:29.610 --> 00:06:36.870 I znów, słowo mniejszość nie jest absolutnie określeniem jakimś negatywnym. 74 00:06:37.190 --> 00:06:40.290 Wiemy, że są mniejszości narodowe, etniczne. 75 00:06:40.710 --> 00:06:43.210 Mniejszość to czasami brzmi dumnie. 76 00:06:43.790 --> 00:06:50.650 Niemniej jednak, określenie mniejszość seksualna, tak się mówi, prawda, my zalecamy, żeby go nie używać. 77 00:06:50.850 --> 00:06:54.510 To nie jest określenie znowu negatywne, obraźliwe. 78 00:06:54.790 --> 00:06:58.650 Natomiast ono też rodzi pewne niefajne skojarzenia. 79 00:06:58.650 --> 00:07:04.750 Po pierwsze, mniejszości seksualne, no to po pierwsze jest to nieszczęsne skojarzenie ze słowem seks. 80 00:07:04.870 --> 00:07:09.490 Wiemy, że słowo seks w języku angielskim oznacza po prostu płeć. 81 00:07:09.690 --> 00:07:15.970 I na przykład określenie homoseksualne, czy homosexual, oznacza jednopłciowość, tak? 82 00:07:16.130 --> 00:07:19.490 Czyli po prostu, że to są związki osób jednej płci. 83 00:07:19.710 --> 00:07:24.030 I stąd określenie właśnie na przykład homoseksualizm. 84 00:07:24.030 --> 00:07:30.170 U nas ta cząstka seks bardzo kojarzy nam się właśnie z uprawianiem seksu, 85 00:07:30.390 --> 00:07:33.950 ze współżyciem seksualnym, w którym oczywiście nie ma nic złego, 86 00:07:34.150 --> 00:07:39.850 ale jest tylko jakby jedną, w pewnym sensie wąską działką, czy dziedziną, 87 00:07:40.310 --> 00:07:43.550 jakimś wąskim zakresem osobowości człowieka, tak? 88 00:07:43.550 --> 00:07:50.390 Nikt nie chciałby być postrzegany wyłącznie przez pryzmat seksualny, nawet nie seksualności, ale seksualny. 89 00:07:50.470 --> 00:07:57.010 Dlatego określenie mniejszość seksualna to nie jest określenie, które byśmy zalecali, czy jakoś promowali. 90 00:07:57.470 --> 00:08:01.510 Myślę, że lepiej właśnie mówić o społeczności osób LGBT+. 91 00:08:01.510 --> 00:08:08.230 Zresztą ta nieadekwatność języka angielskiego i polszczyzny jest bardzo widoczna w takim wyrazie, 92 00:08:08.350 --> 00:08:12.230 który już chyba odszedł do lamusa, czyli transseksualizm, prawda? 93 00:08:12.370 --> 00:08:14.870 Zamiast współcześnie używanej transpłciowości. 94 00:08:15.030 --> 00:08:19.650 No bo właśnie tutaj przecież nie o seksualność, nie o seks i orientację w zasadzie też. 95 00:08:19.850 --> 00:08:25.150 No właśnie, transpłciowość dotyczy naszej tożsamości płciowej, 96 00:08:25.250 --> 00:08:29.270 czyli tego, czy czujemy się mężczyzną, kobietą, a może osobą niebinarną. 97 00:08:29.270 --> 00:08:35.610 Po pierwsze, transpłciowość w ogóle nie musi być związana z orientacją seksualną. 98 00:08:35.730 --> 00:08:43.390 To znaczy, niestety te stereotypy cały czas gdzieś krążą po naszych głowach 99 00:08:43.390 --> 00:08:48.130 i zdarza się na przykład, że przed sądem osoba transpłciowa, 100 00:08:48.610 --> 00:08:52.690 która chciałaby dokonać korekty płci, zmienić dokumenty, 101 00:08:52.970 --> 00:08:58.870 jest wypytywana o sprawę orientacji seksualnej, co ma być jakimś dowodem w sprawie, 102 00:08:59.270 --> 00:09:03.030 to jest oczywiście niezgodne z naszą współczesną wiedzą medyczną, psychologiczną. 103 00:09:04.010 --> 00:09:08.690 Orientacja seksualna, czyli tak jak mówimy trochę upraszczając, 104 00:09:08.890 --> 00:09:12.110 orientacja seksualna to jest to, kogo kochamy, 105 00:09:12.290 --> 00:09:17.530 a tożsamość płciowa, czyli właśnie transpłciowość lub cispłciowość, 106 00:09:17.670 --> 00:09:19.350 to jest to, kim jesteśmy. 107 00:09:19.550 --> 00:09:21.590 To są trochę dwie zupełnie inne rzeczy. 108 00:09:21.590 --> 00:09:26.170 W związku z czym rzeczywiście w tym określeniu transseksualność, 109 00:09:26.330 --> 00:09:28.650 dzisiaj mówimy już transpłciowość, 110 00:09:29.250 --> 00:09:33.050 to określenie transseksualność albo jeszcze bardziej nieprzyjaźnie brzmiące 111 00:09:33.050 --> 00:09:35.830 określenie transseksualizm bardzo jest mylne, 112 00:09:35.910 --> 00:09:37.730 bo właśnie kojarzy się z seksem, 113 00:09:37.810 --> 00:09:41.730 a tak naprawdę chodzi o to angielskie rozumienie słowa seks, czyli płeć. 114 00:09:42.370 --> 00:09:46.010 Tutaj jeszcze ciekawą kwestią jest kwestia ortograficzna, prawda? 115 00:09:46.010 --> 00:09:52.550 Bo norma ortograficzna mówi nam, że takie przedrostki jak trans, eks, super, hiper, mega, 116 00:09:52.650 --> 00:09:56.810 no właściwie większość przedrostków z wyrazami pospolitymi zapisujmy łącznie. 117 00:09:56.910 --> 00:10:03.030 Czyli powinniśmy i powinnyśmy zapisać na przykład trans kobieta czy trans mężczyzna łącznie, 118 00:10:03.030 --> 00:10:06.830 ale w ramach języka niewykluczającego unika się tego rozwiązania 119 00:10:06.830 --> 00:10:10.350 i raczej sugeruje się, czy zaleca się zapis rozdzielny. 120 00:10:10.430 --> 00:10:11.450 Z jakiego powodu tak jest? 121 00:10:11.450 --> 00:10:17.710 No właśnie, określenie trans pisane łącznie, czyli na przykład trans mężczyzna, trans kobieta, 122 00:10:17.810 --> 00:10:23.990 sugeruje trochę, głównie także w odczuciu samych zainteresowanych osób, 123 00:10:24.110 --> 00:10:30.570 a język niewykluczający jakoś jest empatyczny wobec też adresatów komunikatu 124 00:10:30.570 --> 00:10:34.670 i bohaterów komunikatu, w związku z czym jakoś trzeba to uwzględniać. 125 00:10:34.670 --> 00:10:41.490 Więc określenie trans mężczyzna, trans kobieta jakoś stawia tę kwestię jako właściwie 126 00:10:41.490 --> 00:10:47.470 tak etykietkuje bym powiedział, tak sprawia, że określamy człowieka przez jedną cechę. 127 00:10:47.590 --> 00:10:54.670 Natomiast wiemy, że transpłciowość jest jedną z wielu cech każdego człowieka transpłciowego, 128 00:10:55.170 --> 00:10:56.090 znaczy takiej osoby. 129 00:10:56.090 --> 00:11:02.010 I określenie trans pisane oddzielnie, czyli trans mężczyzna, trans kobieta 130 00:11:02.010 --> 00:11:07.210 w odczuciu samych tych osób jest takim określeniem przymiotnikowym. 131 00:11:07.750 --> 00:11:11.530 Mimo, że słowo trans oczywiście nie jest przymiotnikiem, 132 00:11:12.030 --> 00:11:16.350 nie ma takiej formy przymiotnikowej, ale ono pełni funkcję przymiotnika, 133 00:11:16.430 --> 00:11:19.350 czyli określa jakąś cechę, jedną z wielu cech. 134 00:11:19.350 --> 00:11:26.130 Osoba transpłciowa może być ojcem, matką, przyjacielem, dziennikarzem, naukowcem 135 00:11:26.130 --> 00:11:28.030 albo naukowczynią. 136 00:11:28.150 --> 00:11:32.350 Ma wiele różnych cech, a określenie to trans jest tylko jedną z tych cech. 137 00:11:32.490 --> 00:11:37.490 I dlatego nadajemy temu słowu taką rolę, funkcję przymiotnika 138 00:11:37.490 --> 00:11:39.150 i dlatego zapisujemy oddzielnie. 139 00:11:39.250 --> 00:11:43.110 To dla osób, które jakoś są bardzo przywiązane do normy ortograficznej, 140 00:11:43.230 --> 00:11:47.090 to myślę, że warto dodać, że już niedługo problem się rozwiąże, 141 00:11:47.090 --> 00:11:50.870 bo od 2026 roku wchodzą nowe regulacje ortograficzne 142 00:11:50.870 --> 00:11:55.490 i te cząstki można będzie zapisywać rozdzielnie już zgodnie z normą ortograficzną. 143 00:11:55.590 --> 00:11:56.930 Także błędu nie popełnimy. 144 00:11:57.030 --> 00:11:58.030 Bardzo dobra wiadomość. 145 00:11:58.430 --> 00:12:01.220 Wspomniałeś o takich dwóch członach, tym razem kończących, 146 00:12:01.710 --> 00:12:06.150 a nie rozpoczynających wyrazy, izmy i ości, takie popularnie się nazywa, 147 00:12:06.610 --> 00:12:11.070 bo powiedziałeś, że raczej homoseksualność niż homoseksualizm 148 00:12:11.070 --> 00:12:14.290 i zastanawiam się z jakiego powodu, bo ja tutaj mam sporo wątpliwości, 149 00:12:14.370 --> 00:12:15.090 powiem ci szczerze. 150 00:12:15.090 --> 00:12:19.850 Znów UZUS idzie przed normą, tak? 151 00:12:20.070 --> 00:12:24.730 To znaczy rzeczywiście sama społeczność osób LGBT 152 00:12:24.730 --> 00:12:28.490 przestała w pewnym momencie używać określenia homoseksualizm 153 00:12:28.490 --> 00:12:31.270 i zaczęła używać określenia homoseksualność. 154 00:12:31.470 --> 00:12:37.350 Kiedy znów odwołam się do historii swojej, jako weteran ruchu LGBT, 155 00:12:37.970 --> 00:12:43.070 kiedy zaczynałem, no to i w swoich nawet publikacjach antydyskryminacyjnych, 156 00:12:43.070 --> 00:12:48.890 ale też w źródłach, z których korzystałem, określenie homoseksualizm i homoseksualista 157 00:12:48.890 --> 00:12:55.110 były używane absolutnie powszechnie i nie uchodziły za w żaden sposób niestosowne. 158 00:12:55.250 --> 00:13:01.050 Mało tego, na przykład publicyści czy jacyś komentatorzy konserwatywni, 159 00:13:01.130 --> 00:13:05.490 tacy homofobiczni, którzy nie uznawali orientacji seksualnej, homoseksualnej, 160 00:13:05.490 --> 00:13:09.590 właśnie nie używali tych słów homoseksualista, homoseksualizm, 161 00:13:09.650 --> 00:13:12.470 gdyż oni uważali, że to jest jakaś tendencja przejściowa, 162 00:13:12.650 --> 00:13:17.390 jakieś na przykład terapeuci reparatywni, czyli tacy konwersyjni, 163 00:13:17.810 --> 00:13:21.990 czyli tacy, którzy uważają, że oczywiście niezgodnie z wiedzą medyczną, 164 00:13:22.510 --> 00:13:25.590 że homoseksualność można jakoś leczyć. 165 00:13:26.070 --> 00:13:30.550 Oni raczej nie używali określenia homoseksualista, homoseksualizm. 166 00:13:30.550 --> 00:13:34.590 Używali form przymiotnikowych homoseksualny, osoba homoseksualna, 167 00:13:34.710 --> 00:13:38.570 a właśnie osoby, które były wyemancypowane, 168 00:13:38.670 --> 00:13:41.310 używały słowa homoseksualista, homoseksualizm. 169 00:13:41.550 --> 00:13:45.490 Ale kiedy już w zasadzie, w dyskursie publicznym 170 00:13:45.490 --> 00:13:49.110 przestaliśmy walczyć o uznanie homoseksualności, 171 00:13:49.530 --> 00:13:52.710 jakby to już nie jest szczególnie często podważane, 172 00:13:53.510 --> 00:13:57.330 zaczęliśmy się jakoś zastanawiać, że to określenie homoseksualista 173 00:13:57.330 --> 00:14:03.890 jest takie redukujące osobę do jednej cechy znowu. 174 00:14:04.090 --> 00:14:07.110 Trochę jak kiedyś mówiliśmy mańkut, 175 00:14:07.710 --> 00:14:10.470 nie było to określenie jakieś obelżywe. 176 00:14:10.550 --> 00:14:12.270 Czyli znowu rzeczownikowa etykieta. 177 00:14:12.330 --> 00:14:13.210 Tak, etykieta. 178 00:14:13.450 --> 00:14:16.430 No to nieszczęsne dzisiaj słowo murzyno, 179 00:14:16.530 --> 00:14:18.250 które jest taki spór wielki, prawda, 180 00:14:18.370 --> 00:14:20.990 że kogoś redukujemy do jednej cechy, 181 00:14:21.150 --> 00:14:23.250 jaką jest na przykład kolor skóry. 182 00:14:23.250 --> 00:14:27.530 Że w ogóle dzisiaj wolimy używać określeń przymiotnikowych. 183 00:14:28.010 --> 00:14:30.350 One są jakieś takie bardziej, nie wiem, czułe, 184 00:14:30.450 --> 00:14:31.710 empatyczne mam wrażenie. 185 00:14:31.990 --> 00:14:35.190 Więc dlatego na przykład raczej osoba homoseksualna 186 00:14:35.190 --> 00:14:36.230 niż homoseksualista. 187 00:14:36.310 --> 00:14:40.030 A homoseksualizm, no to znów jest określenie, 188 00:14:40.110 --> 00:14:42.670 które się kojarzy jakoś tak medycznie. 189 00:14:43.110 --> 00:14:47.870 Wiemy, że homoseksualizm był jeszcze kilkadziesiąt lat temu 190 00:14:47.870 --> 00:14:49.210 na liście chorób. 191 00:14:49.390 --> 00:14:51.770 Dziś wiadomo, że to nie jest choroba, 192 00:14:51.770 --> 00:14:55.110 ale to określenie homoseksualizm trochę brzmi medycznie. 193 00:14:55.350 --> 00:14:58.010 Albo jakoś tak, nie wiem, ideologicznie. 194 00:14:58.090 --> 00:15:01.670 Podajemy w tym poradniku takie różne określenia, 195 00:15:01.810 --> 00:15:03.690 jak marksizm na przykład. 196 00:15:04.650 --> 00:15:07.890 Izmy kojarzą się jakoś tak bardzo nieprzyjaźnie. 197 00:15:07.890 --> 00:15:09.570 I tutaj właśnie jest moja wątpliwość, wiesz, 198 00:15:09.630 --> 00:15:11.630 bo ja na przykład myślę sobie o takich słowach, 199 00:15:11.750 --> 00:15:14.230 jak romantyzm, pozytywizm, 200 00:15:14.630 --> 00:15:16.490 ale też takich optymizm. 201 00:15:16.630 --> 00:15:18.750 I one się nie kojarzą raczej negatywnie, prawda? 202 00:15:18.750 --> 00:15:21.390 Więc wiesz, to co dla mnie byłoby ważne 203 00:15:21.390 --> 00:15:23.290 i to co uznaję, to jest to, 204 00:15:23.470 --> 00:15:25.490 że osoby LGBT plus wolą tak. 205 00:15:25.670 --> 00:15:29.250 Tak. I nawet ja jakoś chciałbym też wyjaśnić dlaczego. 206 00:15:29.790 --> 00:15:31.970 Dlatego, że oczywiście to prawda. 207 00:15:32.370 --> 00:15:34.150 Jest wiele określeń neutralnych, 208 00:15:34.210 --> 00:15:35.470 a nawet przyjaznych, 209 00:15:35.610 --> 00:15:37.310 które mają tą końcówkę izm. 210 00:15:37.790 --> 00:15:39.070 Natomiast jakoś tak jest, 211 00:15:39.190 --> 00:15:40.610 że nikt nie mówi na przykład, 212 00:15:40.790 --> 00:15:43.850 że osoby LGBT to jest epoka literacka. 213 00:15:44.110 --> 00:15:45.490 Natomiast mówi często, 214 00:15:45.610 --> 00:15:46.550 że to jest ideologia. 215 00:15:46.550 --> 00:15:50.310 I dlatego te skojarzenia właśnie 216 00:15:50.310 --> 00:15:52.030 chociażby z epoką literacką, 217 00:15:52.230 --> 00:15:53.890 ja bardzo lubię romantyzm na przykład, 218 00:15:54.090 --> 00:15:56.430 więc nawet bym może chciał 219 00:15:56.430 --> 00:15:58.090 kojarzyć się z romantyzmem, 220 00:15:58.290 --> 00:16:00.390 ale właśnie argument jest taki, 221 00:16:00.450 --> 00:16:02.190 że jednak te skojarzenia 222 00:16:02.190 --> 00:16:04.210 nie są jakoś negatywne, tak? 223 00:16:04.310 --> 00:16:05.630 One nie są powszechne, 224 00:16:05.650 --> 00:16:07.650 że jakoś kojarzymy na przykład osoby 225 00:16:08.470 --> 00:16:10.450 homoseksualne z romantyzmem. 226 00:16:10.650 --> 00:16:12.590 A z ideologią właśnie, 227 00:16:12.630 --> 00:16:14.010 chociażby z marksizmem, tak? 228 00:16:14.010 --> 00:16:15.830 I ja myślę, że to też jest powód 229 00:16:15.830 --> 00:16:17.250 taki bardzo praktyczny, 230 00:16:17.310 --> 00:16:19.210 żeby jakoś nie potwierdzać 231 00:16:19.210 --> 00:16:20.450 tych skojarzeń, 232 00:16:20.570 --> 00:16:21.630 a ja tylko przypomnę, 233 00:16:21.730 --> 00:16:23.510 że Adam Mickiewicz napisał 234 00:16:23.510 --> 00:16:25.390 balladę Romantyczność, 235 00:16:25.470 --> 00:16:26.970 więc ta homoseksualność 236 00:16:26.970 --> 00:16:28.690 też ma dobre skojarzenie. 237 00:16:28.850 --> 00:16:29.990 No tak, gdyby chciał, 238 00:16:30.050 --> 00:16:31.710 to napisałby romantyzm. 239 00:16:32.090 --> 00:16:33.150 To ciekawe. 240 00:16:33.590 --> 00:16:36.150 Powiedziałeś o dawnych czasach, 241 00:16:36.350 --> 00:16:37.750 w których uznawano właśnie, 242 00:16:38.150 --> 00:16:39.990 że homoseksualność 243 00:16:39.990 --> 00:16:42.630 to tendencje, skłonności, 244 00:16:42.870 --> 00:16:44.810 które zakładają pewnie jakiś wybór. 245 00:16:45.070 --> 00:16:46.330 Wybór, zmianę, 246 00:16:46.610 --> 00:16:48.270 to, że to się poddaje właśnie 247 00:16:48.270 --> 00:16:49.590 łatwej korekcie, 248 00:16:50.390 --> 00:16:51.290 na przykład pod wpływem 249 00:16:51.290 --> 00:16:52.850 jakichś oddziaływań psychologicznych. 250 00:16:53.030 --> 00:16:54.670 I wtedy, żeby jakoś 251 00:16:54.670 --> 00:16:56.010 przeforsować ten pogląd, 252 00:16:56.370 --> 00:16:58.150 unikano tych określeń rzeczywnikowych, 253 00:16:58.170 --> 00:16:59.730 a mówiono, że to jest jakaś taka cecha. 254 00:17:00.210 --> 00:17:01.930 I tutaj a propos jeszcze zmiany, 255 00:17:01.990 --> 00:17:03.990 to mamy kolejną pułapkę językową 256 00:17:03.990 --> 00:17:05.530 w zasadzie dotyczącą osób 257 00:17:05.530 --> 00:17:05.990 transpłciowych, 258 00:17:05.990 --> 00:17:06.650 transpłciowych, 259 00:17:06.830 --> 00:17:08.690 bo bardzo często wciąż 260 00:17:08.690 --> 00:17:10.430 w różnych tekstach publicystycznych 261 00:17:10.430 --> 00:17:12.190 widzę, że mamy takie połączenie 262 00:17:12.190 --> 00:17:13.250 zmiana płci. 263 00:17:13.490 --> 00:17:14.510 Czy to jest adekwatne? 264 00:17:14.650 --> 00:17:15.330 Bo wydaje mi się, 265 00:17:15.450 --> 00:17:17.750 że chyba nie do końca. 266 00:17:18.110 --> 00:17:19.290 No jest to określenie 267 00:17:19.290 --> 00:17:21.450 zdecydowanie źle przyjmowane 268 00:17:21.450 --> 00:17:23.130 przez same osoby transpłciowe 269 00:17:23.130 --> 00:17:24.270 i bliskich. 270 00:17:24.810 --> 00:17:26.010 Otóż osoby transpłciowe 271 00:17:26.710 --> 00:17:28.070 w swojej większości 272 00:17:28.070 --> 00:17:30.610 jakby mają tę płeć, 273 00:17:30.790 --> 00:17:32.590 którą mają od urodzenia. 274 00:17:33.110 --> 00:17:34.770 Natomiast dziś mówimy, 275 00:17:34.770 --> 00:17:37.430 że mają błędne oznaczenie płci. 276 00:17:37.510 --> 00:17:38.570 Czyli ktoś, 277 00:17:38.710 --> 00:17:39.890 kto jest kobietą, 278 00:17:41.050 --> 00:17:42.470 rodzi się z cechami 279 00:17:43.210 --> 00:17:43.730 męskimi, 280 00:17:44.590 --> 00:17:45.110 biologicznymi, 281 00:17:45.350 --> 00:17:46.170 w związku z czym jest, 282 00:17:46.830 --> 00:17:48.650 ma przypisaną przy urodzeniu 283 00:17:48.650 --> 00:17:49.430 płeć męską, 284 00:17:49.590 --> 00:17:50.350 ale on się czuje... 285 00:17:50.350 --> 00:17:51.790 Na podstawie budowy ciała. 286 00:17:51.810 --> 00:17:52.590 Na podstawie budowy ciała. 287 00:17:52.710 --> 00:17:54.710 Ale czuje się kobietą, 288 00:17:54.810 --> 00:17:56.750 no pewnie gdzieś to się zaczyna 289 00:17:56.750 --> 00:17:57.990 w okresie najczęściej 290 00:17:58.710 --> 00:17:59.230 dorastania, 291 00:17:59.430 --> 00:18:00.830 czy także czasem dzieciństwa. 292 00:18:01.250 --> 00:18:02.310 Czuje się kobietą, 293 00:18:02.310 --> 00:18:03.830 a więc jest kobietą. 294 00:18:03.930 --> 00:18:04.750 To znaczy chodzi o to, 295 00:18:04.830 --> 00:18:07.390 żeby językiem nie podważać 296 00:18:07.390 --> 00:18:08.850 tożsamości danej osoby. 297 00:18:09.010 --> 00:18:10.670 Jeżeli ktoś czuje się kobietą, 298 00:18:10.770 --> 00:18:11.670 to jest kobietą. 299 00:18:11.870 --> 00:18:13.310 Jeśli ktoś czuje się mężczyzną, 300 00:18:13.450 --> 00:18:14.410 to jest mężczyzną. 301 00:18:14.630 --> 00:18:15.490 W związku z czym 302 00:18:15.490 --> 00:18:16.370 nie mówimy, 303 00:18:16.370 --> 00:18:17.470 że zmienia płeć, 304 00:18:17.570 --> 00:18:18.790 tylko albo dokonuje 305 00:18:18.790 --> 00:18:19.810 korekty płci, 306 00:18:19.830 --> 00:18:21.390 albo uzgodnienia płci. 307 00:18:21.610 --> 00:18:22.430 Czyli uzgodnienia 308 00:18:22.430 --> 00:18:23.710 tej swojej płci 309 00:18:24.630 --> 00:18:25.150 tożsamościowej 310 00:18:25.150 --> 00:18:26.130 z tą płcią, 311 00:18:26.350 --> 00:18:27.210 no na przykład 312 00:18:27.210 --> 00:18:28.810 w dokumentach, 313 00:18:28.890 --> 00:18:31.390 albo w jakiejś ekspresji, 314 00:18:31.970 --> 00:18:33.270 ekspresji swojego ciała. 315 00:18:33.770 --> 00:18:35.710 Więc zdecydowanie 316 00:18:36.670 --> 00:18:38.510 poprawną i właściwą formą 317 00:18:38.510 --> 00:18:39.950 nie jest zmiana płci, 318 00:18:40.110 --> 00:18:41.470 tylko jest korekta płci 319 00:18:41.470 --> 00:18:42.850 lub uzgodnienie płci. 320 00:18:43.250 --> 00:18:44.360 A to następuje 321 00:18:44.810 --> 00:18:46.970 nie w procesie zmiany płci, 322 00:18:47.050 --> 00:18:48.570 tylko w procesie tranzycji. 323 00:18:48.730 --> 00:18:49.250 No właśnie. 324 00:18:49.350 --> 00:18:50.230 I to mnie też zastanawia 325 00:18:50.230 --> 00:18:51.330 to słowo tranzycja. 326 00:18:51.550 --> 00:18:52.450 Czy ona przypadkiem 327 00:18:52.450 --> 00:18:54.210 nie jest zbyt blisko tej zmiany, 328 00:18:54.210 --> 00:18:55.590 a zbyt daleko uzgodnienia 329 00:18:55.590 --> 00:18:56.190 i korekty? 330 00:18:56.470 --> 00:18:57.230 Oczywiście, 331 00:18:57.470 --> 00:18:58.690 gdybyśmy się zamknęli 332 00:18:58.690 --> 00:19:01.050 w jakimś laboratorium językowym, 333 00:19:01.210 --> 00:19:02.230 odcięli się od świata 334 00:19:02.230 --> 00:19:03.450 i stworzyli 335 00:19:03.450 --> 00:19:05.410 aseptyczne warunki, 336 00:19:05.490 --> 00:19:06.730 to pewnie moglibyśmy 337 00:19:06.730 --> 00:19:08.090 dojść do wniosku, 338 00:19:08.190 --> 00:19:10.370 że wiele zasad 339 00:19:10.370 --> 00:19:11.710 czy norm językowych 340 00:19:11.710 --> 00:19:13.430 nie jest do końca 341 00:19:13.430 --> 00:19:14.210 logicznych 342 00:19:14.790 --> 00:19:16.930 i właściwie można byłoby uznać, 343 00:19:16.990 --> 00:19:18.230 że one nie są do końca 344 00:19:18.230 --> 00:19:19.270 właściwe. 345 00:19:19.590 --> 00:19:20.350 Natomiast 346 00:19:20.350 --> 00:19:22.270 dla mnie jednak zawsze liczy się 347 00:19:22.270 --> 00:19:23.490 odczucie samych zainteresowanych, 348 00:19:23.490 --> 00:19:25.590 ponieważ osoby transpłciowe 349 00:19:25.590 --> 00:19:26.710 używają określenia 350 00:19:26.710 --> 00:19:27.310 tranzycja 351 00:19:27.310 --> 00:19:29.010 i nie uważają, 352 00:19:29.070 --> 00:19:30.110 że jest to określenie 353 00:19:30.110 --> 00:19:31.770 w jakiś sposób negatywne, 354 00:19:31.850 --> 00:19:34.270 no to nam zostaje to tylko przyjąć 355 00:19:34.270 --> 00:19:34.930 i zrozumieć. 356 00:19:35.450 --> 00:19:37.470 Tranzycja jest uważana 357 00:19:37.470 --> 00:19:38.490 za określenie 358 00:19:38.490 --> 00:19:39.670 przyjazne, 359 00:19:39.830 --> 00:19:41.310 natomiast zmiana płci 360 00:19:41.310 --> 00:19:43.190 jest uważana za określenie 361 00:19:43.190 --> 00:19:43.810 nieprzyjazne 362 00:19:43.810 --> 00:19:44.710 i też tak jest 363 00:19:44.710 --> 00:19:46.110 używana często 364 00:19:46.110 --> 00:19:47.610 przez transfobów 365 00:19:47.610 --> 00:19:48.050 na przykład. 366 00:19:48.310 --> 00:19:49.810 Kiedy mówimy o 367 00:19:49.810 --> 00:19:50.490 transpłciowości, 368 00:19:51.410 --> 00:19:52.390 to odnoszę takie wrażenie, 369 00:19:52.390 --> 00:19:53.710 że cały czas poruszamy się 370 00:19:53.710 --> 00:19:55.430 w tym binarnym porządku świata, 371 00:19:55.630 --> 00:19:56.870 binarnym porządku płci, 372 00:19:57.190 --> 00:19:57.350 prawda? 373 00:19:57.550 --> 00:19:58.030 A przecież 374 00:19:58.030 --> 00:19:59.350 są jeszcze osoby 375 00:20:00.010 --> 00:20:00.650 niebinarne, 376 00:20:00.890 --> 00:20:02.030 a czasami jeszcze się mówi 377 00:20:02.030 --> 00:20:03.550 o osobach interpłciowych. 378 00:20:03.730 --> 00:20:04.630 Czy te dwa pojęcia 379 00:20:04.630 --> 00:20:05.450 są tożsame, 380 00:20:05.610 --> 00:20:07.010 czy jednak oznaczają 381 00:20:07.010 --> 00:20:08.130 coś innego? 382 00:20:08.890 --> 00:20:10.090 Nie, to jest 383 00:20:10.090 --> 00:20:11.210 zupełnie co innego. 384 00:20:11.430 --> 00:20:11.890 Osoby 385 00:20:12.590 --> 00:20:13.230 interpłciowe, 386 00:20:13.450 --> 00:20:14.250 kiedyś się mówił 387 00:20:14.250 --> 00:20:15.230 interseksualne, 388 00:20:16.110 --> 00:20:16.450 ale 389 00:20:16.450 --> 00:20:18.190 dziś się mówi 390 00:20:18.190 --> 00:20:19.470 osoby interpłciowe, 391 00:20:19.670 --> 00:20:20.570 to osoby, 392 00:20:20.790 --> 00:20:21.210 które 393 00:20:21.210 --> 00:20:22.350 nie mają 394 00:20:23.210 --> 00:20:23.930 jednoznacznie, 395 00:20:24.130 --> 00:20:25.270 poruszamy się cały czas 396 00:20:25.270 --> 00:20:27.590 w binarnym podziale płciowym, 397 00:20:27.950 --> 00:20:28.590 nie mają jakby 398 00:20:28.590 --> 00:20:29.390 jednoznacznych 399 00:20:29.390 --> 00:20:30.290 cech płciowych. 400 00:20:30.510 --> 00:20:31.230 Kiedyś 401 00:20:31.230 --> 00:20:32.410 użyję tego słowa 402 00:20:32.410 --> 00:20:33.370 i bardzo poproszę, 403 00:20:33.430 --> 00:20:34.490 żeby wszyscy 404 00:20:34.490 --> 00:20:35.430 zapomnieli o tym, 405 00:20:35.490 --> 00:20:36.390 że użyję tego słowa, 406 00:20:36.430 --> 00:20:36.610 ale 407 00:20:36.610 --> 00:20:38.710 w podręcznikach 408 00:20:38.710 --> 00:20:39.390 do biologii 409 00:20:39.390 --> 00:20:40.970 było określenie 410 00:20:41.710 --> 00:20:42.430 hermafrodyta 411 00:20:42.430 --> 00:20:43.530 albo obojnak. 412 00:20:43.530 --> 00:20:44.670 Tak, tak mówiono, 413 00:20:44.830 --> 00:20:45.550 obojnactwo, 414 00:20:45.670 --> 00:20:46.530 tak na przykład mówiono. 415 00:20:47.070 --> 00:20:48.130 Dziś te słowa 416 00:20:48.130 --> 00:20:49.330 uchodzą za 417 00:20:49.330 --> 00:20:50.390 obraźliwe, 418 00:20:51.330 --> 00:20:52.010 niestosowne, 419 00:20:52.070 --> 00:20:52.930 więc nie używamy 420 00:20:52.930 --> 00:20:53.370 tych słów, 421 00:20:53.430 --> 00:20:54.330 a używamy słowo 422 00:20:55.070 --> 00:20:55.750 interpłciowość. 423 00:20:55.970 --> 00:20:56.850 Natomiast osoba 424 00:20:56.850 --> 00:20:57.750 transpłciowa 425 00:20:57.750 --> 00:20:59.510 to osoba, 426 00:20:59.710 --> 00:21:00.790 tak jak mówiłem, 427 00:21:00.930 --> 00:21:02.130 która ma 428 00:21:02.130 --> 00:21:03.370 inną tożsamość 429 00:21:04.090 --> 00:21:04.770 płciową 430 00:21:04.770 --> 00:21:05.350 niż ta 431 00:21:05.350 --> 00:21:05.870 płeć, 432 00:21:05.950 --> 00:21:06.830 która została gdzieś tam 433 00:21:06.830 --> 00:21:08.150 oznaczona w dokumentach, 434 00:21:08.250 --> 00:21:08.830 rozpoznana, 435 00:21:08.850 --> 00:21:09.030 nie wiem, 436 00:21:09.110 --> 00:21:09.810 przez lekarza, 437 00:21:09.910 --> 00:21:10.590 przez rodziców 438 00:21:10.590 --> 00:21:12.410 i zapisana w dokumentach. 439 00:21:12.410 --> 00:21:14.050 Więc to są 440 00:21:14.050 --> 00:21:14.690 dwie 441 00:21:14.690 --> 00:21:15.370 zupełnie 442 00:21:15.370 --> 00:21:16.110 różne 443 00:21:16.110 --> 00:21:16.770 historie, 444 00:21:16.970 --> 00:21:18.590 a rzeczywiście 445 00:21:18.590 --> 00:21:19.730 czasami 446 00:21:19.730 --> 00:21:20.670 mylone, 447 00:21:20.970 --> 00:21:21.950 bo o ile osoby 448 00:21:21.950 --> 00:21:23.230 transpłciowe 449 00:21:23.230 --> 00:21:24.290 najczęściej 450 00:21:24.290 --> 00:21:25.610 już są rozpoznawane 451 00:21:25.610 --> 00:21:26.550 w dyskursie 452 00:21:26.550 --> 00:21:27.530 publicznym, 453 00:21:28.030 --> 00:21:28.330 o tyle 454 00:21:28.330 --> 00:21:29.370 nasza wiedza o 455 00:21:29.370 --> 00:21:30.170 interpłciowości 456 00:21:30.170 --> 00:21:31.070 ciągle jest mała. 457 00:21:31.850 --> 00:21:32.270 Osoby 458 00:21:32.270 --> 00:21:33.010 interpłciowe 459 00:21:33.010 --> 00:21:33.610 wychodzą 460 00:21:33.610 --> 00:21:34.110 z szafy, 461 00:21:34.270 --> 00:21:34.990 można powiedzieć, 462 00:21:35.230 --> 00:21:36.250 pojawiają się 463 00:21:36.250 --> 00:21:37.690 dzisiaj w przestrzeni 464 00:21:37.690 --> 00:21:38.190 publicznej 465 00:21:38.190 --> 00:21:39.250 też działacze 466 00:21:39.250 --> 00:21:40.670 interpłciowi, 467 00:21:40.670 --> 00:21:41.450 aktywiści, 468 00:21:41.590 --> 00:21:42.090 którzy jakoś 469 00:21:42.090 --> 00:21:42.450 swoją 470 00:21:42.450 --> 00:21:43.870 obecnością 471 00:21:43.870 --> 00:21:44.870 w przestrzeni 472 00:21:44.870 --> 00:21:45.470 publicznej 473 00:21:45.470 --> 00:21:45.830 też 474 00:21:45.830 --> 00:21:47.150 normalizują 475 00:21:47.150 --> 00:21:47.470 temat, 476 00:21:47.650 --> 00:21:48.410 więc to bardzo 477 00:21:48.410 --> 00:21:48.790 dobrze, 478 00:21:48.930 --> 00:21:49.630 ale cały czas 479 00:21:49.630 --> 00:21:49.950 jeszcze 480 00:21:49.950 --> 00:21:51.410 nasza wiedza 481 00:21:51.410 --> 00:21:52.310 o interpłciowości 482 00:21:52.310 --> 00:21:53.150 jest mała. 483 00:21:53.270 --> 00:21:53.710 Dlatego też 484 00:21:53.710 --> 00:21:54.670 w nowym 485 00:21:54.670 --> 00:21:55.150 wydaniu 486 00:21:55.150 --> 00:21:55.570 naszej 487 00:21:55.570 --> 00:21:56.190 broszury, 488 00:21:56.310 --> 00:21:57.070 naszego poradnika 489 00:21:57.070 --> 00:21:58.010 znalazł się 490 00:21:58.010 --> 00:21:58.590 rozdział o 491 00:21:58.590 --> 00:21:58.830 właśnie 492 00:21:58.830 --> 00:21:59.830 interpłciowości. 493 00:22:00.010 --> 00:22:01.150 Poza binarnym 494 00:22:01.150 --> 00:22:01.810 porządkiem 495 00:22:01.810 --> 00:22:02.970 są osoby 496 00:22:02.970 --> 00:22:04.030 niebinarne 497 00:22:04.030 --> 00:22:05.010 i tutaj 498 00:22:05.010 --> 00:22:06.190 mamy znowu 499 00:22:06.190 --> 00:22:06.930 różne rozwiązania 500 00:22:06.930 --> 00:22:07.510 językowe, 501 00:22:07.670 --> 00:22:08.230 które albo 502 00:22:08.230 --> 00:22:08.830 nie wskazują 503 00:22:08.830 --> 00:22:09.350 na płeć 504 00:22:09.350 --> 00:22:10.130 albo dotyczą 505 00:22:10.130 --> 00:22:10.390 właśnie 506 00:22:10.390 --> 00:22:11.170 niebinarności 507 00:22:11.170 --> 00:22:12.110 i to co 508 00:22:12.110 --> 00:22:13.150 wydaje mi się 509 00:22:13.150 --> 00:22:13.850 bardzo ciekawe 510 00:22:13.850 --> 00:22:14.750 to to jak my 511 00:22:14.750 --> 00:22:15.570 czasami odchodzimy 512 00:22:15.570 --> 00:22:16.610 od takich określeń, 513 00:22:16.690 --> 00:22:17.070 które nam są 514 00:22:17.070 --> 00:22:18.070 bardzo dobrze znane, 515 00:22:18.190 --> 00:22:19.170 na przykład w gramatyce 516 00:22:19.170 --> 00:22:19.930 rodzaj nijaki 517 00:22:19.930 --> 00:22:21.290 na rzecz rodzaju 518 00:22:21.930 --> 00:22:22.530 neutralnego. 519 00:22:23.210 --> 00:22:24.050 Z jakiego powodu 520 00:22:24.050 --> 00:22:24.690 tak się dzieje? 521 00:22:25.490 --> 00:22:25.910 No tak, 522 00:22:26.090 --> 00:22:27.210 to jest rzeczywiście 523 00:22:27.210 --> 00:22:28.330 jakieś językowe 524 00:22:28.330 --> 00:22:28.950 wyzwanie. 525 00:22:29.250 --> 00:22:29.850 Osoby 526 00:22:29.850 --> 00:22:30.670 niebinarne 527 00:22:30.670 --> 00:22:32.330 nie mieszczą się 528 00:22:32.330 --> 00:22:33.370 jakby w tym 529 00:22:33.370 --> 00:22:34.050 podziale 530 00:22:34.730 --> 00:22:35.330 binarnym. 531 00:22:35.670 --> 00:22:36.230 Język polski 532 00:22:36.230 --> 00:22:36.930 jest też 533 00:22:36.930 --> 00:22:38.110 jakoś odzwierciedla 534 00:22:38.110 --> 00:22:38.630 ten podział, 535 00:22:38.710 --> 00:22:39.310 to znaczy jest 536 00:22:39.310 --> 00:22:40.350 forma męska 537 00:22:40.350 --> 00:22:41.230 i forma żeńska 538 00:22:41.230 --> 00:22:41.670 no i forma 539 00:22:41.670 --> 00:22:42.550 nijaka 540 00:22:43.490 --> 00:22:44.170 dotychczas 541 00:22:45.050 --> 00:22:45.730 zarezerwowana 542 00:22:45.730 --> 00:22:46.130 powiedzmy 543 00:22:46.130 --> 00:22:46.710 dla dzieci. 544 00:22:48.370 --> 00:22:49.050 Osoby 545 00:22:49.050 --> 00:22:49.730 niebinarne 546 00:22:49.730 --> 00:22:50.110 często 547 00:22:50.110 --> 00:22:50.710 do tej 548 00:22:50.710 --> 00:22:51.790 formy 549 00:22:51.790 --> 00:22:52.650 sięgają. 550 00:22:53.450 --> 00:22:54.190 To są 551 00:22:54.190 --> 00:22:54.630 powiedzmy 552 00:22:54.630 --> 00:22:54.950 formy 553 00:22:54.950 --> 00:22:55.390 byłą, 554 00:22:55.650 --> 00:22:56.190 widziałą, 555 00:22:56.250 --> 00:22:57.110 poszłość, 556 00:22:57.410 --> 00:22:57.990 widziałośmy, 557 00:22:58.310 --> 00:22:59.010 zwiedziłośmy 558 00:22:59.010 --> 00:22:59.630 i tak dalej. 559 00:22:59.830 --> 00:23:00.070 Tak, 560 00:23:00.930 --> 00:23:01.550 które formy, 561 00:23:01.630 --> 00:23:02.470 które to formy 562 00:23:02.470 --> 00:23:03.250 wydają się nam 563 00:23:03.250 --> 00:23:04.750 dość dziwne, 564 00:23:05.470 --> 00:23:06.430 ale one też 565 00:23:06.430 --> 00:23:08.150 jakoś to analizowałem, 566 00:23:08.250 --> 00:23:08.910 one się gdzieś tam 567 00:23:08.910 --> 00:23:09.610 pojawiały 568 00:23:09.610 --> 00:23:10.510 w polskim języku 569 00:23:10.510 --> 00:23:11.190 już wcześniej. 570 00:23:11.910 --> 00:23:12.710 Co ciekawe, 571 00:23:12.990 --> 00:23:13.330 na przykład 572 00:23:13.330 --> 00:23:14.150 używał, 573 00:23:14.290 --> 00:23:15.090 to może będzie 574 00:23:15.090 --> 00:23:15.910 szokujące, 575 00:23:16.590 --> 00:23:17.230 neuratywów, 576 00:23:17.290 --> 00:23:17.830 czyli tych form 577 00:23:17.830 --> 00:23:18.410 neutralnych, 578 00:23:18.830 --> 00:23:20.010 oczywiście pewnie 579 00:23:20.010 --> 00:23:20.990 z inną intencją, 580 00:23:21.730 --> 00:23:22.490 Karol Wojtyła 581 00:23:22.490 --> 00:23:23.450 w swojej poezji 582 00:23:23.450 --> 00:23:24.870 i też na przykład 583 00:23:24.870 --> 00:23:26.790 w swojej takiej 584 00:23:26.790 --> 00:23:27.670 homilii 585 00:23:27.670 --> 00:23:28.190 powiedział 586 00:23:28.190 --> 00:23:29.010 Sarajewo 587 00:23:29.010 --> 00:23:29.490 miasto, 588 00:23:29.510 --> 00:23:30.630 które byłoś. 589 00:23:30.830 --> 00:23:31.770 Znalazłem taki 590 00:23:31.770 --> 00:23:32.930 cytat, 591 00:23:33.510 --> 00:23:33.590 no, 592 00:23:33.830 --> 00:23:34.690 które byłoś, 593 00:23:34.810 --> 00:23:35.030 prawda, 594 00:23:35.030 --> 00:23:36.570 i forma 595 00:23:36.570 --> 00:23:37.530 któreś było 596 00:23:37.530 --> 00:23:38.410 nie brzmi 597 00:23:38.410 --> 00:23:39.250 zupełnie dziwnie, 598 00:23:39.450 --> 00:23:39.630 jeżeli, 599 00:23:40.010 --> 00:23:40.510 a wiemy, 600 00:23:40.610 --> 00:23:41.730 że polski język 601 00:23:41.730 --> 00:23:42.830 jest językiem, 602 00:23:42.990 --> 00:23:43.950 którym można 603 00:23:43.950 --> 00:23:44.850 dokonywać różnych 604 00:23:45.670 --> 00:23:46.390 przestawień, 605 00:23:46.510 --> 00:23:47.130 końcówek, 606 00:23:47.210 --> 00:23:48.270 więc zamiast 607 00:23:48.270 --> 00:23:49.450 któreś było, 608 00:23:49.650 --> 00:23:50.590 można powiedzieć, 609 00:23:50.590 --> 00:23:51.810 które byłoś 610 00:23:51.810 --> 00:23:53.410 i to jakoś 611 00:23:53.410 --> 00:23:54.410 zupełnie też brzmi 612 00:23:54.410 --> 00:23:55.050 naturalnie. 613 00:23:55.210 --> 00:23:55.810 To tak jak 614 00:23:55.810 --> 00:23:56.550 kłótno, 615 00:23:57.110 --> 00:23:57.910 wyprałoś mnie 616 00:23:57.910 --> 00:23:58.450 z uczuć, 617 00:23:58.530 --> 00:23:58.770 prawda, 618 00:23:58.870 --> 00:23:59.610 w piosence, 619 00:23:59.810 --> 00:24:00.410 przybory, 620 00:24:00.510 --> 00:24:01.410 jeżeli się nie mylę. 621 00:24:02.390 --> 00:24:03.030 Rzeczywiście, 622 00:24:03.270 --> 00:24:03.610 racja, 623 00:24:03.770 --> 00:24:03.950 tak, 624 00:24:04.530 --> 00:24:05.150 nie skojarzyłem, 625 00:24:05.230 --> 00:24:05.550 ale tak, 626 00:24:05.710 --> 00:24:06.430 więc oczywiście, 627 00:24:06.830 --> 00:24:09.070 więc te określenia nawet 628 00:24:09.070 --> 00:24:10.210 neurotywy, 629 00:24:10.330 --> 00:24:11.370 czyli właśnie 630 00:24:11.370 --> 00:24:11.910 byłą, 631 00:24:12.210 --> 00:24:12.810 zrobiłą, 632 00:24:13.210 --> 00:24:14.190 one brzmią 633 00:24:14.190 --> 00:24:15.070 czasem 634 00:24:15.070 --> 00:24:16.050 dość dziwnie, 635 00:24:16.670 --> 00:24:17.150 na pierwszy, 636 00:24:17.390 --> 00:24:17.810 chciałem powiedzieć, 637 00:24:17.870 --> 00:24:18.390 rzut oka, 638 00:24:18.530 --> 00:24:19.130 ale chyba raczej 639 00:24:19.130 --> 00:24:19.590 ucha, 640 00:24:19.930 --> 00:24:21.110 natomiast tak naprawdę 641 00:24:21.110 --> 00:24:22.490 są jakoś naturalne 642 00:24:22.490 --> 00:24:23.330 w języku polskim, 643 00:24:23.450 --> 00:24:24.510 to nie jest jakiś 644 00:24:24.510 --> 00:24:26.190 nowotwór językowy, 645 00:24:26.330 --> 00:24:27.150 tylko gdzieś 646 00:24:27.150 --> 00:24:28.250 można znaleźć 647 00:24:28.250 --> 00:24:29.170 tego typu formy, 648 00:24:29.710 --> 00:24:30.730 także na przykład właśnie, 649 00:24:30.730 --> 00:24:31.590 czy to w poezji, 650 00:24:31.670 --> 00:24:33.710 czy w jakimś języku, 651 00:24:33.770 --> 00:24:35.710 może nie takim codziennym, 652 00:24:35.870 --> 00:24:37.030 więc ja się też 653 00:24:37.030 --> 00:24:38.330 do tych form przyzwyczajam, 654 00:24:38.390 --> 00:24:39.470 one na początku były też 655 00:24:39.470 --> 00:24:40.270 dla mnie dziwne, 656 00:24:40.890 --> 00:24:42.070 przyznaję się do tego, 657 00:24:42.330 --> 00:24:43.370 ale jakoś też 658 00:24:43.370 --> 00:24:44.350 przekonują mnie 659 00:24:44.350 --> 00:24:46.230 same osoby niebinarne, 660 00:24:46.330 --> 00:24:46.830 które na przykład 661 00:24:46.830 --> 00:24:47.150 mówią, 662 00:24:47.230 --> 00:24:48.190 że takie określenie, 663 00:24:48.570 --> 00:24:49.870 które skąd inąd jest, 664 00:24:50.110 --> 00:24:51.110 też się kojarzy 665 00:24:51.110 --> 00:24:51.950 właśnie z językiem 666 00:24:51.950 --> 00:24:52.810 niewykluczającym, 667 00:24:52.850 --> 00:24:53.310 czyli na przykład 668 00:24:54.070 --> 00:24:55.330 byliście i byłyście, 669 00:24:55.490 --> 00:24:55.750 prawda, 670 00:24:56.030 --> 00:24:56.930 mówimy czasem, 671 00:24:57.010 --> 00:24:57.110 tak, 672 00:24:57.290 --> 00:24:58.150 coraz częściej, 673 00:24:58.310 --> 00:24:59.770 robiliście i robiłyście, 674 00:24:59.930 --> 00:25:00.090 tak, 675 00:25:00.090 --> 00:25:00.770 no, 676 00:25:01.010 --> 00:25:01.890 że to są formy, 677 00:25:01.990 --> 00:25:03.390 które również mogą 678 00:25:03.390 --> 00:25:05.010 w określonych kontekstach 679 00:25:05.010 --> 00:25:06.830 być odczuwane 680 00:25:06.830 --> 00:25:08.050 jako wykluczające właśnie 681 00:25:08.050 --> 00:25:09.050 osoby niebinarne. 682 00:25:09.390 --> 00:25:10.770 Rozwiązań tutaj też jest 683 00:25:10.770 --> 00:25:11.570 więcej, 684 00:25:11.710 --> 00:25:12.610 na przykład właśnie 685 00:25:12.610 --> 00:25:13.350 osoba tywy, 686 00:25:13.450 --> 00:25:14.570 czyli to, 687 00:25:14.670 --> 00:25:15.550 że mówimy na przykład 688 00:25:15.550 --> 00:25:17.230 osoby studenckie, 689 00:25:17.330 --> 00:25:18.990 albo osoby aktywistyczne, 690 00:25:19.090 --> 00:25:20.630 albo osoby dziennikarskie. 691 00:25:20.810 --> 00:25:22.110 I znów to brzmi 692 00:25:22.110 --> 00:25:23.890 dosyć może dziwnie 693 00:25:23.890 --> 00:25:24.590 dla niektórych, 694 00:25:24.630 --> 00:25:25.690 ale znowu możemy się 695 00:25:25.690 --> 00:25:26.630 odwołać do jakichś takich 696 00:25:26.630 --> 00:25:28.290 tradycyjnych zasobów 697 00:25:28.290 --> 00:25:29.030 naszego języka 698 00:25:29.030 --> 00:25:29.470 i na przykład 699 00:25:29.470 --> 00:25:30.190 przypomnieć sobie 700 00:25:30.190 --> 00:25:31.550 o osobach towarzyszących. 701 00:25:31.870 --> 00:25:32.990 Osobach pracujących. 702 00:25:33.030 --> 00:25:34.270 Osoby pracujące również. 703 00:25:34.510 --> 00:25:35.350 Osoby wysiadające 704 00:25:35.350 --> 00:25:35.950 z pociągu. 705 00:25:36.070 --> 00:25:36.830 Tak, tak. 706 00:25:37.210 --> 00:25:37.990 Proszone są 707 00:25:37.990 --> 00:25:39.310 o różne rzeczy, 708 00:25:39.570 --> 00:25:41.490 o zwrócenie uwagi, 709 00:25:42.370 --> 00:25:44.550 czy nie pozostał bagaż ręczny. 710 00:25:45.670 --> 00:25:46.790 Bagaż ręczny. 711 00:25:47.130 --> 00:25:48.910 Myślę, że jest to ciekawe. 712 00:25:48.910 --> 00:25:49.830 Myślę, że w ogóle PKP 713 00:25:49.830 --> 00:25:50.690 to jest już kopalnia 714 00:25:50.690 --> 00:25:52.450 różnych bardzo ciekawych 715 00:25:52.450 --> 00:25:53.470 konstrukcji językowych. 716 00:25:53.610 --> 00:25:55.950 Ale osoby wychodzące 717 00:25:55.950 --> 00:25:57.830 z pociągu możemy przyjąć, 718 00:25:57.910 --> 00:25:59.070 że to jest jakiś, 719 00:25:59.510 --> 00:26:00.730 że byli prekursorami 720 00:26:00.730 --> 00:26:02.210 języka włączającego. 721 00:26:02.510 --> 00:26:04.590 I raczej o tym rodzaju 722 00:26:04.590 --> 00:26:05.310 właśnie mówimy 723 00:26:05.310 --> 00:26:06.910 jako o rodzaju neutralnym, 724 00:26:06.990 --> 00:26:07.790 a nie nijakim, 725 00:26:07.930 --> 00:26:09.430 bo nijaki kojarzy się 726 00:26:09.430 --> 00:26:10.610 raczej negatywnie, prawda? 727 00:26:10.730 --> 00:26:11.010 No tak. 728 00:26:11.470 --> 00:26:12.110 No bo i nijaki 729 00:26:12.110 --> 00:26:12.950 to taki byle jaki. 730 00:26:13.350 --> 00:26:14.190 Dokładnie to też. 731 00:26:14.290 --> 00:26:14.770 Mało tego, 732 00:26:15.090 --> 00:26:15.890 w słowniku stoi. 733 00:26:15.890 --> 00:26:16.850 Nikt nie chce być nijaki 734 00:26:16.850 --> 00:26:17.790 w dzisiejszym świecie. 735 00:26:17.790 --> 00:26:19.170 W słowniku też stoi 736 00:26:19.170 --> 00:26:20.950 synonim bezpłciowy. 737 00:26:21.270 --> 00:26:21.710 To jest w ogóle 738 00:26:21.710 --> 00:26:24.070 odmawianie komuś płci. 739 00:26:24.230 --> 00:26:24.550 No tak. 740 00:26:24.730 --> 00:26:25.410 To też jest. 741 00:26:25.710 --> 00:26:26.250 Tak. 742 00:26:26.450 --> 00:26:27.830 Myślę, że bardziej mówimy 743 00:26:27.830 --> 00:26:29.030 dziś o formach neutralnych 744 00:26:29.030 --> 00:26:29.750 w tym kontekście 745 00:26:29.750 --> 00:26:30.510 niż nijakich. 746 00:26:30.690 --> 00:26:30.930 Tak. 747 00:26:31.790 --> 00:26:33.270 Rozmawiamy też w zasadzie 748 00:26:33.270 --> 00:26:33.940 trochę o widoczności 749 00:26:34.370 --> 00:26:34.840 i niewidoczności 750 00:26:35.350 --> 00:26:36.950 osób LGBT+. 751 00:26:36.950 --> 00:26:38.710 I zastanawia mnie to 752 00:26:38.710 --> 00:26:39.550 od pewnego czasu, 753 00:26:39.810 --> 00:26:40.710 no bo widoczność 754 00:26:40.710 --> 00:26:41.530 coraz większa. 755 00:26:41.710 --> 00:26:42.530 W związku z tym, 756 00:26:42.830 --> 00:26:43.530 nie ma co ukrywać, 757 00:26:43.550 --> 00:26:44.630 żyjemy w kapitalizmie, 758 00:26:44.670 --> 00:26:45.890 który bardzo chętnie 759 00:26:45.890 --> 00:26:46.690 tę widoczność 760 00:26:46.690 --> 00:26:47.570 zagospodarował 761 00:26:47.570 --> 00:26:48.630 odpowiedni dla siebie sposób. 762 00:26:48.930 --> 00:26:49.490 Monetyzuje. 763 00:26:49.770 --> 00:26:50.630 Monetyzuje, właśnie. 764 00:26:50.790 --> 00:26:52.470 Tak się dzisiaj o tym mówi. 765 00:26:52.890 --> 00:26:54.210 I częścią tego monetyzowania 766 00:26:54.210 --> 00:26:54.870 jest tak zwany 767 00:26:54.870 --> 00:26:56.070 rainbow washing. 768 00:26:56.550 --> 00:26:58.110 Możesz przybliżyć nam, 769 00:26:58.250 --> 00:27:00.010 na czym polega to zjawisko? 770 00:27:00.490 --> 00:27:01.050 Tak. 771 00:27:01.230 --> 00:27:02.090 To jest wkład 772 00:27:02.090 --> 00:27:03.750 jednej z osób autorskich, 773 00:27:03.890 --> 00:27:05.270 która zajmuje się marketingiem, 774 00:27:05.790 --> 00:27:07.770 czyli Grzegorza Miecznikowskiego, 775 00:27:08.130 --> 00:27:09.730 współautora naszego poradnika. 776 00:27:09.850 --> 00:27:10.810 On jakoś mu zależało, 777 00:27:10.890 --> 00:27:11.370 żeby też, 778 00:27:11.470 --> 00:27:12.030 i bardzo myślę, 779 00:27:12.030 --> 00:27:13.290 że to fajnie, 780 00:27:13.370 --> 00:27:14.510 żeby też jakoś 781 00:27:14.510 --> 00:27:16.210 zamieścić tam takie 782 00:27:16.210 --> 00:27:18.210 elementy marketingowe 783 00:27:18.210 --> 00:27:19.310 i socjologiczne 784 00:27:19.890 --> 00:27:21.070 w naszym poradniku. 785 00:27:21.230 --> 00:27:21.990 I rzeczywiście 786 00:27:21.990 --> 00:27:23.170 rainbow washing, 787 00:27:23.530 --> 00:27:25.010 troszkę ciężko wymówić. 788 00:27:25.070 --> 00:27:25.210 Tak. 789 00:27:27.130 --> 00:27:29.350 Zwany też zdaniem Grzegorza, 790 00:27:29.590 --> 00:27:30.830 a traktuję go jako autorytet, 791 00:27:30.870 --> 00:27:31.470 niesłusznie, 792 00:27:31.610 --> 00:27:32.930 pink washingiem. 793 00:27:33.310 --> 00:27:34.690 A z jakiego powodu niesłusznie? 794 00:27:34.770 --> 00:27:36.410 Bo to określenie też jest dość popularne. 795 00:27:36.430 --> 00:27:37.330 Tak, ono jest popularne, 796 00:27:37.430 --> 00:27:38.870 ale Grzegorz uważa, 797 00:27:38.870 --> 00:27:41.370 bo pink washing jest używany również 798 00:27:41.370 --> 00:27:45.430 jako określenie takiego green washingu 799 00:27:46.430 --> 00:27:49.210 odnośnie osób chorujących na raka piersi. 800 00:27:49.390 --> 00:27:50.590 Więc on uważa, 801 00:27:50.670 --> 00:27:53.710 że pink washing powinien być zarezerwowany 802 00:27:53.710 --> 00:27:56.570 dla tej grupy działań, 803 00:27:56.630 --> 00:27:57.290 nawet nie osób, 804 00:27:57.650 --> 00:27:58.970 a właśnie takie, 805 00:27:59.430 --> 00:28:00.530 no bo czym jest w ogóle? 806 00:28:00.770 --> 00:28:01.270 Może zacznijmy od tego. 807 00:28:01.270 --> 00:28:03.030 No właśnie, kto nam tam nas washinguje? 808 00:28:03.290 --> 00:28:05.330 Wszystko zaczęło się od green washingu, 809 00:28:05.430 --> 00:28:07.470 czyli malowania trawy na zielono 810 00:28:07.470 --> 00:28:08.530 albo ekościemy. 811 00:28:08.870 --> 00:28:11.110 Green washing to jest sytuacja, 812 00:28:11.170 --> 00:28:13.750 w której firma lub organizacja 813 00:28:13.750 --> 00:28:15.650 z jakichś powodów marketingowych 814 00:28:15.650 --> 00:28:18.670 udaje firmę ekologiczną, 815 00:28:18.830 --> 00:28:21.550 a tak naprawdę ma te zasady 816 00:28:21.550 --> 00:28:24.010 przyjazności dla środowiska w nosie. 817 00:28:24.650 --> 00:28:27.690 I analogicznie utworzyliśmy inne formy 818 00:28:27.690 --> 00:28:30.070 i właśnie na przykład rainbow washing 819 00:28:30.070 --> 00:28:33.570 jest takim działaniem marketingowym, 820 00:28:33.670 --> 00:28:34.930 że firma udaje, 821 00:28:35.150 --> 00:28:38.310 że jest organizacją przyjazną osobą LGBT, 822 00:28:38.870 --> 00:28:41.610 tylko i wyłącznie dla celów marketingowych, 823 00:28:41.890 --> 00:28:45.530 a tak naprawdę niespecjalnie przejmuje się 824 00:28:45.530 --> 00:28:46.930 takimi osobami. 825 00:28:47.090 --> 00:28:48.010 No jakim może być przykład? 826 00:28:48.150 --> 00:28:49.950 Takim klasycznym przykładem jest 827 00:28:49.950 --> 00:28:53.850 umieszczanie nam w mediach społecznościowych 828 00:28:53.850 --> 00:28:56.950 tęczowego logo w czerwcu najczęściej, 829 00:28:57.370 --> 00:28:58.810 podczas gdy firma na przykład 830 00:28:58.810 --> 00:29:00.290 zupełnie nie przejmuje się, 831 00:29:00.290 --> 00:29:01.870 nie wiem, czy językiem włączającym, 832 00:29:02.890 --> 00:29:06.670 czy w ogóle nie dostrzega osób LGBT 833 00:29:06.670 --> 00:29:08.270 na swoim pokładzie. 834 00:29:08.570 --> 00:29:10.850 A tylko i wyłącznie z powodów reklamowych, 835 00:29:10.970 --> 00:29:16.450 marketingowych udaje firmę przyjazną osobom LGBT+. 836 00:29:16.450 --> 00:29:19.330 I to najczęściej właśnie w tym miesiącu czerwcu, 837 00:29:19.450 --> 00:29:21.270 który jest miesiącem właśnie równości. 838 00:29:21.390 --> 00:29:22.250 Bo to się sprzeda. 839 00:29:22.450 --> 00:29:23.050 Bo to się sprzeda. 840 00:29:23.050 --> 00:29:24.710 Za pomocą tego można sprzedać. 841 00:29:24.710 --> 00:29:25.250 Tak, tak, tak. 842 00:29:25.430 --> 00:29:27.070 No więc jeżeli mówimy, że greenwashing 843 00:29:27.070 --> 00:29:28.650 to jest ekościema, 844 00:29:28.730 --> 00:29:29.850 no to tutaj ja bym powiedział, 845 00:29:29.950 --> 00:29:33.310 że rainbowwashing jest taką tęczową ściemą. 846 00:29:33.470 --> 00:29:35.410 Na pewno ściemy nie znajdą Państwo 847 00:29:35.410 --> 00:29:37.890 w poradniku, jak mówić i pisać 848 00:29:37.890 --> 00:29:39.210 o osobach LGBT+, 849 00:29:39.210 --> 00:29:40.830 który bardzo Państwu polecamy. 850 00:29:40.930 --> 00:29:42.230 Można go znaleźć na stronie 851 00:29:44.210 --> 00:29:45.410 jakmówicolgbt.pl 852 00:29:45.410 --> 00:29:47.050 Oczywiście bez polskich znaków. 853 00:29:47.270 --> 00:29:49.070 Marcinie, bardzo, bardzo dziękuję Ci 854 00:29:49.070 --> 00:29:49.850 za tę rozmowę. 855 00:29:50.150 --> 00:29:52.010 Mam nadzieję, że nie ostatnią. 856 00:29:52.330 --> 00:29:53.530 Ja również bardzo dziękuję 857 00:29:53.530 --> 00:29:54.670 i dziękuję za zaproszenie. 858 00:29:57.070 --> 00:30:00.130 Wielkie kulturalne w dobrym tonie.