WEBVTT

1
00:00:01.170 --> 00:00:05.130
Audycje kulturalne. W dobrym tonie.

2
00:00:05.930 --> 00:00:12.250
Dzień dobry Państwu. Witamy bardzo serdecznie na Współkongresie Kultury,

3
00:00:12.370 --> 00:00:19.310
który dzisiaj w samo południe rozpoczął się tutaj obok w Teatrze Dramatycznym.

4
00:00:19.490 --> 00:00:26.270
Witamy na debacie panelowej jednej z pierwszych w tym kongresie w sali Goethego.

5
00:00:26.270 --> 00:00:31.590
To tytuł debaty, wyświetlany też za mną, różnorodność podmiotów kultury,

6
00:00:32.130 --> 00:00:36.050
szanse i wyzwania dla budowy nowoczesnych, transparentnych i skutecznych

7
00:00:36.050 --> 00:00:46.070
mechanizmów finansowania. Zanim przedstawimy się wszyscy Państwu zgromadzonym

8
00:00:46.070 --> 00:00:55.330
na tej sali, dwa komunikaty takie ode mnie. Po pierwsze, jeżeli ktoś z Państwa

9
00:00:55.330 --> 00:01:00.230
przyszedł specjalnie, żeby zobaczyć na tej debacie Panią Magdalenę Zawadzką,

10
00:01:00.430 --> 00:01:08.170
to muszę od razu przeprosić i sprostować, że niestety Pani Magdaleny

11
00:01:08.170 --> 00:01:12.770
nie będzie dzisiaj z nami z przyczyn zawodowych. Ostatecznie nie mogła dzisiaj

12
00:01:12.770 --> 00:01:17.570
wziąć udziału w naszym wydarzeniu. Jednym słowem mogę powiedzieć,

13
00:01:17.570 --> 00:01:23.350
występuje, ale nie w tym teatrze niestety. Więc bardzo za to przepraszam,

14
00:01:23.350 --> 00:01:27.670
jeżeli ktoś specjalnie akurat przeszedł ze względu na udział w tej debacie

15
00:01:27.670 --> 00:01:31.530
Pani Magdaleny Zawadzkiej, no wycofała się, nie mogliśmy specjalnie dać

16
00:01:31.530 --> 00:01:35.930
wcześniej anonsu, dopiero chyba wczoraj, jak dobrze widziałem na stronie,

17
00:01:36.050 --> 00:01:43.690
to nazwisko Pani Magdaleny zniknęło. Mimo wszystko proszę dać nam szansę,

18
00:01:43.810 --> 00:01:50.210
postaramy się dać radę temu przedstawieniu bez profesjonalnej aktorki.

19
00:01:52.050 --> 00:01:58.710
Drugie wyjaśnienie jest takie, że tak jak tutaj razem we czwórkę siedzimy,

20
00:01:59.030 --> 00:02:02.850
znaczy ja stoję jeszcze na razie, ale za chwilę pozwolę sobie też usiąść,

21
00:02:03.350 --> 00:02:10.210
nikt z nas nie jest, bym powiedział, nie wiem jak nazwać, zawodowym finansistą,

22
00:02:10.210 --> 00:02:18.590
finansistą, księgowym, biegłym rewidentem, ani nie wiem innym specjalistą od finansów,

23
00:02:18.610 --> 00:02:26.530
również finansów publicznych i w związku z tym nie będzie to debata o liczbach,

24
00:02:26.870 --> 00:02:32.790
o artykułach, o poszczególnych ustawach i przepisach, mimo tego, że została

25
00:02:32.790 --> 00:02:39.130
zakwalifikowana w obszarze finansowanie kultury. Natomiast na pewno będzie dużo

26
00:02:39.130 --> 00:02:47.990
o finansowaniu z punktu widzenia, bym powiedział, osób od lat zajmujących się

27
00:02:47.990 --> 00:02:53.290
w pewnym sensie, czy zmagających się bardziej, może tak bym powiedział, tak,

28
00:02:53.530 --> 00:03:00.170
osób od lat zmagających się z systemem finansowania kultury i na pewno będzie dużo

29
00:03:00.170 --> 00:03:06.690
o tym, jak ta kultura jest różnorodna i jak ta różnorodność na to jej finansowanie

30
00:03:07.410 --> 00:03:14.490
wpływa. Jak Państwo mogliście przeczytać we wprowadzeniu do debaty,

31
00:03:14.630 --> 00:03:19.490
chcemy podyskutować bowiem o tym, jak efektywnie i jak transparentnie

32
00:03:19.490 --> 00:03:25.690
finansować kulturę, kulturę w całej jej rozciągłości i właśnie różnorodności,

33
00:03:25.710 --> 00:03:31.270
o której wspomniałem, kulturę widzianą z różnych perspektyw, podmiot, osoba,

34
00:03:31.270 --> 00:03:35.610
twórca, instytucja, środowisko, jednostka, wspólnota wreszcie.

35
00:03:36.230 --> 00:03:41.570
Kulturę postrzeganą jako dobro wspólne z nieograniczonym wręcz potencjałem

36
00:03:41.570 --> 00:03:45.770
i rezerwuarem możliwości, która ona nam daje.

37
00:03:47.110 --> 00:03:51.690
Chcemy rozmawiać o systemie, w jakim funkcjonujemy i o możliwościach,

38
00:03:51.690 --> 00:03:53.750
jakimi dysponujemy obecnie.

39
00:03:56.150 --> 00:04:01.430
Te możliwości też są prawdopodobnie Państwu znane.

40
00:04:01.850 --> 00:04:06.550
Mówimy o budżecie, o budżetach, o planach finansowych, o dotacjach,

41
00:04:06.730 --> 00:04:12.970
o współfinansowaniu, o funduszach, o mecenacie, nie tylko Państwu,

42
00:04:12.970 --> 00:04:19.830
ale również tym mecenacie prywatnym i o tym, czy da się to jakoś ten system ulepszyć,

43
00:04:19.890 --> 00:04:24.810
czy też może skazani jesteśmy tylko i wyłącznie na niego.

44
00:04:26.550 --> 00:04:31.050
Osobiście też bardzo chciałbym zwrócić uwagę na fakt, że kultura,

45
00:04:31.390 --> 00:04:37.370
no właśnie, to nie tylko instytucje kultury, również w takim bardzo szerokim rozumieniu,

46
00:04:37.430 --> 00:04:39.970
czy instytucje artystyczne, instytucje kultury.

47
00:04:39.970 --> 00:04:44.490
Ale w dziale kultura mamy bowiem na przykład instytucje,

48
00:04:44.630 --> 00:04:50.750
które, instytucje, którą ja reprezentuję dzisiaj, czyli archiwa państwowe,

49
00:04:50.910 --> 00:04:58.710
które, uwaga, są urzędami administracji publicznej i tak naprawdę mają

50
00:04:58.710 --> 00:05:02.850
bardzo ważną funkcję administracyjną do spełnienia,

51
00:05:02.990 --> 00:05:06.970
związaną na przykład z zarządzaniem dokumentacją w tejże administracji,

52
00:05:06.970 --> 00:05:11.970
jak podkreślam, publicznej, czyli i samorządowej i państwowej,

53
00:05:12.750 --> 00:05:21.730
a ze względu z kolei na narodowy zasób archiwalny, czyli ten zasób historyczny,

54
00:05:21.870 --> 00:05:27.770
właśnie to dobro narodowe, dziedzictwo narodowe, zostały ostatecznie

55
00:05:29.630 --> 00:05:33.310
zakwalifikowane, no właśnie w dziale kultura i dziedzictwo narodowe,

56
00:05:33.310 --> 00:05:36.370
choć wcześniej oczywiście bywało różnie. Mogę wręcz powiedzieć,

57
00:05:36.490 --> 00:05:44.110
że jesteśmy całkiem nową instytucją w dziale kultura, bo jak dobrze pamiętam,

58
00:05:44.170 --> 00:05:49.830
to był dwutysięczny rok, kiedy archiwa państwowe wtedy z działu,

59
00:05:49.850 --> 00:05:54.870
to było jeszcze ciekawe, nie dwutysięczny, proszę mi wierzyć,

60
00:05:56.570 --> 00:06:02.710
z działu szkolnictwo wyższe trafiły właśnie do działu kultura i dziedzictwo narodowe.

61
00:06:02.710 --> 00:06:06.570
W tym samym dziale są też na przykład, jest też na przykład cały czas

62
00:06:06.570 --> 00:06:10.210
szkolnictwo artystyczne, czyli też zupełnie coś innego mimo wszystko

63
00:06:10.210 --> 00:06:14.050
niż instytucja kultury, a częściowo z pieniędzy z tego działu

64
00:06:14.050 --> 00:06:18.290
przecież finansowana jest też działalność kulturalna w trzecim sektorze.

65
00:06:21.950 --> 00:06:25.710
Generalnie chcielibyśmy dzisiaj zastanowić się nad tym, jak budować

66
00:06:26.470 --> 00:06:30.690
nowoczesne mechanizmy czy procesy, czy rozwiązania finansowe,

67
00:06:30.690 --> 00:06:34.210
by tej wielkiej właśnie różnorodności w kulturze służyły,

68
00:06:34.410 --> 00:06:39.150
a nie ją ograniczały. Byśmy mogli wyjść z takiej,

69
00:06:40.420 --> 00:06:43.530
no trochę bym powiedział, nawet dosyć ostro, czyli z takiej biedy

70
00:06:43.530 --> 00:06:49.070
i z takiego wiecznego deficytu w kulturze, z tego permanentnego stanu

71
00:06:49.070 --> 00:06:56.390
niedofinansowania lub niezadowalającego stanu dystrybucji środków finansowych.

72
00:06:57.230 --> 00:07:04.310
I tutaj pewne zastrzeżenie do tego, co powiedziałem, ważne zastrzeżenie,

73
00:07:05.310 --> 00:07:08.270
z którego musimy sobie zdawać sprawę, my sobie zdajemy sprawę,

74
00:07:08.330 --> 00:07:11.010
chciałbym, żebyśmy państwo też sobie zdali sprawę, pewnie większość z państwa

75
00:07:11.010 --> 00:07:16.190
zdaje sobie z tego doskonale sprawę. Ta dyskusja nie jest niczym nowym

76
00:07:16.190 --> 00:07:19.430
i prawdopodobnie nie będzie niczym nowym. Ona toczy się od dawna,

77
00:07:19.570 --> 00:07:26.590
tak naprawdę. Nie sięgając w ogóle historycznie daleko, daleko wstecz,

78
00:07:27.290 --> 00:07:31.630
możemy powiedzieć, że ona toczy się od początku lat dziewięćdziesiątych,

79
00:07:31.690 --> 00:07:35.710
czyli zaczęła się tak naprawdę od momentu transformacji ustrojowej,

80
00:07:35.810 --> 00:07:40.310
która w naszym kraju się dokonała, te zmiany się dokonały.

81
00:07:41.890 --> 00:07:48.030
I w różnych konstelacjach i w różne formy ta dyskusja przybiera,

82
00:07:48.270 --> 00:07:51.990
ale ona się generalnie toczy. Jak dobrze pamiętam, nawet chyba na stronie,

83
00:07:52.230 --> 00:07:55.270
obecnej stronie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

84
00:07:55.270 --> 00:08:03.010
jest taka podstrona, gdzie wiszą dokumenty dotyczące zarządzania kultury,

85
00:08:03.010 --> 00:08:09.990
finansowania kultury i tam pierwsze z nich są właśnie chyba z początku lat dziewięćdziesiątych

86
00:08:09.990 --> 00:08:14.930
różnego rodzaju strategie, różnego rodzaju plany, różnego rodzaju,

87
00:08:18.320 --> 00:08:21.540
nie wiem jak tam jeszcze one są nazwane, do końca nie pamiętam.

88
00:08:22.020 --> 00:08:28.120
W każdym razie kilka czy kilkanaście co jakiś czas te dokumenty się pojawiają,

89
00:08:28.200 --> 00:08:33.840
co jakiś czas pojawia się nowa strategia związana z tym, co i jak w kulturze zmienić,

90
00:08:33.840 --> 00:08:38.380
żeby oczywiście było lepiej. Więc w tym sensie mówię, że ta dyskusja,

91
00:08:38.560 --> 00:08:42.180
którą również dzisiaj tutaj odbywamy, nie tylko tutaj, nie tylko na tym panelu,

92
00:08:42.220 --> 00:08:49.060
ale również w trakcie tych trzech dni, kiedy Współkongres Kultury będzie trwał,

93
00:08:50.180 --> 00:08:57.640
jak dobrze się Państwo przyjrzeli programowi, jest spora część tych debat panelowych,

94
00:08:57.640 --> 00:09:02.280
wybranych zresztą przez Państwa, przez uczestników kongresu, związanych

95
00:09:03.500 --> 00:09:10.020
mniej lub bardziej, ale właśnie z finansowaniem, z finansowaniem kultury.

96
00:09:11.640 --> 00:09:17.480
Chciałbym też Państwa zaprosić do takiego aktywnego udziału,

97
00:09:17.540 --> 00:09:21.180
najpierw aktywnego słuchania, a potem aktywnego udziału, bo jak Państwo wiecie,

98
00:09:22.220 --> 00:09:27.780
panele są skonstruowane w ten sposób, że najpierw my będziemy tutaj dyskutowali,

99
00:09:28.860 --> 00:09:33.740
zaproponujemy Państwu jakiś przekaz, z którym chcemy do Państwa wyjść

100
00:09:33.740 --> 00:09:38.020
i potem będzie na końcu część taka, że będzie oczywiście można aktywnie

101
00:09:38.020 --> 00:09:41.020
włączyć się w tę dyskusję, czyli albo zadawać nam pytania,

102
00:09:41.040 --> 00:09:47.920
albo po prostu zgłaszać od siebie jakieś rzeczy, które w trakcie być może tej dyskusji,

103
00:09:47.920 --> 00:09:51.540
którą my tutaj z Państwem będziemy odbywać w Waszych głowach,

104
00:09:51.620 --> 00:09:57.680
powstaną i się narodzą. Chciałbym, żebyśmy mogli, żeby mimo wszystko

105
00:09:57.680 --> 00:10:03.560
to, co powiedziałem wcześniej, że dyskusja nie jest nowa i się toczy,

106
00:10:03.760 --> 00:10:08.140
i pomysły na to, jak kulturę finansować, czy współfinansować,

107
00:10:09.500 --> 00:10:15.500
jak sobie radzić z tą jej różnorodnością, jak ona jest nazywana w tych strategiach,

108
00:10:15.500 --> 00:10:19.640
bo to jest też ciekawe. W każdym razie chciałbym, żebyśmy,

109
00:10:20.240 --> 00:10:24.400
chciałbym, żeby ta nasza, ten nasz panel zakończył się mimo wszystko

110
00:10:24.400 --> 00:10:30.500
jakimiś konkluzjami albo konkluzją przynajmniej jedną.

111
00:10:34.040 --> 00:10:37.960
Organizatorzy zaproponowali coś takiego, że po każdej, po każdym tym,

112
00:10:38.760 --> 00:10:43.880
tej debacie panelowej będzie do wypełnienia przez nas, przez uczestników

113
00:10:43.880 --> 00:10:46.720
albo przeze mnie, czyli tego, który tę debatę zaproponował,

114
00:10:46.780 --> 00:10:51.040
taka tabela właśnie z ewentualnymi propozycjami, które być może będą się już

115
00:10:51.040 --> 00:10:56.880
mogły pojawić od razu na zakończenie tego kongresu, czyli w tej debacie

116
00:10:56.880 --> 00:11:01.560
zamykającej, debacie ministrów, lub później w jakikolwiek inny sposób

117
00:11:01.560 --> 00:11:08.700
być spożytkowane do tego, żeby no właśnie jakieś nowe, czy stare,

118
00:11:08.700 --> 00:11:14.460
czy te same pomysły po prostu w inny sposób ubrać i żeby mogły zostać wykorzystane

119
00:11:14.460 --> 00:11:18.020
i przyniosły tak naprawdę, jak rozumiem, oczekiwane przez nas wszystkich,

120
00:11:18.540 --> 00:11:23.460
przez nas wszystkich zmiany. Dobrze, proszę Państwa, to tyle chyba tytułem

121
00:11:25.040 --> 00:11:31.800
mojego wstępu. Zacznijmy zatem, rozpocznijmy właściwy panel,

122
00:11:31.800 --> 00:11:37.280
natomiast bardzo bym poprosił, zanim zaczniemy, poprosiłbym moich szanownych

123
00:11:37.280 --> 00:11:42.340
współfanelistów o to, abyśmy się przedstawili, bo chyba mogę powiedzieć,

124
00:11:42.400 --> 00:11:47.380
że my na tej scenie, tak jak siedzimy, raczej znamy się dobrze lub lepiej,

125
00:11:48.440 --> 00:11:54.060
ale z pewnością nie wszyscy Państwo na sali być może nas kojarzycie,

126
00:11:54.180 --> 00:11:59.900
czy rozpoznajecie, zatem bardzo Was proszę, uczyńmy się może bardziej

127
00:11:59.900 --> 00:12:06.560
rozpoznawalnymi dla Państwa. No i zacznijmy może od jedynej uczestniczki,

128
00:12:06.780 --> 00:12:09.200
czyli kobiety w naszym gronie, tak jak mówię, miały być dwie,

129
00:12:09.420 --> 00:12:13.240
została, Dorota została osamotniona, także bardzo proszę,

130
00:12:13.440 --> 00:12:19.380
rozpocznijmy od Doroty, potem może alfabetycznie, Tomek, Artur,

131
00:12:19.440 --> 00:12:23.220
ja w takim razie zostanę na koniec, bo też się przedstawię.

132
00:12:25.220 --> 00:12:27.800
Proszę bardzo, pozwolę już sobie teraz usiąść.

133
00:12:27.800 --> 00:12:33.160
Dzień dobry Państwu, nazywam się Dorota Sidorowicz, jestem z urodzenia

134
00:12:33.160 --> 00:12:38.460
wrocławianką, więc chyba jako jedyna tutaj współpanelistek nie reprezentuję

135
00:12:38.460 --> 00:12:45.740
instytucji warszawskiej. Zawodowo od 1996 roku związana jestem z Zakładem Narodowym

136
00:12:45.740 --> 00:12:51.000
imienia Ossolińskich, jestem absolwentką polonistyki wrocławskiej,

137
00:12:51.220 --> 00:12:55.460
skończyłam tutaj studia magisterskie, jak i doktoranckie, znaczy nie robiłam studiów,

138
00:12:55.460 --> 00:13:00.800
tylko obroniłam doktorat. Już na dalszej drodze kariery zawodowej

139
00:13:00.800 --> 00:13:05.780
ukończyłam menedżerskie studia podyplomowe na Uniwersytecie Ekonomicznym

140
00:13:05.780 --> 00:13:10.260
we Wrocławiu i jakby z tym miastem jest związana prawie cała moja kariera

141
00:13:10.260 --> 00:13:15.120
zawodowa. Z racji pełnionych różnych funkcji jestem często w Warszawie,

142
00:13:15.600 --> 00:13:19.720
jestem członkinią Rady do Spraw Narodowego Zasobu Bibliotecznego,

143
00:13:19.720 --> 00:13:25.580
Polskiego Komitetu Programu UNESCO Pamięć Świata, a w Ossolineum bywałam

144
00:13:25.580 --> 00:13:31.600
już jako studentka. Czytałam liczne lektury na polonistyce właśnie

145
00:13:31.600 --> 00:13:35.680
w Ossolińskiej Czytelni i po studiach postanowiłam związać swoje życie

146
00:13:35.680 --> 00:13:40.260
zawodowe właśnie z tą instytucją. Zaczynałam od stanowiska młodszego

147
00:13:40.260 --> 00:13:44.540
bibliotekarza przez wszystkie szczeble kariery do starszego kustosza.

148
00:13:44.540 --> 00:13:49.680
Byłam kierowniczką działu starych druków, prowadziłam takie badania i do tej pory

149
00:13:49.680 --> 00:13:54.180
prowadzę, a obecnie jestem wicedyrektorem do spraw biblioteki Ossolineum.

150
00:13:54.620 --> 00:13:59.140
Jestem także przewodniczącą ogólnopolskiej proweniencyjnej grupy roboczej,

151
00:13:59.260 --> 00:14:02.980
która zajmuje się badaniami księgozbiorów historycznych.

152
00:14:03.840 --> 00:14:08.180
Działam w Polskim Towarzystwie Bibliologicznym, w Stowarzyszeniu Bibliotekarzy Polskich

153
00:14:08.180 --> 00:14:12.500
i w Polskim Komitecie, przepraszam, i w Polskim Towarzystwie Badań nad wiekiem XVIII.

154
00:14:12.720 --> 00:14:15.980
Nie chcę Państwa zanudzać, myślę, że to wystarczy na dzień dobry.

155
00:14:16.880 --> 00:14:19.160
Jeszcze w Polskim Komitecie...

156
00:14:19.160 --> 00:14:22.400
Programu UNESCO Pamięć Świata, powiedziałam chyba, czy nie?

157
00:14:22.780 --> 00:14:25.100
Tak, mam. Nieuważnie słuchaj.

158
00:14:25.320 --> 00:14:30.100
Bo wtedy bywam w Warszawie najczęściej, nie tylko, ale właśnie z racji pełnionych

159
00:14:30.100 --> 00:14:31.080
różnych funkcji. Dziękuję.

160
00:14:32.020 --> 00:14:33.100
Dziękuję bardzo.

161
00:14:33.100 --> 00:14:37.680
Ponieważ kultura jest dyskusją, jak mówiono dzisiaj na otwarciu,

162
00:14:37.780 --> 00:14:41.720
więc mam właśnie dyskusję z dyrektorem Jóźwiakiem, przepraszam,

163
00:14:41.900 --> 00:14:49.120
że kto jest w kolejności alfabetycznej pierwszy, ale rozumiem, że zostałem ja wskazany.

164
00:14:50.120 --> 00:14:56.200
Biblioteka Narodowa, Tomasz Makowski, pracuję 33 lata w Bibliotece Narodowej.

165
00:14:57.320 --> 00:15:03.660
Z Ossolineum mnie wiąże to, że jestem przewodniczącym Rady Naukowej Ossolineum,

166
00:15:03.760 --> 00:15:07.860
a z Warszawą to, że byłem przewodniczącym Rady Muzeum Warszawy.

167
00:15:08.800 --> 00:15:16.860
A Biblioteka Narodowa jest najwspanialszym miejscem otwartym 277 lat temu

168
00:15:16.860 --> 00:15:23.620
i wówczas była to największa i najstarsza Biblioteka Narodowa,

169
00:15:23.640 --> 00:15:27.980
czy publicznie otwarta w całej Europie, w oświeceniowej Europie.

170
00:15:28.200 --> 00:15:34.160
I warto o tym pamiętać, że jest to jeden z najcenniejszych zabytków naszej przeszłości,

171
00:15:34.820 --> 00:15:40.040
który mieliśmy i o którym nie pamiętamy, że mieliśmy taki skarb tutaj w Warszawie,

172
00:15:40.040 --> 00:15:44.120
jedną z najcenniejszych bibliotek i wtedy bardzo nowoczesną,

173
00:15:44.960 --> 00:15:49.560
nie historyczną, a bardzo nowoczesną, jak na tamte czasy.

174
00:15:51.880 --> 00:15:53.980
Dzień dobry Państwu, ja nazywam się Artur Juźwik.

175
00:15:54.280 --> 00:16:00.760
Od 2019 roku jestem dyrektorem Biura Kultury i myślę, że tak jak powiedział dyrektor Paweł,

176
00:16:00.880 --> 00:16:06.980
nikt z nas tu nie jest finansistą, ale nie zgodzę się, że nie mamy oglądu finansów,

177
00:16:06.980 --> 00:16:16.040
ponieważ głównie przez ostatnie pięć i pół roku moja rola polega na obserwowaniu finansów

178
00:16:16.040 --> 00:16:20.020
wszystkich warszawskich instytucji kultury, więc cały czas muszę patrzeć,

179
00:16:20.060 --> 00:16:25.960
czy ktoś albo nie generuje za dużego deficytu, albo nie wydaje za dużo pieniędzy,

180
00:16:25.960 --> 00:16:32.980
ale do tego mam jeszcze ponad 16-letnie doświadczenie w prowadzeniu organizacji pozarządowych,

181
00:16:32.980 --> 00:16:37.240
więc można powiedzieć, że widzę te doświadczenia z obu stron

182
00:16:37.240 --> 00:16:41.540
i myślę, że w kontekście finansowania w trakcie tej naszej dzisiejszej debaty

183
00:16:41.540 --> 00:16:45.000
to też może być ciekawy punkt widzenia. Bardzo dziękuję.

184
00:16:46.460 --> 00:16:48.000
Na pewno będzie ciekawy.

185
00:16:49.540 --> 00:16:52.980
Dobrze, to zostałem ja, który już trochę się nagadałem stojąc,

186
00:16:53.860 --> 00:16:57.520
więc teraz pozwólcie Państwo już też na siedząco przedstawić się.

187
00:16:57.520 --> 00:17:06.680
Nazywam się Paweł Pietrzyk. Od pięciu, ponad pięciu lat już pełnię funkcję

188
00:17:06.680 --> 00:17:11.560
naczelnego dyrektora archiwów państwowych, ale z archiwami państwowymi

189
00:17:11.560 --> 00:17:18.940
tak naprawdę jestem związany zawodowo, no nie mam takiego stażu,

190
00:17:18.940 --> 00:17:26.640
ale około dwudziestu pięciu lat jak liczę. Tak, z małymi przerwami.

191
00:17:27.110 --> 00:17:36.340
Te przerwy spowodowały to, że miałem również okazję spojrzeć na to, co robimy

192
00:17:36.340 --> 00:17:40.800
i czym się zajmujemy trochę z innego punktu widzenia.

193
00:17:41.080 --> 00:17:46.840
Nie chcę powiedzieć, że zupełnie z zewnątrz, ale trochę jednak z zewnątrz tak.

194
00:17:46.840 --> 00:17:51.740
Myślę, że to było bardzo ciekawe doświadczenie, natomiast co do zasady

195
00:17:51.740 --> 00:17:55.800
tak, jestem związany z archiwami państwowymi, czyli byłem z nimi związany

196
00:17:55.800 --> 00:18:04.220
jeszcze właśnie zanim były one w kulturze i przez cały czas, kiedy w tej kulturze

197
00:18:04.220 --> 00:18:07.940
do dzisiaj są, też z nimi jestem związany, tak jak mówię, przez ostatnie pięć lat

198
00:18:07.940 --> 00:18:14.200
pełniąc funkcję naczelnego dyrektora archiwów państwowych.

199
00:18:14.440 --> 00:18:23.940
I trochę nawiązując, albo żeby wprowadzić dobrze w temat, dodałbym jeszcze osobie,

200
00:18:24.140 --> 00:18:27.420
że jestem profesjonalnym żebrakiem.

201
00:18:36.900 --> 00:18:42.580
Cieszę się, że przynajmniej niektórym z państw się to spodoba, natomiast co do zasady

202
00:18:42.580 --> 00:18:47.620
powiem szczerze, że mnie taka rola nie do końca jednak się podoba, ale tak, jestem

203
00:18:47.620 --> 00:18:54.960
i nawet bym powiedział więcej, profesjonalizuję się i czy doskonalę się coraz bardziej w tym,

204
00:18:54.960 --> 00:19:05.880
żeby być jak najlepszym żebrakiem, czyli żeby jak najlepiej wypełniać tę swoją rolę.

205
00:19:05.960 --> 00:19:13.900
I mówię o tym nie bez kozery, to wspomniała o tym też dzisiaj pani Agnieszka Holand

206
00:19:13.900 --> 00:19:24.820
na rozpoczęciu współkongresu kultury, mówiąc o tym, że ostatecznie wszyscy jesteśmy

207
00:19:24.820 --> 00:19:37.550
w pewnym sensie klientami. Klientami, czyli, no właśnie, czyimi klientami, tak?

208
00:19:37.790 --> 00:19:45.490
No znaczy zawsze do kogoś chodzimy, no nie chcę tego używać, że chodzimy po prośbie,

209
00:19:45.650 --> 00:19:51.330
ale zawsze chodzimy jednak po to, żeby jakieś fundusze na naszą działalność,

210
00:19:51.330 --> 00:19:57.170
mówiąc brzydko i kolokwialnie, załatwić. I mówię to specjalnie po to,

211
00:19:57.230 --> 00:20:01.790
żebyśmy od tego zaczęli tą naszą dzisiejszą debatę, bo bardzo bym chciał,

212
00:20:01.910 --> 00:20:10.730
abyśmy doczekali takich czasów, kiedy nie będziemy musieli załatwiać funduszy,

213
00:20:10.790 --> 00:20:15.650
tylko system będzie skonstruowany w ten sposób, że będziemy mogli mądrze

214
00:20:16.530 --> 00:20:24.930
te fundusze pozyskiwać, potem z głową je wydawać i na końcu transparentnie je rozliczać.

215
00:20:25.090 --> 00:20:30.450
I wtedy przestaniemy być, no właśnie, tymi klientami, tymi żebrakami,

216
00:20:30.790 --> 00:20:34.810
jakkolwiek oni by byli profesjonalni w tym, co robią.

217
00:20:34.810 --> 00:20:41.690
Także pozwólcie, że zaczniemy już teraz tę debatę, ale też jeszcze jedna rzecz,

218
00:20:41.730 --> 00:20:46.910
żebyśmy, bo myślę, że to jest dobre takie rozpoczęcie naszej debaty,

219
00:20:46.990 --> 00:20:55.610
czyli zacznijmy jednak od tego, bo mój pomysł na to, żeby taką debatę zaproponować,

220
00:20:55.770 --> 00:20:58.630
w ogóle chciałem podziękować wszystkim, którzy głosowali na tę debatę,

221
00:20:58.690 --> 00:21:01.010
bo to też mnie troszkę, powiem szczerze, byłem zaskoczony,

222
00:21:01.010 --> 00:21:04.430
bo nie liczyłem aż na taką popularność, a debata spośród 250,

223
00:21:04.910 --> 00:21:08.450
bo nie wiem, czy państwo sobie zdajecie, 250 debat zostało zgłoszonych

224
00:21:08.450 --> 00:21:12.350
do tego Współkongresu Kultury, wybranych zostało jedynie 20,

225
00:21:12.770 --> 00:21:18.270
ta uzyskała drugi wynik, więc bardzo wszystkim serdecznie państwu dziękujemy

226
00:21:18.270 --> 00:21:25.830
za to, że głosowaliście na tę debatę i tak jak mówię, spróbujemy zrobić tak,

227
00:21:25.930 --> 00:21:29.630
żeby jednak ona zakończyła się jakimiś konkluzjami, no bo to będziemy wtedy

228
00:21:29.630 --> 00:21:36.550
można uznać za jakąś, jakiś względny sukces tej naszej dzisiejszej rozmowy,

229
00:21:36.650 --> 00:21:44.310
więc chciałbym zacząć od tego, pracujemy w różnych instytucjach,

230
00:21:44.490 --> 00:21:47.650
no właśnie, to już jest wstęp do tej różnorodności troszkę,

231
00:21:48.070 --> 00:21:51.670
a troszkę nie, dlatego one są różne, miejscami są bardzo podobne,

232
00:21:51.750 --> 00:21:53.150
na pewno są różnie finansowane.

233
00:21:53.810 --> 00:21:57.570
Jednak chciałbym zacząć od tego, żebyście przybliżyli, no właśnie,

234
00:21:57.570 --> 00:22:02.850
to w jaki sposób instytucje, w których pracujecie, którymi kierujecie również,

235
00:22:02.930 --> 00:22:07.170
czy z którymi współpracowaliście, albo które nadzorujecie teraz ze swojego

236
00:22:07.170 --> 00:22:10.470
punktu widzenia, jak one są finansowane.

237
00:22:10.590 --> 00:22:16.530
I ponieważ Artur sam do tego się przyznał, że obecnie jako dyrektor Biura Kultury

238
00:22:16.530 --> 00:22:23.800
w Urzędzie Miasta Stołecznego Warszawy, no właśnie, przygląda się temu,

239
00:22:23.940 --> 00:22:33.580
jak te finanse wydawane na kulturę są rozparcelowywane, jak one są wykorzystywane,

240
00:22:33.660 --> 00:22:36.820
tak naprawdę, ale jednocześnie ma to olbrzymie doświadczenie, no właśnie,

241
00:22:36.880 --> 00:22:41.700
z tego sektora trzeciego, na który też, jak rozumiem, bardzo potężny grosz,

242
00:22:41.700 --> 00:22:45.200
mimo wszystko przeznaczony na tą działalność kulturalną idzie,

243
00:22:45.240 --> 00:22:49.320
więc pozwólcie, że zaczniemy od Ciebie, Arturze.

244
00:22:50.170 --> 00:22:55.640
Dobrze, ja bym chciał zacząć od takiej przedstawienia szerszej panoramy,

245
00:22:55.820 --> 00:23:01.580
ponieważ jeżeli mówimy o finansowaniu kultury, to musimy pamiętać o jednej

246
00:23:01.580 --> 00:23:10.140
podstawowej rzeczy, że w 80% polska kultura jest finansowana z funduszy samorządowych.

247
00:23:10.140 --> 00:23:17.180
Gdy porównamy wydatki państwa do wydatków samorządów na kulturę,

248
00:23:17.320 --> 00:23:22.140
to jest to dość duża różnica.

249
00:23:22.520 --> 00:23:32.540
Według danych GUS-u za 2023 rok polskie samorządy na kulturę wydały ponad 11 miliardów złotych,

250
00:23:32.660 --> 00:23:38.280
gdy z budżetu państwa było to trochę powyżej 3 miliardów złotych.

251
00:23:38.280 --> 00:23:45.840
To widać, że głównym, głównym źródłem finansowania kultury w Polsce są samorządy.

252
00:23:46.420 --> 00:23:52.410
Gdy popatrzymy procentowo, jak to wygląda, to średnio w przypadku wszystkich samorządów

253
00:23:53.520 --> 00:23:59.080
3,17% wszystkich wydatków samorządów to są wydatki na kulturę.

254
00:23:59.080 --> 00:24:07.020
I myślę, że wszyscy przestalibyśmy być profesjonalnymi żebrakami, gdyby taki sam poziom wydatków państwa

255
00:24:07.020 --> 00:24:15.440
byłby przeznaczony na kulturę, bo to oznaczałoby skokowy wzrost środków finansowych,

256
00:24:15.980 --> 00:24:20.840
którymi wszyscy jesteśmy w stanie się w miarę podzielić.

257
00:24:20.840 --> 00:24:28.260
Zawsze, gdy jest Kongres Kultury, chodzi o wypracowanie pewnych systemowych rozwiązań.

258
00:24:28.880 --> 00:24:36.180
Wydaje mi się, że przed nami jest duża dyskusja, ona się toczy już od wielu, wielu lat

259
00:24:36.180 --> 00:24:38.500
dotyczące programów ministra.

260
00:24:38.500 --> 00:24:48.000
Ja bardzo bym oczekiwał i też będę bardzo zachęcał resort kultury do głębokiej reformy programów ministra

261
00:24:48.000 --> 00:24:56.260
z racji tego, że gdy mówimy o konkurencyjności podmiotów kultury, to jednak trudno jest,

262
00:24:56.440 --> 00:25:05.480
że w ramach jednego konkursu rywalizują ze sobą instytucje państwowe, instytucje samorządowe

263
00:25:05.480 --> 00:25:08.480
i małe organizacje pozarządowe.

264
00:25:08.600 --> 00:25:16.700
Więc mamy tak naprawdę konkursy, w ramach których jest prowadzona ocena organizacyjna danego podmiotu

265
00:25:16.700 --> 00:25:26.360
i w jaki sposób duża instytucja państwowa może w tym zakresie na równych zasadach

266
00:25:26.360 --> 00:25:33.160
rywalizować z małą organizacją pozarządową z mniejszej miejscowości.

267
00:25:33.280 --> 00:25:34.240
To jest jedna rzecz.

268
00:25:34.240 --> 00:25:40.780
A druga rzecz, powinniśmy myśląc o planowaniu wydatków publicznych na kulturę,

269
00:25:40.820 --> 00:25:49.880
patrzeć, spojrzeć również jak wyglądają wydatki na kulturę na mapie Polski.

270
00:25:50.160 --> 00:25:57.160
Mamy takie województwa, gdzie jednak wydatki na kulturę są skokowo mniejsze niż w innych regionach.

271
00:25:57.640 --> 00:26:04.060
Szczególnie to dotyczy województwa świętokrzyskiego, województwa podkarpackiego, podlaskiego,

272
00:26:04.060 --> 00:26:11.840
i więc może oprócz zmiany dotyczącej rywalizacji w ramach jednych konkursów bardzo różnych podmiotów,

273
00:26:11.980 --> 00:26:16.080
powinniśmy pomyśleć również o pewnych funduszach regionalnych.

274
00:26:16.300 --> 00:26:22.580
Bo inaczej dziedzimy, dzielimy tylko programy ministra na poszczególne kategorie kultury,

275
00:26:22.580 --> 00:26:33.440
a w mniejszym stopniu patrzymy, w jaki sposób te środki mogą trafiać do konkretnych miejsc na terenie Polski.

276
00:26:33.920 --> 00:26:40.500
Rzucam te pomysły po to, żeby też może współpaneliści, współpanelistka się ze mną nie zgodzili.

277
00:26:40.600 --> 00:26:43.080
Więc to jest jakby to, co rzucam na sam początek. Dziękuję.

278
00:26:43.080 --> 00:26:51.320
Nie zgadzam się, dlatego że reforma programów ministra jest właśnie wprowadzana.

279
00:26:52.720 --> 00:26:59.220
Pierwszym krokiem wprowadzonym przez minister Hannę Wróblewską, przez Departament Mecenatu Państwa,

280
00:26:59.460 --> 00:27:07.520
który zarządza programami, było właśnie rozdzielenie małych podmiotów i dużych,

281
00:27:07.520 --> 00:27:14.140
co znaczy, że głos środowiska jest słyszalny. Niektóre już programy zostały w ten sposób ogłoszone.

282
00:27:14.420 --> 00:27:19.960
Również zmiana programów dotyczyła naboru powszechnego ekspertów.

283
00:27:20.650 --> 00:27:28.940
Mogli Państwo na stronie ministerstwa zobaczyć ogłoszenia i rzeczywiście takie nabory były ogłoszone.

284
00:27:29.100 --> 00:27:33.720
I to jest jedyna rzecz, z jaką się nie zgadzam w wypowiedzi Artura Juźwika.

285
00:27:33.720 --> 00:27:44.100
Ja z całą resztą się całkowicie zgadzam. Pytanie, w jaki sposób państwo powinno wpływać finansowo

286
00:27:44.360 --> 00:27:51.580
czy merytorycznie na niezależne instytucje kultury, bo to jest paradygmat, który jest dla nas bardzo ważny,

287
00:27:51.640 --> 00:27:59.840
że każda instytucja kultury powinna się cieszyć niezależnością od wpływów politycznych, często medialnych.

288
00:27:59.840 --> 00:28:13.180
Ma realizować swoją misję, do czego została powołana. To, co bardzo często w tej chwili jest podnoszone w literaturze zachodnioeuropejskiej,

289
00:28:13.260 --> 00:28:20.700
amerykańskiej w zakresie funkcjonowania niezależnych instytucji kultury, to jest kwestia odporności, resilience.

290
00:28:20.700 --> 00:28:32.200
Każda z instytucji kultury w świecie zmieniającym się bardzo szybko, w świecie, który nie zawsze pokojowo traktuje instytucje kultury,

291
00:28:32.440 --> 00:28:39.040
musi się nauczyć budować narzędzia odporności, żeby realizować swoją misję.

292
00:28:39.440 --> 00:28:47.110
Oczywiście najłatwiejszym sposobem ingerencji w niezależność instytucji kultury jest ingerencja finansowa,

293
00:28:47.110 --> 00:28:57.490
czyli albo obcięcie środków na konkretne działania, albo zmniejszenie ogólnej dotacji, ogólnego budżetu instytucji kultury.

294
00:28:58.050 --> 00:29:12.270
I oczywiście nie warto o tym mówić szerzej, bo kongres nie tylko kwituje czasy historyczne, ale także, a może przede wszystkim zajmuje się tym, co powinno być zbudowane.

295
00:29:12.270 --> 00:29:27.590
W Bibliotece Narodowej bywały takie lata, w których prawie 60% naszego budżetu stanowiły środki zewnętrzne, poza dotacją, głównie środki Unii Europejskiej.

296
00:29:28.230 --> 00:29:37.730
Wynikało to z wielu powodów. Czy to jest właściwie, czy nie, to jest kwestia dyskusyjna, ale dyskusyjna nie w tym negatywnym sensie.

297
00:29:37.730 --> 00:29:47.050
Pomysł, aby instytucje były aktywne, czyli dostawały tylko finansowanie na swoją podstawową działalność,

298
00:29:47.690 --> 00:29:54.890
a całą resztę budżetu zdobywały w otwartych konkursach, jest jednym z pomysłów na kulturę.

299
00:29:54.890 --> 00:30:05.220
Ja nie jestem bardzo bliski temu pomysłowi, od razu mówię. Uważam, że instytucje dużo sprawniej potrafią wydać pieniądze,

300
00:30:05.510 --> 00:30:12.960
jeżeli je dostają w budżecie, zwłaszcza wcześniej zaplanowanym. Jeżeli jesteśmy w stanie zaplanować zespół,

301
00:30:12.960 --> 00:30:19.960
jeżeli jesteśmy w stanie przygotować wydatki, to oczywiście, kiedy mamy rok budżetowy sześciomiesięczny,

302
00:30:20.660 --> 00:30:25.000
a tak często bywa w programach, a czasami jeszcze krótszy, co państwo korzystający,

303
00:30:25.840 --> 00:30:32.340
zwłaszcza z organizacji pozarządowych widzą w różnych programach, to oczywiście jest to po prostu niemożliwe.

304
00:30:32.340 --> 00:30:41.420
Jest to również niemożliwe z powodów formalnych, bo kodeks pracy nie jest właściwie zawieszany na ten czas,

305
00:30:41.520 --> 00:30:50.340
więc instytucja ma do wyboru albo budować na wyrost swoje zespoły, bo może trafi się finansowanie projektu,

306
00:30:50.760 --> 00:30:59.320
ale ponosi w czasach, kiedy nie ma tego projektu, koszty pracowników, albo nie przyjmować większej grupy pracowników,

307
00:30:59.320 --> 00:31:07.560
a jedynie ograniczyć się do podstawowego zespołu, a jedynie na potrzeby projektów przyjmować większe grupy.

308
00:31:10.590 --> 00:31:21.130
Natomiast kończąc tę część naszej dyskusji powiem, a propos Artura Jóźwika, który był z różnych stron barykady,

309
00:31:21.310 --> 00:31:30.350
używając wojennego języka, powiem tak, że z satysfakcją zawsze konstatujemy jako szefowie różnych instytucji,

310
00:31:30.350 --> 00:31:37.090
jeżeli ktoś trafia z instytucji nadzorującej, czy z ministerstwa, czy z urzędu wojewódzkiego, miejskiego,

311
00:31:37.130 --> 00:31:43.190
czy jakkolwiek innego do instytucji i mniej więcej trwa dwa do trzech miesięcy, kiedy mówi,

312
00:31:43.270 --> 00:31:47.310
to ja nie wiedziałam, ja nie wiedziałem, że to tak wygląda z drugiej strony.

313
00:31:47.310 --> 00:31:55.490
I rzeczywiście mamy tę satysfakcję, patrzę i na Artura, i na Pawła, który też miał swój epizod nadzorczy,

314
00:31:56.210 --> 00:32:08.170
że jest to doświadczenie pewnie z obu stron bardzo ważne, że pewne rzeczy oczywiste, kiedy się zmienia miejsce patrzenia,

315
00:32:08.170 --> 00:32:15.130
radykalnie się różni. My bardzo często, nieświadomie nawet, bez złej woli,

316
00:32:15.410 --> 00:32:24.050
wpadamy w pułapkę oczywistości, przywiązani do własnych wyobrażeń, do własnych projekcji

317
00:32:24.050 --> 00:32:28.490
i uważamy, że jest to prawda. Rzadko tak bywa.

318
00:32:29.730 --> 00:32:33.870
Tak, to prawda, dziękuję bardzo, ale Tomku, nie odkładaj jeszcze mikrofonu,

319
00:32:33.930 --> 00:32:39.250
bo jednak chcę dopytać pewną rzecz, bo ja też nie wiem do końca,

320
00:32:39.350 --> 00:32:44.670
więc też, też moje pytania czasami, nie wiem, nie traktujcie ich,

321
00:32:46.710 --> 00:32:51.510
znaczy traktujcie je w sposób przychylny. Czy chcesz nam powiedzieć,

322
00:32:51.510 --> 00:32:58.690
bo powiedziałeś, że bywały lata, że w 60% budżet Biblioteki Narodowej

323
00:32:59.530 --> 00:33:05.070
był finansowany ze środków innych niż budżetowe, tak? Dobrze, zrozumiałem.

324
00:33:05.230 --> 00:33:08.170
Tak, to były środki unijne albo środki prywatne.

325
00:33:09.090 --> 00:33:13.050
Dobrze, czy to, to moje pytanie jest takie, znaczy, bo zadałem to pytanie o to,

326
00:33:13.170 --> 00:33:19.510
jak się finansujemy generalnie, prawda, czyli czy to jest taki stan permanentny w bibliotece,

327
00:33:19.510 --> 00:33:24.950
znaczy, jaka jest ta zależność co roku, znaczy, skąd jednak większość tych środków pochodzi?

328
00:33:25.030 --> 00:33:30.830
Dzisiaj już to zupełnie inaczej wygląda, natomiast rzeczywiście były takie lata,

329
00:33:31.090 --> 00:33:40.190
kiedy to było prawie 60%. Dlaczego było? Dlatego, że decyzja była albo zasychamy,

330
00:33:40.670 --> 00:33:45.570
czyli koncentrujemy się naprawdę na bardzo takiej podstawowej działalności,

331
00:33:45.570 --> 00:33:51.490
albo inwestujemy w rozwój. W przypadku Biblioteki Narodowej była to

332
00:33:51.490 --> 00:33:56.810
cyfrowa biblioteka narodowa polona.pl, bo w tej chwili 4 miliony obiektów,

333
00:33:57.050 --> 00:34:03.430
czy wypożyczalnia akademika cyfrowa, czy budowa nowych czytelń,

334
00:34:03.690 --> 00:34:06.930
czy remont Pałacu Rzeczypospolitej i wiele innych takich projektów

335
00:34:06.930 --> 00:34:11.690
moglibyśmy wymienić, ale wszystkie one angażowały działalność biblioteki.

336
00:34:11.690 --> 00:34:15.430
Nie była to w tym rozumieniu dodatkowa działalność.

337
00:34:15.630 --> 00:34:19.170
My powinniśmy na to dostać pieniądze w budżecie państwa.

338
00:34:19.790 --> 00:34:26.970
Natomiast udało się tak opowiedzieć o tych projektach na zewnątrz,

339
00:34:27.150 --> 00:34:32.310
że nikt nie miał wątpliwości, że należy ten krok i to finansowanie nam przyznać,

340
00:34:32.310 --> 00:34:38.830
mimo że może by się wydawało, że to jest działalność finansowana z dotacji.

341
00:34:39.070 --> 00:34:44.330
Ponieważ nie wybieramy czasów, w jakich żyjemy, przynajmniej ludzie racjonalni

342
00:34:44.930 --> 00:34:50.030
tak uważają, że żyją w tych, w których przyszło im żyć i nie dyskutują z tym,

343
00:34:50.210 --> 00:34:57.590
tylko racjonalnie podejmują decyzje. Oceniliśmy, że możemy czekać na środki,

344
00:34:57.590 --> 00:35:03.990
które może ktoś nam podrzuci pod próg drzwi, ale pewnie do dzisiaj byśmy się tego nie doczekali,

345
00:35:04.090 --> 00:35:11.950
więc lepiej było po prostu intensywnie szukać pieniędzy akurat szczęśliwie w Europie,

346
00:35:12.130 --> 00:35:16.210
ale nie tylko w Europie. Udało nam się to zdobyć.

347
00:35:16.210 --> 00:35:21.770
Jeszcze raz powtarzam, to pytanie, czy rzeczywiście instytucje rozwijają się wtedy,

348
00:35:21.910 --> 00:35:27.470
kiedy muszą konkurować w konkursach o środki dodatkowe na rozwój,

349
00:35:27.690 --> 00:35:32.010
jest pytaniem, na które ja w tej chwili odpowiedzieć wprost nie mogę,

350
00:35:32.850 --> 00:35:40.170
też widząc zyski tego, ale wolałbym mieć wszystkie te pieniądze po prostu w dotacji corocznej,

351
00:35:40.170 --> 00:35:42.590
a najlepiej z wyprzedzeniem kilkuletnim.

352
00:35:44.050 --> 00:35:46.230
Dobra, dziękuję. Artur, jeszcze coś chciałeś dodać?

353
00:35:46.430 --> 00:35:52.410
Tak, bo to co dyrektor Tomek zaczął, to jest jakby kwestia też zapisu,

354
00:35:52.570 --> 00:35:56.470
który jest w ustawie o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej,

355
00:35:56.890 --> 00:35:59.470
która w przypadku instytucji publicznych mówi o tym,

356
00:35:59.630 --> 00:36:05.510
że organizator zapewnia środki finansowe na funkcjonowanie instytucji.

357
00:36:06.330 --> 00:36:11.690
I oczywiście to jest bardzo kłopotliwy zapis, ponieważ można go interpretować

358
00:36:12.090 --> 00:36:17.510
na wszystkie możliwe sposoby, bo przekazanie dotacji podmiotowej,

359
00:36:18.290 --> 00:36:23.590
która będzie pokrywać tylko 20% kosztów bieżących instytucji,

360
00:36:23.610 --> 00:36:28.190
również jest spełnieniem tego przepisu, ale 100% także.

361
00:36:28.570 --> 00:36:33.390
I to jest dyskusja, która toczy się od wielu lat.

362
00:36:33.390 --> 00:36:37.190
Nie ukrywam, że również w samorządzie warszawskim

363
00:36:37.190 --> 00:36:42.150
są takie instytucje, które mają pokrywane 100% kosztów,

364
00:36:42.290 --> 00:36:46.750
są takie, które mają pokrywane 60% tych kosztów.

365
00:36:46.950 --> 00:36:53.450
Ważne, żeby w końcu spróbować opracować zasady,

366
00:36:53.510 --> 00:36:58.370
według których wszyscy organizatorzy instytucji i kultury

367
00:36:58.370 --> 00:37:05.470
będą mogli w większym stopniu planować swoje finanse,

368
00:37:05.810 --> 00:37:09.350
ale też, żeby dyrektorzy instytucji i kultury

369
00:37:09.350 --> 00:37:12.550
mogli także mieć pewność dotyczącą tego,

370
00:37:12.670 --> 00:37:16.890
jak będzie wyglądać ich instytucja w trakcie najbliższych lat.

371
00:37:17.030 --> 00:37:20.710
Bo myślę, że ten brak pewności w przypadku prowadzenia instytucji kultury

372
00:37:20.710 --> 00:37:25.210
jest najtrudniejszy, ponieważ nie wiemy co wydarzy się za 2-3 lata.

373
00:37:25.470 --> 00:37:30.050
A jaki jest kłopot w kształtowaniu wysokości dotacji podmiotowej dla instytucji?

374
00:37:30.410 --> 00:37:33.790
Otóż organizator bierze pod uwagę,

375
00:37:33.790 --> 00:37:37.410
ile, przynajmniej w przypadku Warszawy,

376
00:37:37.750 --> 00:37:43.090
ile dana instytucja kultury jest w stanie pozyskać środków własnych.

377
00:37:44.090 --> 00:37:48.190
I my, kształtując wysokość dotacji podmiotowej,

378
00:37:48.250 --> 00:37:50.030
nie ukrywam, bierzemy to pod uwagę.

379
00:37:50.210 --> 00:37:58.050
Ponieważ musimy zastanowić się, jaki potencjał mają teatry repertuarowe,

380
00:37:58.150 --> 00:38:06.110
teatry rozrywkowe, ile one są w stanie zdobyć tej gotówki z rynku w sposób samodzielny,

381
00:38:06.110 --> 00:38:11.670
na ile również, tak jak Biblioteka Narodowa ma potencjał w zdobywaniu środków europejskich,

382
00:38:11.850 --> 00:38:14.010
bądź środków sponsorskich.

383
00:38:14.170 --> 00:38:18.950
Ale wydaje mi się, że gdyby spróbować przynajmniej,

384
00:38:19.170 --> 00:38:23.830
nie wiem czy to się uda, skategoryzować instytucje kultury w taki sposób,

385
00:38:23.970 --> 00:38:29.010
żeby pomóc organizatorom kształtować tę wysokość dotacji podmiotowej,

386
00:38:29.010 --> 00:38:37.490
tak, żeby zapewnić tą przewidywalność wysokości dotacji podmiotowych w latach następnych.

387
00:38:38.450 --> 00:38:40.890
Bardzo dziękuję. Dorota, poproszę teraz Ciebie,

388
00:38:40.950 --> 00:38:44.510
bo pewnie tu będziesz miała akurat dosyć ważne rzeczy do dodania,

389
00:38:44.530 --> 00:38:48.330
bo reprezentujesz instytucję, która właśnie, proszę.

390
00:38:48.770 --> 00:38:53.510
Oselineum jest taką jedną z wyjątkowych instytucji w Polsce.

391
00:38:53.510 --> 00:38:58.490
Jest jedną z trzech fundacji finansowanych z budżetu państwa.

392
00:38:58.830 --> 00:39:00.710
Wynika to z naszej historii.

393
00:39:00.870 --> 00:39:02.550
Jak zapewnie wszyscy Państwo wiecie,

394
00:39:02.590 --> 00:39:06.670
w roku 1817 Józef Maksymilian Ossoliński

395
00:39:06.670 --> 00:39:09.190
przeznaczył swój majątek i zbiory,

396
00:39:09.430 --> 00:39:11.590
a cesarz Austrii wyraził na to zgodę

397
00:39:11.590 --> 00:39:15.490
i podpisał ustanowę Narodowej Biblioteki Ossolineum.

398
00:39:15.770 --> 00:39:18.870
Jako symbol po II wojnie światowej

399
00:39:19.170 --> 00:39:22.830
praktycznie niewiele rzeczy udało się odzyskać

400
00:39:22.830 --> 00:39:25.330
z tak zwanych dawnych ziem wschodnich.

401
00:39:25.890 --> 00:39:30.990
Najprawdopodobniej przed referendum 1946 roku

402
00:39:30.990 --> 00:39:33.570
władze radzieckie ze względów symbolicznych

403
00:39:33.570 --> 00:39:37.530
zdecydowały się oddać właśnie zbiory Ossolineum,

404
00:39:37.930 --> 00:39:41.150
panoramę racławicką oraz kilka lwowskich pomników.

405
00:39:41.910 --> 00:39:45.470
Ossolineum było trudną instytucją,

406
00:39:45.630 --> 00:39:48.190
patrząc na powojenne dzieje Polski.

407
00:39:48.190 --> 00:39:49.870
Ossolineum było fundacją prywatną.

408
00:39:50.130 --> 00:39:54.450
Utrzymywało się z majątków zapisanych przez Ossolińskiego

409
00:39:54.450 --> 00:39:56.340
z Ordynacji Przeworskiej Lubomirskich,

410
00:39:56.830 --> 00:39:59.630
z majątku zapisanego przez Hrabinę Worcelową.

411
00:40:00.130 --> 00:40:03.390
Nie było majątków prywatnych po II wojnie światowej.

412
00:40:03.750 --> 00:40:07.110
Majątki te pozostały na dawnych terenach Polski.

413
00:40:07.110 --> 00:40:10.970
W Ossolineum były oczywiście też rozmowy,

414
00:40:10.970 --> 00:40:13.470
gdzie te zbiory Ossolineum mają trafić.

415
00:40:14.130 --> 00:40:17.650
Ze względu nawet na straty Biblioteki Narodowej

416
00:40:17.650 --> 00:40:19.090
rozważana była Warszawa,

417
00:40:19.530 --> 00:40:21.750
rozważana była Biblioteka Jagiellońska,

418
00:40:21.950 --> 00:40:24.090
jednak środowisko wrocławskie,

419
00:40:24.190 --> 00:40:27.690
gdzie no tutaj tak głównie książka niemiecka pozostała,

420
00:40:27.850 --> 00:40:31.350
a osiedlali się ludzie jakby przesiedleńcy

421
00:40:31.350 --> 00:40:35.170
i z tych ziem wschodnich i z innych ziem polskich,

422
00:40:35.250 --> 00:40:36.930
trafiło do Wrocławia.

423
00:40:37.390 --> 00:40:40.790
I żeby w ogóle mogło jakoś funkcjonować,

424
00:40:40.950 --> 00:40:44.050
tak naprawdę Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu

425
00:40:44.050 --> 00:40:46.790
udzieliła Ossolineum, użyczyła budynek.

426
00:40:47.490 --> 00:40:51.470
Wicedyrektor tak naprawdę pełnił funkcję dyrektora

427
00:40:51.470 --> 00:40:54.770
i działaliśmy, ponieważ reaktywowano,

428
00:40:54.910 --> 00:40:57.410
to się udało Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum.

429
00:40:57.590 --> 00:40:59.630
Jednak był to bardzo dziwny twór

430
00:40:59.630 --> 00:41:03.990
i w roku 1953 włączono nas w struktury

431
00:41:03.990 --> 00:41:05.430
Polskiej Akademii Nauk,

432
00:41:05.630 --> 00:41:07.550
wycinając z naszej nazwy

433
00:41:07.550 --> 00:41:10.790
jedno bardzo ważne i gryzące wtedy słowo –

434
00:41:10.790 --> 00:41:11.370
narodowe.

435
00:41:11.610 --> 00:41:13.750
Staliśmy się zakładem imienia Ossolińskich.

436
00:41:14.310 --> 00:41:16.050
Nie byliśmy już zakładem narodowym.

437
00:41:18.190 --> 00:41:22.010
Podzielono też Ossolineum na bibliotekę i wydawnictwo,

438
00:41:22.150 --> 00:41:25.650
co w naszej historii i również w finansowaniu do dziś

439
00:41:25.650 --> 00:41:28.430
ma pewne konsekwencje.

440
00:41:28.430 --> 00:41:31.630
Po przełomie roku 1989

441
00:41:32.420 --> 00:41:34.530
udało się dyrektorowi Józ Wence

442
00:41:34.530 --> 00:41:36.490
odtworzyć fundację.

443
00:41:37.250 --> 00:41:38.450
Staliśmy się dzięki temu

444
00:41:38.450 --> 00:41:40.780
pełnoprawnym jakby spadkobiercą

445
00:41:41.330 --> 00:41:43.020
Ossolineum przedwojennego.

446
00:41:43.020 --> 00:41:45.380
Te zbiory są rzeczywiście nasze.

447
00:41:45.760 --> 00:41:48.100
Ponieważ nadal jesteśmy fundacją,

448
00:41:48.380 --> 00:41:50.680
fundator zapisał nam w spadku te rzeczy,

449
00:41:50.860 --> 00:41:54.580
również lubomirscy zapisali nam swoje zbiory w tym celu.

450
00:41:55.360 --> 00:41:59.020
Darczyńcy prywatni też przekazywali nam swoje zbiory.

451
00:41:59.020 --> 00:42:02.020
Jesteśmy dzięki temu instytucją zaufania społecznego.

452
00:42:02.020 --> 00:42:06.320
Początkowo również po 95 roku,

453
00:42:06.480 --> 00:42:08.160
kiedy Sejm uchwalił ustawę

454
00:42:08.160 --> 00:42:10.660
o fundacji zakład narodowy imienia Ossolińskich.

455
00:42:10.760 --> 00:42:12.160
Także byliśmy,

456
00:42:12.760 --> 00:42:14.380
jakby byliśmy finansowani,

457
00:42:15.220 --> 00:42:16.160
czy kontrolowani,

458
00:42:17.260 --> 00:42:19.600
bo też jesteśmy takim specyficzną fundacją,

459
00:42:20.540 --> 00:42:24.160
która, w której nadzór sprawuje rada kuratorów.

460
00:42:24.160 --> 00:42:28.860
Kuratorzy są jakby z różnych organów naukowych,

461
00:42:29.060 --> 00:42:31.220
samorządowych i państwowych,

462
00:42:31.480 --> 00:42:33.000
ponieważ w Radzie Kuratorów

463
00:42:33.000 --> 00:42:34.860
zasiadają przedstawiciele

464
00:42:34.860 --> 00:42:36.880
Uniwersytetu Wrocławskiego Urzędu Miasta,

465
00:42:37.020 --> 00:42:37.960
Urzędu Wojewódzkiego,

466
00:42:38.080 --> 00:42:39.100
Urzędu Marszałkowskiego,

467
00:42:39.320 --> 00:42:41.820
Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego,

468
00:42:42.020 --> 00:42:45.220
Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego

469
00:42:45.220 --> 00:42:47.060
oraz Towarzystwa Przyjaciół Ossolineum.

470
00:42:47.120 --> 00:42:48.500
Mam nadzieję, że nikogo nie pominam.

471
00:42:48.580 --> 00:42:49.340
Przepraszam jeszcze

472
00:42:49.340 --> 00:42:53.680
Polskiej Akademii Umiejętności i Panu.

473
00:42:55.080 --> 00:42:57.240
Czyli strumień pieniędzy do Was płynie.

474
00:42:57.500 --> 00:42:58.600
Zaraz, powoli.

475
00:42:58.680 --> 00:42:59.340
Jak powiedziałam,

476
00:42:59.380 --> 00:43:01.700
jesteśmy finansowani z budżetu państwa,

477
00:43:02.100 --> 00:43:04.260
więc jesteśmy takim dziwnym tworem,

478
00:43:04.360 --> 00:43:06.460
bo jakby budżet daje nam pieniądze,

479
00:43:06.580 --> 00:43:08.300
a teoretycznie dyrektor odpowiada

480
00:43:08.300 --> 00:43:09.720
przed Radą Kuratorów.

481
00:43:10.040 --> 00:43:14.180
Tym niemniej oczywiście składamy sprawozdania

482
00:43:14.180 --> 00:43:16.260
do Ministerstwa Kultury

483
00:43:16.260 --> 00:43:18.860
i się z nim rozliczamy.

484
00:43:19.120 --> 00:43:21.860
Tym niemniej jest to taka specyficzna fundacja

485
00:43:21.860 --> 00:43:23.720
i także staramy się dzięki temu,

486
00:43:23.740 --> 00:43:25.520
że jesteśmy fundacją pozyskiwać,

487
00:43:25.660 --> 00:43:27.460
startować w tych wszystkich konkursach.

488
00:43:28.540 --> 00:43:31.840
Ossolineum też, no ma tę ustawę o fundacji,

489
00:43:31.960 --> 00:43:33.460
ale w ramach swojego działania,

490
00:43:33.640 --> 00:43:36.180
ponieważ z mocy ustawy prowadzi

491
00:43:36.180 --> 00:43:38.060
Narodową Bibliotekę Ossolineum

492
00:43:38.380 --> 00:43:40.620
Muzeum Książąt Lubomirskich

493
00:43:40.620 --> 00:43:42.700
oraz prowadzi działalność wydawniczą,

494
00:43:42.880 --> 00:43:44.440
ponieważ również jeszcze później

495
00:43:44.440 --> 00:43:47.180
odzyskaliśmy właśnie wydawnictwo Ossolineum

496
00:43:47.180 --> 00:43:49.060
od Polskiej Akademii Nauk.

497
00:43:49.740 --> 00:43:53.420
Więc mamy taki rozbudowany wachlarz działań,

498
00:43:53.540 --> 00:43:56.280
no a finansowanie z budżetu jest takie, jakie jest.

499
00:43:56.460 --> 00:43:58.900
Zawsze przyglądamy się i walczymy również,

500
00:43:59.080 --> 00:44:02.400
jak ci żebracy, o zwiększenie tej dotacji podmiotowej,

501
00:44:02.440 --> 00:44:04.620
żeby starczyło nam na cele statutowe

502
00:44:04.620 --> 00:44:07.040
i te dodatkowe, czyli przyciąganie.

503
00:44:07.040 --> 00:44:09.380
To jeszcze, bo w tym momencie,

504
00:44:09.480 --> 00:44:10.300
przepraszam, że tak przerywam,

505
00:44:10.420 --> 00:44:12.100
ale to trzeba wyjaśnić, co to jest,

506
00:44:12.600 --> 00:44:14.600
co to są cele statutowe w waszym przypadku,

507
00:44:14.600 --> 00:44:17.340
czyli na co ma wam wystarczyć tej dotacji podmiotowej?

508
00:44:17.580 --> 00:44:21.080
Tej dotacji podmiotowej teoretycznie ma nam wystarczyć

509
00:44:21.080 --> 00:44:23.900
nagromadzenie zbiorów,

510
00:44:23.960 --> 00:44:26.240
czyli utrzymanie i powiększanie zasobów

511
00:44:26.240 --> 00:44:27.760
Narodowej Biblioteki Ossolineum

512
00:44:28.120 --> 00:44:30.060
i Muzeum Książąt Lubomirskich

513
00:44:30.060 --> 00:44:31.980
na działalność wydawniczą

514
00:44:31.980 --> 00:44:33.700
oraz na upowszechnianie wiedzy

515
00:44:33.700 --> 00:44:35.900
o Zakładzie Narodowym imienia Ossolińskich.

516
00:44:36.300 --> 00:44:40.000
Należy dodać, że jesteśmy również biblioteką naukową,

517
00:44:40.500 --> 00:44:43.340
należymy także do ogólnokrajowej sieci bibliotecznej,

518
00:44:43.340 --> 00:44:45.380
więc mamy takie tych wiele członów

519
00:44:45.380 --> 00:44:48.680
i działalność muzealna i biblioteczna i wydawnicza,

520
00:44:48.900 --> 00:44:51.140
więc ta kołdra finansowa

521
00:44:51.140 --> 00:44:52.940
co chwilę gdzieś jest przykrótka

522
00:44:52.940 --> 00:44:54.720
i co gdzieś nie przeciągniemy,

523
00:44:54.840 --> 00:44:56.940
to albo któryś palec u stopy,

524
00:44:57.060 --> 00:45:00.160
albo bark, albo cała ręka jest odkryta

525
00:45:00.160 --> 00:45:03.920
i dlatego też startujemy w tych różnych konkursach

526
00:45:03.920 --> 00:45:07.380
i właśnie mamy różnych mecenasów,

527
00:45:07.480 --> 00:45:09.940
no jednak głównym tym naszym mecenasem jest państwo,

528
00:45:10.620 --> 00:45:12.100
no ponieważ jesteśmy fundacją.

529
00:45:12.780 --> 00:45:15.960
Drugim naszym mecenasem, który często nas wspiera

530
00:45:15.960 --> 00:45:18.120
przy zakupach jakichś szczególnych zbiorów

531
00:45:18.120 --> 00:45:20.290
jest gmina Wrocław,

532
00:45:20.680 --> 00:45:22.440
przy zakupach jakichś szczególnych obiektów,

533
00:45:22.540 --> 00:45:24.330
jak na przykład archiwum Tadeusza Różewicza,

534
00:45:24.580 --> 00:45:28.110
czy uzupełnienie naszej kolekcji rękopisów Henryka Sienkiewicza.

535
00:45:28.970 --> 00:45:31.510
Natomiast jeśli chodzi o mecenas prywatny,

536
00:45:31.730 --> 00:45:34.190
no to trudno nam pozyskiwać fundusze,

537
00:45:34.570 --> 00:45:35.910
bardziej polega to na tym,

538
00:45:35.990 --> 00:45:38.190
że jako ta instytucja zaufania publicznego

539
00:45:38.190 --> 00:45:39.010
otrzymuje...

540
00:45:39.010 --> 00:45:39.870
Trudność polega na czym?

541
00:45:40.510 --> 00:45:44.110
No jakoś nieszczególnie zgłaszają się do nas osoby,

542
00:45:44.950 --> 00:45:47.050
które by nam chciały przekazywać środki,

543
00:45:47.170 --> 00:45:49.110
bardziej są to rzeczywiście osoby,

544
00:45:49.970 --> 00:45:53.610
które no mogłyby na przykład sprzedać jakieś swoje archiwum cenne,

545
00:45:53.790 --> 00:45:55.710
a jednak przekazują nam je w darze.

546
00:45:55.710 --> 00:45:59.070
Myślę, że też jest to specyficzny rodzaj mecenatu,

547
00:45:59.230 --> 00:46:00.830
który cały czas buduje nasze zasoby,

548
00:46:01.550 --> 00:46:03.910
czyli wzbogaca i to też jest realizowanie celów statutowych,

549
00:46:04.850 --> 00:46:06.350
poszerzanie naszych zbiorów,

550
00:46:06.450 --> 00:46:07.690
no i utrzymywanie ich, tak?

551
00:46:07.810 --> 00:46:10.450
To też jest ważna część później wydatków,

552
00:46:10.630 --> 00:46:11.750
utrzymanie tego zasobu,

553
00:46:11.930 --> 00:46:14.590
zapewnienie właściwych warunków przechowywania i tak dalej.

554
00:46:14.790 --> 00:46:16.890
Super, ja dopytuję tak trochę w szczegółach,

555
00:46:16.950 --> 00:46:19.230
oczywiście jak się domyślacie nie bez kozery,

556
00:46:19.350 --> 00:46:25.470
bo z tego też nam wychodzi ta różnorodność właśnie w sferze,

557
00:46:25.470 --> 00:46:28.790
w dziale bym powiedział, w dziale kultura powiedzmy.

558
00:46:28.870 --> 00:46:33.410
Kultura jest tak pojemnym hasłem,

559
00:46:34.290 --> 00:46:35.650
to chyba Herder powiedział,

560
00:46:35.710 --> 00:46:39.270
że w zasadzie nie ma bardziej niedookreślonego słowa niż kultura,

561
00:46:39.510 --> 00:46:45.050
więc faktycznie dużo, dużo w tej kulturze możemy zmieścić,

562
00:46:45.050 --> 00:46:47.070
ale to też pokazuje, dlatego to dopytuję,

563
00:46:47.390 --> 00:46:51.390
bo dodając do tej dyskusji znowu dwa zdania od siebie,

564
00:46:52.430 --> 00:46:55.510
jak państwo pamiętacie, jak przedstawiałem archiwa państwowe,

565
00:46:55.730 --> 00:46:57.910
jesteśmy chyba w dziale kultura,

566
00:46:58.070 --> 00:47:00.950
czyli instytucją podległą pod Ministerstwo Kultury,

567
00:47:01.050 --> 00:47:04.250
chyba jedyną, która właśnie nie jest instytucją kultury,

568
00:47:04.330 --> 00:47:07.230
nie jest instytucją artystyczną, jest urzędem.

569
00:47:08.690 --> 00:47:13.610
A z tym wiąże się w kwestii finansowej co?

570
00:47:13.790 --> 00:47:18.910
No przede wszystkim to, o czym wszyscy moi poprzednicy tak naprawdę mówili,

571
00:47:19.830 --> 00:47:22.370
my tak naprawdę jesteśmy z tego wyłączeni,

572
00:47:22.530 --> 00:47:27.710
znaczy jedynym źródłem finansowania archiwów państwowych

573
00:47:27.710 --> 00:47:29.370
jest budżet państwa.

574
00:47:30.530 --> 00:47:33.190
Nie możemy skorzystać z żadnych dotacji,

575
00:47:33.270 --> 00:47:34.870
chociaż czasami też bardzo byśmy chcieli,

576
00:47:34.970 --> 00:47:37.950
na przykład jest, i o to chciałem zapytać też,

577
00:47:38.450 --> 00:47:41.770
myślę, że nam się to powiąże, a propos dotacji i korzystania z tego,

578
00:47:41.910 --> 00:47:43.570
i jestem ciekawy, bo nie wiem też,

579
00:47:43.690 --> 00:47:45.770
na przykład chciałbym zapytać, czy Ossolina z tego korzysta,

580
00:47:45.810 --> 00:47:47.350
czy w ogóle źle to rozumiem,

581
00:47:47.450 --> 00:47:51.790
czyli Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa, Tomku,

582
00:47:51.870 --> 00:47:53.570
czy ty mógłbyś tutaj, prawda?

583
00:47:53.730 --> 00:47:54.650
Bo to jest tak wieloletnia.

584
00:47:54.750 --> 00:47:57.850
My skorzystaliśmy, mamy Almę od paru lat,

585
00:47:57.850 --> 00:48:00.870
a mieliśmy najstarszą wersję innego programu,

586
00:48:00.930 --> 00:48:04.270
także był to dla nas milowy krok naprzód.

587
00:48:04.430 --> 00:48:08.090
Rzeczywiście my korzystamy z różnych programów i tych krajowych,

588
00:48:08.190 --> 00:48:11.970
no ale także, tak jak tu mówił Pan Dyrektor Makowski,

589
00:48:12.730 --> 00:48:15.170
korzystamy też z tych zagranicznych, z norweskich,

590
00:48:15.490 --> 00:48:18.270
z różnych unijnych, z programów marszałkowskich,

591
00:48:18.410 --> 00:48:19.650
wszędzie, gdzie się da, startujemy.

592
00:48:19.750 --> 00:48:22.490
Ciągle gonimy tego króliczka, którym są pieniądze.

593
00:48:23.590 --> 00:48:27.130
Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa jest dobrym przykładem

594
00:48:27.130 --> 00:48:30.910
i idealnie się wiąże ze współkongresem kultury,

595
00:48:31.150 --> 00:48:36.030
dlatego że pomysł powstał podczas poprzedniego kongresu

596
00:48:36.030 --> 00:48:40.030
w 2009 roku, kiedy zresztą Agnieszka Holland,

597
00:48:40.630 --> 00:48:44.450
kilka innych osób wówczas, kiedy się zgromadziliśmy,

598
00:48:44.630 --> 00:48:47.930
uznała, że czas na, Hanna Wróblewska,

599
00:48:49.530 --> 00:48:56.810
ruch obywateli kultury i to, co wówczas było bardzo pocieszające i przyjemne.

600
00:48:57.070 --> 00:49:01.350
Powiedziano, że trzeba nie więcej pieniędzy na filmy,

601
00:49:01.550 --> 00:49:06.070
na spektakle teatralne, co oczywiście zawsze chętnie się przyjmie,

602
00:49:06.070 --> 00:49:10.970
ale trzeba wychować obywateli kultury,

603
00:49:11.510 --> 00:49:18.690
znaczy dać szansę osobom, które do kultury nie mają nie tylko dostępu,

604
00:49:18.810 --> 00:49:20.850
ale powiedzmy skłonności.

605
00:49:22.350 --> 00:49:29.010
Czyli to, co zwykle tak bardzo szkolno brzmi wychować,

606
00:49:29.330 --> 00:49:33.210
ale chodzi o to, żeby każdy człowiek, każdy z naszych obywateli

607
00:49:33.210 --> 00:49:36.930
poczuł potrzebę korzystania z kultury.

608
00:49:37.350 --> 00:49:42.490
Wówczas uznano, że sieć bibliotek jest tak naprawdę pierwszym krokiem,

609
00:49:42.490 --> 00:49:50.350
który należy uruchomić, dać dostęp zarówno młodym, jak i starszym do kultury

610
00:49:50.350 --> 00:49:56.050
poprzez jedną z niewielu powszechnych sieci, które są w Polsce,

611
00:49:56.210 --> 00:50:01.270
czyli sieci bibliotek publicznych, oczywiście również bibliotek szkolnych,

612
00:50:01.310 --> 00:50:07.230
co w pierwszej edycji się nam nie powiodło, ale do bibliotek publicznych już tak.

613
00:50:07.230 --> 00:50:13.650
Dwie trzecie bibliotek publicznych w Polsce znajduje się na terenach wiejskich

614
00:50:13.650 --> 00:50:20.450
lub wiejsko-miejskich i prawie zawsze są to jedyne instytucje kultury

615
00:50:20.450 --> 00:50:28.210
w danej społeczności lokalnej. Jest to jedyny kontakt z kulturą w większości przypadków,

616
00:50:28.230 --> 00:50:35.050
do których ma dostęp osoba dorosła. Dzieci, młodzież mają jeszcze możliwość w szkole,

617
00:50:35.050 --> 00:50:41.930
natomiast osoba dorosła do szkoły nie pójdzie, żeby korzystać z jakiejkolwiek formy kultury,

618
00:50:42.090 --> 00:50:48.090
czy chociażby podnieść swoje kompetencje technologiczne, cywilizacyjne.

619
00:50:48.530 --> 00:50:55.110
Sieć bibliotek i miejsc bezpiecznych, darmowych, w których można spotkać

620
00:50:55.110 --> 00:51:00.810
osobę kompetentną i życzliwą wydał nam się wówczas kluczowy do wzmocnienia.

621
00:51:00.810 --> 00:51:08.630
Biblioteki w 2009 roku to były biblioteki bardzo często o słabej kondycji finansowej,

622
00:51:09.210 --> 00:51:15.050
o bardzo niewielkich zbiorach w budynkach, które nie miały toalet.

623
00:51:15.530 --> 00:51:21.830
Dzisiaj ta sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Dzisiaj rzeczywiście biblioteki stają się miejscami,

624
00:51:21.830 --> 00:51:28.150
do których się przychodzi z rodziną, ze znajomymi. Ta inwestycja, mamy nadzieję,

625
00:51:28.490 --> 00:51:38.710
też na tym kongresie chcielibyśmy to w pewnej formie skwitować, przełożyły się na bilety kupione do kina,

626
00:51:39.210 --> 00:51:45.330
na kolejki do teatrów warszawskich. Proszę spróbować kupić bilety do któregoś z teatrów warszawskich.

627
00:51:45.330 --> 00:51:52.190
To jest sukces. Udało nam się pewne grupy uruchomić. Natomiast to na pewno nie jest.

628
00:51:52.250 --> 00:51:59.330
Na miarę naszych aspiracji cywilizacyjnych, sam poziom czytelnictwa, który jest najlepszym wskaźnikiem,

629
00:51:59.850 --> 00:52:05.910
czy kultura się rozwija, czy zwija, zwłaszcza w perspektywie wyjazdu w różnych okresach z Polski,

630
00:52:05.910 --> 00:52:13.010
za granicę, osób szczególnie mobilnych, bardzo często najlepiej wykształconych.

631
00:52:13.150 --> 00:52:19.550
To miało dość duży wpływ na wiele naszych wskaźników kulturowych.

632
00:52:19.870 --> 00:52:24.970
I ta sieć, o której mówię, w ramach Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa,

633
00:52:25.150 --> 00:52:30.390
jest wzmacniana poprzez ową nadzwyczajną interwencję państwa.

634
00:52:30.390 --> 00:52:38.750
Przede wszystkim poprzez dokładanie pieniędzy samorządom, które inwestują w zakup książek.

635
00:52:38.850 --> 00:52:41.410
Zarówno do bibliotek publicznych, jak i szkolnych.

636
00:52:41.790 --> 00:52:46.710
Na zasadzie w biednych gminach to jest złotówka do złotówki.

637
00:52:47.050 --> 00:52:53.410
Każda złotówka przeznaczona na zakup książek dostaje drugą złotówkę z budżetu państwa.

638
00:52:53.410 --> 00:52:58.770
W przypadku bogatych samorządów, przepraszam pana dyrektora, Warszawa do nich należy,

639
00:52:59.090 --> 00:53:05.510
to jest 80% środków samorządu, 20% środków rządowych.

640
00:53:05.670 --> 00:53:12.790
Bo oczywiście, jak pan dyrektor słusznie powiedział, to samorządy są odpowiedzialne

641
00:53:12.790 --> 00:53:18.310
za finansowanie instytucji kultury w ramach swoich wspólnot lokalnych.

642
00:53:18.310 --> 00:53:23.790
I oczywiście biblioteki w 100% powinny być finansowane przez samorządy,

643
00:53:23.950 --> 00:53:30.610
zarówno budżety na płace, jak i prąd, jak i zakup książek.

644
00:53:30.790 --> 00:53:38.150
Ponieważ jednak nie wszędzie to się udawało, postanowiono dać ów szczególny nadzwyczajny gest

645
00:53:38.150 --> 00:53:45.570
ze strony centralnego rządu, że dla nas, dla naszej pozycji nie tylko cywilizacyjnej,

646
00:53:45.710 --> 00:53:51.470
ale naszej pozycji rozwojowej, kreatywności, ważne jest, żeby nawet w najmniejszej

647
00:53:51.470 --> 00:53:59.770
rolniczej gminie w Polsce były dostępne książki, żeby utalentowana młodzież z jednej strony,

648
00:53:59.770 --> 00:54:08.690
a z drugiej strony osoby oczekujące kultury nawet w małej gminie miały dostęp do książek,

649
00:54:08.850 --> 00:54:14.630
ale także do osoby kompetentnej, która opowie o świecie.

650
00:54:15.010 --> 00:54:21.130
I Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa w kolejnych edycjach uzyskiwał kolejne funkcje

651
00:54:21.130 --> 00:54:24.630
i mam nadzieję, że następna edycja, którą przygotowujemy,

652
00:54:24.810 --> 00:54:28.330
będzie również wzbogacona kolejne edycje.

653
00:54:28.410 --> 00:54:30.930
W pierwszej edycji powiem Państwu od razu, co się nie udało,

654
00:54:31.010 --> 00:54:34.870
skoro to jest takie podsumowanie kongresu z 2009 roku,

655
00:54:35.070 --> 00:54:41.190
nie udało się dużego uruchomienia organizacji pozarządowych przy bibliotekach.

656
00:54:41.610 --> 00:54:47.090
Planowaliśmy, że przy każdej bibliotece publicznej będzie jakaś organizacja pozarządowa,

657
00:54:48.690 --> 00:54:54.150
która będzie z jednej strony pomagała, z drugiej strony trochę stymulowała,

658
00:54:54.570 --> 00:54:58.410
trochę inicjowała działalność biblioteki i to będzie taki budynek,

659
00:54:58.490 --> 00:54:59.730
przy którym różne inicjatywy będą...

660
00:54:59.730 --> 00:55:02.110
Ale w niektórych jednak to się chyba udało,

661
00:55:02.170 --> 00:55:06.410
bo z tego tak naprawdę chyba ten ruch archiwów społecznych,

662
00:55:06.510 --> 00:55:11.290
który tam się rozwija przecież przy centrum i też tam jest jakiś panel przewidziany

663
00:55:11.290 --> 00:55:14.970
a propos tego, to przecież biblioteki, nie archiwa gdzieś,

664
00:55:14.970 --> 00:55:19.670
biblioteki są głównie tymi miejscami, gdzie ten ruch archiwistyki społecznej

665
00:55:19.670 --> 00:55:25.830
no właśnie się albo narodził wręcz, bo w niektórych miejscach się narodził,

666
00:55:25.890 --> 00:55:27.550
a czasami bardzo mocno rozwinął.

667
00:55:27.730 --> 00:55:31.570
Tak i w pierwszej edycji biblioteki publiczne były bohaterem,

668
00:55:31.670 --> 00:55:35.050
w drugiej edycji biblioteki szkolne i przedszkolne weszły.

669
00:55:35.170 --> 00:55:39.190
Teraz chcemy, żeby takim bohaterem naszym były organizacje pozarządowe

670
00:55:39.190 --> 00:55:43.330
i szanse, które otrzymają do działań właśnie w tych miejscach,

671
00:55:43.410 --> 00:55:47.990
gdzie one nie rozwijają się samodzielnie, jak gminy wiejskie chociażby,

672
00:55:48.090 --> 00:55:51.750
większość przynajmniej, ale także biblioteki szpitalne,

673
00:55:51.930 --> 00:55:59.650
które wydaje się, że są nieco porzucone, a to jest dobry czas na czytanie.

674
00:55:59.650 --> 00:56:07.890
I czytanie daje też wyłączenie z bieżących trosk.

675
00:56:08.690 --> 00:56:14.570
I czytanie w szpitalu jest dość istotne, a książka na receptę wydaje się pomagać

676
00:56:14.570 --> 00:56:17.010
też na wiele kłopotów.

677
00:56:17.770 --> 00:56:21.350
Znamy ten cytat z jednego słynnego pisarza, który powiedział,

678
00:56:21.430 --> 00:56:24.010
że można przeżyć wiele żyć. Oczywiście, to jest jak najbardziej.

679
00:56:25.370 --> 00:56:28.030
Arturze, chciałeś coś dodać do Narodowego Programu?

680
00:56:28.210 --> 00:56:31.150
Nie, ja chciałem, skoro mowa o finansowaniu,

681
00:56:31.210 --> 00:56:33.410
ja chciałem powiedzieć o pewnym marzeniu, które mam,

682
00:56:33.630 --> 00:56:36.310
bo powiedzieliśmy o finansowaniu...

683
00:56:36.310 --> 00:56:37.230
Do marzeń jeszcze przejdziemy.

684
00:56:37.450 --> 00:56:39.010
Tak? Dobrze. To jak nie, to nie.

685
00:56:40.690 --> 00:56:44.150
Na razie marzenia, na razie marzenia, zostawmy.

686
00:56:44.310 --> 00:56:47.170
A ja mogę jeszcze o NPRCZ, jeżeli to jest fragment o NPRCZ,

687
00:56:47.210 --> 00:56:50.350
o jednej rzeczy, właśnie a propos marzeń.

688
00:56:51.170 --> 00:56:56.750
Za bardzo wielki sukces uważam, że w ramach NPRCZ od samego początku do dzisiaj

689
00:56:58.370 --> 00:57:01.750
uzyskaliśmy niezależność bibliotek, zwłaszcza małych.

690
00:57:02.030 --> 00:57:05.410
Nikt nie mówi bibliotekarce, jakie książki ma kupić.

691
00:57:06.730 --> 00:57:10.110
Każda bibliotekarka, każdy bibliotekarz, każda biblioteka

692
00:57:10.110 --> 00:57:13.830
decyduje sama, co ma kupić dla swojej społeczności lokalnej.

693
00:57:13.830 --> 00:57:18.130
To świetnie, bo tutaj rozumiem, że nie masz na myśli, broń Boże, polityków,

694
00:57:18.250 --> 00:57:22.530
nawet w sensie działaczy samorządowych, że dyktują, co kupić do biblioteki,

695
00:57:22.610 --> 00:57:26.030
bo to byśmy byli chyba w jakichś oparach absurdu.

696
00:57:26.030 --> 00:57:29.950
To obserwujemy na świecie bardzo wielu, czy w Stanach Zjednoczonych,

697
00:57:30.070 --> 00:57:33.450
czy ostatnio nawet w Irlandii, w wielu miejscach.

698
00:57:33.450 --> 00:57:36.350
W Polsce, jak na razie, taka poważna próba była tylko raz,

699
00:57:37.050 --> 00:57:40.270
może ostatnio jeszcze taka druga, ale za każdym razem spotykała się

700
00:57:40.270 --> 00:57:43.590
bardzo poważnym protestem, oporem,

701
00:57:44.590 --> 00:57:49.930
bardzo skutecznym, że rzeczywiście w Polsce nie wolno,

702
00:57:50.450 --> 00:57:55.230
nie wolno naruszać bibliotecznej niepodległości.

703
00:57:56.690 --> 00:57:59.410
Bardzo słusznie. Myślę, że też od tego zaczęliśmy,

704
00:57:59.410 --> 00:58:04.590
i chyba z tym się zgadzamy, że tak chcielibyśmy dążyć do tego,

705
00:58:04.690 --> 00:58:07.550
żeby kultura faktycznie była jak najbardziej wolna,

706
00:58:07.650 --> 00:58:11.970
a instytucje kultury, szeroko pojęte instytucje kultury,

707
00:58:12.110 --> 00:58:14.630
no cieszyły się jak największą niezależnością,

708
00:58:14.790 --> 00:58:17.670
niezależnie od tego, pod kogo one podlegają

709
00:58:17.990 --> 00:58:21.970
i od kogo są uzależnione i czyimi są klientami.

710
00:58:22.850 --> 00:58:24.590
Tak, Doroto, jeszcze...

711
00:58:24.590 --> 00:58:26.050
Tak, tak, ja chciałam powiedzieć tylko,

712
00:58:26.110 --> 00:58:29.170
że Józef Maksymilian Osoliński wręcz zakazał dyrektorom

713
00:58:29.170 --> 00:58:31.770
i kuratorom angażować się w sprawy polityczne,

714
00:58:32.350 --> 00:58:37.230
aby właśnie instytucja nie była nigdy uwikłana w jakieś sprawy,

715
00:58:37.310 --> 00:58:39.050
bo to potem właśnie może wpływać

716
00:58:39.050 --> 00:58:42.170
i na niewypowiedziane słowo cenzura...

717
00:58:43.130 --> 00:58:44.390
Dobrze, że się z tym wszyscy zgadzamy.

718
00:58:44.590 --> 00:58:48.450
Myślę, że tutaj nie ma co do tego wątpliwości,

719
00:58:48.550 --> 00:58:50.250
aczkolwiek może jak będziemy mieli jeszcze czas,

720
00:58:50.410 --> 00:58:53.130
to w którymś momencie ja tam też o pewne rzeczy jeszcze zahaczę.

721
00:58:53.130 --> 00:58:57.850
Na razie podsumujmy tyle, że jak rozumiem i zgadzamy się z tym,

722
00:58:57.990 --> 00:59:00.630
to co padło z waszych ust jednak dotacje,

723
00:59:00.750 --> 00:59:02.910
pozyskiwanie środków zewnętrznych

724
00:59:02.910 --> 00:59:08.630
jest jakąś ważnym elementem waszej działalności również w instytucjach.

725
00:59:08.630 --> 00:59:12.110
I to chciałem podkreślić, bo tak jak tutaj siedzimy, no właśnie, tak,

726
00:59:12.250 --> 00:59:17.930
to nie mówimy jednak o teatrach, o osobach twórczych,

727
00:59:19.730 --> 00:59:24.630
o świecie muzyki, rozrywki, filharmonii, opery i wszystkiego innego,

728
00:59:24.750 --> 00:59:29.310
gdzie to finansowanie w ramach biletowania, mówiąc brzydko,

729
00:59:31.010 --> 00:59:35.330
może zapewnić jakąś mniejszą lub większą stabilność,

730
00:59:35.410 --> 00:59:37.670
w zależności oczywiście od repertuaru.

731
00:59:37.790 --> 00:59:42.210
My mówimy tutaj o instytucjach, które w sferze kultury

732
00:59:42.210 --> 00:59:47.070
są ogólnie bym powiedział kustoszami,

733
00:59:47.230 --> 00:59:52.590
kustoszami trochę pamięci, tradycji,

734
00:59:52.590 --> 00:59:57.770
budowania właśnie tego wątku wspólnotowego w narodzie,

735
00:59:57.890 --> 01:00:00.850
bo już, jak słyszałem dzisiaj na otwarciu kongresu,

736
01:00:01.210 --> 01:00:05.030
też nie musimy się już ponownie wstydzić używania tego słowa narodowy,

737
01:00:06.390 --> 01:00:10.710
bo, chociaż jak dla mnie, no trochę dużo jest tych narodowych instytucji różnych,

738
01:00:10.950 --> 01:00:13.590
ale to zostawiam, natomiast rozumiem, że nie musimy,

739
01:00:14.530 --> 01:00:17.850
nie powinniśmy się tego wstydzić, tak, instytucje, które reprezentujemy,

740
01:00:17.850 --> 01:00:26.190
choć różne i różnie finansowane, jak to mam nadzieję jasno i klarownie wybrzmiało,

741
01:00:26.270 --> 01:00:30.970
tak naprawdę nasza działalność w wielu sferach się przenika,

742
01:00:32.210 --> 01:00:40.430
uzupełnia w jakiś sposób, czy czasami robimy naprawdę bardzo podobne rzeczy,

743
01:00:40.550 --> 01:00:43.950
znowuż nie bez kozery to mówię, bo w pewnym momencie do tego nawiążę,

744
01:00:43.950 --> 01:00:47.710
a mimo wszystko, no właśnie, są pewne ograniczenia w tym finansowaniu,

745
01:00:47.830 --> 01:00:51.570
które wynikają, żeby nawiązać do Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa

746
01:00:51.570 --> 01:00:56.450
w archiwach państwowych też mamy biblioteki, czasami bardzo dobre biblioteki,

747
01:00:56.530 --> 01:01:00.890
a czasami w niektórych miejscowościach jedne z najlepiej wyposażonych

748
01:01:00.890 --> 01:01:06.890
w kontekście księgozbioru bibliotek, też mamy czytelników i też mamy czytelnie,

749
01:01:07.550 --> 01:01:13.010
no natomiast z całego tego programu jesteśmy w sposób naturalny wykluczeni,

750
01:01:13.030 --> 01:01:17.790
no właśnie przez to, że jesteśmy Urzędem Administracji Państwowej.

751
01:01:18.470 --> 01:01:21.810
Ja tylko dodam, że my książek z tego programu nie możemy kupić,

752
01:01:22.670 --> 01:01:27.650
my tylko, bo to, tylko właśnie, ale za to otrzymaliśmy, no tutaj program Alma,

753
01:01:27.810 --> 01:01:32.010
tak, wdrożenie Almy, co też jest bardzo ważne i olbrzymią oszczędnością.

754
01:01:32.010 --> 01:01:37.070
Chociażby to my w archiwach musieliśmy się tam starać o jakiś inny system,

755
01:01:37.270 --> 01:01:40.690
chociażby do obsługi bibliotek i teraz też z nim kłopot mamy,

756
01:01:40.770 --> 01:01:44.750
nie o tym chciałem powiedzieć, chciałem bardziej skonkludować tę część

757
01:01:44.750 --> 01:01:48.630
naszej dyskusji tym, to padło tutaj chyba zdaje się z ust Doroty,

758
01:01:49.330 --> 01:01:56.050
że możemy się zgodzić, pewnie Państwo się z nami też zgodzicie

759
01:01:56.050 --> 01:02:02.590
bez jakichś zbytnich zastrzeżeń. Ta kołdra jest za krótka,

760
01:02:03.450 --> 01:02:08.870
mimo tego też, co Artur wspominał, ile miliardów samorządy przeznaczają,

761
01:02:08.990 --> 01:02:14.090
ile miliardów Państwo przeznacza i myślę, że nawet jakbyśmy doszli do tego etapu,

762
01:02:14.150 --> 01:02:18.510
że Państwo by się jeszcze więcej dołożyło, to mimo wszystko ta kołdra

763
01:02:20.150 --> 01:02:25.410
zawsze w jakimś sensie będzie za krótka. Ja mam swoją teorię na ten temat,

764
01:02:25.510 --> 01:02:29.490
na razie nie będę się z nią dzielił. Generalnie jest za krótka.

765
01:02:29.650 --> 01:02:35.350
Czy to, że ta kołdra jest za krótka, siłą rzeczy prowadzi do,

766
01:02:35.770 --> 01:02:39.830
a to padło z kolei już chyba z ust Artura, który mówił o programach

767
01:02:39.830 --> 01:02:44.490
i o tej rywalizacji małych z dużymi. Ja bym tę rywalizację na razie,

768
01:02:44.530 --> 01:02:48.950
tę rywalizację na razie chciał zostawić z boku, ale bardziej,

769
01:02:49.190 --> 01:02:54.690
szerzej do tej rywalizacji podejść. Czy postrzegacie naszą działalność,

770
01:02:56.230 --> 01:03:01.750
że ona też jest oparta w pewnym sensie na tej rywalizacji,

771
01:03:03.890 --> 01:03:08.210
rywalizacji o publiczną złotówkę, tak? No, ponieważ ta kołdra jest za krótka.

772
01:03:09.670 --> 01:03:17.170
Czy w ogóle w ten sposób na to nie patrzycie? Ciekawy jestem waszego zdania.

773
01:03:17.430 --> 01:03:22.350
Zaraz ja też się będę rozwijał dalej. Na razie zostawiam pytanie o rywalizację.

774
01:03:22.710 --> 01:03:25.290
Znaczy, czy czujecie tę rywalizację, czy zupełnie nie?

775
01:03:27.730 --> 01:03:31.070
Ale konkurencja nie jest czymś złym. Absolutnie, ja nie powiedziałem, że jest.

776
01:03:31.710 --> 01:03:35.130
Ja natomiast chciałbym zwrócić uwagę na jeszcze jedną rzecz,

777
01:03:35.130 --> 01:03:40.150
ponieważ strasznie się skupiliśmy na wymiarze instytucjonalnym kultury,

778
01:03:40.370 --> 01:03:44.710
a mało powiedzieliśmy o osobach indywidualnych w kulturze.

779
01:03:44.710 --> 01:03:57.110
A jak porównamy to, ile wynoszą wydatki na kulturę na instytucje i porównamy to na wydatki na osoby fizyczne,

780
01:03:57.250 --> 01:04:02.610
które są freelancerami, które są immanentnym elementem polskiej kultury,

781
01:04:02.610 --> 01:04:13.090
to ta proporcja jest już bardzo zachwiana i to, o czym powinniśmy myśleć w kategoriach długoterminowych,

782
01:04:13.270 --> 01:04:22.010
to to, żeby jednak środki na stypendia artystyczne, na rezydencje artystyczne też skokowo wzrastały,

783
01:04:22.010 --> 01:04:28.590
bo instytucje oczywiście są w kulturze polskiej bardzo potrzebne,

784
01:04:28.890 --> 01:04:37.870
ale stypendia artystyczne wytwarzają kreatywność, tworzą nowe osoby artystyczne,

785
01:04:38.050 --> 01:04:43.710
ale też dbamy o to, żeby rosły wraz z nimi kompetencje kulturowe.

786
01:04:43.710 --> 01:04:50.490
Ale jeżeli chodzi o konkurencję, to tak skupiliśmy się też tylko na publicznych środkach,

787
01:04:50.710 --> 01:04:57.010
a warto powiedzieć o tym, że w Polsce mamy jednak kryzys związany z filantropią prywatną,

788
01:04:57.370 --> 01:05:07.030
ale jest jeden element, który można by było ruszyć, to znaczy mamy środki zespółek Skarbu Państwa.

789
01:05:08.890 --> 01:05:16.390
Myślę, że jak tutaj wszyscy siedzimy na sali, każdy kiedyś spróbował dostać środki od spółki Skarbu Państwa

790
01:05:17.350 --> 01:05:21.730
i bardzo często tworzone są fundacje korporacyjne.

791
01:05:22.090 --> 01:05:28.410
Trudno nam jest czasami znaleźć, kiedy ten nabór jest ogłaszany, kiedy on się kończy i tak dalej,

792
01:05:28.830 --> 01:05:36.350
a może by można pomyśleć o transparentnym systemie, kiedy to spółki Skarbu Państwa,

793
01:05:38.130 --> 01:05:46.710
przeznaczają jakąś część na działania społeczne i to niekoniecznie od razu jest sport i jakiś maraton,

794
01:05:46.730 --> 01:05:55.650
pomimo tego, że lubię sport, ale z tego co widzę ciągle spółki Skarbu Państwa dają na maratony w mniejszym stopniu na kulturę.

795
01:05:55.910 --> 01:06:04.910
Idzie to do jakiegoś jednego worka i zbierana jest niezależna komisja, która w sposób jasny,

796
01:06:04.910 --> 01:06:08.350
trochę taki system jak stworzono PIS, prawda?

797
01:06:08.710 --> 01:06:14.690
Że jest stworzony fundusz, w ramach którego mamy środki finansowe,

798
01:06:15.270 --> 01:06:20.950
jakaś ich część jest przeznaczona na sport, jakaś ich część jest przeznaczona na kulturę.

799
01:06:22.230 --> 01:06:26.990
My wiemy, kto wchodzi w skład tej komisji, jakie są priorytety.

800
01:06:27.370 --> 01:06:33.390
Nie musimy wtedy szukać wszystkich spółek, których przekazują jakiekolwiek środki finansowe,

801
01:06:33.390 --> 01:06:36.490
na nazwijmy je to ogólne cele charytatywne.

802
01:06:37.150 --> 01:06:47.550
I wtedy uruchamia nam się kolejne bardzo ważne źródło finansowania kultury i to tej instytucjonalnej

803
01:06:47.550 --> 01:06:55.430
i tej powiedzmy dla osób artystycznych, indywidualnych.

804
01:06:55.670 --> 01:07:04.090
Bo też pamiętajmy, że był taki, była taka tendencja i ona też w dalszym ciągu istnieje w polskiej kulturze,

805
01:07:04.230 --> 01:07:09.410
że jeżeli chcesz coś zrobić, to najlepiej żebyś założył organizację pozarządową.

806
01:07:10.110 --> 01:07:15.130
I przez to ta liczba organizacji pozarządowych bardzo wzrastała.

807
01:07:15.510 --> 01:07:19.490
Ktoś realizował jakiś projekt, a później ta udręka administracyjna

808
01:07:19.490 --> 01:07:22.570
związana z prowadzeniem organizacji pozarządowych powodowała,

809
01:07:22.610 --> 01:07:24.790
że nawet ta osoba zapomniała ją zamknąć.

810
01:07:24.950 --> 01:07:29.690
W związku z tym, jeżeli chodzi o liczby organizacji pozarządowych w Polsce,

811
01:07:29.870 --> 01:07:33.830
to mamy ich wysyp, ale jak zobaczymy, które z nich są aktywne,

812
01:07:33.950 --> 01:07:38.830
to okazuje się, że te liczby już nie są tak atrakcyjne.

813
01:07:38.830 --> 01:07:43.710
I wtedy, gdybyśmy jeszcze dołożyli do tych środków publicznych,

814
01:07:43.890 --> 01:07:49.930
państwowych, samorządowych, ale także fundusze spółek skarbu państwa,

815
01:07:50.590 --> 01:07:56.010
no może ta konkurencja już nie byłaby dla wszystkich tak bardzo uciążliwa.

816
01:07:57.810 --> 01:08:00.610
Dziękuję, że oczywiście podniosłeś ten temat.

817
01:08:00.790 --> 01:08:06.570
Ja się od razu wytłumaczę, dlaczego nie poruszałem do tej pory

818
01:08:06.570 --> 01:08:12.990
i nie będę poruszał dalej tego finansowania związanego z osobami,

819
01:08:13.230 --> 01:08:18.650
z twórcami, z artystami. Po pierwsze dlatego, że są inne debaty,

820
01:08:18.790 --> 01:08:22.850
które o tym będą mówiły. Po drugie dlatego, że nie mam absolutnie pojęcia.

821
01:08:24.730 --> 01:08:31.290
Absolutnie. A po trzecie dlatego, że ta debata jest jednak o instytucjach.

822
01:08:31.290 --> 01:08:34.510
Mnie zależało na tym, żebyśmy porozmawiali o instytucjach.

823
01:08:34.610 --> 01:08:40.070
Ja wiem, że to nie zawsze jest i dobrze widziane w tej szerokiej sferze kultury

824
01:08:40.070 --> 01:08:43.510
i nie wszyscy chcą chętnie o tym mówić, bo jak jest coś instytucjonalne,

825
01:08:43.990 --> 01:08:47.310
to zawsze może się wiązać z czymś innym.

826
01:08:48.250 --> 01:08:52.190
Dla mnie to w tym momencie nie ma znaczenia. Myślę, że my tak samo,

827
01:08:52.310 --> 01:08:59.170
jak instytucjonalnie działamy, wypełniamy na tyle ważną część kulturową w społeczeństwie,

828
01:09:00.430 --> 01:09:04.510
że chciałbym porozmawiać i o tym rozmawiamy, dlatego nie poruszałem tamtego wątku,

829
01:09:04.650 --> 01:09:08.170
o tym, jak można finansować jednak mimo wszystko instytucje,

830
01:09:08.170 --> 01:09:12.190
w tym duże instytucje, w tym duże instytucje państwowe, które za,

831
01:09:13.070 --> 01:09:18.510
no mówię, no bardzo szeroką część sfery kultury odpowiadają,

832
01:09:18.770 --> 01:09:23.210
mimo że, jeszcze raz podkreślę, nie jesteśmy osobami twórczymi absolutnie,

833
01:09:23.290 --> 01:09:28.010
wręcz bym powiedział odwrotnie odtwórczymi, no jakby głównie zajmujemy się tym.

834
01:09:28.030 --> 01:09:28.750
Mów za siebie.

835
01:09:30.210 --> 01:09:35.450
Przepraszam, tak, czasami piszę, ale zazwyczaj za to, co piszę, nie dostaję pieniędzy,

836
01:09:35.530 --> 01:09:37.850
więc nie chcę nazywać tego dużą twórczością.

837
01:09:37.930 --> 01:09:44.650
Poza tym bardzo chętnie powtarzam po tobie to, bo wydaje mi się to ważne i rozsądne.

838
01:09:44.930 --> 01:09:48.370
Przestańcie pisać, zacznijcie czytać. Jestem też tego samego zdania.

839
01:09:49.370 --> 01:09:50.570
Ale nieważne, nie o tym chciałem.

840
01:09:50.570 --> 01:09:55.230
To był komentarz, do któregoś z badań czytelnictwa spadło znowu.

841
01:09:55.230 --> 01:10:00.250
Chciałem trochę specjalnie pobudzić was do tego, żebyśmy się tutaj troszkę

842
01:10:00.250 --> 01:10:06.150
przy tym stoliku pospierali o tej rywalizacji. I nie mówiłem o tym, że to jest cokolwiek złego.

843
01:10:06.350 --> 01:10:08.070
Wręcz przeciwnie, bym powiedział, że to jest dobre.

844
01:10:09.390 --> 01:10:12.550
Natomiast, znaczy w niektórych sferach jest dobre, w niektórych niedobre.

845
01:10:12.630 --> 01:10:19.010
I teraz, jeżeli rozmawiamy o tym, że kołdra jest za krótka i my nie rywalizujemy

846
01:10:19.010 --> 01:10:25.430
na polu naszej oferty kulturalnej, bo to jest rzecz logiczna.

847
01:10:26.130 --> 01:10:31.310
Ona może być, czasami może być wspólna też, ale czasami może być zupełnie różna.

848
01:10:31.470 --> 01:10:32.630
I to jest oczywiste, tak?

849
01:10:32.870 --> 01:10:35.970
Natomiast, jeżeli rywalizujemy o tym za krótką kołderkę,

850
01:10:36.330 --> 01:10:40.110
czyli chcemy każdy dla siebie jednak wyciągnąć jak najwięcej,

851
01:10:40.830 --> 01:10:45.130
to co to powoduje? No, ja mam takie przemyślenie, że to powoduje pewną,

852
01:10:45.190 --> 01:10:50.830
albo umacnia pewną silosowość. Silosowość, która jest w ogóle charakterystyczna

853
01:10:50.830 --> 01:10:53.450
dla naszego państwa, ale ja już to zostawiam nie o tym,

854
01:10:53.790 --> 01:10:57.690
ale ona też jest budowana właśnie w sferze kultury, prawda?

855
01:10:57.850 --> 01:11:04.590
Czyli jednak skupiamy się na tym, i to też jest rzeczą naturalną,

856
01:11:04.670 --> 01:11:08.850
znowu, żebym został dobrze odebrany, no, że każdy chce dla tej swojej instytucji,

857
01:11:08.850 --> 01:11:13.030
którą w danym momencie zarządza, wyciągnąć z tej przy krótkiej kołderki

858
01:11:13.030 --> 01:11:17.770
jak najwięcej. Co to powoduje? No powoduje to to, w tym kontekście

859
01:11:17.770 --> 01:11:22.250
mówimy o rywalizacji, że ten drugi, czy ta druga, która zarządza inną instytucją,

860
01:11:22.390 --> 01:11:27.010
chcąc też wyciągnąć z tej kołderki, albo nie zdąży nic dla siebie uszarpać,

861
01:11:27.890 --> 01:11:31.850
albo się w ogóle nie załapie, żeby się do tej kołderki chwycić,

862
01:11:32.730 --> 01:11:36.070
albo będzie musiała sobie radzić inaczej wtedy, tak?

863
01:11:36.070 --> 01:11:39.050
I teraz znowu, niektóre instytucje mogą sobie radzić inaczej,

864
01:11:39.130 --> 01:11:42.930
czyli mogą sobie czymś się podeprzeć, tą swoją działalność, inne nie mogą.

865
01:11:43.110 --> 01:11:45.830
Więc w tym kontekście pytam tylko i wyłącznie o rywalizację,

866
01:11:46.010 --> 01:11:49.350
nie oceniając tego i nie mówiąc tutaj nic o tym, czy jest źle,

867
01:11:49.410 --> 01:11:53.190
ale pytanie moje było proste, czy czujecie jednak te rywalizacje,

868
01:11:53.270 --> 01:11:57.090
że chcemy każdy gdzieś tam kawałek z tej przy krótkiej kołderki

869
01:11:57.750 --> 01:11:58.870
dla siebie wyszarpać?

870
01:11:58.870 --> 01:12:02.810
Wydaje mi się, że rywalizacja po prostu jest w jakimś sensie wpisana

871
01:12:02.810 --> 01:12:05.810
w ideę konkursu, tylko nie...

872
01:12:05.810 --> 01:12:06.430
Konkursu tak.

873
01:12:07.410 --> 01:12:08.130
Konkursu, ale...

874
01:12:08.130 --> 01:12:09.530
Konkursy też zostawiamy na boku.

875
01:12:09.710 --> 01:12:10.490
Dorota, przepraszam Cię.

876
01:12:10.610 --> 01:12:11.050
Zostawiamy.

877
01:12:11.330 --> 01:12:12.890
To z ustartura padło.

878
01:12:13.270 --> 01:12:13.310
To ja powiem...

879
01:12:13.310 --> 01:12:14.810
Konkursy są ze swej natury...

880
01:12:14.810 --> 01:12:15.150
Jasne.

881
01:12:18.190 --> 01:12:19.270
...pewnym współzawodnictwem.

882
01:12:19.270 --> 01:12:24.670
Znaczy, startuje wiele instytucji i każda chce dostać na swoją działalność,

883
01:12:24.730 --> 01:12:27.590
bo każda jest przekonana o tym, że pomysł, który ma w tym momencie

884
01:12:27.590 --> 01:12:31.210
do zrealizowania, jest przecież najlepszy, to po pierwsze,

885
01:12:31.910 --> 01:12:34.650
bardzo dobrze przygotowany, to po drugie, a po trzecie,

886
01:12:34.730 --> 01:12:39.670
jest najbardziej potrzebny tym, do których on będzie skierowany, prawda?

887
01:12:39.870 --> 01:12:45.270
Więc to jest rzecz oczywista, że tam jest ta współzawodnictwo,

888
01:12:46.310 --> 01:12:48.270
rywalizacja o to, żeby dostać pieniądze.

889
01:12:49.150 --> 01:12:53.290
Tylko te pieniądze, znaczone pieniądze z konkursów, one po to są, tak?

890
01:12:53.430 --> 01:12:57.030
Znaczy, jest pula pieniędzy w budżecie, którą mówimy,

891
01:12:57.490 --> 01:13:00.630
że czy minister, czy samorządy rozdajemy w ramach konkursów.

892
01:13:00.690 --> 01:13:01.390
Zgłaszajcie się.

893
01:13:01.610 --> 01:13:06.330
Kto ma jaki pomysł, będziemy dzielić mniej lub bardziej transparentnie

894
01:13:06.330 --> 01:13:09.090
przy użyciu takich czy innych ekspertów.

895
01:13:09.430 --> 01:13:12.270
No, jakiś tam system do tego jest, będziemy to robili.

896
01:13:12.570 --> 01:13:16.070
Ja mówię o takiej rywalizacji naszej instytucjonalnej, tej budżetowej,

897
01:13:16.070 --> 01:13:20.930
bo zgodziliśmy się co do tego, że nawet w budżecie, w tym finansowaniu

898
01:13:22.010 --> 01:13:25.650
największego mecenasa kultury, jakim jest państwo, nie tylko w Polsce,

899
01:13:25.710 --> 01:13:27.590
w ogóle w tej części Europy, tak naprawdę.

900
01:13:28.030 --> 01:13:28.510
Samorząd.

901
01:13:28.510 --> 01:13:28.850
Samorząd.

902
01:13:29.550 --> 01:13:30.950
Przepraszam, środki publiczne.

903
01:13:31.250 --> 01:13:31.730
Środki...

904
01:13:31.730 --> 01:13:34.910
Nie mogę zapominać, tak, nie mogę zapominać o samorządzie, Arturze,

905
01:13:34.970 --> 01:13:38.890
tak, absolutnie samorząd, kultura jest mocno zdecentralizowana,

906
01:13:39.030 --> 01:13:42.810
dzięki Bogu i samorząd przeznacza dużo większe środki na kulturę niż państwo.

907
01:13:42.810 --> 01:13:46.790
Chodzi mi o środki publiczne, czyli jedne i drugie, tak.

908
01:13:48.880 --> 01:13:52.920
Te zinstytucjonalizowane, czyli te, które idą w ramach budżetu,

909
01:13:53.200 --> 01:13:58.020
tam też jest ich za mało i teraz to powoduje to, że jak mnie się w tym roku uda

910
01:13:58.020 --> 01:14:03.600
wyrwać większą część tej kołdry, no to dyrektor Makowski sobie

911
01:14:04.560 --> 01:14:07.720
jakiegoś pomysłu w bibliotece na przykład nie zrealizuje, no bo właśnie mu

912
01:14:07.720 --> 01:14:09.920
za tej kołderki nie wystarczy.

913
01:14:10.940 --> 01:14:12.380
Czujecie tę rywalizację, czy nie?

914
01:14:12.500 --> 01:14:13.820
To jest pytanie, wiecie.

915
01:14:13.820 --> 01:14:18.060
Jaki ja widzę efekt konkurencji wśród instytucji kultury,

916
01:14:18.820 --> 01:14:24.820
co na pewno też widać też przy kształtowaniu dotacji podmiotowych,

917
01:14:24.900 --> 01:14:28.200
że bardzo często niektórzy dyrektorzy wychodzą z założenia,

918
01:14:28.320 --> 01:14:34.540
że jak ja zrobię więcej premier, to ja będę, to ja mam szansę na to,

919
01:14:34.540 --> 01:14:42.740
że ja dostanę większą dotację podmiotową i to jest później zjawisko nadprodukcji w kulturze,

920
01:14:42.880 --> 01:14:48.340
który nam się bardzo często pojawia, bo my chcemy być lepsi niż ci pozostali.

921
01:14:48.500 --> 01:14:53.880
W związku z tym my zrobimy więcej wystaw, więcej eksploatacji danych spektakli.

922
01:14:54.880 --> 01:15:00.300
Później na to przekłada się, że te pieniądze, które niby dostaliśmy trochę więcej

923
01:15:00.300 --> 01:15:03.780
wcale nie wystarczają i może to spowodować dodatkowy deficyt.

924
01:15:03.780 --> 01:15:11.860
Do tego powoduje duży kłopot pracowniczy, bo ludzie są przeładowani pracą.

925
01:15:13.220 --> 01:15:23.300
A ja pamiętam, że w okresie pandemii, kiedy wiadomo jak to kultura też odczuła,

926
01:15:23.600 --> 01:15:28.300
prowadziłem rozmowy z dyrektorami samorządowych instytucji kultury i mówiłem,

927
01:15:28.300 --> 01:15:34.420
ale zamiast siedmiu premier my możemy zrobić, proszę cię zrób pięć premier.

928
01:15:34.700 --> 01:15:35.780
Nic się nie stanie.

929
01:15:36.280 --> 01:15:40.320
Proszę państwa to było, oni myśleli, że ja żartuję,

930
01:15:40.340 --> 01:15:44.320
albo że ja ich zaraz odwołam, bo zrobią nie siedem, tylko pięć.

931
01:15:45.480 --> 01:15:51.240
Zróbmy pięć, zaplanujmy to w taki sposób, żeby wydłużyć okres eksploatacji.

932
01:15:51.360 --> 01:15:56.380
Wiadomo, że każdy tytuł ma też swoją wyporność, bo tytuł może być eksploatowany

933
01:15:56.900 --> 01:15:59.040
do momentu, kiedy przychodzi na niego widownia.

934
01:15:59.040 --> 01:16:05.920
Ale ta konkurencja powoduje, że efektem bardzo często jest nadprodukcja.

935
01:16:06.100 --> 01:16:11.960
Bo jeżeli jest instytucja, która planuje, nie wiem, dziesięć premier w sezonie teatralnym,

936
01:16:12.060 --> 01:16:16.500
no to nie oszukujmy się, nie da się też wyeksploatować tych wszystkich tytułów.

937
01:16:16.900 --> 01:16:24.280
Więc to jest problem konkurencyjności, która wzbudza czasami niepotrzebną nadprodukcję.

938
01:16:24.280 --> 01:16:28.660
Świetnie, bardzo dziękuję, że to padło, znowuż nie do końca z naszej działki,

939
01:16:28.700 --> 01:16:33.760
ale doskonale to ilustruję, bo właśnie o tę taką właśnie mniej zdrową rywalizację

940
01:16:33.760 --> 01:16:40.300
chciałem zapytać. Ona jest często spowodowana różnego rodzaju tak zwanymi,

941
01:16:41.000 --> 01:16:46.280
nazwałbym to, może nie akcjami ad hoc, ale różnego rodzaju właśnie programami,

942
01:16:46.940 --> 01:16:51.640
albo rocznicami, albo czymkolwiek innym, co sobie w kulturze wymyślimy.

943
01:16:52.600 --> 01:16:53.620
Uwielbiamy te rzeczy.

944
01:16:54.560 --> 01:16:55.400
Każdy...

945
01:16:57.220 --> 01:17:03.420
Są klientami, to mówiliśmy od początku, klientelizm nie jest nam obcy

946
01:17:03.420 --> 01:17:10.240
i prawdopodobnie nie da się tego klientelizmu w jakikolwiek sposób ominąć.

947
01:17:10.440 --> 01:17:12.800
Nie nazywałbym tego jakimkolwiek podlizywaniem.

948
01:17:13.040 --> 01:17:17.260
Właśnie chodzi bardziej o to, że jeżeli mamy jakieś ograniczone środki,

949
01:17:18.600 --> 01:17:24.660
a jest pomysł na to, żeby coś uczcić, coś bez nazywania, prawda,

950
01:17:25.180 --> 01:17:30.200
to co to powoduje? Powoduje to to, że każda instytucja raptem ma pomysł na to,

951
01:17:30.280 --> 01:17:30.940
jak to uczcić.

952
01:17:32.160 --> 01:17:32.640
Tak?

953
01:17:32.960 --> 01:17:40.760
Nie ma tego myślenia wspólnego o tym, że zaraz, a może, a może nie ścigajmy się ze sobą

954
01:17:40.760 --> 01:17:44.380
na to, czy zrobimy dziesięć premier, czy pięć premier.

955
01:17:44.660 --> 01:17:50.040
Nie ścigajmy się ze sobą, czy zrobimy dziesięć wystaw, czy piętnaście wystaw,

956
01:17:50.040 --> 01:17:53.860
a w ogóle my, my mamy najfajniej, ja mam trzydzieści dwa archiwa,

957
01:17:54.000 --> 01:17:55.560
po co możemy zrobić trzydzieści dwie wystawy?

958
01:17:55.820 --> 01:17:58.120
Nikt nas nie przebije, naraz, nie?

959
01:17:58.680 --> 01:18:02.300
Tylko może nie, może nie o to chodzi, a może trzeba się zastanowić

960
01:18:02.300 --> 01:18:06.140
i zobaczyć, że w tej kulturze, mimo ta różnorodność,

961
01:18:06.760 --> 01:18:11.040
może nam też pomóc w przypadku takim, gdy kołderka jest za trudna, tak?

962
01:18:11.140 --> 01:18:14.680
W jednej instytucji mogą być pieniądze, w drugiej instytucji mogą być zasoby,

963
01:18:14.920 --> 01:18:17.180
a w trzeciej instytucji może być pomysł, tak?

964
01:18:17.180 --> 01:18:21.260
I może nie musimy występować jako trzy różne instytucje po to,

965
01:18:21.440 --> 01:18:23.580
żeby z tej przykrótkiej kołderki wyszarpywać,

966
01:18:23.760 --> 01:18:25.960
tylko może trzeba wystąpić z jednym dużym pomysłem,

967
01:18:26.140 --> 01:18:28.280
który da się zrealizować wspólnie.

968
01:18:28.360 --> 01:18:31.300
Nie wiem, co o tym sądzicie.

969
01:18:31.840 --> 01:18:34.500
Ja zawsze staram się to lansować i pokazywać

970
01:18:34.500 --> 01:18:40.800
i w archiwach to wdrażam i przechodzimy trochę na tę działalność taką,

971
01:18:40.940 --> 01:18:44.300
że niekoniecznie musimy robić coś sami.

972
01:18:44.480 --> 01:18:46.960
Może trzeba zrobić coś z kimś,

973
01:18:46.960 --> 01:18:49.560
bo może to w ogóle wyjdzie lepiej tak naprawdę.

974
01:18:49.880 --> 01:18:53.920
Nie tylko będzie taniej dla całości i jeszcze dla kogoś zostanie

975
01:18:53.920 --> 01:18:55.440
w tej przykrótkiej kołderce,

976
01:18:55.660 --> 01:18:58.100
tylko może w ogóle nawet będzie lepszy produkt,

977
01:18:58.340 --> 01:19:03.700
który będziemy mogli oferować publiczności, tak?

978
01:19:03.700 --> 01:19:06.380
Ja myślę, że współpraca jest ważna.

979
01:19:06.500 --> 01:19:08.920
Może nie przy każdym projekcie da się ją zrealizować.

980
01:19:09.060 --> 01:19:09.480
Absolutnie.

981
01:19:15.560 --> 01:19:17.980
Nie no.

982
01:19:19.560 --> 01:19:19.840
Natomiast...

983
01:19:19.840 --> 01:19:21.100
Nie no, bo chodzi w tym wszystkim...

984
01:19:21.100 --> 01:19:21.720
Przepraszam, przepraszam.

985
01:19:21.840 --> 01:19:23.620
Bo chodzi w tym wszystkim również o to, że jakby,

986
01:19:25.140 --> 01:19:27.560
jeżeli zgodzimy się co do tego, że kołderka jest przykrótka,

987
01:19:27.940 --> 01:19:30.580
to jak nawiążemy do tej słynnej piramidy Maslow'a,

988
01:19:30.640 --> 01:19:32.820
to znaczy, że my zaspokajamy swoje potrzeby

989
01:19:32.820 --> 01:19:34.500
na tym poziomie najniższym.

990
01:19:35.060 --> 01:19:36.100
Natomiast, tak?

991
01:19:36.260 --> 01:19:40.320
No, bo często pewnie to samo jest u was.

992
01:19:40.460 --> 01:19:43.240
No, budżet macie po to, żeby zapłacić pracownikom.

993
01:19:44.120 --> 01:19:44.520
Tak?

994
01:19:44.680 --> 01:19:46.000
No, nie powiedziałaś tego wprost.

995
01:19:46.320 --> 01:19:46.780
Największy procent budżetu oczywiście,

996
01:19:47.060 --> 01:19:48.160
że tak idzie na płace.

997
01:19:48.180 --> 01:19:48.960
Już dwa razy nawiązywałem do tego,

998
01:19:49.100 --> 01:19:50.220
jak sobie z tym radzicie.

999
01:19:50.300 --> 01:19:51.740
Rozumiem, że to ciężko, żeby padło,

1000
01:19:51.820 --> 01:19:53.680
ale no myślę, że tu się nie ma czego wstydzić.

1001
01:19:53.800 --> 01:19:55.440
Znaczy, no to, to musi wybrzmieć, tak?

1002
01:19:55.740 --> 01:19:57.760
Wasz budżet, który dostajecie jest po to,

1003
01:19:58.000 --> 01:19:59.320
żeby opłacić pracowników.

1004
01:19:59.860 --> 01:20:01.160
Większość z tego budżetu.

1005
01:20:01.300 --> 01:20:01.540
Tak.

1006
01:20:01.680 --> 01:20:02.360
Idzie na płace.

1007
01:20:02.360 --> 01:20:03.820
Co możecie zaoferować w związku z tym

1008
01:20:03.820 --> 01:20:06.240
dla swojej publiczności, skoro jesteście skupieni na tym,

1009
01:20:06.320 --> 01:20:07.960
żeby zapewnić najbardziej podstawowe

1010
01:20:08.580 --> 01:20:10.040
potrzeby w swojej instytucji?

1011
01:20:11.080 --> 01:20:14.180
Wydaje mi się, że to wszystko zależy od instytucji

1012
01:20:14.180 --> 01:20:17.120
i od ustawienia priorytetów.

1013
01:20:17.580 --> 01:20:21.560
Tak jak tutaj nawiązał Pan Dyrektor Makowski,

1014
01:20:21.780 --> 01:20:24.680
na przykład jednym, no z najstarszych tych trzonów

1015
01:20:24.680 --> 01:20:26.280
o solineum jest biblioteka.

1016
01:20:26.280 --> 01:20:29.000
Wydaje mi się, że ta promocja czytelnictwa

1017
01:20:29.000 --> 01:20:30.500
cały czas jest bardzo ważna.

1018
01:20:31.320 --> 01:20:35.000
I co teraz dla tego młodego człowieka?

1019
01:20:35.000 --> 01:20:37.560
My jesteśmy jeszcze na dodatek biblioteką profilową,

1020
01:20:38.040 --> 01:20:39.520
humanistyczną i naukową.

1021
01:20:39.640 --> 01:20:41.500
Praktycznie nie mamy książek dla dzieci,

1022
01:20:41.740 --> 01:20:43.360
nie mamy takiego repertuaru,

1023
01:20:43.480 --> 01:20:45.120
jesteśmy biblioteką dla osób dorosłych,

1024
01:20:45.140 --> 01:20:46.560
no od szesnastego roku życia.

1025
01:20:47.060 --> 01:20:48.860
To co takiego możemy zrobić?

1026
01:20:49.400 --> 01:20:52.260
Podstawową rzeczą moim zdaniem jest informacja.

1027
01:20:52.260 --> 01:20:57.020
Oczywiście też staramy się uczestniczyć w tych różnych programach

1028
01:20:57.900 --> 01:21:00.500
promujących czytelnictwo, narodowe czytanie,

1029
01:21:01.360 --> 01:21:03.340
Noc Bibliotek, która jest taką nową,

1030
01:21:03.480 --> 01:21:05.640
stosunkowo już ma swoją tradycję,

1031
01:21:05.720 --> 01:21:09.440
ale krótszą niż Noc Muzeów i przyciąga mniej osób.

1032
01:21:10.020 --> 01:21:12.440
Natomiast wydaje mi się, że w przypadku takich instytucji

1033
01:21:12.440 --> 01:21:17.020
to jest jednak opracowywanie wzbiorów w systemach elektronicznych,

1034
01:21:17.300 --> 01:21:20.200
ponieważ dla młodego odbiorcy bardzo często jest tak,

1035
01:21:20.220 --> 01:21:23.160
że jak czegoś nie ma w sieci, to tego nie ma.

1036
01:21:23.920 --> 01:21:26.460
Oczywiście inną rzeczą jest ta popularyzacja,

1037
01:21:26.500 --> 01:21:28.460
żeby przyciągnąć jakaś ilość wystaw,

1038
01:21:28.600 --> 01:21:30.460
też trzeba ją zmierzyć,

1039
01:21:30.460 --> 01:21:32.100
ile, na ile osób przyjdzie,

1040
01:21:32.180 --> 01:21:35.020
ale też no rozliczamy się z frekwencji, tak?

1041
01:21:35.240 --> 01:21:36.760
To jest na różnych płaszczyznach,

1042
01:21:36.800 --> 01:21:39.300
bo ta frekwencja może się przełożyć na zwiększenie

1043
01:21:39.300 --> 01:21:42.540
tej dotacji podmiotowej, to już się, no więc ciągle,

1044
01:21:42.540 --> 01:21:43.480
jest ciągle.

1045
01:21:43.700 --> 01:21:44.780
Wszystko jest, ze wszystkim się zgadzam,

1046
01:21:44.880 --> 01:21:46.180
no ale Doroto, sama pamiętasz,

1047
01:21:47.000 --> 01:21:50.380
z ostatniego roku rzecz, która się zadziała,

1048
01:21:50.800 --> 01:21:51.980
nawet nie byliście na przykład,

1049
01:21:52.240 --> 01:21:53.580
nie mieliście na to funduszy, tak?

1050
01:21:53.840 --> 01:21:54.180
Tak jest.

1051
01:21:54.200 --> 01:21:56.420
To my przygotowaliśmy piękną wystawę

1052
01:21:56.420 --> 01:21:59.080
w ramach właśnie programu UNESCO Pamięć Świata,

1053
01:21:59.240 --> 01:22:01.280
która jeździła po Polsce, tam właśnie,

1054
01:22:01.320 --> 01:22:03.280
żeby zaistniała we wszystkich miejscach,

1055
01:22:03.360 --> 01:22:05.940
z których te dokumenty wpisane na tę listę zaistniały.

1056
01:22:06.320 --> 01:22:08.300
Oselineum nie miało pieniędzy, nie tylko,

1057
01:22:08.300 --> 01:22:10.260
nie, nie, wystawa była gotowa.

1058
01:22:10.560 --> 01:22:10.780
Tak.

1059
01:22:10.960 --> 01:22:13.820
Nie miało pieniędzy po to, żeby ją przyjąć, sprowadzić.

1060
01:22:14.920 --> 01:22:17.880
No to, to jakiej ofercie mówimy, prawda?

1061
01:22:20.160 --> 01:22:22.460
Jeżeli ja, ja mogę się wtrącić, jest tak,

1062
01:22:22.580 --> 01:22:27.020
że my musimy pamiętać o naszym użytkowniku końcowym.

1063
01:22:27.180 --> 01:22:27.200
Tak.

1064
01:22:27.320 --> 01:22:30.900
Naprawdę właściwa perspektywa wydatkowania środków,

1065
01:22:31.400 --> 01:22:33.560
którymi dysponujemy, to jest oczywiście perspektywa

1066
01:22:33.560 --> 01:22:35.520
użytkownika i naszej misji.

1067
01:22:35.660 --> 01:22:36.880
Po co jesteśmy powołani?

1068
01:22:37.260 --> 01:22:40.400
Paradoksalnie w tej konkurencji, o której mówisz,

1069
01:22:40.600 --> 01:22:42.880
my oczywiście musimy konkurować,

1070
01:22:42.920 --> 01:22:46.560
bo tak jest zbudowany świat, w którym funkcjonujemy,

1071
01:22:47.520 --> 01:22:51.060
świat konkurencji, wyborów i demokratycznych,

1072
01:22:51.060 --> 01:22:54.960
i instytucjonalnych, więc konkurencja jest po prostu wpisana,

1073
01:22:55.100 --> 01:22:57.280
a również starania o środki budżetowe.

1074
01:22:57.280 --> 01:23:00.620
I to jest oczywiste, ale paradoksalnie tajemnicą

1075
01:23:00.620 --> 01:23:05.480
naszego przetrwania w walce o środki, czyli mówiąc twoim językiem,

1076
01:23:05.620 --> 01:23:08.820
czy odmrozimy sobie stopy, dłonie czy nos,

1077
01:23:09.140 --> 01:23:12.400
co sobie przykryjemy tej przy krótkiej kołdrze,

1078
01:23:12.680 --> 01:23:17.260
to jest naprawdę kierowanie się tym, jaka jest indywidualna

1079
01:23:17.260 --> 01:23:21.420
i unikalna rola każdej z instytucji,

1080
01:23:21.420 --> 01:23:23.940
bo ona nam gwarantuje przetrwanie.

1081
01:23:24.260 --> 01:23:27.380
I oczywiście, jeżeli znajdziemy taką unikalną rolę,

1082
01:23:27.480 --> 01:23:29.980
to jesteśmy w stanie naszych użytkowników przekonać.

1083
01:23:30.120 --> 01:23:32.380
Nie ma uśrednionego użytkownika,

1084
01:23:32.700 --> 01:23:35.280
nie ma uśrednionego konsumenta kultury.

1085
01:23:35.780 --> 01:23:39.180
Każdy jest inny i kultura rozwija się wtedy,

1086
01:23:39.940 --> 01:23:45.040
kiedy trwa interakcja między różnymi użytkownikami kultury.

1087
01:23:45.340 --> 01:23:48.460
Nie ma tej interakcji między uśrednionymi,

1088
01:23:48.460 --> 01:23:50.960
chociażby dlatego, że ich nie ma.

1089
01:23:51.460 --> 01:23:55.700
Więc jeżeli archiwa proponują co innego,

1090
01:23:56.220 --> 01:23:59.860
o Solineum jako Fundacja Historyczna Biblioteka i Muzeum,

1091
01:24:00.580 --> 01:24:04.040
co innego, instytucje miejskie, co innego,

1092
01:24:04.200 --> 01:24:07.600
a duże instytucje jak Biblioteka Narodowa i jeszcze co innego,

1093
01:24:07.780 --> 01:24:11.740
to jest konkurencja, ale konkurencja merytoryczna,

1094
01:24:11.880 --> 01:24:15.640
której pochodną jest staranie się o środki.

1095
01:24:15.640 --> 01:24:18.620
I oczywiście argumentem w staraniu się wówczas o środki

1096
01:24:18.620 --> 01:24:20.980
jest to, co jest bardziej potrzebne.

1097
01:24:21.160 --> 01:24:23.880
I tutaj stoimy przed dwoma kryteriami.

1098
01:24:24.000 --> 01:24:26.380
Pierwszy to jest użytkownik oczywiście,

1099
01:24:26.980 --> 01:24:31.460
a drugi to jest to, czy te pieniądze zostaną wykorzystane

1100
01:24:31.460 --> 01:24:36.540
do podtrzymania albo budowy jakiegoś cennego środowiska

1101
01:24:36.540 --> 01:24:39.340
artystycznego, intelektualnego.

1102
01:24:39.340 --> 01:24:45.380
Teatry nie tylko są ważne, kiedy wystawiają konkretne spektakle

1103
01:24:45.380 --> 01:24:49.040
czy prowadzą warsztaty, ale także są po prostu zjawiskami.

1104
01:24:49.820 --> 01:24:55.180
Grupa aktorów, reżyserów, scenografów, pracowników tworzy środowisko.

1105
01:24:55.540 --> 01:25:00.820
I wielokrotnie, co też przy redakcjach różnych czasopism kulturalnych występuje,

1106
01:25:00.820 --> 01:25:05.780
nie tylko liczba odbiorców, tych, którzy kupują, prenumerują czasopismo

1107
01:25:05.780 --> 01:25:11.260
jest ważne, ale pewien kulturowy fenomen, który stworzyli redaktorzy

1108
01:25:11.260 --> 01:25:13.420
i autorzy między sobą.

1109
01:25:13.760 --> 01:25:16.340
Zawsze literaturę na świecie podajemy jako przykład,

1110
01:25:16.520 --> 01:25:19.840
gdzie oczywiście nie osiągniemy już 12 tysięcy nakładu,

1111
01:25:20.320 --> 01:25:24.720
ale to jest fenomen stworzenia redakcji, która trwa tak długo.

1112
01:25:24.720 --> 01:25:30.380
i dla polskiej kultury zarówno cała redakcja, jak Anna Wasileska,

1113
01:25:30.440 --> 01:25:36.660
można by długo wymieniać osoby tam pracujące, były ważne dla tworzenia kultury.

1114
01:25:37.540 --> 01:25:42.800
Rzecz, która na pewno nam przeszkadza też w takiej dyskusji jest to,

1115
01:25:43.000 --> 01:25:47.840
że my postanowiliśmy owskaźnikować zjawiska kulturowe

1116
01:25:47.840 --> 01:25:51.460
i owskaźnikować nasze aktywności.

1117
01:25:51.940 --> 01:25:58.540
Nie da się ogarnąć kultury, z jednej strony jesteśmy bezradni,

1118
01:25:58.780 --> 01:26:02.360
bo nie możemy przy najlepszej wiedzy i największych kompetencjach

1119
01:26:02.360 --> 01:26:07.500
owskaźnikować prawidłowo obiektywnymi wskaźnikami zjawisk kulturowych,

1120
01:26:07.620 --> 01:26:10.760
ich wpływu krótkotrwałego i długotrwałego,

1121
01:26:10.900 --> 01:26:17.060
ale z drugiej strony musimy mieć jakieś narzędzia, którymi to jakoś policzymy.

1122
01:26:17.060 --> 01:26:23.180
I ta dyskusja, to znaczy ta konstatacja nie wynika z bezradności mojej,

1123
01:26:23.460 --> 01:26:27.190
tylko musimy się przyzwyczaić, że my będziemy po prostu stale o tym rozmawiać

1124
01:26:27.760 --> 01:26:36.920
i szukać optymalnych sposobów wskaźnikowania czy oceny naszej działalności.

1125
01:26:36.920 --> 01:26:42.260
Ale nie osiągniemy stanu, który pewnie nas zadowoli,

1126
01:26:42.440 --> 01:26:45.800
bo po prostu kultura tym się różni od produkcji.

1127
01:26:46.760 --> 01:26:54.080
Kultura tym się różni od produkcji, że nie da się pojąć i wymierzyć wpływu,

1128
01:26:54.080 --> 01:26:58.500
jaki ma na każdego z twórców i każdego z uczestników,

1129
01:26:58.500 --> 01:27:02.400
oraz także na nas jako społeczeństwo, jakąś wspólnotę.

1130
01:27:03.380 --> 01:27:09.640
I pewnie... Tak, kołdra jest za krótka, wiadomo.

1131
01:27:09.800 --> 01:27:11.200
Poproszę następne pytania.

1132
01:27:12.160 --> 01:27:15.880
Bardzo się cieszę z tego trochę podsumowania twojego Tomku,

1133
01:27:15.920 --> 01:27:18.440
no bo musimy już zmierzać też pomału do końca.

1134
01:27:18.940 --> 01:27:24.100
Chcemy zostawić państwu trochę czasu na zadawanie nam pytań,

1135
01:27:24.260 --> 01:27:27.840
więc przejdźmy już troszkę do tej konkluzji w takim razie,

1136
01:27:27.920 --> 01:27:29.460
albo nawet nie troszkę, tylko całkowicie.

1137
01:27:29.460 --> 01:27:32.740
Czyli to takie pytanie zasadnicze na koniec.

1138
01:27:32.840 --> 01:27:34.960
Też w nawiązaniu już do tego wszystkiego, co powiedziałeś,

1139
01:27:35.020 --> 01:27:39.240
czyli czy można coś z tym wszystkim, z tym wszystkim,

1140
01:27:40.180 --> 01:27:46.740
w sensie z systemem zrobić, czy raczej jesteśmy skazani na to,

1141
01:27:46.800 --> 01:27:51.920
co jesteśmy, bo właśnie kultura jest nieokiełzana, niemierzalna,

1142
01:27:52.200 --> 01:27:57.760
nie da się jej owskaźnikować, bardzo ciężko zmierzyć.

1143
01:27:59.200 --> 01:28:03.340
Ale być może są jakieś wyjścia, albo są jakieś...

1144
01:28:04.340 --> 01:28:08.400
albo fundusze, z jakich korzystaliście, tam może macie jakieś doświadczenie,

1145
01:28:08.480 --> 01:28:12.980
gdzie jest pokazane, jak można osiągać pewne cele,

1146
01:28:13.670 --> 01:28:16.340
żeby mimo wszystko było lepiej i sprawniej.

1147
01:28:16.680 --> 01:28:21.500
Ja mam zdanie i konkluzję, której go nie zmieniam

1148
01:28:21.500 --> 01:28:23.700
i której nie zmieniam od bardzo wielu lat.

1149
01:28:23.700 --> 01:28:29.820
Polskiej kulturze potrzeba dużo, dużo więcej pieniędzy.

1150
01:28:30.460 --> 01:28:33.940
Zresztą kultura sobie świetnie poradzi.

1151
01:28:34.320 --> 01:28:39.020
Naprawdę, organizacja kultury jest ważna,

1152
01:28:39.200 --> 01:28:45.620
ale kultura, osoby artystyczne, instytucje sobie naprawdę świetnie poradzą,

1153
01:28:45.620 --> 01:28:48.680
jeżeli będą przytłoczone funduszami.

1154
01:28:49.540 --> 01:28:51.480
Naprawdę, damy sobie radę.

1155
01:28:51.620 --> 01:28:58.220
A chciałbym dożyć takich czasów, kiedy z głównych ulic dużych miast Warszawy,

1156
01:28:58.520 --> 01:29:05.780
kiedy Marszałkowska będzie pełna teatrów, księgarni, świetlic, muzeów

1157
01:29:05.780 --> 01:29:13.060
i bankowcy będą narzekać na to, że zostali wyparci i będą organizować demonstracje protestacyjne,

1158
01:29:13.220 --> 01:29:16.720
że użytkownicy kultury zepchnęli ich do narożnika.

1159
01:29:16.720 --> 01:29:22.980
Tamku, czuję, co chcesz powiedzieć. Myślę, że niestety, ponieważ jesteśmy już w czasie czwartej rewolucji,

1160
01:29:23.180 --> 01:29:31.680
czyli rewolucji sztucznej inteligencji, to twoje marzenie z księgarniami, muzeami na Marszałkowskiej

1161
01:29:31.680 --> 01:29:38.400
i wszystkimi innymi pięknymi rzeczami, które pochodzą ze złotych czasów radia i telewizji,

1162
01:29:38.400 --> 01:29:43.800
prawdopodobnie już się nie ziści, ale musimy się również odnaleźć w tym świecie,

1163
01:29:43.960 --> 01:29:52.280
który już w zasadzie u nas jest, a za chwilę będzie i musimy sobie z tym światem też radzić.

1164
01:29:52.400 --> 01:29:58.780
Ale ja bym mimo wszystko dążył do tego, bo czasami małe rzeczy do poprawy

1165
01:29:58.780 --> 01:30:04.480
mogą przynieść dużą zmianę i myślę, tu o tym padały z waszych ust kwestie takie,

1166
01:30:04.480 --> 01:30:10.160
że na przykład bardzo często i korzystaliście w swoich instytucjach z funduszy europejskich.

1167
01:30:10.840 --> 01:30:16.640
I jest to potężny zastrzyk gotówki, który można w dobry sposób spożytkować

1168
01:30:16.640 --> 01:30:20.760
i nawet się nauczyliśmy już z tych funduszy korzystać, co nam dały te fundusze.

1169
01:30:20.860 --> 01:30:24.840
Oprócz tego, że nam dały pieniądze, dały nam również to, że właśnie nauczyliśmy się,

1170
01:30:25.720 --> 01:30:29.620
jak trzeba te wnioski składać, nauczyliśmy się planować, nauczyliśmy się myśleć o tym,

1171
01:30:29.620 --> 01:30:36.320
że trzeba najpierw mieć pomysł w ogóle na to, żeby o te fundusze występować,

1172
01:30:36.380 --> 01:30:38.440
a potem nauczyliśmy się je rozliczać.

1173
01:30:38.560 --> 01:30:43.000
To jest bardzo ważna wiedza, którą już żeśmy posiedli i możemy z niej korzystać.

1174
01:30:43.200 --> 01:30:45.580
Czy ona nam jest pomocna? Jest pomocna.

1175
01:30:45.640 --> 01:30:48.840
Mogłaby być pomocna bardziej? Moim zdaniem mogłaby być pomocna jeszcze bardziej.

1176
01:30:50.140 --> 01:30:54.620
Jakbyśmy zrobili jedną małą rzecz, na przykład, tak sobie myślę,

1177
01:30:54.620 --> 01:30:59.600
jakbyśmy dostosowali, byli w stanie dostosować budżet państwa do tego,

1178
01:30:59.600 --> 01:31:02.320
jak się rozlicza fundusze europejskie, tak?

1179
01:31:02.560 --> 01:31:06.960
Gdzie jest perspektywa trzy czy pięcioletnia, a jak wiemy, w budżecie państwa

1180
01:31:06.960 --> 01:31:10.420
dostajemy pieniądze, które musimy do końca roku wydać.

1181
01:31:10.780 --> 01:31:15.860
No jak można te dwie rzeczy złączyć i konstruktywnie skorzystać z tego?

1182
01:31:19.040 --> 01:31:24.500
To jest perspektywa osoby, która zwyciężyła w konkursach na środki europejskie.

1183
01:31:24.760 --> 01:31:28.060
Natomiast pamiętajmy, że środki europejskie, bo to tak zabrzmiało,

1184
01:31:28.140 --> 01:31:32.900
że nam tutaj wjeżdża ciężarówka pieniędzy i mamy środki europejskie.

1185
01:31:33.320 --> 01:31:38.180
Niestety zapewniam państwa, że tak nie jest, że procent sukcesu,

1186
01:31:38.300 --> 01:31:41.300
może o tym też warto powiedzieć w różnych programach,

1187
01:31:41.780 --> 01:31:46.040
że procent sukcesu aplikujących jest oczywiście dość niewielki.

1188
01:31:46.040 --> 01:31:52.640
Pierwsze sito to jest oczywiście skomplikowana procedura aplikacyjna,

1189
01:31:53.140 --> 01:31:58.240
ale nawet jeżeli się przejdzie, to później ci, którzy są beneficjentami

1190
01:31:58.240 --> 01:32:02.600
stanowią mniejszość i oczywiście jeżeli ktoś już dostanie,

1191
01:32:02.760 --> 01:32:08.680
jak rozumiem archiwa, to ma problem później z realizacją i rozliczeniem.

1192
01:32:08.780 --> 01:32:12.680
Natomiast to jest kropla w morzu potrzeb kultury w Polsce

1193
01:32:12.680 --> 01:32:16.680
i oczywiście to są środki dodatkowe, a nie środki codzienne.

1194
01:32:16.880 --> 01:32:19.680
I pewnie świadomość, dlaczego kultura jest ważna.

1195
01:32:19.960 --> 01:32:25.260
W Warszawie pewnie aż takiej trudności Pan Dyrektor nie ma w przekonywaniu,

1196
01:32:25.400 --> 01:32:31.480
czy Rady Miasta, czy Urzędu Miasta, ale są gminy, czy nawet miasta,

1197
01:32:31.480 --> 01:32:42.600
i to nawet wojewódzkie, w których przekonanie, że książki muzea, teatry są potrzebne, nie jest proste.

1198
01:32:42.600 --> 01:32:48.680
I ja nie zapomnę rozmowy z jednym z wójtów bardzo bogatej gminy,

1199
01:32:49.400 --> 01:32:54.600
bardzo bogatej gminy, który powiedział, że nie da pieniędzy na bibliotekę,

1200
01:32:54.620 --> 01:32:59.760
dlatego że mieszkańcy nie przeczytali wszystkich książek.

1201
01:33:02.200 --> 01:33:05.060
I rzeczywiście była to trudna rozmowa.

1202
01:33:05.420 --> 01:33:06.920
Znaczy było za dużo książek w bibliotece.

1203
01:33:06.920 --> 01:33:12.000
Nie, on czekał do momentu, kiedy wszyscy będą przeczytane i wtedy da pieniądze na następne.

1204
01:33:12.160 --> 01:33:17.160
I oczywiście wtedy zrozumiałem, że mamy jakiś kłopot w dyskursie też między nami,

1205
01:33:17.300 --> 01:33:21.140
a niektórymi samorządami, bo my nie rozumiem, nawet nie wyobrażamy sobie,

1206
01:33:21.220 --> 01:33:25.100
jakie argumenty, bo to z jego perspektywy było racjonalne.

1207
01:33:25.700 --> 01:33:28.440
Dlaczego bibliotekarka domaga się dodatkowych środków?

1208
01:33:28.540 --> 01:33:30.100
Przecież są jeszcze książki do przeczytania.

1209
01:33:32.480 --> 01:33:36.600
Kultura inaczej jest zbudowana, kultura inaczej funkcjonuje.

1210
01:33:37.140 --> 01:33:43.140
I jeżeli bym szukał jakiegoś narzędzia, jak zwiększyć kołdrę,

1211
01:33:43.280 --> 01:33:47.600
no bo przecież nie skurczą nam się ani nogi, ani ręce.

1212
01:33:48.100 --> 01:33:49.040
No raczej nie.

1213
01:33:49.160 --> 01:33:53.320
Jak kołdrę jednak podłużyć i poszerzyć,

1214
01:33:53.320 --> 01:34:01.700
to bym raczej widział nacisk naszych użytkowników na tych, którzy są wybierani.

1215
01:34:02.160 --> 01:34:03.440
To jest najlepszy sposób.

1216
01:34:04.080 --> 01:34:10.320
Jeżeli kultura będzie ważna, jeżeli w instytucjach kultury będzie dużo użytkowników,

1217
01:34:11.280 --> 01:34:17.620
to żaden wójt będący z wyboru nie śmie podnieść ręki na instytucje.

1218
01:34:17.620 --> 01:34:23.020
Tak jak pięć razy się zastanowi, zanim podniesie rękę na klub sportowy,

1219
01:34:23.140 --> 01:34:24.360
bo wie co się wydarzy.

1220
01:34:25.720 --> 01:34:28.500
No tak, ale naszymi użytkownikami nie są kibice.

1221
01:34:28.600 --> 01:34:30.120
Znaczy może są czasami, ale...

1222
01:34:30.120 --> 01:34:33.100
Dobrze, proszę Państwa, bo tak, czas nam się kurczy,

1223
01:34:33.340 --> 01:34:38.140
pytania już widzę, także czy ktoś pytania obsługuje, sam obsłuży.

1224
01:34:42.780 --> 01:34:45.060
Ja mam jedną rekomendację i jedno pytanie.

1225
01:34:46.380 --> 01:34:48.680
Rekomendacja to od razu bym prosiła wpisać,

1226
01:34:49.000 --> 01:34:52.000
bo już skoro mówimy o transparentnych i nowoczesnych,

1227
01:34:52.120 --> 01:34:54.000
skutecznych mechanizmach finansowych,

1228
01:34:54.240 --> 01:34:59.460
to wpisywanie wszystkich wydatków przez każdą instytucję kultury,

1229
01:34:59.680 --> 01:35:02.960
każdej umowy w Biuletynie Informacji Publicznej,

1230
01:35:03.500 --> 01:35:04.300
rejestry umów.

1231
01:35:04.580 --> 01:35:08.180
Wtedy może się okazać, że instytucja ma pieniądze,

1232
01:35:08.940 --> 01:35:11.340
tylko dystrybuuje je trochę w dziwny sposób,

1233
01:35:11.400 --> 01:35:14.860
jak to na przykład mogło mieć miejsce w wielu warszawskich instytucjach kultury,

1234
01:35:14.860 --> 01:35:16.860
że nie wspomnę na przykład o TR-ze.

1235
01:35:17.560 --> 01:35:19.120
Puszczam oko do Pana Dyrektora.

1236
01:35:22.380 --> 01:35:23.760
Rejestr umów w BIP-ie.

1237
01:35:23.860 --> 01:35:26.040
Centralny rejestr umów, który będzie w państwie,

1238
01:35:26.520 --> 01:35:28.700
nie będzie dotyczył osób prawnych,

1239
01:35:29.300 --> 01:35:30.880
samorządowych i państwowych osób prawnych.

1240
01:35:37.830 --> 01:35:39.730
Nie, nie, ja mówię o instytucjach kultury,

1241
01:35:39.830 --> 01:35:42.190
których nie obejmuje ta ustawa,

1242
01:35:42.270 --> 01:35:45.850
więc już teraz w tym momencie należałoby wszystkie wydatki

1243
01:35:45.850 --> 01:35:47.070
wszystkich instytucji kultury.

1244
01:35:47.070 --> 01:35:50.250
To, jakie umowy są podpisywane z gwiazdami,

1245
01:35:50.350 --> 01:35:51.110
nie z gwiazdami,

1246
01:35:51.230 --> 01:35:54.110
za ile pieniędzy kupuje się pewna dobra kultury,

1247
01:35:54.270 --> 01:35:55.450
to wszystko powinno być jawne,

1248
01:35:55.510 --> 01:35:57.490
ponieważ to jest dyspoznawanie naszymi pieniędzmi.

1249
01:35:57.710 --> 01:36:01.770
I może się okazać, że nie tylko tych pieniędzy jest jednak dużo,

1250
01:36:01.790 --> 01:36:03.450
tylko że są źle dystrybuowane,

1251
01:36:03.650 --> 01:36:08.170
to również tymi pieniędzmi publicznymi pracownicy i pracowniczki kultury

1252
01:36:08.170 --> 01:36:09.490
są na przykład dyskryminowane.

1253
01:36:10.010 --> 01:36:11.830
A jeżeli chodzi o pytanie,

1254
01:36:20.540 --> 01:36:22.800
są przepisy dyscypliny finansów publicznych,

1255
01:36:23.360 --> 01:36:24.740
generalnie ja to społecznie robię,

1256
01:36:24.820 --> 01:36:26.620
więc możemy potem jakby porozmawiać,

1257
01:36:26.640 --> 01:36:28.060
w jaki sposób to robić, w jaki sposób.

1258
01:36:28.300 --> 01:36:30.240
Czyli na przykład stawki dla aktorów,

1259
01:36:30.780 --> 01:36:33.000
te same role mężczyzna dostaje więcej,

1260
01:36:33.220 --> 01:36:34.760
ponieważ on sobie potrafi wynegocjować,

1261
01:36:34.960 --> 01:36:36.200
a kobieta nie.

1262
01:36:36.900 --> 01:36:40.200
My w konstytucji nie mamy o sprawiedliwości,

1263
01:36:40.420 --> 01:36:43.660
która należeć ma do tych, którzy z niej potrafią wynegocjować,

1264
01:36:43.900 --> 01:36:45.480
tylko równe traktowanie kobiet i mężczyzn.

1265
01:36:45.700 --> 01:36:47.280
Więc na przykład takie rzeczy można zweryfikować,

1266
01:36:47.940 --> 01:36:49.600
jeżeli te umowy wszystkie będą jawne.

1267
01:36:49.880 --> 01:36:52.220
Tymczasem nas cały czas się zaczarowuje,

1268
01:36:52.320 --> 01:36:53.860
że o stawkach nie wolno rozmawiać,

1269
01:36:53.920 --> 01:36:55.280
więc skorzystam od razu z okazji.

1270
01:36:56.280 --> 01:36:57.860
To, co zarabiamy, jak zarabiamy,

1271
01:36:57.960 --> 01:36:58.880
jest naszym dobrem publicznym.

1272
01:36:59.000 --> 01:37:01.540
Żadna umowa nas nie może wykluczyć z tego,

1273
01:37:01.580 --> 01:37:04.140
że my sobie będziemy ze sobą rozmawiać, kto ile zarabia.

1274
01:37:04.140 --> 01:37:07.120
A drugie moje pytanie jest bardziej takie filozoficzne.

1275
01:37:09.680 --> 01:37:12.700
Chciałam zapytać właściwie osoby,

1276
01:37:12.820 --> 01:37:15.080
które dyrektorują instytucji kultury,

1277
01:37:15.800 --> 01:37:16.980
instytucjom państwowym,

1278
01:37:17.160 --> 01:37:18.680
ale może pana Juźwika też.

1279
01:37:19.440 --> 01:37:23.760
Jak państwo, nie wiem, oceniliby taką hipotetyczną sytuację,

1280
01:37:24.340 --> 01:37:28.400
w której, skoro mówimy o transparentności,

1281
01:37:29.340 --> 01:37:33.500
instytucja publiczna dokonuje ogromnego zakupu.

1282
01:37:33.500 --> 01:37:36.400
Dajmy na to 10-11 milionów złotych.

1283
01:37:36.540 --> 01:37:44.300
Dóbr kultury o prawdopodobnie dużym znaczeniu dla narodu.

1284
01:37:44.920 --> 01:37:55.000
I przez, dajmy na to, 16 lat nie wprowadza tych dóbr kultury do ewidencji.

1285
01:37:55.800 --> 01:38:02.500
Instytucje takie mają również ustawowy obowiązek udostępniania i informowania o zbiorach,

1286
01:38:02.580 --> 01:38:03.500
mówię o bibliotekach.

1287
01:38:04.040 --> 01:38:08.880
I ten dyrektor, ta instytucja tego przez 16 lat nie ujawnia,

1288
01:38:09.260 --> 01:38:10.360
nie ewidencjonuje.

1289
01:38:10.360 --> 01:38:12.920
Nie wiemy, jak te zbiory były, byłyby,

1290
01:38:12.980 --> 01:38:15.600
bo to cały czas hipotetyczna przecież jest sytuacja,

1291
01:38:16.440 --> 01:38:19.060
opracowywane i wszystkie inne rzeczy, które są w tych bibliotekach,

1292
01:38:20.000 --> 01:38:21.340
ustawa nakłada na bibliotekę.

1293
01:38:21.980 --> 01:38:26.540
Jak państwo by ocenili taką hipotetyczną instytucję kultury,

1294
01:38:26.660 --> 01:38:28.300
jej działalność i dyrektora pod kątem,

1295
01:38:28.440 --> 01:38:31.700
czy my możemy darzyć taką osobę zaufaniem publicznym,

1296
01:38:31.700 --> 01:38:37.720
czy ta osoba powinna kontynuować zarządzanie instytucją narodową?

1297
01:38:38.280 --> 01:38:38.520
Dziękuję.

1298
01:38:43.360 --> 01:38:48.980
Zależy, czy ta osoba zna praktykę w instytucjach takich jak biblioteka,

1299
01:38:49.000 --> 01:38:52.880
bo jeżeli taka osoba pracuje w bibliotece, która przechowuje zbiory,

1300
01:38:53.180 --> 01:38:56.100
a jednocześnie zna ustawę o bibliotekach,

1301
01:38:56.280 --> 01:38:59.860
a także zna ustawę o prawie autorskim, najlepiej dobrze,

1302
01:39:01.400 --> 01:39:06.740
wówczas, wówczas zorientuje się, że prawa pewne do osób,

1303
01:39:06.900 --> 01:39:10.280
które występują tam są gwarantowane prawem.

1304
01:39:10.660 --> 01:39:13.220
I oczywiście może odpowiedzieć taki dyrektor,

1305
01:39:13.580 --> 01:39:19.820
że po pierwsze nie jest to jedyny tego rodzaju zakup, ani...

1306
01:39:19.820 --> 01:39:20.980
Czyli jest możliwe, że...

1307
01:39:20.980 --> 01:39:21.880
Ale ja nie skończyłem.

1308
01:39:21.880 --> 01:39:26.020
Aha, czyli możliwe jest, że pan ukrywa jeszcze więcej zasobów w bibliotece narodowej?

1309
01:39:26.220 --> 01:39:28.100
Ja myślę, że powiem to, co chcę powiedzieć.

1310
01:39:28.320 --> 01:39:28.720
Okej.

1311
01:39:28.720 --> 01:39:36.700
A jest to normalna praktyka, w której zbiory są najpierw ugromadzone,

1312
01:39:37.520 --> 01:39:41.840
potem katalogowane, następnie przechowywane i udostępniane.

1313
01:39:42.080 --> 01:39:44.360
Kiedy nastąpiło, kiedy nastąpiło skatalogowanie?

1314
01:39:44.460 --> 01:39:44.940
Czy może pan...

1315
01:39:44.940 --> 01:39:47.860
Oczywiście mówimy o bibliotece narodowej i listach Jana Pawła II.

1316
01:39:48.440 --> 01:39:50.520
A ja chcę powiedzieć inną rzecz.

1317
01:39:51.900 --> 01:39:56.040
Ossolinoum kupuje i dostaje w darze archiwa.

1318
01:39:57.080 --> 01:40:06.020
I zarówno przy zakupie od osoby prywatnej, jak i przy darze, zdarza się, że darczyńca czy oferent

1319
01:40:06.020 --> 01:40:14.080
zastrzega sobie, wręcz czasami każą lakować dane pudełko na konkretną liczbę lat,

1320
01:40:14.080 --> 01:40:18.560
dopóki on nie umrze i jeszcze ileś lat po tym albo osoby...

1321
01:40:18.560 --> 01:40:24.660
Akurat wystąpiłam o tę umowę i nie ma takiego, wręcz zrzeka się osoba,

1322
01:40:24.840 --> 01:40:28.380
która je sprzedawała, zrzekała się praw autorskich.

1323
01:40:28.380 --> 01:40:31.520
Ale słuchajcie państwo, bo to chyba troszkę...

1324
01:40:31.520 --> 01:40:34.880
Tak, bo to chyba troszkę nam uciekło, bo nie o tym był...

1325
01:40:34.880 --> 01:40:36.480
O transparentności mówimy.

1326
01:40:36.620 --> 01:40:40.840
Więc rozumiem transparentności w finansowaniu instytucji kultury

1327
01:40:40.840 --> 01:40:45.060
i w działalności instytucji kultury, a nie...

1328
01:40:45.060 --> 01:40:45.820
Ja mam za krótką kołderkę.

1329
01:40:47.140 --> 01:40:50.440
Dlatego mam za krótką kołderkę, że coś jest nieudostępniane gdzieś?

1330
01:40:50.740 --> 01:40:53.060
Nie, to zupełnie są...

1331
01:40:53.900 --> 01:40:55.100
Ale to nie ma...

1332
01:40:55.100 --> 01:40:59.440
Znaczy tak, proszę państwa, to są rzeczy...

1333
01:40:59.440 --> 01:41:01.200
Znaczy inaczej, inaczej...

1334
01:41:02.640 --> 01:41:08.000
Macie państwo zarzut do państwa polskiego,

1335
01:41:08.240 --> 01:41:16.580
że kupuje czy płaci za jakieś dobra narodowe dla instytucji...

1336
01:41:16.580 --> 01:41:18.620
Nie udostępnia, nie zarzut, że kupuje.

1337
01:41:19.620 --> 01:41:22.300
Rozumiem, że udostępnianie jest rzeczą kolejną.

1338
01:41:22.500 --> 01:41:25.420
Sam zarzut do tego, że państwo kupuje i wzbogaca w sobie zasób,

1339
01:41:25.500 --> 01:41:26.580
nie jest zarzutem, rozumiem, tak?

1340
01:41:26.580 --> 01:41:27.180
Nie jest.

1341
01:41:27.200 --> 01:41:30.680
Okej, to reszta, myślę, że poza tą...

1342
01:41:30.680 --> 01:41:33.120
Bo są jeszcze inne osoby, które by chciały zadawać pytania,

1343
01:41:33.180 --> 01:41:34.280
mam nadzieję, że na temat.

1344
01:41:34.460 --> 01:41:34.520
Ja jeżeli mogę...

1345
01:41:34.520 --> 01:41:37.400
Chciałem odpowiedzieć na pytanie dotyczące BIP-u,

1346
01:41:37.480 --> 01:41:41.280
ponieważ centralny rejestr umów oczywiście jest dobrym rozwiązaniem.

1347
01:41:41.460 --> 01:41:43.320
Natomiast chciałem zwrócić uwagę,

1348
01:41:43.400 --> 01:41:46.280
że to nie jest kwestia nawet kompetencji resortu kultury,

1349
01:41:46.720 --> 01:41:48.560
tylko Ministerstwa Finansów,

1350
01:41:48.620 --> 01:41:51.160
bo to jest zmiana ustawy o finansach publicznych

1351
01:41:51.160 --> 01:41:54.580
i do tego definicji samych finansów publicznych,

1352
01:41:54.580 --> 01:41:59.500
ponieważ instytucje kultury publikują swoje wydatki

1353
01:41:59.500 --> 01:42:01.360
w ramach centralnego rejestru umów,

1354
01:42:01.580 --> 01:42:04.680
natomiast dotyczy to tych środków,

1355
01:42:04.800 --> 01:42:06.460
które pochodzą z dotacji podmiotowych,

1356
01:42:06.580 --> 01:42:07.820
ponieważ wszystkie środki,

1357
01:42:07.840 --> 01:42:12.500
które pozyskają ze środków pozabudżetowych,

1358
01:42:12.660 --> 01:42:15.520
nie są objęte centralnym rejestrem umów,

1359
01:42:15.620 --> 01:42:20.860
ponieważ nie są w sensie definicyjnym środkami publicznymi.

1360
01:42:20.860 --> 01:42:24.600
Więc to jest potrzeba większej zmiany,

1361
01:42:24.620 --> 01:42:27.560
żeby rzeczywiście instytucje kultury robiły to w taki sposób.

1362
01:42:27.680 --> 01:42:28.680
To tyle a propos BIP-u.

1363
01:42:29.040 --> 01:42:29.940
Super, dziękujemy.

1364
01:42:30.400 --> 01:42:31.800
Widzę, że są następne pytania.

1365
01:42:31.800 --> 01:42:32.440
Tak, proszę bardzo.

1366
01:42:34.020 --> 01:42:35.100
Proszę się podzielić.

1367
01:42:35.220 --> 01:42:36.160
Tak, super, dziękujemy.

1368
01:42:36.260 --> 01:42:37.080
Bardzo dziękuję.

1369
01:42:37.900 --> 01:42:42.660
Ja co prawda bardziej będę występowała z tej strony przeciwnej do Państwa,

1370
01:42:42.800 --> 01:42:45.080
bo raczej tej, której, no nie,

1371
01:42:45.440 --> 01:42:49.320
raczej tej, którą Pan Jóźbik częściowo kiedyś reprezentował,

1372
01:42:49.420 --> 01:42:50.420
czyli NGO-sów.

1373
01:42:50.860 --> 01:42:55.180
Jeszcze przez jakiś czas będę szefową Stowarzyszenia Międzynarodowe

1374
01:42:55.180 --> 01:42:56.660
Trenionale Grafiki w Krakowie,

1375
01:42:56.920 --> 01:42:59.340
żeby też się przedstawić i nie być zupełnie anonimową,

1376
01:42:59.700 --> 01:43:00.960
ale nie o grafice będę mówić,

1377
01:43:01.100 --> 01:43:03.200
tylko generalnie o sztukach wizualnych.

1378
01:43:03.800 --> 01:43:05.040
Przepraszam za zdenerwowanie,

1379
01:43:05.180 --> 01:43:09.680
ale trochę te emocje wcześniejszym, tak powiem, podburzyły.

1380
01:43:09.880 --> 01:43:10.540
Więc adrem.

1381
01:43:11.340 --> 01:43:12.740
Były powiedziane dwie rzeczy.

1382
01:43:12.900 --> 01:43:14.300
Uważam, że jedna bardzo cenna

1383
01:43:14.300 --> 01:43:16.500
i mam nadzieję, że rzeczywiście wyjdzie z tej sali,

1384
01:43:16.660 --> 01:43:18.960
a nie tylko na niej zostaje i bardzo o to proszę,

1385
01:43:19.200 --> 01:43:20.780
czyli spółki Skarbu Państwa.

1386
01:43:21.100 --> 01:43:23.660
I rzeczywiście włączenie ich dofinansowania,

1387
01:43:23.960 --> 01:43:25.920
bo robią to dla sportu i wiemy,

1388
01:43:25.940 --> 01:43:29.580
że robią to za pośrednictwem między innymi związków sportowych,

1389
01:43:30.120 --> 01:43:33.080
czyli też podmiotów, które, że tak powiem, działają,

1390
01:43:33.080 --> 01:43:35.840
no częściowo tak jak Państwa,

1391
01:43:35.960 --> 01:43:37.820
a częściowo tak jak NGO-sy, prawda?

1392
01:43:38.520 --> 01:43:42.200
Natomiast myślę, że problemem, przed którym stoimy

1393
01:43:42.200 --> 01:43:45.860
i na który z kolei piękną odpowiedzią w 2009 roku

1394
01:43:45.860 --> 01:43:47.820
było to, o czym Pan Dyrektor mówił,

1395
01:43:47.880 --> 01:43:50.840
czyli Narodowy Program Wspierania Czytelnictwa,

1396
01:43:51.820 --> 01:43:57.040
który, problem ten również pięknie spełnia

1397
01:43:57.040 --> 01:43:58.580
Polski Instytut Sztuki Filmowej,

1398
01:43:58.580 --> 01:44:02.580
czy właściwie wypełnia lukę programami Filmoteki Narodowej

1399
01:44:02.580 --> 01:44:05.300
dla szkół, przepraszam, bo mi zaczyna oczywiście coś dzwonić,

1400
01:44:05.700 --> 01:44:08.720
dla szkół, które cudownie wprowadzają młodzież

1401
01:44:08.720 --> 01:44:12.280
wczesną i późną w kulturę filmową,

1402
01:44:12.980 --> 01:44:15.620
ciągle mamy problem ze sztukami wizualnymi.

1403
01:44:15.620 --> 01:44:17.440
I teraz się odwołam do prywaty.

1404
01:44:18.000 --> 01:44:21.880
Trzy dni temu byłam w miejscu, które dotknęła katastrofa,

1405
01:44:22.220 --> 01:44:24.680
na szczęście nie byłam świadkiem tej katastrofy,

1406
01:44:24.760 --> 01:44:25.820
czyli byłam w Walencji.

1407
01:44:26.500 --> 01:44:30.260
Natomiast to, co mnie tam absolutnie powaliło na kolana

1408
01:44:30.260 --> 01:44:32.980
i dosłownie wywołało łzy w moich oczach,

1409
01:44:32.980 --> 01:44:34.780
to było Muzeum Sztuk Pięknych,

1410
01:44:34.840 --> 01:44:37.440
dostępne za darmo, proszę Państwa.

1411
01:44:37.740 --> 01:44:40.420
Nie za 40 złotych wystawa Chełmońskiego

1412
01:44:40.420 --> 01:44:41.940
w Muzeum Narodowym w Warszawie.

1413
01:44:42.380 --> 01:44:43.150
Proszę sobie policzyć,

1414
01:44:43.680 --> 01:44:46.260
ile to jest, jeżeli chce iść rodzina

1415
01:44:46.260 --> 01:44:47.980
z dwójką dorastających,

1416
01:44:48.780 --> 01:44:51.200
ale już po 18 roku życia dzieci

1417
01:44:51.200 --> 01:44:52.620
do takiego muzeum,

1418
01:44:52.760 --> 01:44:54.170
nie będących jeszcze studentami

1419
01:44:54.620 --> 01:44:55.980
i już się nie uczących,

1420
01:44:56.040 --> 01:44:57.100
bo tak się może zdarzyć,

1421
01:44:57.160 --> 01:44:59.320
bo nie zawsze młody człowiek od razu idzie na studia.

1422
01:44:59.320 --> 01:45:02.360
Taki młody człowiek razem ze swoją rodziną

1423
01:45:02.360 --> 01:45:05.000
to jest wydatek rzędu 160 złotych.

1424
01:45:05.260 --> 01:45:07.100
I to jest potem problem,

1425
01:45:07.360 --> 01:45:08.520
że ten młody człowiek,

1426
01:45:08.560 --> 01:45:10.440
który nie pójdzie na studia artystyczne,

1427
01:45:10.520 --> 01:45:10.960
na przykład,

1428
01:45:11.140 --> 01:45:12.600
albo nie pójdzie na historię sztuki,

1429
01:45:12.680 --> 01:45:13.960
tylko pójdzie na ekonomię,

1430
01:45:14.740 --> 01:45:16.820
pójdzie potem do spółki Skarbu Państwa

1431
01:45:16.820 --> 01:45:18.160
i on nie rozumie,

1432
01:45:18.220 --> 01:45:20.420
dlaczego on ma dać na sztuki wizualne

1433
01:45:20.420 --> 01:45:21.520
i on nie rozumie,

1434
01:45:21.580 --> 01:45:22.640
dlaczego on ma to wspierać,

1435
01:45:22.680 --> 01:45:23.240
nie dlatego,

1436
01:45:23.260 --> 01:45:25.300
przepraszam za bardzo brzydkie określenie,

1437
01:45:25.320 --> 01:45:26.220
że jest tępy,

1438
01:45:26.640 --> 01:45:27.200
tylko dlatego,

1439
01:45:27.280 --> 01:45:29.200
że myśmy nie dali mu szansy na to,

1440
01:45:29.320 --> 01:45:30.080
żeby zrozumiał.

1441
01:45:30.320 --> 01:45:32.320
A problemem jest również to,

1442
01:45:32.740 --> 01:45:33.500
że mamy,

1443
01:45:33.760 --> 01:45:35.500
bo na pewno też są przedstawiciele

1444
01:45:35.500 --> 01:45:36.300
różnych galerii,

1445
01:45:36.460 --> 01:45:37.480
muzeów tutaj,

1446
01:45:37.620 --> 01:45:39.060
mamy szereg programów

1447
01:45:39.060 --> 01:45:41.440
dla dzieci w takich instytucjach,

1448
01:45:41.540 --> 01:45:43.620
natomiast bardzo niewiele programów

1449
01:45:43.620 --> 01:45:44.820
dla młodzieży,

1450
01:45:45.060 --> 01:45:46.580
zwłaszcza starszej młodzieży.

1451
01:45:46.660 --> 01:45:47.940
Ja wiem, że ona jest trudna.

1452
01:45:48.280 --> 01:45:49.720
Sama pracuję ze studentami,

1453
01:45:49.720 --> 01:45:52.340
ale mam też za sobą 10 lat pracy w liceum.

1454
01:45:52.900 --> 01:45:53.500
Dla dzieci,

1455
01:45:53.560 --> 01:45:55.140
oczywiście, ja to doskonale wiem,

1456
01:45:55.300 --> 01:45:56.880
ponieważ w naszym stowarzyszeniu,

1457
01:45:57.060 --> 01:45:59.760
dzięki współpracy z cudownymi studentami

1458
01:45:59.760 --> 01:46:01.280
grafiki ASP w Krakowie,

1459
01:46:01.460 --> 01:46:03.160
prowadzimy warsztaty dla młodzieży,

1460
01:46:04.620 --> 01:46:05.340
pokazując im,

1461
01:46:05.460 --> 01:46:07.740
że mogą iść na przykład na protesty rozmaite,

1462
01:46:07.880 --> 01:46:08.900
choćby klimatyczne,

1463
01:46:09.040 --> 01:46:10.500
niekoniecznie z kartonem,

1464
01:46:10.600 --> 01:46:12.860
na którym flamastrem jest coś napisane,

1465
01:46:13.380 --> 01:46:15.680
tylko z własnoręcznie wykonanym sitodrukiem.

1466
01:46:15.680 --> 01:46:17.080
I to jest super.

1467
01:46:17.220 --> 01:46:18.600
Zresztą Muzeum Sztuki Nowoczesnej

1468
01:46:18.600 --> 01:46:20.500
po sąsiedzku właśnie sitodruki pierwsze

1469
01:46:20.500 --> 01:46:22.820
autorskie wypuszcza jako wsparcie dla muzeum.

1470
01:46:23.160 --> 01:46:25.040
Także naprawdę jest dużo możliwości,

1471
01:46:25.240 --> 01:46:26.640
ale jest myślę potrzebny,

1472
01:46:27.440 --> 01:46:29.160
mocny namysł nad tym,

1473
01:46:29.260 --> 01:46:31.940
jak udostępniamy dobra sztuk wizualnych,

1474
01:46:32.100 --> 01:46:34.280
bo inaczej nie zbudujemy po prostu

1475
01:46:35.040 --> 01:46:37.100
zrozumienia w tych spółkach Skarbu Państwa,

1476
01:46:37.140 --> 01:46:39.240
natomiast zdecydowanie jest to bardzo dobry pomysł.

1477
01:46:39.760 --> 01:46:41.760
Przypominam, co się dzieje w Wielkiej Brytanii

1478
01:46:41.760 --> 01:46:43.260
i kto jest głównym sponsorem

1479
01:46:43.260 --> 01:46:45.600
największych wydarzeń artystycznych,

1480
01:46:45.600 --> 01:46:48.340
to są też spółki Skarbu Państwa

1481
01:46:48.340 --> 01:46:50.320
oraz odpowiednik naszego LOTTO.

1482
01:46:50.480 --> 01:46:50.880
Dziękuję bardzo za głos.

1483
01:46:50.880 --> 01:46:52.140
Ja mogę do tego się odnieść,

1484
01:46:52.200 --> 01:46:53.800
bo to jest bardzo ciekawy wątek,

1485
01:46:54.320 --> 01:46:55.520
który Pani poruszyła,

1486
01:46:55.560 --> 01:46:59.480
a właściwie dwa wątki.

1487
01:46:59.940 --> 01:47:04.640
Pierwszy to jest powszechna obecność sztuk wizualnych

1488
01:47:04.640 --> 01:47:06.260
w przestrzeni publicznej,

1489
01:47:06.560 --> 01:47:09.640
że my nie chodzimy do muzeum jak do sanktuarium,

1490
01:47:09.640 --> 01:47:15.880
żeby zobaczyć dzieło sztuki przygotowane przez artystkę

1491
01:47:16.300 --> 01:47:18.080
czy artystę sztuk wizualnych,

1492
01:47:18.280 --> 01:47:20.880
tylko to po prostu powinna być część naszego życia.

1493
01:47:26.050 --> 01:47:29.910
I dzisiaj pewnie bardzo wiele osób by broniło,

1494
01:47:30.050 --> 01:47:31.010
jak zresztą się działo,

1495
01:47:31.210 --> 01:47:34.350
różnych instalacji Jany Rajkowskiej.

1496
01:47:34.570 --> 01:47:36.710
Natomiast chcę zwrócić uwagę na obowiązek

1497
01:47:37.230 --> 01:47:41.210
czy może kierunek działań instytucji kultury,

1498
01:47:41.330 --> 01:47:43.590
to znaczy zamawianie dzieł sztuki.

1499
01:47:43.590 --> 01:47:55.880
I to zachęta prowadziła, jeśli dobrze pamiętam.

1500
01:47:56.080 --> 01:47:58.520
I to też było po Kongresie Kultury.

1501
01:47:59.700 --> 01:48:03.060
Rzeczywiście zamówienia dzieł sztuki u naszych artystów,

1502
01:48:03.240 --> 01:48:05.960
które ani nie są przesadnie kosztowne,

1503
01:48:06.060 --> 01:48:08.340
ani nie są też uciążliwe.

1504
01:48:08.540 --> 01:48:10.260
Mogą to być i utwory,

1505
01:48:10.480 --> 01:48:13.200
chociażby, przepraszam, trochę prywaty,

1506
01:48:13.620 --> 01:48:16.860
wystawa Herberta ostatnio otwarta, rękopisów.

1507
01:48:17.060 --> 01:48:19.160
Nie zrobiliśmy scenografii tradycyjnej,

1508
01:48:19.160 --> 01:48:20.980
którą później wyrzucimy,

1509
01:48:21.060 --> 01:48:26.840
tylko zamówiliśmy cały spektakl dźwięku i światła,

1510
01:48:27.080 --> 01:48:30.660
żeby przyciągnąć zupełnie inną widownię,

1511
01:48:30.960 --> 01:48:32.400
żeby była zainteresowana.

1512
01:48:32.600 --> 01:48:34.580
I my wpuszczamy za darmo.

1513
01:48:34.760 --> 01:48:37.060
Pałac Rzeczypospolitej jest otwarty za darmo.

1514
01:48:37.460 --> 01:48:39.720
Kultura jest naszą wspólną własnością oczywiście,

1515
01:48:39.900 --> 01:48:43.660
więc chcemy maksymalnie dużo udostępniać za darmo,

1516
01:48:43.660 --> 01:48:47.260
dlatego, że chcemy wychować tych,

1517
01:48:47.260 --> 01:48:53.100
którzy będą gotowi wyjąć 50 czy 40 zł,

1518
01:48:53.280 --> 01:48:55.600
żeby skorzystać z kultury płatnej.

1519
01:48:55.840 --> 01:49:00.600
Dlatego, że dopiero zrównoważona kultura bezpłatna i płatna

1520
01:49:00.600 --> 01:49:03.580
daje rozwój oraz szansę artystów.

1521
01:49:04.580 --> 01:49:08.980
Słuchajcie, przepraszam, że wam przerywam tę przemiłą konwersację,

1522
01:49:09.060 --> 01:49:11.720
ale musimy punktualnie opuścić salę,

1523
01:49:11.800 --> 01:49:13.060
bo zaczyna się następny panel,

1524
01:49:13.220 --> 01:49:16.060
a tam jeszcze pan miał pytanie i pan miał pytanie.

1525
01:49:16.520 --> 01:49:17.440
Tak? Proszę.

1526
01:49:17.440 --> 01:49:18.360
A.

1527
01:49:23.900 --> 01:49:25.480
Czyli mikrofon wrócił do mnie.

1528
01:49:25.640 --> 01:49:26.940
Myślałem, że proszę dobrać.

1529
01:49:27.500 --> 01:49:28.300
Dzień dobry.

1530
01:49:28.300 --> 01:49:28.340
Dzień dobry.

1531
01:49:29.060 --> 01:49:32.600
Ja reprezentuję, można powiedzieć, województwo zachodniopomorskie.

1532
01:49:33.020 --> 01:49:35.200
Jestem dyrektorem Małego Domu Kultury.

1533
01:49:35.200 --> 01:49:40.220
Jesteśmy taką niszą i wypowiem się z mojej perspektywy.

1534
01:49:40.800 --> 01:49:44.100
Fajnie jest, że ministerstwo organizuje na przykład różne,

1535
01:49:44.280 --> 01:49:49.900
różnego typu konkursy ministerialne na na przykład infrastruktura Domów Kultury.

1536
01:49:50.780 --> 01:49:53.320
Teraz Narodowe Centrum Kultury, Synergie.

1537
01:49:53.420 --> 01:49:56.100
To są fajne projekty, to są tylko, to są takie projekty zadaniowe.

1538
01:49:56.880 --> 01:50:01.160
Działamy, ogłaszamy projekt, miesiąc, wszyscy burza mózgu,

1539
01:50:01.280 --> 01:50:03.200
wymyślamy coś, no robimy jakiś projekt.

1540
01:50:03.700 --> 01:50:07.360
Często te projekty niestety przez ten czas nie są do końca tak przemyślane.

1541
01:50:08.020 --> 01:50:10.680
Nie są w pełni wykorzystane tak, jak powinny być.

1542
01:50:10.840 --> 01:50:14.200
I nie są niestety robione na tak długofalowo,

1543
01:50:15.000 --> 01:50:17.780
żebyśmy mogli zaplanować sobie to na przykład w projekcie budżetu.

1544
01:50:18.920 --> 01:50:20.820
I to jest taka główna bolączka.

1545
01:50:21.020 --> 01:50:24.420
Może pomyślmy o takich długofalowych programach ministerialnych.

1546
01:50:24.960 --> 01:50:30.420
Jak tu Pan powiedział o tym, że na przykład dofinansowuje się biblioteki złotówka do złotówki.

1547
01:50:30.600 --> 01:50:32.440
A czemu by nie spróbować w Domu Kultury?

1548
01:50:32.440 --> 01:50:34.520
Naszą bolączką jest...

1549
01:50:34.520 --> 01:50:38.740
W ogóle, przepraszam, w ogóle pewnym rozwiązaniem jednak musi być to,

1550
01:50:38.920 --> 01:50:43.700
i to jest bardziej chyba pytanie też nie do nas niestety, ale do Ministerstwa Finansów,

1551
01:50:43.800 --> 01:50:47.040
czyli planowanie wieloletnie i budżetowanie wieloletnie.

1552
01:50:47.140 --> 01:50:51.680
To, żebyście wszyscy mogli sobie coś zaplanować, coś zrealizować i wiedzieć,

1553
01:50:51.680 --> 01:50:54.720
czy za rok będziecie mieli na to pieniądze, żeby to działało...

1554
01:50:54.720 --> 01:50:56.760
I możemy to w dobry sposób wykorzystać.

1555
01:50:56.840 --> 01:51:01.540
Tu Pan bardzo fajnie powiedział, że to jest dobra sprawa, że każdy może mieć w tych małych miejscowościach,

1556
01:51:01.600 --> 01:51:03.960
w jednych gminach dostęp do kultury, czyli biblioteki.

1557
01:51:03.960 --> 01:51:06.160
Ale są też Domy Kultury na przykład.

1558
01:51:06.440 --> 01:51:12.680
I my jesteśmy takim pierwszym etapem wyłapywania tych ludzi zdolnych, wrażliwych na sztukę.

1559
01:51:13.160 --> 01:51:16.620
Kiedyś były wojewódzkie Domy Kultury, powiatowe, gdzie były przeglądy,

1560
01:51:16.720 --> 01:51:19.150
gdzie te wrażliwe osoby na sztukę się wyłapywało.

1561
01:51:19.610 --> 01:51:21.370
I my mogliśmy ich pokierować.

1562
01:51:21.430 --> 01:51:25.210
Mówię ich, no ja mam 30 lat dopiero, więc ja pamiętam te czasy z perspektywy dziecka.

1563
01:51:25.850 --> 01:51:29.530
Ale my mogliśmy wyłapywać ich i pokierować jakoś.

1564
01:51:29.690 --> 01:51:31.870
One trafiały potem dalej albo gdzieś do...

1565
01:51:32.470 --> 01:51:35.330
Naszą bolączką teraz jest to na przykład w moim Domu Kultury.

1566
01:51:35.590 --> 01:51:40.510
Mam pieniądze, mam swój budżet, ale muszę wydać go na zatrudnienie na przykład instruktorów.

1567
01:51:40.610 --> 01:51:41.590
To są dla mnie koszta.

1568
01:51:41.710 --> 01:51:47.850
Muszę jakoś zrobić cennik tych zajęć, więc nie każdy jest stać skorzystać z tych zajęć.

1569
01:51:47.850 --> 01:51:50.870
Szkoły nie prowadzą rytmiki, nie prowadzą jakichś konkursów,

1570
01:51:50.930 --> 01:51:52.450
gdzie nie ma jak wyłapać tych dzieci.

1571
01:51:53.410 --> 01:51:54.530
Nie ma dotacji.

1572
01:51:54.690 --> 01:51:57.870
Ja bym chętnie zrobił na przykład zajęcia z rytmiki, gdzie szkoła by przychodziła,

1573
01:51:57.950 --> 01:51:59.130
ale nie mam na instruktora.

1574
01:51:59.850 --> 01:52:04.090
Może pomyślmy o tym, żeby prowadzić jakieś programy na zatrudnienie instruktorów.

1575
01:52:04.310 --> 01:52:05.610
My zatrudnimy instruktorów.

1576
01:52:05.870 --> 01:52:08.710
Oni te dzieci wyłapią, oni podkierują te dzieci.

1577
01:52:09.750 --> 01:52:13.870
Wyprodukujemy, powiem tak brzydko, kolokwialnie, wyprodukujemy ten produkt,

1578
01:52:13.930 --> 01:52:17.650
jakim są uwrażliwione na sztukę dzieci, artyści, młodzi twórcy.

1579
01:52:17.850 --> 01:52:22.430
Pokierujemy ich dalej, a my będziemy mieli osoby, które wrażliwe,

1580
01:52:22.510 --> 01:52:25.690
taki odbiorca sztuki, który jest wrażliwy, dziecko, które jest zaangażowane,

1581
01:52:25.770 --> 01:52:28.790
gra na fortepianie, ono całkiem inaczej odbiera sztukę.

1582
01:52:29.190 --> 01:52:33.330
Ono potrafi korzystać z koncertów, ono potrafi inaczej brać udział w tym,

1583
01:52:33.450 --> 01:52:38.610
niż jako taka, ja mówię na to ameby, które przyjdą i popatrzą się tak bezużytecznie na ten koncert.

1584
01:52:38.610 --> 01:52:43.470
No był koncert, no coś tam pograł Pan na fortepianie, ale dziecko, które już ma wspólnego coś z tym,

1585
01:52:44.450 --> 01:52:48.350
ja mam dla kogo tą sztukę wtedy robić, ja mam dla kogo robić koncerty fortepianowe,

1586
01:52:48.470 --> 01:52:49.390
mam innych odbiorców.

1587
01:52:49.830 --> 01:52:52.050
Niestety, no, finanse nas cały czas ograniczają.

1588
01:52:52.050 --> 01:52:55.030
Panie Radzie, pomysł dobry, bardzo dziękujemy za to pytanie.

1589
01:52:55.130 --> 01:52:58.210
Proszę tutaj przekazać Panu Michałowi, na pewno jeszcze nam zada jeszcze jedno.

1590
01:52:58.450 --> 01:53:04.210
Natomiast te programy, one muszą, znaczy to jest podstawa, to nie może być program,

1591
01:53:04.490 --> 01:53:08.230
tak, no bo to, co mówiliśmy, zazwyczaj zostaje potem sześć miesięcy na jego realizację,

1592
01:53:08.770 --> 01:53:13.450
więc nie możemy rozmawiać o czymś takim długofalowo, tak, a zrobienie jednorazowo takiej akcji

1593
01:53:13.450 --> 01:53:15.510
nie zmieni nam rzeczywistości w ogóle.

1594
01:53:15.810 --> 01:53:18.870
Panie Michale, proszę, ostatnie pytanie, bardzo Państwa przepraszam,

1595
01:53:18.990 --> 01:53:21.850
ale naprawdę, no po prostu zaczyna się następne, musimy uciekać.

1596
01:53:21.850 --> 01:53:25.650
Ja, ja mam do Pana prośbę, gdyby mógł Pan wyjaśnić pokrótce,

1597
01:53:25.650 --> 01:53:29.430
na czym polega to wyrywanie kołderki, te kulisy tego żebrania,

1598
01:53:29.550 --> 01:53:33.890
bo ja to sobie wyobrażałem, ja to sobie wyobrażałem jako właśnie te konkursy,

1599
01:53:33.970 --> 01:53:39.270
a skoro mówi Pan o trybie pozakonkursowym, to jak to, jak to wygląda,

1600
01:53:39.510 --> 01:53:42.310
bo to, co Pan mówił, żeby się zastanowić na przykład, że jest robione, nie wiem,

1601
01:53:42.370 --> 01:53:47.730
16 wystaw, mogłaby być jedna, no to mi się wydawało, że takie rzeczy powinno ogarnąć,

1602
01:53:47.730 --> 01:53:51.590
no Ministerstwo Kultury, więc Pan dla mnie, no mówił jak, jak,

1603
01:53:51.590 --> 01:53:55.450
jak Minister Kultury, nie jak, no dyrektor archiwów.

1604
01:53:55.750 --> 01:53:59.670
A, a druga rzecz, którą chciałem zaznaczyć, to zdziwiło mnie, że archiwa

1605
01:53:59.670 --> 01:54:02.530
nie mogą być finansowane, znaczy nie wiem, czy dobrze zrozumiałem,

1606
01:54:02.630 --> 01:54:05.290
że nie mogą być finansowane spoza budżetowych środków, tak?

1607
01:54:05.290 --> 01:54:07.430
Nie mogą, nie. Nie mogą, aha, no dobrze.

1608
01:54:07.590 --> 01:54:11.950
Nie, nie, tak, no to nas odróżnia w całej, w całej olbrzymiej sferze,

1609
01:54:11.950 --> 01:54:14.690
w całej różnorodnej, w tej, w całej różnorodności kultury,

1610
01:54:15.010 --> 01:54:18.650
my jesteśmy jeszcze dodatkowym wyjątkiem, bo my jesteśmy urzędy, po prostu.

1611
01:54:19.290 --> 01:54:22.570
W sferze kultury znajdujemy się tylko, żebyśmy dobrze były zrozumiane,

1612
01:54:22.910 --> 01:54:26.490
znajdujemy się tylko i wyłącznie ze względu na zasób, który przechowujemy,

1613
01:54:27.050 --> 01:54:30.230
czyli na ten historyczny zasób, który jest narodowym zasobem archiwalnym,

1614
01:54:30.230 --> 01:54:34.410
czyli jest dobrem kultury, częścią tego wspólnego dobra kultury, tak?

1615
01:54:34.730 --> 01:54:40.750
Dlatego jesteśmy w tym dziale kultura, zresztą w całej cywilizowanym świecie,

1616
01:54:40.870 --> 01:54:43.130
chciałem powiedzieć, ale to bym przesadził, ale na pewno w Europie,

1617
01:54:43.210 --> 01:54:45.590
w większości krajów takie rozwiązanie zostało przyjęte.

1618
01:54:45.730 --> 01:54:50.570
Archiwa są w kulturze, natomiast nie są instytucjami kultury, tak?

1619
01:54:50.750 --> 01:54:54.130
To, to jest ta różnica, w związku z tym nie możemy, wręcz przeciwnie,

1620
01:54:54.310 --> 01:54:57.410
to my dajemy, to znaczy ja, jako naczelny dyrektor, jeszcze daję dotacje

1621
01:54:57.410 --> 01:55:03.750
na przykład dla NGO-sów na to, żeby też o tę część niepaństwową

1622
01:55:03.750 --> 01:55:06.630
Narodowego Zasobu Archiwalnego można było lepiej dbać,

1623
01:55:06.630 --> 01:55:11.490
czyli na konserwację, na opracowanie, też są rozdawane dotacje

1624
01:55:11.490 --> 01:55:15.090
przez naczelnego dyrektora, także archiwa są wykluczone, bym powiedział,

1625
01:55:15.350 --> 01:55:19.310
w sferze kultury ze wszystkiego. Znaczy to, co dostaniemy w budżecie,

1626
01:55:19.390 --> 01:55:23.630
to jest to, czym możemy dysponować i też bym chciał mieć taki komfort,

1627
01:55:23.650 --> 01:55:26.850
jak Pan o tym wspomniał, że mógłbym planować długofalowo,

1628
01:55:26.850 --> 01:55:31.370
czyli troszkę do przodu, a nie myśleć o tym, co mogę zrobić dzisiaj,

1629
01:55:31.490 --> 01:55:35.670
bo muszę wydać pieniądze do 31 grudnia, a od 1 stycznia zaczynam od nowa.

1630
01:55:36.990 --> 01:55:39.050
Tak? No, ale...

1631
01:55:39.550 --> 01:55:44.550
To właśnie, co Pan robi, do kogo Pan chodzi, jak to wygląda w praktyce?

1632
01:55:44.550 --> 01:55:48.690
Tak, dlatego powiedziałem, dlatego zacząłem przedstawienie, kończąc już zupełnie,

1633
01:55:49.070 --> 01:55:52.830
dlatego zacząłem przedstawienie, zakończyłem przedstawienie siebie od tego,

1634
01:55:52.950 --> 01:55:56.550
że jestem profesjonalnym żebrakiem, bo niestety duża część...

1635
01:55:56.550 --> 01:55:58.790
Proszę nam zdradzić kulisy tej profesji.

1636
01:56:00.510 --> 01:56:02.990
Znaczy to nie są żadne kulisy, proszę...

1637
01:56:03.610 --> 01:56:09.410
Tak, w kuluarach mogę bardziej kulisy zdradzić, jeżeli ktoś, kogoś to bardzo interesuje.

1638
01:56:09.510 --> 01:56:15.770
Natomiast myślę, że większość z osób, które mają do czynienia z tym,

1639
01:56:15.770 --> 01:56:21.210
że zarządzają jakąkolwiek instytucją, szczególnie instytucją kultury,

1640
01:56:21.510 --> 01:56:26.710
nawet tak jak Pan występował jakimś małym domem kultury gdzieś w jakiejś niewielkiej miejscowości,

1641
01:56:26.910 --> 01:56:31.390
też raczej występują z pozycji żebraka.

1642
01:56:31.590 --> 01:56:34.670
No, czy bardziej profesjonalnego, czy mniej profesjonalnego,

1643
01:56:34.670 --> 01:56:37.010
to już zależy, jak bardzo sobie przyswajają tę wiedzę.

1644
01:56:37.290 --> 01:56:39.610
Natomiast raczej z pozycji żebraka, tak?

1645
01:56:39.890 --> 01:56:45.030
I czyli tego klienta, który musi chodzić do swoich gdzieś tam mocodawców

1646
01:56:45.030 --> 01:56:51.430
na różnych szczeblach i prosić o to, żeby coś dostał, żeby mógł zrobić lekcję rytmiki dla dzieci,

1647
01:56:51.570 --> 01:56:54.910
bo ona jest fajna i na pewno będą chętni na to.

1648
01:56:55.270 --> 01:57:00.950
I mój profesjonalny żebraczy styl życia również polega na tym,

1649
01:57:00.990 --> 01:57:03.810
że też chodzę i mu przekonuję do tego, że to, co robią archiwa,

1650
01:57:03.930 --> 01:57:07.870
jest ważną częścią nie tylko dbania o tradycje,

1651
01:57:07.910 --> 01:57:11.970
ale również ważną częścią dziedzictwa kulturowego Polski

1652
01:57:11.970 --> 01:57:16.390
i trzeba tę część z tej przykrótkiej kołderki jednak starać się wygospodarować

1653
01:57:16.390 --> 01:57:18.350
i coś tam musi też skapnąć.

1654
01:57:18.470 --> 01:57:20.190
Dziękuję Państwu bardzo.

1655
01:57:20.630 --> 01:57:23.290
Panu Michałowi wytłumaczę pewne rzeczy jeszcze po.

1656
01:57:23.470 --> 01:57:24.370
Bardzo dziękujemy.

1657
01:57:25.570 --> 01:57:27.490
I Państwu bardzo dziękuję.

1658
01:57:27.490 --> 01:57:33.050
Audycje kulturalne w dobrym tonie.
